I CKN 71/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, które oddaliło apelację od wpisu służebności gruntowej przejazdu i przechodu w księdze wieczystej. Służebność została ustanowiona aktem notarialnym z 1936 r. na nieruchomości obciążonej. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 247 k.c., uznając, że obie nieruchomości – władnąca i obciążona – przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co miało spowodować wygaśnięcie służebności. Sąd Najwyższy uznał jednak, że art. 247 k.c. nie miał zastosowania, ponieważ zdarzenie powodujące zmiany stanu prawnego (wejście w życie dekretu) nastąpiło przed wejściem w życie kodeksu cywilnego z 1964 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że dekret z 1945 r. spowodował podział własności na grunt (przeszedł na własność komunalną) i budynek (pozostał własnością dotychczasowego właściciela). Taki podział nie mieści się w hipotezie przepisów o konfuzji, która prowadzi do wygaśnięcia służebności. Służebność gruntowa, jako prawo rzeczowe służące właścicielowi nieruchomości władnącej, utrzymuje się niezależnie od zmian właścicieli. Stan wywołany przez dekret był przejściowy, a oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wzmocniło utrzymującą się służebność. W związku z tym Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie i uwzględnił wniosek o wpis służebności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUtrzymanie się służebności gruntowych pomimo zmian własnościowych wynikających z dekretu z 1945 r. oraz interpretacja przepisów o konfuzji w kontekście historycznych zmian prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z dekretu z 1945 r. dla Warszawy i podziału własności na grunt i budynek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przejście własności gruntu na rzecz miasta stołecznego Warszawy na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, z pozostawieniem dotychczasowym właścicielom prawa własności budynków, powoduje wygaśnięcie służebności gruntowych przejazdu ustanowionych na tych gruntach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przejście własności gruntu na rzecz miasta stołecznego Warszawy na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie spowodowało wygaśnięcia służebności gruntowych przejazdu ustanowionych na tych gruntach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że podział własności na grunt i budynek, wynikający z dekretu, nie mieści się w hipotezie przepisów o konfuzji. Służebność gruntowa utrzymuje się niezależnie od zmian właścicieli i służy właścicielowi nieruchomości władnącej. Stan wywołany przez dekret był przejściowy, a oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wzmocniło służebność.
Czy przepis art. 247 k.c. może być podstawą prawną rozstrzygnięcia o wygaśnięciu służebności gruntowej, jeśli zdarzenie powodujące zmiany stanu prawnego nastąpiło przed wejściem w życie kodeksu cywilnego z 1964 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 247 k.c. nie mógł mieć zastosowania, ponieważ zdarzenie powodujące zmiany stanu prawnego nastąpiło pod rządem prawa dotychczasowego (dekretu z 1945 r.), a nie pod rządem nowego prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z przepisami wprowadzającymi kodeks cywilny, do stosunków prawnych powstałych przed jego wejściem w życie należało stosować prawo dotychczasowe, o ile przepisy ustawy nie stanowiły inaczej. Art. 247 k.c. mógł mieć zastosowanie do praw rzeczowych istniejących, ale zdarzenie prowadzące do konfuzji musiało nastąpić pod rządem nowego prawa, co nie miało miejsca w tej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Danuta S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Emilia T. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Stefan S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Gmina W.C. | instytucja | uczestnik |
| Skarb Państwa – Starosta Powiatu W. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. art. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Powodował przejście gruntów na własność gminy m. st. Warszawy, z pozostawieniem budynków w dotychczasowej własności.
Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. art. 5
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Stanowił o podziale nieruchomości na grunt i budynek, co nie mieści się w hipotezie przepisów o konfuzji.
Pomocnicze
Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm. art. 7 ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Przyznawał właścicielowi budynku uprawnienie do uzyskania prawa wieczystej dzierżawy lub zabudowy, wskazując na przejściowy charakter stanu prawnego.
k.c. art. 247
Kodeks cywilny
Nie miał zastosowania, gdyż zdarzenie powodujące zmiany stanu prawnego nastąpiło przed wejściem w życie kodeksu cywilnego z 1964 r.
k.c.Nap. art. 705
Kodeks cywilny
Dotyczył konfuzji, która mogła nastąpić pod rządem prawa dotychczasowego, ale wymagała połączenia w jednym ręku uprawnień i obciążenia z tytułu służebności.
Dz.U. Nr 16, poz. 94 art. XXVI
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Stanowił, że do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie kodeksu należało stosować prawo dotychczasowe.
Dz.U. Nr 16, poz. 94 art. XXXVII
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Pozostawił w mocy prawa rzeczowe istniejące w chwili wejścia w życie kodeksu.
Dz.U. Nr 16, poz. 94 art. XXXVIII
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny
Pozostawił w mocy prawa rzeczowe istniejące w chwili wejścia w życie kodeksu.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Zarzucano naruszenie, ale nie było podstaw do odmowy wpisu służebności.
u.k.w.h. art. 7 pkt 4
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Zarzucano naruszenie, ale nie było podstaw do odmowy wpisu służebności.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Zarzucano naruszenie, ale nie było podstaw do odmowy wpisu służebności.
u.k.w.h. art. 46
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Określał granice kognicji sądu w postępowaniu o wpis, wyłączając badanie innych okoliczności faktycznych powodujących wygaśnięcie prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przejście własności gruntu na miasto na podstawie dekretu z 1945 r. nie powoduje wygaśnięcia służebności gruntowych. • Podział własności na grunt i budynek nie mieści się w hipotezie przepisów o konfuzji. • Służebność gruntowa utrzymuje się niezależnie od zmian właścicieli. • Art. 247 k.c. nie miał zastosowania, gdyż zdarzenie nastąpiło przed wejściem w życie kodeksu cywilnego z 1964 r.
Odrzucone argumenty
Służebność wygasła z powodu połączenia własności gruntu i budynku w jednym ręku (konfuzja) na podstawie art. 247 k.c. • Brak śladów wykonywania służebności (zarzut apelacji).
Godne uwagi sformułowania
Służebność gruntowa jest niekiedy opisywana w literaturze jako stosunek „gruntu do gruntu”. • Określenie to oddaje niektóre istotne cechy tego prawa, utrzymującego się niezależnie od osób właścicieli, ale nie ulega też wątpliwości, że – jak każde prawo rzeczowe – wyraża stosunki społeczne istniejące między podmiotami (osobami), a nie między rzeczami. • Stan wywołany wejściem w życie dekretu był przejściowy, ze względu na uprawnienie właściciela budynku do uzyskania prawa wieczystej dzierżawy lub zabudowy.
Skład orzekający
Zbigniew Strus
przewodniczący, sprawozdawca
Bronisław Czech
członek
Gerard Bieniek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrzymanie się służebności gruntowych pomimo zmian własnościowych wynikających z dekretu z 1945 r. oraz interpretacja przepisów o konfuzji w kontekście historycznych zmian prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z dekretu z 1945 r. dla Warszawy i podziału własności na grunt i budynek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznej zmiany własnościowej w Warszawie i jej wpływu na prawa rzeczowe, co jest interesujące z perspektywy historii prawa i praktyki obrotu nieruchomościami.
“Czy służebność przejazdu sprzed lat przetrwała nacjonalizację gruntów w Warszawie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.