Orzeczenie · 2026-03-27

I CSK 1101/24

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2026-03-27

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

skarga kasacyjnaprawo zatrzymaniaklauzule abuzywneumowa kredytuSąd NajwyższyTSUEdyrektywa 93/13/EWGnieważność umowykoszty postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który oddalił apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu. Bank domagał się ustalenia i zapłaty, a w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty dotyczące wykładni przepisów o prawie zatrzymania (art. 496 w zw. z art. 497 k.c.) oraz oczywistej zasadności skargi ze względu na błędne uznanie przez Sąd Apelacyjny nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem istotnego zagadnienia prawnego, wskazując na uchwałę składu siedmiu sędziów (III CZP 37/24), która wykluczyła prawo zatrzymania banku w przypadku nieważności umowy kredytu, a także zgodność z orzecznictwem TSUE. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie jest oczywiście uzasadniona, odwołując się do uchwały (III CZP 25/22) stwierdzającej, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych dotyczących kursu waluty, umowa kredytu indeksowanego lub denominowanego nie może być dalej wykonywana. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie braku prawa zatrzymania banku w przypadku nieważności umowy kredytu oraz utrwalenie stanowiska o nieważności umów z klauzulami abuzywnymi dotyczącymi kursu waluty.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku prawa zatrzymania i nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych dotyczących kursu waluty.

Zagadnienia prawne (3)

Czy bankowi przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c. w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot kapitału, gdy umowa kredytu okazała się niewiążąca?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bankowi nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 w zw. z art. 497 k.c. w sytuacji, gdy umowa kredytu okazała się niewiążąca, ponieważ umowa kredytu nie jest umową wzajemną, a prawo zatrzymania przysługuje wyłącznie w razie nieważności lub rozwiązania umowy wzajemnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na uchwale składu siedmiu sędziów (III CZP 37/24), zgodnie z którą umowa kredytu nie jest umową wzajemną, a prawo zatrzymania z art. 497 k.c. dotyczy tylko umów wzajemnych. Dodatkowo, wskazano na zgodność z orzecznictwem TSUE (C-424/22).

Czy po wyeliminowaniu z umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego klauzul abuzywnych dotyczących sposobu ustalania kursu waluty, umowa może być dalej wykonywana?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej (III CZP 25/22), która ma moc zasady prawnej i stanowi, że eliminacja klauzul abuzywnych dotyczących kursu waluty uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.

Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w sytuacji, gdy sądy meriti uznały umowę kredytu za nieważną po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych?

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, gdyż ustalenie sądów niższych instancji o nieważności umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych jest zgodne z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż konsumenta nie wiążą postanowienia uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty, a ich wyeliminowanie uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, co potwierdza uchwała III CZP 25/22.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

I.T. i P.T.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
I.T.	osoba_fizyczna	powód
P.T.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (pkt 2 - rozbieżności w orzecznictwie).

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (pkt 4 - oczywista zasadność).

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.c. art. 496

Kodeks cywilny

Nie przysługuje bankowi prawo zatrzymania w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot kapitału, gdy umowa kredytu okazała się niewiążąca.

k.c. art. 497

Kodeks cywilny

Nie przysługuje bankowi prawo zatrzymania w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot kapitału, gdy umowa kredytu okazała się niewiążąca.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

k.c. art. 385 § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowne nie wiążą konsumenta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (klauzule abuzywne).

k.c. art. 385 § 2

Kodeks cywilny

Konsumenta nie wiążą postanowienia uprawniające bank do jednostronnego określania kursu waluty.

u.SN art. 87 § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Uchwały pełnego składu Izby Cywilnej mają moc zasady prawnej i wiążą Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego