I CSK 104/05

Sąd Najwyższy2006-05-17
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
sąd polubownywyrok sądu polubownegoskarga o uchyleniesprostowanie wyrokuk.p.c.Sąd Najwyższypostępowanie nieprocesowejurysdykcja

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu drugiej instancji, uznając, że orzeczenie sądu polubownego o sprostowaniu wyroku, które faktycznie zmieniało jego merytoryczną treść, podlega zaskarżeniu skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie sądu drugiej instancji, które oddaliło skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego. Sąd polubowny sprostował swój wyrok, zmieniając zasądzoną kwotę z 4.195.742,07 zł na 14.069.149,61 zł. Sądy niższych instancji uznały, że nie jest to wyrok sądu polubownego podlegający zaskarżeniu. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skoro postanowienie o sprostowaniu faktycznie merytorycznie rozstrzygnęło o żądaniach stron, stanowi ono wyrok sądu polubownego i podlega zaskarżeniu.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego. Problem prawny dotyczył kwalifikacji postanowienia Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej z dnia 21 grudnia 2001 r., które sprostowało wyrok z dnia 26 czerwca 2001 r. poprzez zmianę zasądzonej kwoty z 4.195.742,07 zł na 14.069.149,61 zł. Sądy niższych instancji uznały, że zaskarżone postanowienie nie jest wyrokiem sądu polubownego w rozumieniu art. 712 k.p.c., ponieważ nie rozstrzygało o istocie sprawy, a jedynie korygowało błąd rachunkowy. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 708 § 1 pkt 4 k.p.c. i swoje wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że każde orzeczenie sądu polubownego, które zawiera rozstrzygnięcie o żądaniach stron, stanowi wyrok sądu polubownego, niezależnie od nadanej mu formy. W ocenie Sądu Najwyższego, postanowienie o sprostowaniu w tej sprawie miało charakter merytoryczny, a nie jedynie proceduralny, gdyż faktycznie zmieniło wysokość zasądzonego świadczenia. W związku z tym, orzeczenie to podlegało zaskarżeniu skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Okręgowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, takie postanowienie stanowi wyrok sądu polubownego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i podlega zaskarżeniu skargą o uchylenie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że o rodzaju orzeczenia decyduje jego przedmiot, a nie forma nadana mu przez sąd. Skoro postanowienie o sprostowaniu faktycznie merytorycznie rozstrzygnęło o żądaniach stron poprzez zmianę zasądzonej kwoty, należy je traktować jako wyrok sądu polubownego, a nie jedynie korektę błędu rachunkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

skarżący

Strony

NazwaTypRola
"T." Spółka z o.o.spółkaskarżący
"D. Ltd" Spółka z o.o.spółkaskarżący
"H. Ltd" Spółka z o.o.spółkaprzeciwnik procesowy

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 712 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga przewidziana w tym przepisie przysługuje od wyroków sądu polubownego.

k.p.c. art. 708 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa elementy konstrukcyjne wyroku sądu polubownego, w tym rozstrzygnięcie o żądaniach stron (pkt 4), co jest przepisem bezwzględnie obowiązującym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 199 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 350 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3989 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie sądu polubownego o sprostowaniu wyroku, które merytorycznie zmienia zasądzoną kwotę, jest wyrokiem sądu polubownego podlegającym zaskarżeniu. O rodzaju orzeczenia decyduje jego przedmiot, a nie forma.

Odrzucone argumenty

Postanowienie o sprostowaniu wyroku sądu polubownego nie jest wyrokiem co do istoty sprawy i nie podlega zaskarżeniu skargą o uchylenie.

Godne uwagi sformułowania

Elementy konstrukcyjne wyroku sądu polubownego określa art. 708 § 1 k.p.c., będący przepisem bezwzględnie obowiązującym. Każde orzeczenie sądu polubownego zawierające wskazane elementy, w tym rozstrzygające o żądaniach stron, stanowi wyrok sądu polubownego w rozumieniu przepisów księgi trzeciej k.p.c., niezależnie od formy nadanej mu przez sąd polubowny. W omawianym wypadku mamy do czynienia z merytorycznym, a nie wyłącznie proceduralnym orzeczeniem Sądu Arbitrażowego. O rodzaju środka odwoławczego powinien decydować przedmiot rozstrzygnięcia, a nie postać, jaką sąd nadał wydanemu orzeczeniu.

Skład orzekający

Tadeusz Wiśniewski

przewodniczący-sprawozdawca

Gerard Bieniek

członek

Stanisław Dąbrowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że orzeczenia sądu polubownego o charakterze merytorycznym, nawet jeśli nazwane postanowieniem o sprostowaniu, podlegają zaskarżeniu skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją k.p.c. z 2005 r. oraz specyfiki orzeczeń sądu polubownego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między formalną nazwą orzeczenia a jego faktyczną treścią, szczególnie w kontekście sądownictwa polubownego, które ma na celu zapewnienie elastyczności, ale musi jednocześnie gwarantować pewien poziom kontroli sądowej.

Czy sąd polubowny może dowolnie zmieniać wyroki? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice sprostowania.

Dane finansowe

WPS: 14 069 149,61 PLN

kwota pierwotnie zasądzona: 4 195 742,07 PLN

kwota po sprostowaniu: 14 069 149,61 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CSK 104/05 POSTANOWIENIE Dnia 17 maja 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Gerard Bieniek SSN Stanisław Dąbrowski w sprawie ze skargi "T." Spółki z o.o. z siedzibą w W. i "D. Ltd." Spółki z o.o. w W. przeciwko "H. Ltd" Spółce z o.o. z siedzibą w Ł. o uchylenie postanowienia sądu polubownego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 maja 2006 r., skargi kasacyjnej skarżących od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 7 marca 2005 r., uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 marca 2004 r. Uzasadnienie 2 Dnia 21 grudnia 2001 r. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej wydał postanowienie o sprostowaniu wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2001 r. w ten sposób, że zamiast zasądzonej kwoty 4.195.742,07 zł wpisał kwotę 14.069.149,61 zł. Postanowienie o sprostowaniu zostało zaskarżone przez T. sp. z o.o. w W. i D. Ltd sp. z o.o. w W. skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego. Postanowieniem z dnia 3 marca 2004 r. Sąd Okręgowy w W. skargę tę odrzucił, uznając ją za niedopuszczalną. Postanowieniem z dnia 7 marca 2005 r. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie na wskazane postanowienie Sądu Okręgowego. Sąd drugiej instancji przyjął, że orzeczenie zaskarżone skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego nie jest w istocie wyrokiem sądu polubownego, gdyż nie może być uznane za orzeczenie co do istoty. W konsekwencji, nie podlega ono zaskarżeniu skargą przewidzianą w art. 712 k.p.c. W skardze kasacyjnej skarżący T. sp. z o.o. w W. i D. Ltd sp. z o.o. w W. zarzucili w ramach drugiej podstawy kasacyjnej naruszenie art. 712 § 1, art. 199 § 1 pkt 4 i art. 350 § 1 k.p.c., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W myśl art. 712 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. Nr 17, poz. 1478), skarga w nim przewidziana przysługuje od wyroków sądu polubownego. Elementy konstrukcyjne wyroku sądu polubownego określa art. 708 § 1 k.p.c., będący przepisem bezwzględnie obowiązującym. Do elementów tych należy m.in. rozstrzygnięcie o żądaniach stron (art. 708 § 1 pkt 4 k.p.c.). W konsekwencji przyjąć trzeba, że każde orzeczenie sądu polubownego zawierające wskazane elementy, w tym rozstrzygające o żądaniach stron, stanowi wyrok sądu polubownego w rozumieniu przepisów księgi trzeciej k.p.c., 3 niezależnie od formy nadanej mu przez sąd polubowny. W zaskarżonym postanowieniu z dnia 21 grudnia 2001 r. Sąd Arbitrażowy zawarł następującą sentencję: „postanawia sprostować pkt 2a sentencji wyroku z dnia 26 czerwca 2001 r. w ten sposób, że w miejsce kwoty 4.195.742,07 zł wpisać kwotę 14.069.149,61 zł”. Analiza przytoczonego sformułowania, a przede wszystkim uzasadnienia orzeczenia, w którym dokonano nowych obliczeń będących podstawą rozstrzygnięcia, prowadzi do wniosku, że w istocie Sąd Arbitrażowy ponownie, w sposób odmienny rozstrzygnął o żądaniach stron. W żadnym wypadku nie można przyjąć, że chodziło jedynie o zwykłą omyłkę rachunkową powstałą przy zliczaniu wysokości poszczególnych pozycji składających się na dochodzone roszczenie, a zatem o zwyczajny błąd popełniony w działaniach rachunkowych. Innymi słowy, w omawianym wypadku mamy do czynienia z merytorycznym, a nie wyłącznie proceduralnym orzeczeniem Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej. Zaznaczyć należy, że Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że o rodzaju środka odwoławczego powinien decydować przedmiot rozstrzygnięcia, a nie postać, jaką sąd nadał wydanemu orzeczeniu (m.in. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 1972, III CZP 27/71, OSNCP 1973, nr 1, poz. 1). Pogląd ten odnosi się również do orzeczeń sądu polubownego. Wszystko to prowadzi do wniosku, że orzeczenie z dnia 21 grudnia 2001 r. należy zakwalifikować jako wyrok sądu polubownego. Omawiane orzeczenie Sądu Arbitrażowego podlega zatem zaskarżeniu skargą o uchylenie wyroku sądu polubownego przewidzianą w art. 712 k.p.c. Z podanych względów, na podstawie art. 13 § 2 w zw. z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. jc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI