I CO 91/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy o próbę ugodową innemu sądowi, uznając, że fakt, iż wnioskodawca jest sędzią w sądzie pierwszej instancji, nie uzasadnia przekazania sprawy dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Rejonowy w R. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o próbę ugodową innemu sądowi, argumentując, że wnioskodawca jest sędzią orzekającym w tym sądzie, co spowodowało wyłączenie wielu sędziów. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że sam fakt orzekania przez stronę w danym sądzie nie jest wystarczającą przesłanką do przekazania sprawy, zwłaszcza w postępowaniu pojednawczym, gdzie rola sądu jest ograniczona.
Sąd Rejonowy w R. zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zawezwanie do próby ugodowej innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44¹ § 1 k.p.c. i argumentując, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego kroku. Głównym powodem była okoliczność, że wnioskodawca, J. D., jest sędzią orzekającym w Sądzie Rejonowym w R., co skutkowało wyłączeniem wielu sędziów z rozpoznania sprawy. Sąd występujący wyraził również opinię, że podobne przyczyny wyłączenia mogą dotyczyć wszystkich sędziów tego sądu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na posiedzeniu niejawnym, odmówił przekazania sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione przez Sąd Rejonowy racje nie dowodzą, iż dobro wymiaru sprawiedliwości faktycznie wymaga przekazania sprawy. Podkreślono, że pojęcie „dobra wymiaru sprawiedliwości” nie jest ściśle zdefiniowane i jego rozumienie kształtuje się w orzecznictwie. Przywołano wcześniejsze orzeczenia Sądu Najwyższego, zgodnie z którymi sam fakt wcześniejszego orzekania przez stronę lub jej przedstawiciela w danym sądzie, czy też aktualne pełnienie służby sędziowskiej przez jedną ze stron, zazwyczaj nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na ograniczoną rolę sądu w postępowaniu pojednawczym, co dodatkowo osłabia argument o zagrożeniu dla wymiaru sprawiedliwości. Sąd występujący został również pouczony, że nie powinien antycypować decyzji procesowych w przedmiocie wyłączenia sędziów, a w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów, zastosowanie znalazłby art. 44 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zaznaczył również, że kwestia potencjalnego zastosowania art. 48¹ k.p.c. wykracza poza zakres rozpatrywanego wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt, że wnioskodawca jest sędzią orzekającym w sądzie rozpoznającym sprawę, zazwyczaj nie jest wystarczającą przesłanką do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, zwłaszcza w postępowaniu pojednawczym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie wymaga przekazania sprawy tylko z powodu tego, że wnioskodawca jest sędzią w sądzie pierwszej instancji. Podkreślono ograniczoną rolę sądu w postępowaniu pojednawczym i brak wystarczających dowodów na zagrożenie bezstronności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 44 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 357 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie o odmowie przekazania sprawy jest niezaskarżalne.
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wyłączenia sędziego rozpoznającego daną sprawę.
k.p.c. art. 48 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Fakt, że wnioskodawca jest sędzią w sądzie rozpoznającym sprawę, nie stanowi sam w sobie wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Postępowanie pojednawcze charakteryzuje się daleko idącą autonomią stron i ograniczoną rolą sądu, co nie przemawia za zagrożeniem dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd występujący nie powinien antycypować decyzji procesowych w przedmiocie wyłączenia sędziów.
Odrzucone argumenty
Przekazanie sprawy jest konieczne ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, ponieważ wnioskodawca jest sędzią orzekającym w sądzie pierwszej instancji, co skutkuje wyłączeniem wielu sędziów.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego sam fakt wcześniejszego orzekania przez stronę lub przedstawiciela ustawowego strony w danym sądzie zwykle nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy charakter postępowania pojednawczego, zwłaszcza daleko idąca autonomia jego stron i ograniczona rola sądu prowadzącego to postępowanie, nie przemawiają za przyjęciem, by w sprawie wystąpiło zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Beata Janiszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu ze względu na status sędziego jako strony postępowania, zwłaszcza w kontekście postępowań pojednawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 44¹ k.p.c. i nie przesądza o innych podstawach wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na interpretację pojęcia "dobra wymiaru sprawiedliwości" i zasady wyłączania sędziów, gdy sami są stronami postępowania.
“Czy sędzia może być stroną w swojej własnej jurysdykcji? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I CO 91/21 POSTANOWIENIE Dnia 15 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa J. D. i A. D. przeciwko T. K. o zawezwanie do próby ugodowej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lipca 2021 r., na skutek wniosku Sądu Rejonowego w R. o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 k.p.c., odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w R., w sprawie z wniosku J. D. i A. D. o zawezwanie T. K. do próby ugodowej, wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, gdyż, w ocenie Sądu występującego, wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości (art. 44 1 § 1 k.p.c.). Wskazano przy tym, że wnioskodawca J. D. jest sędzią orzekającym w Sądzie występującym, w związku z czym od rozpoznania sprawy wyłączono szereg sędziów; w wystąpieniu wyrażono także o zapatrywanie, że tożsama przyczyna wyłączenia zachodzi wobec wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w […] . Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wystąpienie nie podlegało uwzględnieniu, gdyż przedstawione w nim racje nie świadczą o tym, by dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z Sądem Rejonowym w R.. Postanowienie, jako niezaskarżalne, nie wymagało uzasadnienia (art. 357 § 2 1 zd. 1 k.p.c.), jednak zasadne okazało się zobrazowanie przyczyn wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 44 1 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Pojęcie „dobro wymiaru sprawiedliwości” nie zostało ustawowo zdefiniowane, toteż jego rozumienie jest kształtowane wypowiedziami nauki prawa i orzecznictwa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2020 r., IV CO 153/20, niepubl.). Sąd występujący nie przedstawił racji przemawiających za uznaniem, że w sprawie występuje zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W judykaturze wskazano już, że sam fakt wcześniejszego orzekania przez stronę lub przedstawiciela ustawowego strony w danym sądzie zwykle nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20). Również aktualne pełnienie służby sędziowskiej w sądzie rozpoznającym sprawę przez jedną ze stron postępowania nie przesądza samoistnie o możliwości zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. Ponadto charakter postępowania pojednawczego, zwłaszcza daleko idąca autonomia jego stron i ograniczona rola sądu prowadzącego to postępowanie, nie przemawiają za przyjęciem, by w sprawie wystąpiło zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd występujący nie powinien był również antycypować decyzji procesowych w przedmiocie wyłączenia sędziów, zwłaszcza że z treści wystąpienia nie wynika, by w sprawie złożono dalsze, nierozpoznane jeszcze wnioski lub żądania, o których mowa w art. 49 § 1 k.p.c. Gdyby natomiast w sprawie doszło do wyłączenia wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w R., to stosowanie art. 44 1 § 1 k.p.c. byłoby zbędne, gdyż zaktualizowałaby się przesłanka art. 44 § 1 k.p.c., pozwalającego na wyznaczenie sądu równorzędnego względem Sądu występującego przez Sąd nad nim przełożony. Obiter dictum należy wskazać, że do Sądu występującego będzie należało rozważenie, czy w sprawie nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania art. 48 1 k.p.c. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga oceny, czy ww. unormowanie znajduje zastosowanie tylko w razie wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. (in concreto art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c.), po uprzednim przydzieleniu mu sprawy, czy też art. 48 1 k.p.c. należy rozumieć szerzej, jako obejmujący wszystkie sytuacje, w których wobec jednego z sędziów orzekających w sądzie rozpoznającym sprawę zachodzi jedna z okoliczności opisanych w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Pierwsze ze stanowisk współgra z literalnym brzmieniem przytoczonych przepisów oraz poglądem, zgodnie z którym przepisy art. 48-52 k.p.c. dotyczą wyłączenia sędziego rozpoznającego daną sprawę (zob. uchwała Sądu Najwyższego (7) z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19 i przywołane tam orzecznictwo). Z kolei drugi kierunek interpretacji zdaje się być uzasadniony celem art. 48 1 k.p.c. Zakres wniosku oraz wynikającej z art. 44 1 § 1 k.p.c. kognicji Sądu Najwyższego pozostawiają jednak te kwestie poza zakresem dokonywanej obecnie oceny. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI