I CNP 76/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia dotyczącego kontaktów z dzieckiem, ponieważ nie wykazano niemożności jego wzruszenia w innym trybie.
Sąd Najwyższy rozpatrzył skargę D. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 marca 2022 r. w sprawie o zmianę kontaktów z małoletnim. Skarżący powołał się na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 367 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, wskazując, że nie wykazano niemożności wzruszenia zaskarżonego postanowienia w innym trybie, w tym poprzez zmianę prawomocnego postanowienia opiekuńczego na podstawie art. 577 k.p.c.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę D. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 marca 2022 r., wydanego w sprawie o zmianę kontaktów z małoletnim A. P. Skarżący zarzucił kwestionowanemu orzeczeniu niezgodność z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 367 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest nadzwyczajnym środkiem procesowym, wymagającym ścisłej wykładni przepisów ją regulujących. Zgodnie z art. 424^5 § 1 k.p.c., jednym z elementów konstrukcyjnych takiej skargi jest wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w innym trybie nie było i nie jest możliwe. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał tej przesłanki. Sąd Najwyższy przywołał ustaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą środkami pozwalającymi na wzruszenie orzeczenia są nie tylko skarga kasacyjna czy skarga o wznowienie postępowania, ale także inne środki umożliwiające zmianę lub uchylenie orzeczenia. W kontekście spraw opiekuńczych, wskazano na art. 577 k.p.c., który pozwala sądowi opiekuńczemu na zmianę prawomocnego postanowienia, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Ponieważ zaskarżone postanowienie o kontaktach z dzieckiem mogło zostać zmienione na podstawie art. 577 k.p.c., nie stanowiło ono orzeczenia, którego nie da się wzruszyć. Brak spełnienia wymogu z art. 424^5 § 1 pkt 5 k.p.c. skutkował odrzuceniem skargi na mocy art. 424^8 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł również o kosztach postępowania, przyznając wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie jest dopuszczalna, jeśli zaskarżone orzeczenie może być wzruszone w innym trybie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga wykazania, że wzruszenie orzeczenia w innym trybie nie było możliwe. W przypadku postanowień opiekuńczych, takich jak te dotyczące kontaktów z dzieckiem, istnieje możliwość ich zmiany na podstawie art. 577 k.p.c., co wyłącza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie skargi
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| K. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. P. | osoba_fizyczna | małoletni |
| r.pr. A. S. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 424^5 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa elementy konstrukcyjne skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, w tym wymóg wykazania niemożności wzruszenia orzeczenia w innym trybie.
k.p.c. art. 424^8 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi podstawę do odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w przypadku niespełnienia jej wymogów formalnych.
k.p.c. art. 577
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi opiekuńczemu zmianę nawet prawomocnego postanowienia, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Kluczowy dla oceny dopuszczalności skargi.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powołany przez skarżącego jako podstawa skargi, ale nie rozstrzygający o jej dopuszczalności w tym przypadku.
k.p.c. art. 367 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Powołany przez skarżącego jako podstawa skargi, ale nie rozstrzygający o jej dopuszczalności w tym przypadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga ścisłej wykładni przepisów. Nie wykazano, że zaskarżone postanowienie nie mogło być wzruszone w innym trybie. Postanowienie sądu opiekuńczego w sprawie kontaktów z dzieckiem może być zmienione na podstawie art. 577 k.p.c., co wyłącza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Odrzucone argumenty
Kwestionowane postanowienie jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 367 § 3 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym mającym, poprzez zakwestionowanie zgodności z prawem orzeczenia, przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Stanowi ona nadzwyczajny, sformalizowany środek procesowy, zatem przepisy ja regulujące powinny być wykładane ściśle. Sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie, nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.
Skład orzekający
Mariusz Załucki
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w sprawach opiekuńczych, w szczególności dotyczących kontaktów z dzieckiem, gdy istnieje możliwość zmiany postanowienia na podstawie art. 577 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw, w których istnieje możliwość wzruszenia orzeczenia w innym trybie, zgodnie z art. 577 k.p.c. w sprawach opiekuńczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne ograniczenia w korzystaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, co jest kluczowe dla praktyków prawa rodzinnego i cywilnego.
“Kiedy nie można skarżyć orzeczenia o kontaktach z dzieckiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
nieopłacona pomoc prawna udzielona z urzędu: 240 PLN
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CNP 76/24 POSTANOWIENIE 17 października 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 17 października 2024 r. w Warszawie w sprawie ze skargi D. B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 marca 2022 r., XI 1 Ca 592/21, w sprawie z wniosku D. B. z udziałem K. P. o zmianę kontaktów z małoletnim A. P., przywrócenie zawieszonej władzy rodzicielskiej D. B., pozbawienie K. P. władzy rodzicielskiej i zakazanie jej kontaktów z małoletnim A. P., umieszczenie małoletniego A. P. w rodzinie zastępczej, wydanie zarządzeń opiekuńczych, oraz z wniosku K. P. z udziałem D. B. o zakazanie D. B. kontaktów z małoletnim A. P., 1. odrzuca skargę; 2. przyznaje i poleca wypłacić r.pr. A. S. przez Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w Krakowie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu . UZASADNIENIE Wnioskodawca D. B. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 29 marca 2022 r., wydanego w sprawie o zmianę kontaktów z małoletnim. Skarżący wskazał, że kwestionowane postanowienie jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 367 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym mającym, poprzez zakwestionowanie zgodności z prawem orzeczenia, przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Stanowi ona nadzwyczajny, sformalizowany środek procesowy, zatem przepisy ja regulujące powinny być wykładane ściśle (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2006 r., I CNP 14/06, nie publ., z dnia 28 marca 2007 r., II CNP 124/06, nie publ., z dnia 25 marca 2009 r., V CNP 93/08, nie publ., z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CNP 116/08, nie publ.). Zgodnie z art. 424 5 § 1 do elementów konstrukcyjnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należą: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie i uzasadnienie podstaw skargi, wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne, uprawdopodobnienie powstania szkody w wyniku wydania zaskarżonego orzeczenia, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w innym trybie nie było i nie jest możliwe oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem. W skardze przedstawionej przez pozwanego nie wykazano, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia nie było możliwe za pomocą innych środków. Według ustalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, do środków pozwalających na wzruszenie kwestionowanego orzeczenia należą nie tylko skarga kasacyjna oraz skarga o wznowienie postępowania, ale także inne środki prawne pozwalające na zmianę lub uchylenie wyroku, ewentualnie służące pozbawieniu lub ograniczeniu wykonalności orzeczenia (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2018 r., V CNP 49/17; z 9 sierpnia 2022 r., I CNP 125/22 oraz z 4 grudnia 2023 r., I CNP 108/23). W szczególności w postępowaniu nieprocesowym, w ramach którego toczyła się również niniejsza sprawa przewiduje się dodatkowe środki umożliwiające sądowi zmianę zapadłych postanowień. Do tej kategorii rozwiązań prawnych należy art. 577 k.p.c., zgodnie z którym sąd opiekuńczy może zmienić swe postanowienie, nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Zaskarżone postanowienie nie jest zatem orzeczeniem, którego nie da się wzruszyć. Kwestia ta została już przesądozna w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wskazał, że możliwość zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia o kontaktach z dzieckiem wyłącza dopuszczalność skargi o stwierdzenie jego niezgodności z prawem (zob. postanowienia SN z 20 grudnia 2013 r., IV CNP 68/13 oraz z 31 sierpnia 2021 r., III CNP 5/21). Brak spełnienia w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymagania określonego w art. 424 5 § 1 pkt 5 k.p.c. skutkuje odrzuceniem skargi na mocy art. 424 8 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł zaś na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI