I Ca 92/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia konsumentów J.O. i A.O. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zwrot kwot wpłaconych w ramach umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 28 maja 2001 r., denominowanego we frankach szwajcarskich. Powodowie domagali się zasądzenia łącznie 94.011,57 zł i 318,81 CHF wraz z odsetkami, argumentując, że umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z prawem (art. 353(1) k.c., art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, art. 58 § 2 k.c.) oraz zawiera klauzule abuzywne (§ 2, § 7 ust. 1 zd. 2, § 13 zd. 2, § 15 ust. 3), których wyeliminowanie czyni niemożliwym dalsze jej wykonywanie. Sąd Rejonowy w Olecku wyrokiem z dnia 12 grudnia 2024 r. (uzupełnionym wyrokiem z dnia 27 marca 2025 r.) zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 94.011,57 zł oraz 318,81 CHF wraz z odsetkami, uznając umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul dotyczących sposobu ustalania kursu waluty. Sąd Rejonowy odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując na sześcioletni termin przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia. Bank wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania (pominięcie dowodu z opinii biegłego, błędną ocenę dowodów) oraz prawa materialnego (błędna wykładnia art. 385(1) k.c., niezastosowanie art. 385(1) § 3 k.c., błędne uznanie klauzul za abuzywne, niewłaściwe zastosowanie art. 385(1) § 2 k.c. prowadzące do upadku umowy, niezastosowanie art. 65 k.c., art. 56 k.c., art. 69 Prawa bankowego, art. 358 § 2 k.c., art. 5 k.c.). Bank kwestionował również zasadność zasądzenia kwot 63,74 CHF i 255,07 CHF, argumentując, że nie zostały one uiszczone w walucie CHF lub brak jest danych o kursie ich przeliczenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację banku, podzielając ustalenia i rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że klauzule dotyczące ustalania kursu waluty były abuzywne, a ich wyeliminowanie prowadziło do nieważności umowy. Potwierdził zasadność zasądzenia zwrotu świadczeń nienależnych na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c., stosując teorię dwóch kondykcji. Sąd Okręgowy odrzucił zarzuty dotyczące kwot 63,74 CHF i 255,07 CHF, wskazując na dowody z umowy i zaświadczenia bankowego oraz na fakt, że powodowie spełnili świadczenia w przekonaniu o ich zasadności. Podkreślono, że sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków umowy, a jedynie je eliminować, oraz że przepisy dotyczące kursu średniego NBP nie mają zastosowania do umów zawartych przed 24 stycznia 2009 r. Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych denominowanych w walutach obcych z powodu klauzul abuzywnych, zasady ochrony konsumentów, termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń.
Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie bank jednostronnie ustalał kursy walut i nie wyjaśnił ryzyka konsumentowi. Nie dotyczy umów negocjowanych indywidualnie lub gdzie ryzyko zostało należycie wyjaśnione.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej, zawarta na wzorcu umownym, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej, zawarta na wzorcu umownym, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul, jeśli nie były one indywidualnie negocjowane, nie wyjaśniono konsumentowi mechanizmu ich stosowania i ryzyka z tym związanego, a bank jednostronnie ustalał kursy walut.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank były abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, bank nie wyjaśnił konsumentom mechanizmu ich stosowania i związanego z tym ryzyka, a bank jednostronnie ustalał kursy walut. Eliminacja tych klauzul prowadziła do nieważności umowy.
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot świadczeń nienależnych od banku w związku z nieważnością umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych od banku w związku z nieważnością umowy kredytu ma zastosowanie ogólny, sześcioletni termin przedawnienia, a nie trzyletni termin dla świadczeń okresowych. Termin ten może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez konsumenta wiążącej decyzji o braku podstawy prawnej świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest roszczeniem o świadczenia okresowe, dlatego stosuje się ogólny termin przedawnienia. Ponadto, termin ten nie mógł rozpocząć biegu przed momentem, gdy konsument mógł dowiedzieć się o wadliwości umowy i podjąć decyzję o jej kwestionowaniu.
Czy sąd krajowy może uzupełnić treść nieuczciwych warunków umowy kredytu, zamiast je eliminować?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków umowy, a jedynie je eliminować. Uzupełnienie umowy przez sąd mogłoby zniechęcić przedsiębiorców do stosowania uczciwych warunków.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, zgodnie z którym sąd krajowy nie może modyfikować nieuczciwych warunków umowy, aby nie osłabić efektu odstraszającego dla przedsiębiorców.
Czy umowa kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, zawarta przed wejściem Polski do UE, podlega przepisom dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzecznictwo TSUE dotyczące ochrony konsumentów i dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich znajduje zastosowanie również do umów zawartych przed wejściem Polski do UE, jeśli skutki tych umów trwają po tej dacie lub jeśli prawo krajowe przewiduje takie zastosowanie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, które potwierdza możliwość stosowania przepisów dyrektywy do umów zawartych przed akcesją Polski do UE, podkreślając obowiązek sądów krajowych do zapewnienia skuteczności prawa unijnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | powód |
| A. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Naruszenie zasad współżycia społecznego lub celu umowy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa zwrotu nienależnego świadczenia (bezpodstawne wzbogacenie).
k.c. art. 410 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Zwrot świadczeń nienależnych.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Początek biegu przedawnienia.
k.p.c. art. 351 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzupełnienie wyroku.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy (koszty procesu).
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 387 § § 2¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera klauzule abuzywne dotyczące sposobu ustalania kursu waluty. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul umownych. • Bank nie wyjaśnił konsumentom mechanizmu ustalania kursów walut i związanego z tym ryzyka. • Bank jednostronnie ustalał kursy walut, co narusza dobre obyczaje i interes konsumenta. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Roszczenie o zwrot świadczeń nienależnych nie jest przedawnione. • Sąd krajowy nie może modyfikować nieuczciwych warunków umowy, a jedynie je eliminować.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawiera klauzul abuzywnych. • Klauzule zostały indywidualnie uzgodnione. • Bank należycie poinformował konsumentów o ryzyku kursowym. • Umowa jest ważna i powinna być wykonywana. • Roszczenie powodów jest przedawnione. • Sąd powinien uzupełnić umowę, a nie ją unieważniać. • Kwoty wyrażone w CHF powinny być przeliczone po kursie średnim NBP.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy w pełni aprobuje i przyjmuje za własne ustalenia Sądu I instancji. • Ochrona konsumenta przewidziana na gruncie dyrektywy nie kończy się wraz z unieważnieniem umowy. • Sąd krajowy nie może zmieniać treści nieuczciwych warunków umowy, albowiem takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy 93/19. • Teoria dwóch kondykcji - niezależne roszczenia każdej ze stron o zwrot świadczeń.
Skład orzekający
Beata Sieczkowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych denominowanych w walutach obcych z powodu klauzul abuzywnych, zasady ochrony konsumentów, termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na wzorcach umownych, gdzie bank jednostronnie ustalał kursy walut i nie wyjaśnił ryzyka konsumentowi. Nie dotyczy umów negocjowanych indywidualnie lub gdzie ryzyko zostało należycie wyjaśnione.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ochrony konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami bankowymi, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Bank przegrywa w sądzie: umowa frankowa nieważna przez klauzule abuzywne!”
Dane finansowe
WPS: 94 011,57 PLN
zwrot świadczeń nienależnych: 94 011,57 PLN
zwrot świadczeń nienależnych: 318,81 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.