I CKN 316/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację powoda, BIG Banku S.A. (obecnie Bank Millennium S.A.), od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który oddalił powództwo o zapłatę 619 385,80 zł. Powód domagał się zwrotu kwoty wypłaconej pozwanemu Bankowi Handlowemu w wykonaniu gwarancji bankowych, twierdząc, że były one nieważne. Sąd Apelacyjny uznał roszczenie za przedawnione, stosując trzyletni termin przedawnienia przewidziany dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118 k.c.). Sąd ten uznał również, że bieg przedawnienia rozpoczął się zgodnie z art. 120 § 1 zd. drugie k.c., czyli od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu podkreślił, że roszczenia banków związane z udzielaniem gwarancji bankowych, nawet jeśli były nieważne, należy traktować jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegające trzyletniemu terminowi przedawnienia. Analizując kwestię początku biegu przedawnienia dla zobowiązań bezterminowych, Sąd Najwyższy potwierdził, że zgodnie z art. 120 § 1 zd. drugie k.c., bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie, co jest niezależne od świadomości uprawnionego co do przysługiwania mu roszczenia. Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli Sąd Apelacyjny nie określił precyzyjnie dnia rozpoczęcia biegu przedawnienia, to w tej konkretnej sprawie powództwo zostało wytoczone po upływie ponad trzech lat i ośmiu miesięcy od powstania ostatniego roszczenia, co czyniło zarzut naruszenia przepisów o przedawnieniu bezzasadnym. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń bankowych związanych z działalnością gospodarczą oraz zasad biegu przedawnienia dla zobowiązań bezterminowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieważnej gwarancji bankowej i roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Interpretacja art. 120 § 1 zd. drugie k.c. ma szersze zastosowanie do zobowiązań bezterminowych.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem trzyletniego terminu (art. 118 k.c.).
Uzasadnienie
Działalność banków, w tym udzielanie gwarancji bankowych, jest działalnością gospodarczą. Roszczenia wynikające z tej działalności, w tym o zwrot nienależnego świadczenia, podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia.
Kiedy rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego rozpoczyna się w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 § 1 zd. drugie w zw. z art. 455 k.c.).
Uzasadnienie
Przepis art. 120 § 1 zd. drugie k.c. stosuje się do zobowiązań bezterminowych. Wymagalność takich roszczeń następuje z chwilą wezwania dłużnika, a bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wezwanie nastąpiło w najwcześniejszym możliwym terminie (co do zasady, od powstania zobowiązania). Jest to niezależne od świadomości wierzyciela o przysługującym mu roszczeniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| BIG Bank S.A. (obecnie Bank Millennium S.A.) | spółka | powód |
| Bank Handlowy w W. S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej lub roszczeń o świadczenie okresowe wynosi trzy lata; w innych przypadkach dziesięć lat.
k.c. art. 120 § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia roszczeń, których wymagalność zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
k.c. art. 455 § in fine
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Prawo bankowe art. 5
Ustawa - Prawo bankowe
Określa czynności bankowe, w tym udzielanie gwarancji.
Prawo bankowe art. 11 § ust. 1 pkt 7
Ustawa - Prawo bankowe
Zgodnie z poprzednim brzmieniem, obejmowało udzielanie gwarancji.
Prawo bankowe art. 40
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczyło gwarancji bankowych.
Prawo bankowe art. 87
Ustawa - Prawo bankowe
Określa sześcioletni termin przedawnienia dla roszczeń z gwarancji bankowej (w brzmieniu z 1997 r.).
k.p.c. art. 393-12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek orzeczenia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. § 3, § 7 i § 15 ust. 4
Dotyczy opłat za czynności adwokackie i radcowskie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie banku o zwrot świadczenia w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia. • Bieg przedawnienia roszczenia z zobowiązania bezterminowego rozpoczyna się od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania w najwcześniej możliwym terminie. • Przedawnienie biegnie niezależnie od świadomości wierzyciela o przysługującym mu roszczeniu.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. • Bieg przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia rozpoczyna się dopiero od momentu wezwania pozwanego do zwrotu, po uzyskaniu wiedzy o nienależności świadczenia. • Sąd Apelacyjny powinien uznać za przyznany fakt, że wezwanie do zwrotu nastąpiło w najwcześniej możliwym terminie.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie banku o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu nieważnej gwarancji bankowej (art. 410 k.c.), jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się z upływem trzyletniego terminu (art. 118 k.c.). • Bieg przedawnienia roszczenia wynikającego z zobowiązania bezterminowego rozpoczyna się w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 455 k.c.), niezależnie od świadomości uprawnionego co do przysługiwania mu roszczenia. • W art. 118 k.c. przez działalność gospodarczą należy rozumieć [...] podporządkowaną zasadom racjonalnego gospodarowania działalność o charakterze zawodowym, obejmującą powtarzalne czynności skierowane na wymianę dóbr lub usług. • Nie będzie natomiast takim roszczeniem, mimo prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę uprawnioną, roszczenie wynikające z umowy zawartej przez nią dla zaspokojenia potrzeb osobistych lub rodzinnych albo nawet w celu łączącym się z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą – jednak tylko pośrednio.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Stanisław Dąbrowski
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń bankowych związanych z działalnością gospodarczą oraz zasad biegu przedawnienia dla zobowiązań bezterminowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieważnej gwarancji bankowej i roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Interpretacja art. 120 § 1 zd. drugie k.c. ma szersze zastosowanie do zobowiązań bezterminowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie przedawnienia w kontekście działalności bankowej i zobowiązań bezterminowych, co jest istotne dla praktyków prawa bankowego i cywilnego.
“Czy wiesz, kiedy przedawnia się roszczenie banku o zwrot pieniędzy z nieważnej gwarancji? Kluczowa interpretacja Sądu Najwyższego!”
Dane finansowe
WPS: 619 385,8 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.