I CO 15/20

Sąd Najwyższy2020-03-05
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegonadużycie prawa procesowegoprzewlekanie postępowaniaskarga na czynności komornikaSąd Najwyższykodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy umorzył postępowanie w sprawie wyłączenia dwóch sędziów i oddalił wniosek o wyłączenie pozostałych sędziów, uznając go za próbę przewlekania postępowania.

Wnioskodawca A.D. złożył kolejny wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, a następnie wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego i sędziów delegowanych. Sąd Najwyższy uznał, że wnioskodawca nadużył prawa procesowego, a jego działania zmierzają do przewlekania postępowania w sprawie skargi na czynności komornika. W konsekwencji umorzono postępowanie wobec dwóch sędziów, a pozostałe wnioski oddalono.

Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek A.D. o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) oraz sędziów delegowanych do pełnienia czynności w tym Sądzie. Wnioskodawca złożył już wcześniej wniosek o wyłączenie sędziego referenta, który został oddalony. Kolejny wniosek, oparty na zarzucie znajomości koleżeńskich, został uznany przez Sąd Najwyższy za nadużycie prawa procesowego (art. 4¹ k.p.c.) i pozostawiony bez dalszych czynności na zasadzie analogii do art. 53¹ § 2 k.p.c. Sąd wskazał, że wnioskodawca, będący stroną w postępowaniu egzekucyjnym, wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów różnych instancji, co ewidentnie zmierzało do przewlekania postępowania. Postępowanie o wyłączenie sędziów SSA B. G. i SSO E. S. umorzono z powodu przejścia w stan spoczynku lub zaprzestania orzekania w ramach delegacji. Wnioski o wyłączenie pozostałych sędziów Sądu Apelacyjnego i sędziów delegowanych oddalono jako oczywiście bezzasadne, z uwagi na brak przesłanek z art. 49 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wielokrotne składanie wniosków o wyłączenie sędziów, które zmierzają do przewlekania postępowania, może być uznane za nadużycie prawa procesowego i skutkować pozostawieniem wniosku bez dalszych czynności na zasadzie analogii.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że działania wnioskodawcy, polegające na składaniu kolejnych wniosków o wyłączenie sędziów różnych instancji, zmierzały do uniemożliwienia rozpoznania skargi na czynności komornika. W związku z tym, stosując analogię do przepisów dotyczących pozostawienia wniosku bez rozpoznania, postanowiono pozostawić kolejny wniosek o wyłączenie sędziego referenta bez podejmowania dalszych czynności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

częściowe umorzenie i oddalenie wniosku

Strona wygrywająca

Sąd

Strony

NazwaTypRola
A. D.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 4¹

Kodeks postępowania cywilnego

Nadużycie prawa procesowego przez wnioskodawcę.

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Brak zaistnienia przesłanek do wyłączenia sędziego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 53¹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie w drodze analogii do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działania wnioskodawcy zmierzają do przewlekania postępowania. Wnioskodawca nadużył prawa procesowego składając kolejne wnioski o wyłączenie sędziów. Brak podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z art. 49 k.p.c. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia stało się bezprzedmiotowe.

Godne uwagi sformułowania

nadużył prawa procesowego zmierzają ewidentnie do przewlekłości i uniemożliwienie rozpoznanie skargi oczywistej bezzasadności

Skład orzekający

Władysław Pawlak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania sankcji procesowych za nadużywanie prawa do składania wniosków o wyłączenie sędziego w celu przewlekania postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego składania wniosków o wyłączenie sędziów w ramach jednej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy reagują na próby celowego przedłużania postępowań przez strony, co jest istotne dla zrozumienia dynamiki procesowej.

Sąd Najwyższy ukarał stronę za nadużywanie prawa do wyłączania sędziów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I CO 15/20
POSTANOWIENIE
Dnia 5 marca 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Władysław Pawlak
w sprawie ze skargi A. D. na czynności Komornika Sądowego
‎
przy Sądzie Rejonowym w M. , sygn. akt I ACo (…),
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 marca 2020 r.,
‎
na skutek wniosku A. D.  o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) oraz sędziów delegowanych do pełnienia czynności w Sądzie Apelacyjnym w (…)  sędziego Sądu Rejonowego R. P.  i sędziego Sądu Okręgowego G. Z. ,
1. umarza postępowanie o wyłączenie SSA B. G.
‎
i SSO E. S. ;
2. w pozostałym zakresie wniosek o wyłączenie sędziów
‎
oddala.
UZASADNIENIE
W pierwszej kolejności należało wyjaśnić, że w świetle nowych regulacji kodeksu postępowania cywilnego, obowiązujących od 7 listopada 2019 r., a wprowadzonych nowelą z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz. U. poz. 1469), w okolicznościach faktycznych tej sprawy, dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku A. D.  o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) oraz sędziów delegowanych do orzekania w tym Sądzie z Sądów niższych instancji. Składając kolejny wniosek o wyłączenie sędziego referenta SSN W.P. (pierwszy wniosek o jego wyłączenie, oparty na zarzucie stronniczości został oddalony postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2020 r.), tym razem z powodu jego znajomości koleżeńskich, przekraczających relacje zawodowe, z SSA E. P. A.  jakkolwiek treściowo oparty na innej przyczynie, niż pierwszy wniosek o wyłączenie, wnioskodawca A. D.  nadużył prawa procesowego (art. 4¹ k.p.c.), a w konsekwencji należało ten kolejny wniosek o wyłączenie pozostawić w  aktach bez podejmowania dalszych czynności, stosując w tej konkretnej sytuacji procesowej, na zasadzie analogii, skutek przewidziany w art. 53¹ § 2 k.p.c. w zw. z art. 4¹ k.p.c. Niniejsze wyjaśnienie stanowi również zawiadomienie w rozumieniu art. 53¹ § 2 zd. 3 k.p.c.
Należy bowiem zauważyć, że wnioskodawca złożył skargę na czynności Komornika Sądowego w sprawie egzekucyjnej, w której występuje w charakterze dłużnika, a następnie wnosił o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w M., a następnie sędziów Sądu Okręgowego w T. (w celu niedopuszczenia do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego), a następnie kilkunastu sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) i po rozstrzygnięciu tego ostatniego wniosku (k. 100) złożył zażalenie i wniosek o  wyłączenie m.in. pozostałych sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) oraz sędziów delegowanych  do orzekania w tym Sądzie z Sądów niższych instancji, nie  objętych  pierwszym wnioskiem. W stosunku do każdego z sędziów, jako  uzasadnienie wyłączenia  od  orzekania wskazuje te same okoliczności (w przypadku sędziów Sądu Rejonowego zarzucał wadliwe prowadzenie sprawy - k. 15; w odniesieniu do sędziów Sądu Okręgowego wskazywał na ich mocne relacje koleżeńskie z jednym z sędziów Sądu Rejonowego - k. 35; w wypadku sędziów Sądu Apelacyjnego eksponował  stronniczość i kontakty koleżeńskie k.  67, 81-82 i 115). Opisany sposób postępowania wnioskodawcy zmierza ewidentnie do przewlekłości i uniemożliwienie rozpoznanie skargi na czynności Komornika Sądowego.
W tych okolicznościach faktycznych zgłoszony już po złożeniu wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) i przekazaniu go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, wniosek adresowany do Sądu Apelacyjnego w (…) o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym również zmierzał do odwleczenia rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy ze skargi na czynność komornika. Dlatego Sąd Najwyższy nie przekazywał tego wniosku do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…), zdając sobie sprawę z celu jaki przyświecał wnioskodawcy. Zresztą wnioskodawca składając wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego podkreślał, że nie występuje przymus adwokacki - radcowski w postępowaniu przez Sądem Najwyższym (k. 115). Sąd Apelacyjny w (…) przekazując akta sprawy powołał się w tej materii na pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 8 maja 2019 r., I NSPO 1/19 (k. 138).
Odnosząc się do wniosku o wyłączenie trzeba podkreślić, że drugi wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego dotyczył także tych sędziów, którzy byli  objęci pierwszym wnioskiem, a który został, jak wspomniano wyżej, rozstrzygnięty postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 12 lipca 20019 r. (k. 100), które wnioskodawca zaskarżył zażaleniem. Co do tych sędziów drugi wniosek o ich wyłączenie został potraktowany przez Przewodniczącego w tym Sądzie, jako uzupełnienie zażalenia (k. 119). W pierwszym wniosku (po wezwaniu o uzupełnienie) wnioskodawca powołuje się na relacje koleżeńskie, a w drugim na stronniczość (k. 81 - 82 i 115). Na stronniczość powoływał się też ogólnie w pierwotnym wniosku (k. 67).
Dlatego też Sąd Najwyższy zakresem rozstrzygnięcia objął tych sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) oraz tych sędziów delegowanych do orzekania w tym Sądzie, którzy nie zostali objęci pierwszym wnioskiem, zgodnie zresztą z przedstawieniem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 17 stycznia 2020 r. (k. 138).
W stosunku do SSA B. G.  postępowanie o jej wyłączenie stało się bezprzedmiotowe, gdyż z dniem 2 grudnia 2019 r. przeszła w stan spoczynku, zaś w stosunku do SSO w R.  E. S.  (wymienionej tylko w drugim wniosku) bezprzedmiotowość ta wynika z faktu, że nie orzeka już w ramach delegacji w Sądzie Apelacyjnym w (…). Zatem w tym zakresie postępowanie zostało umorzone.
W odniesieniu do sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) w osobach S. U., I. M. , E. P. A., K. K.  K., J. P. oraz sędziów delegowanych do orzekania w tym Sądzie - sędziego Sądu Okręgowego G. Z.  i sędziego Sądu Rejonowego R. P. , wniosek o ich wyłączenie, w świetle jego uzasadnienia (relacje koleżeńskie z sędziami Sądu Okręgowego w T.  - k. 124-125) i w kontekście złożonych przez sędziów oświadczeń, podlegał oddaleniu z racji jego oczywistej bezzasadności, a to z uwagi na brak zaistnienia przesłanek podpadających pod art. 49 k.p.c.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI