I CK 204/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał kasację pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który z kolei zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie. Sprawa dotyczyła zapłaty kwoty 34 270 zł z tytułu zwrotu ceny i nakładów na nieruchomość. Sąd Okręgowy zasądził 29 000 zł, oddalając dalej idące powództwo. Kluczowym zagadnieniem stał się zarzut potrącenia zgłoszony przez pełnomocnika pozwanej, który nie został uwzględniony przez Sąd Okręgowy, a następnie przez Sąd Apelacyjny, z uwagi na brak materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. Sąd Apelacyjny uznał, że pełnomocnictwo procesowe nie uprawnia do złożenia takiego oświadczenia. Sąd Najwyższy, uchylając częściowo zaskarżone wyroki, stwierdził, że choć pełnomocnictwo procesowe z art. 91 k.p.c. nie obejmuje z mocy prawa umocowania do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu, to zarzut potrącenia zgłoszony w sądzie może być uznany za dorozumiane oświadczenie woli mocodawcy, zgodnie z art. 60 k.c. Podkreślono, że oświadczenie woli mocodawcy o udzieleniu pełnomocnictwa również może być złożone w sposób dorozumiany. W związku z tym, sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zarzut potrącenia zgłoszony w sądzie może być traktowany jako dorozumiane oświadczenie woli, a także ograniczenia umocowania pełnomocnika procesowego w zakresie składania oświadczeń materialnoprawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zgłoszenia zarzutu potrącenia w toku postępowania sądowego i może wymagać analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pełnomocnik procesowy jest uprawniony do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pełnomocnictwo procesowe z mocy art. 91 k.p.c. nie obejmuje umocowania do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. Jednakże, zarzut potrącenia zgłoszony w toku postępowania sądowego może być uznany za dorozumiane oświadczenie woli mocodawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił czynność procesową zgłoszenia zarzutu potrącenia od materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. Choć pełnomocnictwo procesowe nie daje uprawnienia do tego drugiego, zgłoszenie zarzutu w sądzie, zgodnie z art. 60 k.c., może ujawniać wolę mocodawcy i być traktowane jako dorozumiane oświadczenie woli.
Czy zarzut potrącenia zgłoszony w postępowaniu sądowym może być uznany za dorozumiane oświadczenie woli o potrąceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia zgłoszony w postępowaniu sądowym, jeśli ujawnia wolę strony w sposób dostateczny, może być uznany za dorozumiane oświadczenie woli o potrąceniu w rozumieniu prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 60 k.c. (wola wyrażona przez każde zachowanie) oraz na ścisły związek zarzutu procesowego z potrąceniem materialnoprawnym, uznając, że powołanie się na potrącenie przed sądem może być traktowane jako czynność prawna o podwójnym charakterze, która wywołuje skutki materialnoprawne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Lucyna H. i Roman H. | osoba_fizyczna | powód |
| Bożena S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Dotyczy jednostronnego oświadczenia woli o potrąceniu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 91
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres umocowania pełnomocnika procesowego z mocy ustawy nie uprawnia do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu.
k.c. art. 95 § § 1
Kodeks cywilny
Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o potrąceniu wymaga pełnomocnictwa do czynności prawnych, a nie tylko procesowego.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie, jeżeli tylko ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli staje się skuteczne z chwilą, gdy doszło do wierzyciela wzajemnego w taki sposób, że ten mógł zapoznać się z jego treścią.
k.p.c. art. 204 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa formalne przesłanki powództwa wzajemnego, w tym możliwość potrącenia.
k.p.c. art. 393¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut potrącenia zgłoszony w sądzie przez pełnomocnika procesowego może być uznany za dorozumiane oświadczenie woli mocodawcy. • Pełnomocnictwo do czynności prawnych może być udzielone w sposób dorozumiany.
Odrzucone argumenty
Pełnomocnictwo procesowe z mocy art. 91 k.p.c. uprawnia do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. • Zarzut potrącenia zgłoszony w piśmie procesowym nie zastępuje materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu, nawet jeśli zostało złożone w obecności strony przeciwnej.
Godne uwagi sformułowania
Przewidziany w art. 91 k.p.c. zakres umocowania z mocy ustawy nie uprawnia pełnomocnika procesowego do złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu. • Oświadczenie woli mocodawcy o udzieleniu pełnomocnictwa do złożenia takiego oświadczenia może być jednak złożone w sposób dorozumiany. • Zgłoszenie zarzutu potrącenia w sprawie cywilnej jest przede wszystkim problemem prawa procesowego... • ...czynności prawnymi mającymi cechy szczególne, które wynikają z ich charakteru... • W tym zakresie ma zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 60 k.c., według której wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde jej zachowanie, jeżeli tylko ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. • W konsekwencji, w razie podniesienia jedynie procesowego zarzutu potrącenia wchodzi także w rachubę przyjęcie, że jednocześnie zostaje złożone w sposób dorozumiany względnie konkludentny oświadczenie o potrąceniu.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Tadeusz Domińczyk
członek
Barbara Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zarzut potrącenia zgłoszony w sądzie może być traktowany jako dorozumiane oświadczenie woli, a także ograniczenia umocowania pełnomocnika procesowego w zakresie składania oświadczeń materialnoprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zgłoszenia zarzutu potrącenia w toku postępowania sądowego i może wymagać analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia subtelne różnice między prawem procesowym a materialnym w kontekście potrącenia, co jest kluczowe dla praktyków. Wyjaśnia, jak czynność procesowa może wywołać skutki materialnoprawne.
“Czy pełnomocnik procesowy może złożyć oświadczenie o potrąceniu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 34 270 PLN
zapłata: 29 000 PLN
nakłady: 5476,58 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.