I CO 77/17
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, uznając wniosek sądu niższej instancji za przedwczesny z uwagi na potrzebę wyjaśnienia miejsca zamieszkania stron.
Sąd Okręgowy w T. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, wskazując, że obie strony przebywają na stałe w Wielkiej Brytanii. Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu, uznając wniosek za przedwczesny. Stwierdził, że konieczne jest najpierw wyjaśnienie, czy strony nadal mają miejsce zamieszkania w Polsce w rozumieniu art. 25 k.c., co mogłoby pozwolić na ustalenie właściwości sądu krajowego na podstawie art. 41 k.p.c.
Sąd Okręgowy w T. przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy rozwodowej W. D. przeciwko P. W. celem wyznaczenia sądu właściwego, zgodnie z art. 45 k.p.c. Uzasadnieniem wniosku było długotrwałe przebywanie obu stron na terenie Wielkiej Brytanii, gdzie pracują zarobkowo. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, odwołał się do przepisów art. 41 i 45 k.p.c. oraz art. 25 k.c. Wskazał, że właściwość miejscową w sprawach o rozwód ustala się przede wszystkim według ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli choć jedno z nich tam nadal przebywa. W braku takiej podstawy, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w ostateczności powoda. Sąd Najwyższy podkreślił, że miejsce zamieszkania oznacza miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, a pobyt czasowy za granicą nie jest tożsamy z miejscem zamieszkania. W niniejszej sprawie, mimo przebywania stron w Wielkiej Brytanii, pojawiły się twierdzenia, że pozwana uznaje za swoje miejsce zamieszkania miejscowość w Polsce. Z tego względu Sąd Najwyższy uznał, że oznaczenie sądu właściwego jest przedwczesne i wymaga najpierw wyjaśnienia przez sąd niższej instancji kwestii miejsca zamieszkania stron w rozumieniu przepisów prawa polskiego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Właściwość miejscową sądu w sprawie o rozwód ustala się na podstawie ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeśli choć jedno z nich tam nadal przebywa. W braku takiej podstawy, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w ostateczności powoda. Dopiero gdy nie można ustalić miejsca zamieszkania stron w Polsce, Sąd Najwyższy może oznaczyć sąd właściwy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o oznaczenie sądu właściwego był przedwczesny, ponieważ nie wyjaśniono definitywnie miejsca zamieszkania stron w rozumieniu art. 25 k.c. i art. 41 k.p.c. Konieczne jest ustalenie, czy strony nadal mają miejsce zamieszkania w Polsce, zanim Sąd Najwyższy podejmie decyzję o wyznaczeniu sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa oznaczenia sądu właściwego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 45
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy dokonuje oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej.
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przez sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda.
k.c. art. 25
Kodeks cywilny
Miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedwczesność wniosku o oznaczenie sądu właściwego z uwagi na potrzebę wyjaśnienia miejsca zamieszkania stron.
Godne uwagi sformułowania
Pobyt czasowy - także za granicą - nie jest jednoznaczny z pobytem stałym Dopiero w razie stwierdzenia, że miejscowość, w której powódka przebywa z zamiarem stałego pobytu, znajduje się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej uzasadnione będzie oznaczenie przez Sąd Najwyższy, w trybie art. 45 k.p.c., sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej sądu w sprawach rozwodowych z elementem zagranicznym, interpretacja pojęcia miejsca zamieszkania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku jasności co do miejsca zamieszkania stron, gdy obie przebywają za granicą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania jurysdykcji sądów w sprawach rozwodowych z elementem międzynarodowym, co jest częstym zagadnieniem dla prawników rodzinnych.
“Gdzie rozwód? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak ustalić właściwość sądu, gdy małżonkowie mieszkają za granicą.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CO 77/17 POSTANOWIENIE Dnia 15 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa W. D. przeciwko P. W. o rozwód, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 listopada 2017 r., na skutek przedstawienia akt o sygn. I C (…) przez Sąd Okręgowy w T. celem oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, odmawia oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w T. przedstawił Sądowi Najwyższemu akta sprawy z powództwa W. D. przeciwko P. W. o rozwód celem wyznaczenia sądu właściwego na podstawie art. 45 k.p.c. Uzasadniając swój wniosek Sąd Okręgowy wskazał, że obie strony procesu od dłuższego czasu zamieszkują na terenie Wielkiej Brytanii, gdzie pracują zarobkowo. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na podstawie art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy dokonuje oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej. Według art. 41 k.p.c., powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przez sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. Z przepisu tego wynika więc, że - w braku możliwości ustalenia sądu właściwego w oparciu o ostatnie miejsce wspólnego zamieszkania - sąd właściwy powinien być ustalony na podstawie miejsca zamieszkania strony pozwanej. Zaś w sytuacji, gdy nie można ustalić miejsca zamieszkania strony pozwanej to w sprawach ze stosunku małżeństwa właściwość miejscową sądu determinuje miejsce zamieszkania powoda. Miejsce zamieszkania osoby fizycznej definiuje natomiast art. 25 k.c. Jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pobyt czasowy - także za granicą - nie jest jednoznaczny z pobytem stałym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009 r., II CO 25/08, nie publ.). Z wniesionego pozwu wynika, że strony nie miały ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej, gdyż od 2013 r. przebywają w Wielkiej Brytanii. Tym niemniej w pozwie (k. 2 i 3 akt) oraz odpowiedzi na pozew (k. 14 akt) podniesiono, że pozwana przebywa w Wielkiej Brytanii jedynie czasowo. Za swoje miejsce zamieszkania uznaje ona bowiem miejscowość G. Wobec takich twierdzeń stron procesu konieczne jest wyjaśnienie przez Sąd, czy mimo wyjazdu pozwanej do Wielkiej Brytanii wskazana w pozwie oraz odpowiedzi na pozew miejscowość w Polsce nie stanowi jej miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c., co pozwalałoby na ustalenie sądu miejscowo właściwego według art. 41 k.p.c. Dopiero w razie stwierdzenia, że miejscowość, w której powódka przebywa z zamiarem stałego pobytu, znajduje się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej uzasadnione będzie oznaczenie przez Sąd Najwyższy, w trybie art. 45 k.p.c., sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo. Tym samym oznaczenie sądu właściwego na podstawie art. 45 k.p.c. przez Sąd Najwyższy należało uznać za przedwczesne. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę