II PUO 27/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi, uznając, że art. 44¹ k.p.c. dotyczy przekazania całej sprawy, a nie jej części, oraz że wnioski o wyłączenie sędziów powinny być rozpatrywane na podstawie innych przepisów.
Sąd Rejonowy w P. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na liczne wnioski o wyłączenie sędziów składane przez K. Z., które miały utrudniać rozpoznanie sprawy o zasiłek chorobowy. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, argumentując, że przepis art. 44¹ k.p.c. dotyczy przekazania całej sprawy, a nie jej fragmentów, oraz że wnioski o wyłączenie sędziów powinny być rozpatrywane na podstawie odrębnych przepisów (art. 48¹ i 52¹ k.p.c.).
Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy dotyczącej odwołania K. Z. od decyzji ZUS o odmowie prawa do zasiłku chorobowego do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku były liczne wnioski K. Z. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w P., które zdaniem sądu pierwszej instancji, utrudniały sprawne rozpoznanie sprawy i podważały zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Sąd Rejonowy wskazał, że K. Z. wielokrotnie kwestionował rzetelność i bezstronność sędziów, co prowadziło do znacznego przedłużania postępowań. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r., odmówił przekazania sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że przepis art. 44¹ k.p.c. dotyczy przekazania całej sprawy do rozpoznania co do istoty, a nie poszczególnych wniosków procesowych czy części postępowania. Ponadto, Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja ta dotyczy „wyłączenia sądu” jako organu, a nie poszczególnych wniosków o wyłączenie sędziego. Wreszcie, wskazano, że wnioski o wyłączenie sędziów powinny być rozpatrywane na podstawie przepisów szczególnych (art. 48¹ i 52¹ k.p.c.), które wyprzedzają zastosowanie art. 44¹ k.p.c., a samo złożenie wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia przekazania sprawy w trybie art. 44¹ k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 44¹ k.p.c. dotyczy przekazania całej sprawy do rozpoznania co do istoty, a nie poszczególnych wniosków procesowych czy części postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. jest przepisem szczególnym i powinien być interpretowany ściśle. Przekazanie sprawy oznacza rozstrzygnięcie co do jej istoty, a nie tylko poszczególnych wniosków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. Z. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
| A.S.A. | spółka | płatnik składek |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przekazania całej sprawy do rozpoznania co do istoty, a nie poszczególnych wniosków procesowych czy części postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Właściwość sądu jest kategorią konstytucyjną.
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny dotyczący wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 52¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny dotyczący wyłączenia sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 44¹ k.p.c. dotyczy przekazania całej sprawy, a nie jej części. Art. 44¹ k.p.c. dotyczy wyłączenia sądu jako organu, a nie wniosków o wyłączenie sędziego. Wnioski o wyłączenie sędziego rozpatrywane są na podstawie przepisów szczególnych (art. 48¹ i 52¹ k.p.c.), które mają pierwszeństwo. Złożenie wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia przekazania sprawy w trybie art. 44¹ k.p.c.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Rejonowego, że dla zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania i jego standardów zasadne jest przekazanie rozpoznania sprawy w zakresie wniosków o wyłączenie sędziów innemu równorzędnemu sądowi.
Godne uwagi sformułowania
Przepis wyjątkowy nie może być interpretowany rozszerzająco art. 44¹ k.p.c. dotyczy „wyłączenia sądu”, a nie „właściwości” sądu Niemożliwe (niedopuszczalne) jest więc wyłączenie sądu co do jednego z wniosków strony, przy pozostawieniu w rozpoznaniu tego sądu orzeczenia co do istoty sprawy.
Skład orzekający
Józef Iwulski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście wniosków o wyłączenie sędziego oraz zakresu przekazania sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy w zakresie wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące wyłączenia sędziego i przekazania sprawy, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w sytuacjach nadużywania środków procesowych.
“Czy można przekazać sądowi innemu tylko część sprawy? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt II PUO 27/21 POSTANOWIENIE Dnia 11 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z odwołania K. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w P. o zasiłek chorobowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 stycznia 2022 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w P. przedstawionego Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r., o przekazanie na postawie art. 44 1 w związku z art. 399 § k.p.c. sprawy sygnatura akt V U […] w zakresie wniosków odwołującego się o wyłączenie sędziów innemu sądowi równorzędnemu z Sądem Rejonowym w P. odmawia przekazania sprawy w przedstawionym zakresie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r., V U (…) , Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. na podstawie art. 44 1 w związku z art. 399 § 1 k.p.c. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie do rozpoznania sprawy w zakresie wniosków odwołującego się o wyłączenie sędziów innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy podniósł, że K. Z. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (…) Oddziału w P. z dnia 20 lipca 2020 r. odmawiającej mu prawa do zasiłku chorobowego za okres od 8 stycznia 2020 r. do 24 stycznia 2020 r. z tytułu umowy o pracę zawartej od 19 kwietnia 2010 r. z płatnikiem składek A.S.A. Odwołanie zostało oddalone wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 12 października 2020 r. i odwołujący się wniósł apelację, która nie została jeszcze rozpoznana. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte na skutek skargi odwołującego się o wznowienie postępowania, w której odwołujący się złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów apelacji poznańskiej jako "uczestników automatycznego systemu bezkarności i zarazem jego beneficjentów". W ocenie Sądu Rejonowego wniosek o przekazanie do rozpoznania sprawy innemu równorzędnemu sądowi rejonowemu jest uzasadniony, gdyż odwołujący się był i jest stroną licznych postępowań w sprawach ubezpieczeń społecznych. Wielokrotnie w ich toku składał wnioski o wyłączenie sędziów, manifestując swój brak zaufania oraz kwestionując rzetelność, bezstronność i uczciwość sędziów Sądu Rejonowego w P. Działania te prowadzą do znacznego przedłużenia postępowań, uniemożliwiając rozpoznanie w terminie wniosków o wyłączenie sędziów. Dlatego dla zapewnienia sprawnego przebiegu postępowania, a także jego konstytucyjnego i konwencyjnego standardu, zasadne jest przekazanie rozpoznania sprawy w zakresie wniosków o wyłączenie sędziów innemu równorzędnemu sądowi, wobec którego odwołujący się nie będzie mógł formułować zarzutów opieranych na wzajemnej znajomości sędziów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1). O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). Wystąpienie (wniosek) Sądu Rejonowego o przekazanie rozpoznania sprawy w zakresie wniosków o wyłączenie sędziów innemu równorzędnemu sądowi nie podlega uwzględnieniu. Po pierwsze, właściwość sądu jest kategorią konstytucyjną (zob. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) a przesłanki jej zmiany uregulowane w art. 44 1 k.p.c. mają charakter wyjątków od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. W konsekwencji art. 44 1 k.p.c. powinien być interpretowany w sposób ścisły, gdyż chodzi w nim o przekazanie sprawy do rozpoznania, a więc przekazanie sprawy innemu sądowi do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, a nie przekazanie poszczególnych wniosków procesowych, czynności procesowych czy części postępowania. Przepis wyjątkowy nie może być interpretowany rozszerzająco, zwłaszcza nie ma zastosowania argumentacja, skoro można przekazać "całą sprawę", to tym bardziej można przekazać "część sprawy" ( argumentum a maiori ad minus ; por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 6 lipca 2021 r., IV CO 109/21, LEX nr 3207943; z dnia 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, LEX nr 3054026; z dnia 16 marca 2020 r. IV CO 18/20, LEX nr 3008565; z dnia 3 lutego 2021 r., IV CO 330/20, LEX nr 3117729). Po drugie (i przede wszystkim) art. 44 1 k.p.c. dotyczy "wyłączenia sądu", a nie "właściwości" sądu (tak trafnie J. Gudowski: Wyłączenie sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości - nowa instytucja w prawie procesowym cywilnym i karnym, Przegląd Sądowy 2021 nr 6, s. 5). Niemożliwe (niedopuszczalne) jest więc wyłączenie sądu co do jednego z wniosków strony, przy pozostawieniu w rozpoznaniu tego sądu orzeczenia co do istoty sprawy. Po trzecie, przekazania sprawy w trybie art. 44 1 k.p.c. (wyłączenia sądu) nie można uzasadniać złożeniem wniosku (wniosków) o wyłączenie (wszystkich) sędziów, gdyż w tym aspekcie przepisami szczególnymi, a tym samym wyprzedzającymi stosowanie art. 44 1 k.p.c. i powodującymi bezzasadność wystąpienia sądu o przekazanie sprawy na tej podstawie, są art. 48 1 i art. 52 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2019 r., V CO 294/19, OSNC 2020 nr 9, poz. 75 i z dnia 30 stycznia 2020 r., III CO 4/20, OSNC 2020 nr 9, poz. 78; w literaturze por. P. Zaborowska: Delegacyjna właściwość sądu ze względu na "dobro wymiaru sprawiedliwości" w postępowaniu cywilnym, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza. Prawo 2020 nr 29, s. 293). Po czwarte wreszcie, w ogólności złożenie wniosku o wyłączenie sędziego (sędziów) czy też odmowa wyłączenia sędziów, nie uzasadnia przekazania sprawy w trybie art. 44 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2020 r., I CO 136/20; LEX nr 3213553; z dnia 25 lutego 2021 r., IV CO 19/21, LEX nr 3213577; z dnia 6 lipca 2021 r., IV CO 109/21, LEX nr 3207943 oraz z dnia 27 października 2021 r., IV CO 133/21, LEX nr 3266420). Podane względy powodują odmowę przekazania sprawy w przedstawionym zakresie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI