I CNP 143/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 21 grudnia 2022 r., które oddaliło ich apelację w sprawie o rozgraniczenie. Zarzucili naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w tym prawa do sprawiedliwego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) poprzez rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sądu apelacyjnego, naruszenie prawa własności (art. 64 Konstytucji RP, art. 172 k.c.) oraz naruszenie prawa do mienia (art. 17 Karty Praw Podstawowych, art. 1 protokołu dodatkowego do EKPC). Sąd Najwyższy odrzucił skargę na podstawie art. 519^2 § 2 k.p.c. w zw. z art. 424^8 § 2 k.p.c. Podkreślono, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem ma charakter subsydiarny i może być wniesiona tylko wtedy, gdy inne środki prawne, w tym skarga kasacyjna, nie były możliwe do wykorzystania. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący błędnie przyjęli niedopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie o rozgraniczenie, która jest sprawą z zakresu prawa rzeczowego, a skarga kasacyjna jest w niej zasadniczo dopuszczalna. Brak możliwości skorzystania ze skargi kasacyjnej skarżący tłumaczyli błędnie, przypisując winę sądom niższych instancji, co Sąd Najwyższy uznał za subiektywną przyczynę zależną od ich zaniedbania. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnili szkody, która jest warunkiem uwzględnienia skargi. Sąd Najwyższy odniósł się również do zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazując, że podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, a także podkreślił, że konstytucyjna ochrona własności wymaga rozstrzygania wątpliwości co do zasiedzenia na rzecz właściciela.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, subsydiarny charakter tego środka, wymogi formalne, możliwość skorzystania ze skargi kasacyjnej w sprawach o rozgraniczenie, interpretacja ochrony własności w kontekście zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i jej przesłanek. Wykładnia przepisów o składzie sądu apelacyjnego ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po uchwale SN.
Zagadnienia prawne (4)
Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest dopuszczalna, gdy strona miała możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, ale z niej nie skorzystała z przyczyn zależnych od siebie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest niedopuszczalna, jeżeli strona miała możliwość skorzystania z innych środków prawnych, w tym skargi kasacyjnej, a z niej nie skorzystała z przyczyn od niej zależnych.
Uzasadnienie
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem ma charakter subsydiarny. Strona musi wykazać, że nie miała możliwości skorzystania z innych środków prawnych, a błędne przekonanie o niedopuszczalności skargi kasacyjnej lub zaniedbanie w jej wniesieniu stanowi przeszkodę do jej uwzględnienia.
Czy rozpoznanie sprawy o rozgraniczenie w jednoosobowym składzie sądu apelacyjnego stanowi naruszenie prawa do sprawiedliwego procesu i prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, w niniejszej sprawie nie ma mowy o nieważności postępowania z uwagi na rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym w Sądzie drugiej instancji, gdyż wykładnia art. 367 § 3 k.p.c. zastosowana w uchwale Sądu Najwyższego III PZP 6/22 ma zastosowanie do orzeczeń wydanych od jej wydania, a zaskarżone postanowienie zapadło przed tą datą.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę zasadniczą, która ograniczyła jej zastosowanie do orzeczeń wydanych po jej publikacji, co wykluczyło możliwość zastosowania jej do zaskarżonego postanowienia wydanego wcześniej.
Czy zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów mogą stanowić podstawę skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 424^4 k.p.c., zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Jak należy interpretować konstytucyjną ochronę własności w kontekście instytucji zasiedzenia?
Odpowiedź sądu
Konstytucyjna ochrona własności nakazuje rozstrzyganie wątpliwości dotyczących przesłanek i skutków zasiedzenia na rzecz właściciela.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, zgodnie z którym ochrona własności wymaga, aby w razie wątpliwości co do zasiedzenia, rozstrzygać na korzyść właściciela.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.R. | osoba_fizyczna | skarżący |
| A.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| I.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| W.R. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Gmina L. | instytucja | wnioskodawca |
| J.R. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Powiat N. | instytucja | uczestnik |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 519 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis regulujący dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy, w tym w wyjątkowych przypadkach naruszenia praw człowieka i wolności konstytucyjnych.
k.p.c. art. 424 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający podstawy odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 424 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stanowiący odwzorowanie art. 519^2 k.p.c. na gruncie postępowania procesowego.
k.p.c. art. 398 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach majątkowych.
k.p.c. art. 519 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis klasyfikujący sprawę o rozgraniczenie jako sprawę z zakresu prawa rzeczowego.
k.p.c. art. 424 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający wymogi formalne skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania w sprawach rozpoznawanych przez Sąd Najwyższy.
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 172 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący granic nieruchomości.
ustawa z 2 marca 2020 r. art. 2 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący szczególnych rozwiązań w związku z COVID-19, w tym składu sądów.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem ma charakter subsydiarny i wymaga wykazania niemożności skorzystania z innych środków prawnych. • Brak możliwości skorzystania ze skargi kasacyjnej z przyczyn zależnych od skarżących wyklucza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. • Skarżący nie uprawdopodobnili szkody wynikającej z prawomocnego orzeczenia. • Zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi.
Odrzucone argumenty
Rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie sądu apelacyjnego naruszyło prawo do sprawiedliwego procesu. • Zaskarżone postanowienie naruszyło prawo własności i prawo do mienia. • Skarga kasacyjna była niedopuszczalna z powodu niskiej wartości przedmiotu sporu. • Wydanie orzeczenia w warunkach nieważności postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest w zamyśle ustawodawcy środkiem, przy wykorzystaniu którego wnoszący ją ma uzyskać prejudykat do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej ze względu na szkodę, którą wynika dla niego z naruszającego prawo rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, nie zaś za szkodę, którą miałby ponieść na skutek uchybień prawu procesowemu mających miejsce w postępowaniu prowadzącym do wydania takiego orzeczenia. • Zatem już sam tylko brak uważności proceduralnej skarżących wyrażającej się w skorzystaniu z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej wykluczał a priori przyjęcie, że mają prawo skorzystać ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia na podstawie art. 519^2 § 2 in fine. • konstytucyjna ochrona własności jest źródłem ogólnej zasady, w myśl której wątpliwości dotyczące przesłanek i skutków zasiedzenia należy raczej rozstrzygać na rzecz właściciela
Skład orzekający
Marta Romańska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, subsydiarny charakter tego środka, wymogi formalne, możliwość skorzystania ze skargi kasacyjnej w sprawach o rozgraniczenie, interpretacja ochrony własności w kontekście zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i jej przesłanek. Wykładnia przepisów o składzie sądu apelacyjnego ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po uchwale SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego środka prawnego jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, a także porusza kwestie konstytucyjnych praw własności i sprawiedliwego procesu w kontekście przepisów proceduralnych.
“Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem to furtka do naprawienia błędów proceduralnych? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.