I CSK 106/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez jednego z wykonawców od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego i zasądził od wykonawców solidarnie na rzecz Miasta Nowy Sącz kwotę 91 000 zł tytułem kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy o wdrożenie rozwiązań informatycznych. Głównym zarzutem skargi kasacyjnej było zagadnienie prawne dotyczące ważności kary umownej, gdy nie określono daty końcowej jej naliczania ani maksymalnej wysokości. Sąd Najwyższy, odwołując się do uchwały z 9 grudnia 2021 r. (III CZP 16/21), stwierdził, że dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej za zwłokę w wykonaniu zobowiązania w postaci określonego procentu wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki, nawet bez określenia końcowego terminu naliczania lub kwoty maksymalnej. Sąd podkreślił, że zasada swobody umów (art. 353[1] k.c.) pozwala stronom na takie ukształtowanie postanowień umownych, o ile nie naruszają one ustawy, natury zobowiązania lub zasad współżycia społecznego. Brak ograniczenia wysokości kary umownej nie czyni jej nieważną, a nadmiernemu wzrostowi kar zapobiega art. 484 § 2 k.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 398[9] § 1 k.p.c., a tym samym nie naruszono rażąco art. 483 § 1 k.c. Zasądzono również koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ważności kar umownych za zwłokę, nawet bez określenia ich maksymalnej wysokości lub terminu naliczania, w kontekście zasady swobody umów.
Dotyczy umów o charakterze zobowiązaniowym, gdzie kary umowne są ustalane procentowo za każdy dzień zwłoki. Należy pamiętać o możliwości miarkowania kary na podstawie art. 484 § 2 k.c.
Zagadnienia prawne (1)
Czy brak określenia daty końcowej naliczania kary umownej za zwłokę powoduje nieważność umowy w zakresie kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak określenia daty końcowej naliczania kary umownej za zwłokę ani jej maksymalnej wysokości nie powoduje nieważności umowy w zakresie kary umownej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własne orzecznictwo (III CZP 16/21), zgodnie z którym dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej za zwłokę w postaci procentu wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki, nawet bez określenia końcowego terminu naliczania lub kwoty maksymalnej. Zasada swobody umów pozwala na takie ukształtowanie postanowień, o ile nie naruszają one prawa, natury zobowiązania lub zasad współżycia społecznego. Nadmiernemu wzrostowi kar zapobiega art. 484 § 2 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Miasto Nowy Sącz | organ_państwowy | powód |
| S. sp. z o. o. w K. | spółka | pozwany |
| C. S.A. w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Określenie dopuszczalności zastrzeżenia kary umownej za zwłokę.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów nakazuje przyjąć za dopuszczalne postanowienia umowy uzgodnione przez strony, chyba że ogranicza je ustawa, natura stosunku prawnego lub zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 484 § § 2
Kodeks cywilny
Zapobiega nadmiernemu wzrostowi kar umownych, szczególnie w stosunku do należnego wynagrodzenia wykonawcy.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak określenia maksymalnej wysokości kary umownej lub terminu jej naliczania nie powoduje nieważności postanowienia umownego. • Zasada swobody umów pozwala na takie ukształtowanie kary umownej, o ile nie narusza to prawa, natury zobowiązania lub zasad współżycia społecznego. • Art. 484 § 2 k.c. zapobiega nadmiernemu wzrostowi kar umownych.
Odrzucone argumenty
Kara umowna za zwłokę jest nieważna, jeśli nie określono daty końcowej jej naliczania lub maksymalnej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
Nie budzi wątpliwości, że brak określenia maksymalne sumy kary (czy to bezpośrednio, czy pośrednio przez ograniczenie okresu naliczania) nie powoduje nieważność umowy w zakresie kary umownej. • Przyjęcie, że zasada swobody umów doznaje w konkretnym przypadku ograniczenia wymaga stwierdzenia, że postanowieniu umownemu w sposób wyraźny stoi na drodze przepis ustawy, właściwość (natura) stosunku prawnego lub określona zasada współżycia społecznego.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ważności kar umownych za zwłokę, nawet bez określenia ich maksymalnej wysokości lub terminu naliczania, w kontekście zasady swobody umów."
Ograniczenia: Dotyczy umów o charakterze zobowiązaniowym, gdzie kary umowne są ustalane procentowo za każdy dzień zwłoki. Należy pamiętać o możliwości miarkowania kary na podstawie art. 484 § 2 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia kar umownych w umowach, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego stanowi ważne potwierdzenie dla praktyki kontraktowej, zwłaszcza w kontekście umów o roboty budowlane czy IT.
“Kara umowna bez limitu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy jest ważna.”
Dane finansowe
WPS: 91 000 PLN
kara umowna: 91 000 PLN
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.