I CO 17/06

Sygn. akt I CO 17/06 
 
 
 
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
Dnia 8 lutego 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Mirosław Bączyk 
 
Protokolant Anna Matura 
 
w sprawie ze skargi Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego                      
w W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego z 
dnia 27 listopada 2003r., sygn. akt I CK 318/02 wydanego                             w 
sprawie  z powództwa Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego                     
w W. 
przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez  Starostę Powiatu L.                
i  Dyrektora  B. Parku Narodowego  
o zawarcie umowy wieczystego użytkowania i przeniesienia prawa własności, 
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2007 r., 
skargi strony powodowej od wyroku Sądu Najwyższego 
z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt I CK 318/02, 
 
 
1. 
wznawia 
postępowanie 
zakończone 
wyrokiem 
Sądu   
Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt I CK 
318/02. 

 
 
2 
 2.  uchyla wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2003 r., sygn. 
akt I CK 318/02 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w […] z 6 
września 2001 r., i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu 
do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach 
procesu 
w 
postępowaniu 
ze 
skargi 
o 
wznowienie 
postępowania. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
3 
 
Uzasadnienie 
 
Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu skargi konstytucyjnej  Polskiego 
Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego – Zarządu Głównego w W.,  wyrokiem z 
10 kwietnia  2006 r. sygn. akt SK 30/04 (Dz.U. 2006, nr 64, poz. 456) orzekł, że art. 
1 pkt 81 lit. a, w związku z art. 9 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. o  zmianie ustawy 
o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw - Dz.U. Nr 6, poz. 70, (dalej: 
ustawa zmieniająca) jest niezgodny z zasadą ochrony praw słusznie nabytych, 
wyrażoną w art. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się do 
wszczętych, a niezakończonych przed jego wejściem w życie spraw dotyczących 
nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu 
Państwa lub własność gminy niezabudowanych przez ich posiadaczy. Art. 1 pkt 81 
lit. a  – zgodnie z art. 9 ustawy zmieniającej wszedł w życie 15 lutego 2000 r. 
nadając przepisowi art. 207 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami  
następujące 
brzmienie: 
„Osoby, 
które 
były 
posiadaczami 
nieruchomości 
stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 
r. i pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r., mogą żądać oddania 
nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem 
własności budynków, jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia 
na budowę z lokalizacją stałą. Nabycie własności budynków wybudowanych ze 
środków własnych posiadaczy następuje nieodpłatnie". Przepis zmieniony różni się 
w istotny sposób od brzmienia pierwotnego: „posiadaczom nieruchomości 
stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 5 
grudnia 1990 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu im tych 
nieruchomości, wydanymi w formie przewidzianej prawem, i nie legitymują się nimi 
w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, oddaje się je odpowiednio w użytkowanie 
wieczyste, w drodze umowy, lub w trwały zarząd, w drodze decyzji. Jeżeli oddaniu 
w 
użytkowanie 
wieczyste 
podlega 
nieruchomość 
gruntowa 
zabudowana 
na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą, stosuje się odpowiednio 
przepis art. 200 ust. 1 pkt 1.”  

 
 
4 
Różnica polega na pozostawieniu uprawnienia do nabycia użytkowania 
wieczystego tylko tym posiadaczom, którzy zabudowali nieruchomości na 
podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą, a pozbawieniu go  posiadaczy 
niespełniających przesłanki dokonania legalnej zabudowy. 
Powodowe Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze  po ogłoszeniu 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK30/04, wystąpiło ze skargą 
o wznowienie postępowania  zakończonego wyrokami wyżej wskazanymi, żądając 
uchylenia – po wznowieniu - wyroków Sądu Najwyższego, Sądu Apelacyjnego 
i Sądu Okręgowego w K.  oraz przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do 
ponownego rozpoznania. 
Skarżący 
wskazywał, 
że 
rozpoznawaną 
sprawę 
wszczął 
pozwem 
z 30 grudnia 1995 r., a powództwo ostatecznie sprecyzował  28 kwietnia 1999 r., tj. 
przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Wyrok Sąd Najwyższego został 
wydany po wejściu w życie przepisu niezgodnego z Konstytucją. Zarówno Sąd 
Apelacyjny  w wyroku z 6 września 2001 r. zmieniającym – przez oddalenie 
powództwa - wyrok Sądu Okręgowego uwzględniający  roszczenie o złożenie przez 
pozwanego oświadczenia woli o ustanowieniu użytkowanie wieczystego na rzecz  
PTTK, jak i Sąd Najwyższy w wyroku z 27 listopada 2003 r.  sygn. I CK 318/02 
oddalającym kasację powoda, przyjmowały za podstawę materialnoprawną  
rozstrzygnięcia art. 207 ust. 1 u.g.n., w brzmieniu nadanym przez ustawę 
zmieniającą, a wyroki swoje uzasadniały niespełnieniem przez powoda przesłanki 
zabudowy, której nie można utożsamiać z dokonanym przez powoda remontem 
budynku. 
Skarb Państwa, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu 
Państwa,  domagał się odrzucenia lub oddalenia skargi.  
 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie 
z  art. 4011 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania w wypadku gdy Trybunał 
Konstytucyjny orzekł o niezgodności - z aktem wyższego rzędu - aktu 
normatywnego, na podstawie  którego zostało wydane  orzeczenie. Właściwość 
sądu w sprawie wszczętej na skutek skargi o wznowienia opartej na przepisie art. 

 
 
5 
4011 k.p.c. określa art. 405 zdanie pierwsze k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 6 
lutego 2005 r. Jest to przepis późniejszy i szczególny – ograniczony do jednej 
podstawy wznowienia – w stosunku do art. 412 § 4 k.p.c. obowiązującego od 
1 lipca 1996 r. i obejmującego (również po zmianie z 2004 r.) każde wznowienie 
postępowania. Dlatego, w ocenie składu orzekającego w sprawie, wznowienie 
postępowania w tej sprawie wymaga również uchylenia przez Sąd Najwyższy  
swojego wyroku, a przez to otwiera drogę do rozpoznania skargi kasacyjnej. 
Wyżej stwierdzono, że wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2003 r.  
sygn. akt I CK 318/02 został wydany na podstawie art. 207 ust. 1 u.g.n. 
w  brzmieniu zmienionym, zawierającym wymaganie zabudowy gruntu przez 
posiadacza na podstawie pozwolenia  na budowę z lokalizacją stałą. Późniejszy 
wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stwierdza jednak niezgodności wymienionego 
przepisu z aktem wyższego rzędu, rodzi się więc pytanie, czy spełniona została 
przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 4011 k.p.c.. Wydawać by się 
mogło, że w takim wypadku wyrok Trybunału nie eliminuje aktu normatywnego ani  
jego części ograniczonej do art. 207 ust. 1 u.g.n., a tylko dokonuje jego 
interpretacji. Wątpliwość ta implikowała stanowisko Prokuratorii Generalnej 
w  rozpoznawanej sprawie. W ocenie składu Sądu Najwyższego twierdząca 
odpowiedź na podniesione wątpliwości jest uzasadniona z następujących 
względów: Wyrok  Trybunału Konstytucyjnego, sygn. SK 30/04 dotyczy dwóch 
przepisów ustawy zmieniającej, z których jeden (art. 1 pkt 81 lit. a ustawy 
zmieniającej ) stanowi o zmianie treści art. 207 ust. 1 u.g.n., określając jego nowe 
brzmienie, a drugi (art. 9 ustawy zmieniającej) jest przepisem wprowadzającym 
i  wyraża zasadę bezpośredniego działania nowej  ustawy (na przyszłość). Dotyczy 
zatem - implicite - również skutków czasowych nowej ustawy. W ocenie Trybunału 
Konstytucyjnego takie ukształtowanie zmiany jest niezgodne z art. 2 i art. 64 ust. 2 
Konstytucji i wymaga wyłączenia działania przepisu nowego w pewnym zakresie, 
tj. wobec posiadaczy gruntów, którzy charakteryzują się tą wspólną cechą, że przed 
wejściem w życie przepisu nowego wystąpili do sądu ze sprawą o nabycie 
użytkowania wieczystego, lecz postępowanie nie zostało ukończone do chwili 
wejścia w życie nowego brzmienia art. 207 ust. 1 u.g.n. Błędne byłoby 
zapatrywanie, że taki wyrok Trybunału ma wyłącznie charakter interpretacyjny 

 
 
6 
i  zobowiązuje 
jedynie 
ustawodawcę 
do 
uchwalenia 
dalszych 
przepisów 
uzupełniających ustawę zmieniającą. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, 
istotne dla rozpoznawanej sprawy powoduje przecież, że art. 207 ust. 1 w nowym 
brzmieniu nie obejmuje grupy posiadaczy wymienionych w hipotezie  tego przepisu 
sprzed zmiany, wykazujących się ponadto omówionym wyżej przymiotem, 
ograniczając wobec nich zakres hipotezy art. 207 ust. 1. Dlatego sprawy 
niezakończone są rozpoznawane nadal na podstawie pierwotnego brzmienia 
wskazanego wyżej przepisu. 
Dopuszczenie wykładni odmiennej, nie uwzględniałoby treści wyroku 
Trybunału 
Konstytucyjnego 
i 
charakteru 
przepisów 
ustawy 
zmieniającej 
wskazanych w jego sentencji. Prowadziłoby zatem  do następstw sprzecznych 
z przepisem art. 190 ust. 4  Konstytucji przewidującym wznowienie postępowania 
w razie skutecznego zaskarżenia aktu normatywnego na podstawie którego zostało 
wydane prawomocne orzeczenie.  
Przytoczone rozważania prowadzą do wniosku o istnieniu podstawy do 
wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie 
I CK 318/02, rozpoznanie ponowne prowadzi do konieczności uchylenia tego 
wyroku. Ponieważ skarżący  zarzucał w kasacji  naruszenie przepisów w części 
zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny i podstawa ta okazała się 
usprawiedliwiona tj. należało przyjąć art. 207 ust. 1 u.g.n. jako podstawę 
rozstrzygnięcia apelacyjnego, należało uwzględnić wniosek kasacji o uchylenie 
wyroku Sądu Apelacyjnego. 
Na marginesie rozstrzygnięcia należy wskazać, że  skład Sądu Najwyższego 
rozpoznający sprawę  podziela zapatrywanie zawarte w uzasadnieniu wyroku  I CK 
318/02 odnośnie do reprezentacji Skarbu Państwa przez Starostę Powiatu L. i 
Dyrektora B. Parku Narodowego ze względu na ustalenie Sądu Apelacyjnego, iż 
przedmiotowa nieruchomość znajduje się w trwałym zarządzie dyrekcji Parku 
Narodowego, choć nie wyjaśniono  podstawy zapatrywania, że od 1990 r był to 
trwały zarząd. Okoliczność tę, podobnie jak dopuszczalność współistnienia 
trwałego zarządu oraz użytkowania wieczystego  do tej samej nieruchomości 
będzie rozważał Sąd rozstrzygający merytorycznie o zasadności roszczenia.  

 
 
7 
Przytoczone względy uzasadniały rozstrzygnięcie oparte na przepisach art. 
4011 k.p.c., art. 405 k.p.c., 412 § 2 k.p.c. oraz art. 39815  § 1 k.p.c., a w zakresie 
kosztów procesu  art. 108 § 2 k.p.c. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jz