I Co 249/13

Sygn. akt I Co 249/13 POSTANOWIENIE W. , dnia 29 maja 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, I Wydział Cywilny w składzie Przewodniczący: SSR del. Piotr Jarmundowicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. we Wrocławiu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. M. i B. M. przy udziale R. N. o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania postanawia: I. udzielić zabezpieczenia roszczeniu W. M. i B. M. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci aktu notarialnego zawierającego umowę poręczenia wraz z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji na podstawie art 777 § l pkt 5 k.p.c. wraz z oświadczeniem o ustanowieniu hipoteki, sporządzonego w dniu 11 grudnia 2012 r. przed notariusz K. K. , opatrzonego sądową klauzulą wykonalności na mocy postanowień Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r. w sprawie sygn. akt XI Co 766/13 i z dnia 8 maja 2013 r. w sprawie sygn. akt XI Co 765/13 poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej M. J. w sprawie egzekucyjnej KM 378/13; II. wyznaczyć wnioskodawczyniom dwutygodniowy termin do wytoczenia powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opisanego we wniosku z dnia 27 maja 2013 r. o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania przeciwko R. N. pod rygorem upadku zabezpieczenia. UZASADNIENIE Uprawnione W. M. i B. M. wystąpiły z wnioskiem o wydanie postanowienia w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania - o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, a to aktu notarialnego Repertorium A nr (...) umowy poręczenia wraz z oświadczeniem o poddaniu się rygorowi egzekucji na podstawie art 777 § l pkt 5 k.p.c. wraz z oświadczeniem o ustanowieniu hipoteki, sporządzonego w dniu 11 grudnia 2012 r. w Kancelarii Notarialnej A. K. K. ., A. R. A., T. (...) S.c. we W. (...)-(...) W. , (...) przed Notariusz K. K. - poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu M. J. z Kancelarii (...) we W. , (...)-(...) W. , ul. (...) nr (...) w sprawie egzekucyjnej z wniosku R. N. przeciwko W. M. i B. M. o sygnaturze Km 378/13. Jednocześnie uprawnione wniosły o wyznaczenie uprawnionym 14 - dniowego terminu do wniesienia pisma wszczynającego postępowanie pod rygorem upadku zabezpieczenia. Uzasadniając wniosek o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania uprawnione wskazały, że w dniu 11 grudnia 2012 r. obowiązany R. N. i S. M. w Kancelarii Notarialnej A. K. K. ., A. R. A., T. (...) S.c. we W. przed notariusz K. K. zawarli umowę z podpisami notarialnie poświadczonymi sprzedaży udziałów spółki akcyjnej, Repertorium A nr (...) . Na podstawie powyższej umowy obowiązany R. N. sprzedał S. M. (...) akcje serii (...) o numerach (...) do (...) w kapitale zakładowym spółki (...) S.A. siedzibą we W. za łączną cenę 400.000 zł, płatną w dwóch równych ratach, pierwsza w kwocie 200.000 zł w terminie do dnia 31 stycznia 2013 r. oraz druga w kwocie 200.000 zł w terminie do dnia 31 marca 2013 r. W tym samym dniu w Kancelarii Notarialnej A. K. K. ., A. R. A., T. (...) S.c. we W. przed notariusz K. K. zawarta została w formie aktu notarialnego umowa poręczenia wraz z oświadczeniem o poddaniu się rygorowi egzekucji na podstawie art. 777 § l pkt 5 k.p.c. wraz z oświadczeniem o ustanowieniu hipoteki. Na mocy tej umowy uprawnione W. M. oraz B. M. poręczyły dług S. M. względem R. N. , który opisany jest w § l aktu notarialnego. Uprawnione wskazały, że w akcie notarialnym w § 5 ust. l poddały się solidarnie wobec obowiązanego R. N. egzekucji wprost z tego aktu notarialnego w trybie art 777 § l pkt 5 k.p.c. do kwoty 400.000 zł. W § 5 ust. 2 aktu notarialnego ustalono, że warunkiem prowadzenia egzekucji z tego aktu jest brak dokonania zapłaty przez poręczyciela na rzecz R. N. całości bądź części wskazanej w ust l kwoty, w razie powstania obowiązku jej zapłaty i pomimo uprzedniego wezwania do zapłaty skierowanego do S. M. . Uprawnione podkreśliły, że obowiązany R. N. otrzymał w całości cenę należną mu z tytułu umowy sprzedaży udziałów z dnia 11 grudnia 2012 r. nadto wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę w płatności. W dniu 07 lutego 2013 r. został wysłany przelew na kwotę 200.000 zł na wskazane przez Pana R. N. konto M. N. , a w dniu 25 kwietnia 2013 r. obowiązany R. N. wystawił pokwitowanie, zatytułowane (...) , w którym wskazał, że: ,,(...)Kwituję odbiór łącznej kwoty 205.000,00 zł (słownie dwieście pięć tysięcy złotych) tytułem: 1. 200.000,00 zł (słownie dwieście tysięcy złotych) za II ratę należności za zbycie akcji spółki (...) Spółka Akcyjna (zgodnie z zawartą w dniu 11.12. 2012 r. umową zbycia akcji - aktem notarialnym Rep A (...) oraz zgodnie z umową poręczenia - aktem notarialnym Rep. A (...) z dnia 11.12.2012 r.(...)". Co istotne, w treści ww. pokwitowania obowiązany zawarł również oświadczenie o treści: „ (…) Jednocześnie oświadczam, że odbiór w/w łącznej kwoty 205.000.00 zł stanowi zakończenie wszelkich moich roszczeń i rozliczeń z tytułu zawartej w dniu 11.12.2012 r. umowy zbycia akcji - akt notarialny Rep. A (...) oraz umowy poręczenia - akt notarialny Rep. A (...) z dnia 11.12.2012 r. Pomimo powyższego obowiązany R. N. wystąpił do Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej XI Wydział Cywilny we W. z wnioskiem o nadanie klauzul wykonalności ww. aktowi notarialnemu. Postanowieniami z dnia 8 maja 2013 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej XI Wydział Cywilny we W. sygn. akt XI Co 765/13 oraz sygn. akt XI Co 766/13 nadał odpowiednio w stosunku do B. M. i W. M. klauzulę wykonalności § 5 aktu notarialnego - oświadczeniom poręczycielek o poddaniu się egzekucji - sporządzonym w Kancelarii Notarialnej we W. przez notariusza K. K. w dniu 11 grudnia 2012 r. repertorium A nr (...) , na mocy którego poręczycielki w razie braku dokonania zapłaty kwoty 400.000 zł przez dłużnika S. M. , zobowiązały się powyższą kwotę zapłacić, zastrzegając że ich odpowiedzialność jest solidarna. Uzyskując tytuł wykonawczy obowiązany R. N. wystąpił przeciwko uprawnionym, za pośrednictwem kwalifikowanego pełnomocnika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie kwoty 200.000 zł wraz z kosztami postępowania klauzulowego oraz egzekucyjnego. Wniosek został złożony w dniu 21 maja 2013 r. w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu M. J. . Egzekucja według wniosku obowiązanego miała być prowadzona zarówno z ruchomości jak i nieruchomości. Pismem Komornika Sądowego M. J. z dnia 21 maja 2013 r. uprawnione zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z wniosku R. N. przeciwko W. M. i B. M. o sygnaturze Km 378/13. Nadto pismami z dnia 21 maja 2013 r. nastąpiło zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, zajęcie wierzytelności. Nadto uprawniona W. M. otrzymała zawiadomienie z dnia 21 maja 2013 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z udziałów w spółce Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) . z .0.0. we W. , wniosek o dokonanie w KRS wpisu o wszczęciu egzekucji z udziałów w spółce Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) Sp. z o.o. we W. z dnia 21 maja 2013 r., zawiadomienie z dnia 21 maja 2013 r. o zajęciu udziałów w spółce Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) Sp. z o.o. we W. , zawiadomienie z dnia 21 maja 2013 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z udziałów w spółce (...) Sp. z o.o. we W. , wniosek o dokonanie w KRS wpisu o wszczęciu egzekucji z udziałów w spółce (...) Sp. z o.o. we W. z dnia 21 maja 2013 r., zawiadomienie z dnia 21 maja 2013 r. o zajęciu udziałów w spółce (...) Sp. z o.o. we W. . Uprawnione otrzymały również zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwanie do zapłaty długu z dnia 21 maja 2013 r. wraz z odpisami wniosku o wpis w księdze wieczystej. Nadto postanowieniem Komornika Sądowego M. J. z dnia 21 maja 2013 r. przyznane zostały R. N. koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w kwocie 3.600 zł. W dniu 22 maja 2013 r. nastąpiło także zajęcie samochodu osobowego marki B. (...) nr rej. (...) o wartości 40.000 zł. Koszty egzekucyjne obliczone przez komornika wynoszą 30.000 zł. Zdaniem uprawnionych wystąpienie przez obowiązanego z wnioskami o nadanie przedmiotowemu aktowi notarialnemu klauzul wykonalności było nieuprawnione albowiem roszczenie obowiązanego wygasło wskutek zapłaty. Tym bardziej rażąco nieuprawnione było wszczęcie postępowania egzekucyjnego kwoty, która został już obowiązanemu zapłacona, a której odbiór pokwitował. Uprawnione podkreśliły, że zamierzają złożyć powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, a to aktu notarialnego z dnia 11 grudnia 2013 r. Repertorium A nr (...) na podstawie art. 840 § l pkt 1) k.p.c. , albowiem przeczą zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a in concreto kwestionują istnienie obowiązku stwierdzonego tym tytułem, albowiem wygasł on wskutek zapłaty jeszcze przed złożeniem wniosku o nadanie klauzuli wykonalności. Uzasadniając istnienie interesu prawnego w udzielaniu zabezpieczenia uprawnione wskazały, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenie z uwagi na fakt, że „(...) Wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego jest dopuszczalne do czasu dopóki istnieje możliwość prowadzenia egzekucji, co oznacza, iż nie jest dopuszczalne skorzystanie z tej drogi obrony swoich praw przez dłużnika, gdy tytuł wykonawczy został w pełni zrealizowany w drodze egzekucji.(...)" (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 kwietnia 2013 r., l ACa 715/12). Inaczej rzecz ujmując wyegzekwowanie należności z tytułu wykonawczego uczyni bezprzedmiotowym postępowanie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, przeto uzasadnione jest niezwłoczne wydanie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia, które spowoduje zawieszenie toczącego się postępowania egzekucyjnego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2002 r., I PKN 197/01). Co prawda w orzecznictwie wskazuje się, że brak możliwości wszczęcia postępowania przeciwegzekucyjnego, z uwagi na zakończenie egzekucji nie zmyka drogi dochodzenia swych praw w innym postępowaniu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1978 r., II CRN 310/77), jednakże z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością późniejsze próby odzyskiwania wyegzekwowanych już kwot w innym postępowaniu mogą się okazać bezskuteczne. Interes prawny w udzielaniu zabezpieczenia przejawia się również w tym, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni w ogóle osiągnięcie celu postępowania w sprawie, albowiem zachodzi uzasadnione podejrzenie, że czyny podjęte przez R. N. a polegające na uzyskaniu klauzul wykonalności oraz na wszczęciu postępowania egzekucyjnego, które doprowadziło do zajęć komorniczych (pomimo iż świadczenie zostało spełnione) wyczerpują ustawowe znamiona przestępstwa określonego w art. 286 § l Kodeksu karnego (oszustwo sądowe). (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2006 r., V KK104/06). Komornik sądowy jako organ egzekucyjny działający w oparciu o wniosek o wszczęcie egzekucji z załączonym tytułem wykonawczym w postaci aktu notarialnego, któremu nadano klauzulę wykonalności, dokonując czynności egzekucyjnych może rozporządzać cudzym mieniem, tj. mieniem dłużnika lub osoby trzeciej. Czynnością oszukańczą w rozumieniu art. 286 § l k.k. może być złożenie do komornika wniosku o wszczęcie egzekucji, jeżeli w dacie składania wniosku wierzyciel jest świadomy, że objęte wnioskiem świadczenie zostało spełnione zgodnie z treścią tytułu egzekucyjnego. (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2010 r., IV KK 1/10). Z powyższych przyczyn wniosek o udzielenie zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania, jest w ocenie uprawnionych w pełni uzasadniony. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 730 1 k.p.c. udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie ( art. 730 1 §1 k.p.c. ) Postępowanie zabezpieczające ma charakter postępowania pomocniczego w stosunku do postępowania rozpoznawczego oraz postępowania egzekucyjnego. Pomimo pomocniczego charakteru postępowanie to cechuje samodzielność funkcjonalna i strukturalna. Samodzielność funkcjonalna wyraża się w odrębności funkcji postępowania zabezpieczającego, która polega na udzielaniu ochrony prawnej o tymczasowym (prowizorycznym) charakterze. Strony postępowania zabezpieczającego określane są w przepisach jako uprawniony i obowiązany W art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. określono podstawy zabezpieczenia, zwane też warunkami zabezpieczenia, które mają merytoryczny charakter i które należy odróżnić od procesowych przesłanek postępowania zabezpieczającego. Podstawami zabezpieczenia są: 1) istnienie roszczenia podlegającego zabezpieczeniu; 2) interes prawny w udzieleniu (ściślej w uzyskaniu) zabezpieczenia. Okoliczności te wymagają uprawdopodobnienia. Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia faktów, z których jest ono wywodzone. W judykaturze słusznie podkreślono, że nie jest dopuszczalne przyjęcie, iż roszczenie jest wiarygodne w jakimś procencie oraz zabezpieczenie go w takim stosunku (postanowienie Sąd Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 1997 r., I ACz 735/97, Pr. Gosp. 1998, nr 6, s. 52). Uprawdopodobnienie roszczenia dotyczy faktu jego istnienia, a nie okoliczności, że może ono powstać w przyszłości. Niedopuszczalne jest bowiem zabezpieczenie roszczeń, które mogą powstać dopiero w przyszłości (J. Korzonek, A. Zieliński). Odnośnie interesu prawnego w uzyskaniu zabezpieczenia, to należy wskazać, że w typowych przypadkach wyraża się on w tym, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia może wyrażać się także w potrzebie uzyskania natychmiastowej ochrony prawnej o treści nieróżniącej się od ochrony żądanej w merytorycznym postępowaniu w sprawie. W tych przypadkach celem zabezpieczenia jest antycypacja przyszłego merytorycznego orzeczenia, czyli prowizoryczne zaspokojenie uprawnionego (A. Jakubecki). Należy zauważyć, że przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd powinien wyważyć interesy uprawnionego i obowiązanego w taki sposób, aby – zapewniając uprawnionemu należytą ochronę – nie obciążać obowiązanego ponad potrzebę. Przyjąć należy, że sąd może jedynie dokonać wyboru spośród kilku sposobów zabezpieczenia wnioskowanych przez uprawnionego, nie może zaś zastosować sposobu, o który uprawniony nie wnosił. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że uprawnione uprawdopodobniły przysługujące im przeciwko obowiązanemu roszczenie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Podniesione przez uprawnione okoliczności oraz dołączone do wniosku dokumenty (m.in. potwierdzenie przelewu kwoty 200.000 zł. w dniu 7 lutego 2013 r. oraz oświadczenie R. N. z dnia 25 kwietnia 2013 r., w którym pokwitował odbiór kwoty 205.000 zł. tytułem zapłaty II raty za zbyte w dniu 11 grudnia 2012 akcie spółki (...) SA , oraz oświadczył, iż powyższa kwota stanowi zakończenie wszelkich roszczeń i rozliczeń z tytułu umowy z dnia 11 grudnia 2012 r. i umowy poręczenia) wskazują na to, że uprawnione uprawdopodobniły przysługujące im roszczenie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż powyższe rozważania w żaden sposób nie przesądzają o skuteczności ewentualnego powództw, co do którego Sąd będzie mógł się wypowiedzieć dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Należy zauważyć, że do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia niezbędne jest także uprawdopodobnienie istnienia interesu prawnego. W ocenie Sądu uprawnione uprawdopodobnił istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia przed wniesieniem powództwa. Do wniosku uprawnione dołączyły wniosek o wszczęcie egzekucji oraz wykazały podjęcie przez komornika sadowego czynności egzekucyjnych. Kontynuowanie przez komornika sądowego może spowodować, iż w sytuacji braku zabezpieczenia w sposób wnioskowany przez uprawnione, spowoduje pozbawienie zasadności żądania pozwu o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 755 § 1 pkt. 3 k.p.c. jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególności sąd może: zawiesić postępowanie egzekucyjne lub inne postępowanie zmierzające do wykonania orzeczenia. W ocenie Sądu wnioskowany przez uprawnione sposób zabezpieczenia roszczenia jest odpowiedni dla zapewnienia im ochrony prawnej. Jednocześnie nie jest nadmiernie uciążliwy dla obowiązanego, a to wobec faktu, iż komornik sądowy dokonał już czynności egzekucyjnych, które w wystarczający sposób zabezpieczają interes majątkowy obowiązanego. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu wniosek o udzielenie zabezpieczenia zasługuje na uwzględnienie, o czym orzeczono w pkt. I sentencji postanowienia. Sąd uwzględniając postanowienia art. 733 k.p.c. oraz wniosek uprawnionych wyznaczył dwutygodniowy termin do złożenia pozwu o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego pod rygorem upadku zabezpieczenia. Kierując się powyższymi względami Sąd orzekł jak w pkt. II sentencji postanowienia. Z/: 1) odnotować, 2) odpis postanowienia doręczyć uprawnionych oraz obowiązanemu (z pouczeniem a dla uprawnionego dodatkowo z odpisem wnioski wraz z załącznikami); 3) kal. 7 dni.