I CSK 110/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy postanowieniem z 7 października 2025 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 października 2022 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, który ustalił nieważność umowy kredytu zawartej 24 kwietnia 2008 r. i zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 82 381,86 zł. Sąd Apelacyjny uznał postanowienia umowy dotyczące mechanizmu indeksacji i wyznaczania kursów walut za abuzywne, ponieważ nie były one indywidualnie uzgodnione, nie zostały sformułowane jednoznacznie i nie zapewniono kredytobiorcom wystarczających informacji o ryzyku finansowym. W konsekwencji, abuzywność tych postanowień prowadziła do nieważności całej umowy. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek banku o przyjęcie skargi kasacyjnej, odwołał się do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w przypadku uznania postanowienia o sposobie określania kursu waluty obcej za niedozwolone, nie można przyjąć, że zastępuje je inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy uznał, że tezy tej uchwały, wiążące w niniejszej sprawie, uniemożliwiają przyjęcie skargi kasacyjnej. Sąd odrzucił również argument banku o nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym, wskazując na przepis ustawy COVID-19, który pozwalał na rozpoznanie apelacji w składzie jednego sędziego. Sąd Najwyższy podkreślił, że orzecznictwo jest utrwalone co do niedopuszczalności stosowania kursów walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank oraz że postanowienia odesłania do tabeli kursowej banku, jako współokreślające główne świadczenie kredytobiorcy, nie mogą być skuteczne, jeśli nie zawierają szczegółowych zasad ustalania kursu. Aneks do umowy nie mógł naprawić jej nieważności od początku. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 k.p.c. oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu klauzul abuzywnych oraz braku możliwości ich zastąpienia innymi przepisami.
Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z klauzulami dotyczącymi kursów walutowych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w sytuacji, gdy postanowienie umowy kredytu indeksowanego dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej zostało uznane za niedozwolone i nie jest wiążące, dopuszczalne jest zastąpienie go innym sposobem określenia kursu wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce takiego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że takie zastąpienie jest niedopuszczalne.
Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, umowa wiąże także w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), jeśli nie można ustalić wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego dotyczące mechanizmu indeksacji i wyznaczania kursów walut, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie zostały sformułowane jednoznacznie, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność sformułowań oraz brak wystarczających informacji dla konsumenta o ryzyku finansowym, uzasadniają uznanie postanowień za abuzywne.
Czy nieważność postanowień umowy dotyczących mechanizmu indeksacji i kursów walut prowadzi do nieważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieważność tych postanowień prowadzi do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że wyeliminowanie kluczowych postanowień określających rodzaj kredytu i główne świadczenia stron uniemożliwia utrzymanie umowy w zmienionej formie, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.
Czy rozpoznanie apelacji banku w składzie jednoosobowym, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, stanowiło naruszenie art. 379 pkt 4 w zw. z art. 367 § 3 k.p.c. i skutkowało nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie apelacji w składzie jednoosobowym było dopuszczalne na podstawie wskazanego przepisu ustawy COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis ten był podstawą prawną do rozpoznania apelacji w składzie jednoosobowym, a uchwała SN III PZP 6/22, uznająca ten przepis za sprzeczny z Konstytucją, nie miała zastosowania do wyroku wydanego przed jej podjęciem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł.O. | osoba_fizyczna | powód |
| R.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (28)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny uznał postanowienia umowy kredytu dotyczące mechanizmu indeksacji i wyznaczania kursów walut za abuzywne na podstawie tego przepisu.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
W zw. z art. 405 k.c. uzasadnia żądanie zapłaty w świetle nieważności umowy jako świadczenia nienależnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
W zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. uzasadnia żądanie zapłaty w świetle nieważności umowy jako świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnia interes prawny powodów w ustaleniu nieważności umowy.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
W kontekście rozbieżności w orzecznictwie SN dotyczących tego, które postanowienia umów kredytu indeksowanego są abuzywne.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Sąd Najwyższy wskazał, że nie wolno stwierdzić braku mocy wiążącej postanowienia abuzywnego wbrew konsumentowi.
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście domniemania faktycznego braku indywidualnych negocjacji.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny postanowień umowy w świetle zasad określonych w art. 385^1-385^3 k.c.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny postanowień umowy w świetle zasad określonych w art. 385^1-385^3 k.c.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny postanowień umowy w świetle zasad określonych w art. 385^1-385^3 k.c.
k.c. art. 358 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście możliwości ustalenia treści umowy na podstawie tych przepisów.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie miał zastosowania do sytuacji w sprawie.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście możliwości ustalenia treści umowy na podstawie tego przepisu.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście możliwości ustalenia treści umowy na podstawie tych przepisów.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Sąd wskazał, że samo podniesienie zarzutu potrącenia nie wywołuje skutku, o którym mowa w tym przepisie.
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście możliwości zawarcia ugody w celu uchylenia niepewności co do skutków abuzywności.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
W zw. z art. 367 § 3 k.p.c. podniesiony przez bank jako podstawa nieważności postępowania.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c. podniesiony przez bank jako podstawa nieważności postępowania.
k.p.c. art. 267
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście obowiązku poinformowania konsumenta o konsekwencjach prawnych unieważnienia umowy.
k.p.c. art. 288
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście obowiązku poinformowania konsumenta o konsekwencjach prawnych unieważnienia umowy.
k.p.c. art. 212 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W zw. z art. 385^1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353^1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy 93/13 w zw. z art. 267 i 288 TFUE oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE, wspomniany w kontekście obowiązku poinformowania konsumenta o konsekwencjach prawnych unieważnienia umowy.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie mógł zastąpić wadliwych zapisów umowy w roku 2008.
pr.bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
Wspomniany w kontekście wiązania klientów banku kursami ogłaszanymi przez bank.
pr.wek. art. 41
Prawo wekslowe
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten nie jest przepisem uzupełniającym lukę w umowie.
u.N.B.P. art. 24
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten ma charakter ogólny i nie służy zastępowaniu luk w umowie.
ustawa COVID-19 art. 15zzs § 1 ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa prawna rozpoznania apelacji w składzie jednoosobowym.
u.s.n. art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wskazuje na wiążący charakter uchwał SN w niniejszej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) wyklucza możliwość zastąpienia abuzywnych postanowień umowy kredytu indeksowanego innymi przepisami prawa lub zwyczajami. • W przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa kredytu indeksowanego nie wiąże w pozostałym zakresie. • Rozpoznanie apelacji w składzie jednoosobowym było dopuszczalne na podstawie ustawy COVID-19.
Odrzucone argumenty
Argumentacja banku dotycząca nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym. • Argumentacja banku dotycząca potrzeby wykładni przepisów i rozbieżności w orzecznictwie SN.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze na posiedzeniu niejawnym 7 października 2025 r. w Warszawie • odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • postanowienia umowy zawartej przez strony nie były indywidualnie uzgodnione • Treść umowy została przygotowana jednostronnie przez bank, co stwarza domniemanie faktyczne, iż brak było tu jakichkolwiek indywidualnych negocjacji. • postanowienia nie pozwalają na ustalenie wysokości świadczeń, do których zostali zobowiązani kredytobiorcy. • Mechanizm ustalania świadczeń przedstawiono w umowie sposób niejednoznaczny, a najistotniejsze elementy pozostawiono dowolnej, bo nie ograniczonej jednoznacznymi kryteriami, decyzji banku. • Abuzywność postanowień wprowadzających mechanizm indeksacji i wyznaczających kursy walut prowadzi do nieważności całej umowy. • uchwałą składu 7 sędziów był konsekwentny w uzurpowaniu sobie tych kompetencji i zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, dotyczącym orzeczeń TK, określił, że uchwała obowiązuje od dnia jej podjęcia. […]
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu klauzul abuzywnych oraz braku możliwości ich zastąpienia innymi przepisami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z klauzulami dotyczącymi kursów walutowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników, a jego odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą.
“Sąd Najwyższy stawia kropkę nad 'i' w sprawach kredytów frankowych: odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej potwierdza nieważność umów z klauzulami abuzywnymi.”
Dane finansowe
WPS: 82 381,86 PLN
zwrot spłat: 82 381,86 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.