I CNP 55/06

Postanowienie z dnia 26 października 2006 r., I CNP 55/06 
 
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niedopuszczalna. 
 
Prezes SN Tadeusz Ereciński 
 
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Dariusza C. o stwierdzenie niezgodności 
z prawem prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 
dnia 10 stycznia 2005 r. w sprawie ze skargi Dariusza C. – PPHU "D." z siedzibą w 
B. na decyzje Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2002 r. w przedmiocie odmowy 
stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku akcyzowego, na posiedzeniu 
niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2006 r., 
odrzucił skargę. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny 
oddalił zażalenie Dariusza C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu 
Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2004 r., którym oddalono zażalenie 
na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia 
nieważności decyzji w sprawie podatku akcyzowego. 
Postanowienie to Dariusz C. zaskarżył skargą o stwierdzenie niezgodności z 
prawem prawomocnego orzeczenia, zarzucając naruszenie art. 231 ustawy z dnia 
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 
Nr 153, poz. 1270 ze zm.), § 5 ust. 2, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 
grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu 
w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), art. 97 
§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o 
ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami 
administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Podniósł również, że w wyniku 
odrzucenia skargi kasacyjnej prawomocny stał się wyrok Naczelnego Sądu 

Administracyjnego, przez co naruszone zostały art. 64 ust. 3 w związku z art. 2 i 31 
ust. 3, art. 92 ust. 1 w związku z art. 7, art. 84, 217 Konstytucji, art. 247 § 1 pkt 3 
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (jedn. tekst: Dz.U. z 2005 
r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 35 ust. 4 i art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 
1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 
50, ze zm.), 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej 
instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie 
została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze 
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Wyjątkowo, w 
wypadkach określonych w art. 4241 § 2 k.p.c., skarga przysługuje także od 
orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji. 
Wprowadzenie do kodeksu postępowania cywilnego skargi o stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nastąpiło w związku z nową 
regulacją odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez 
niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej. Według art. 
4171 § 2 k.c., który wszedł w życie dnia 1 września 2004 r. w następstwie 
uchwalenia ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny 
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692), jeżeli szkoda została 
wyrządzona przez m.in. wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można 
żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jego niezgodności z prawem. 
Warunkiem dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wydanie 
prawomocnego orzeczenia jest wcześniejsze stwierdzenie "we właściwym 
postępowaniu" niezgodności wydanego orzeczenia z prawem (art. 4171 § 2 k.c.). 
Skarga jest tym środkiem prawnym, za pomocą którego uruchomione zostaje 
"właściwe postępowanie" w rozumieniu art. 4171 § 2 k.c. Przeprowadzenie tego 
postępowania ze skutkiem w postaci stwierdzenia niezgodności prawomocnego 
orzeczenia z prawem stwarza poszkodowanemu podstawę dochodzenia w 
odrębnym procesie naprawienia szkody wyrządzonej takim orzeczeniem (por. 
uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 
listopada 2005 r., mającej moc zasady prawnej, III BZP 2/05, OSNC 2006, nr 3, 
poz. 41). 

Zamieszczenie przepisów regulujących skargę o stwierdzenie niezgodności z 
prawem prawomocnego orzeczenia w kodeksie postępowania cywilnego powoduje, 
że mają one zastosowanie jedynie do spraw cywilnych, które rozpoznawane są 
zgodnie z przepisami kodeksu, a więc do spraw ze stosunków z zakresu prawa 
cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również do spraw z 
zakresu ubezpieczeń społecznych oraz innych spraw, do których przepisy tego 
kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (art. 1 k.p.c.). Do rozpoznawania 
spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, jeżeli sprawy te nie należą do 
właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy (art. 2 § 1 k.p.c.). Dlatego 
skarżący nie ma racji podnosząc, że w art. 4241 § 1 k.p.c. posłużono się jedynie 
terminem "orzeczenie", bez ograniczenia przedmiotu skargi wyłącznie do orzeczeń 
wydanych przez sądy powszechne w sprawach cywilnych. (...) 
W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 
23 listopada 2005 r., III BZP 2/05, stwierdzono, że ukształtowanie skargi jako 
szczególnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia od prawomocnego orzeczenia 
sądu oznacza, iż postępowanie wywołane skargą toczy się z udziałem tylko stron 
procesu lub uczestników postępowania nieprocesowego, w którym wydane zostało 
zaskarżone orzeczenie i jest kontynuacją tego postępowania. Sprawa, w której 
wniesiono skargę, była sprawą sądowoadministracyjną w rozumieniu art. 1 ustawy z 
dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 
(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a nie jest możliwe kontynuowanie postępowania 
sądowoadministracyjnego w postępowaniu cywilnym. 
Nie można też podzielić poglądu, że za dopuszczalnością skargi przemawia 
art. 4171 § 2 k.c., który nie wyłącza możliwości dochodzenia naprawienia szkody 
orzeczeniem wydanym przez sąd administracyjny. Przepis ten jest podstawą 
materialnoprawną roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem 
orzeczenia, również sądu administracyjnego. Nie reguluje natomiast "właściwego 
postępowania" w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia lub ostatecznej decyzji. 
Z tych przyczyn skargę należało odrzucić (art. 4248 § 1 k.p.c.).