Orzeczenie · 2022-12-15

I CA 63/22

Sąd
Sąd Okręgowy we Włocławku
Miejsce
Włocławek
Data
2022-12-15
SAOSCywilneprawo spadkoweWysokaokręgowy
dział spadkuzniesienie współwłasnościnieruchomośćspłatyapelacjapostanowieniewłocławek

Sąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał apelację uczestników postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim w sprawie działu spadku po J. M. i zniesienia współwłasności. Sąd Rejonowy dokonał podziału spadku, w skład którego wchodziły udziały w nieruchomościach i ruchomości, oraz zniósł współwłasność jednej z nieruchomości, przyznając ją poszczególnym stronom i zasądzając spłaty. Uczestnicy postępowania zarzucili w apelacji naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez błędną ocenę opinii biegłej dotyczącej wartości działek, co miało skutkować nieadekwatnymi spłatami, oraz naruszenie art. 214 § 1 i 2 kc w zw. z art. 213 kc poprzez przyznanie spornej działki wnioskodawczyni zamiast uczestnikowi P. Z. . Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych były wadliwie sformułowane i stanowiły konsekwencję uchybień procesowych, a nie samodzielny zarzut. Stwierdził, że ocena opinii biegłej była prawidłowa, a wartość nieruchomości nie została zawyżona. Odnosząc się do zarzutów prawa materialnego, Sąd Okręgowy podkreślił, że w przypadku zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego kluczowe jest zastosowanie art. 211 kc (podział w naturze) zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym (art. 623 kpc), a art. 214 kc ma zastosowanie jedynie, gdy podział byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Sąd uznał, że fizyczny podział gospodarstwa nie wymagał od współwłaścicieli szczególnych kwalifikacji rolnych. Analizując konkretny podział, Sąd Okręgowy przyznał działki wnioskodawczyni J. S. i wnioskodawcy A. S. oraz działkę uczestnikowi P. Z. , uwzględniając wielkość udziałów i dążenie do minimalizacji spłat. Zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w zakresie kwot spłat, korygując błąd arytmetyczny i zasądzając odpowiednie kwoty. Orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 kpc, uznając, że strony są w równym stopniu zainteresowane rozstrzygnięciem w sprawach działowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących działu spadku i zniesienia współwłasności gospodarstw rolnych, w szczególności prymat podziału w naturze nad przyznaniem całości jednemu współwłaścicielowi oraz brak wymogu posiadania kwalifikacji rolnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji podziału gospodarstwa rolnego, ale zasady ogólne dotyczące podziału rzeczy wspólnej mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy błędna ocena opinii biegłego dotyczącej wartości nieruchomości uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ocena opinii biegłego podlega kontroli sądu, a sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do zdyskredytowania opinii biegłej, która uwzględniła specyfikę działki.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił opinię biegłej, biorąc pod uwagę zasady logiki, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Opinia była przekonująca, a zarzuty skarżących nie podważyły jej wiarygodności.

Jakie kryteria należy stosować przy podziale gospodarstwa rolnego w ramach zniesienia współwłasności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W pierwszej kolejności należy stosować art. 211 kc (podział w naturze) zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym (art. 623 kpc). Art. 214 kc ma zastosowanie jedynie, gdy podział byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.

Uzasadnienie

Sąd powinien dokonać podziału zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym, uwzględniając wszystkie okoliczności. Kryteria z art. 214 kc (np. kwalifikacje rolne) należy rozważyć, ale nie mają one priorytetu i nie są warunkiem koniecznym podziału w naturze.

Czy brak wykształcenia rolniczego u współwłaściciela uniemożliwia przyznanie mu nieruchomości rolnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przy podziale gospodarstwa rolnego w naturze, brak szczególnych kwalifikacji rolnych u współwłaścicieli nie jest przeszkodą, jeśli podział jest zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki.

Uzasadnienie

Podział gospodarstwa rolnego w naturze nie jest uzależniony od posiadania przez współwłaścicieli szczególnych kwalifikacji. Ważne jest, aby podział był zgodny z interesem społeczno-gospodarczym i nie prowadził do 'wywłaszczenia' współwłaściciela.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
J. S. i A. S.

Strony

NazwaTypRola
J. S.osoba_fizycznawnioskodawczyni
A. S.osoba_fizycznawnioskodawca
B. Z.osoba_fizycznauczestnik postępowania
P. Z.osoba_fizycznauczestnik postępowania

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 211

Kodeks cywilny

Podział rzeczy wspólnej w naturze jest dopuszczalny, jeśli jest zgodny z przepisami i zasadami prawidłowej gospodarki.

k.p.c. art. 623

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd powinien dokonać podziału rzeczy wspólnej zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów, w tym opinii biegłych. Sąd powinien ocenić dowody według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

k.c. art. 213

Kodeks cywilny

Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego może nastąpić przez przyznanie go jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych, jeśli podział w naturze byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki.

k.c. art. 214

Kodeks cywilny

Określa kryteria przyznania gospodarstwa rolnego jednemu ze współwłaścicieli, w tym kwalifikacje rolne i rękojmię należytego prowadzenia gospodarstwa.

k.c. art. 212 § § 3

Kodeks cywilny

Określa sposób ustalania spłat przy zniesieniu współwłasności.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o podział rzeczy wspólnej strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

u.k.u.r. art. 6 § ust. 1

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

u.k.u.r. art. 2a § ust. 3 pkt 10

Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowa ocena opinii biegłego przez Sąd Rejonowy. • Zastosowanie art. 211 kpc i art. 623 kpc jako priorytetowych przy podziale gospodarstwa rolnego. • Podział zgodny z interesem społeczno-gospodarczym i dążenie do minimalizacji spłat. • Brak konieczności posiadania szczególnych kwalifikacji rolnych przez współwłaścicieli przy podziale w naturze. • Niedostateczna zdolność finansowa uczestnika P. Z. do dokonania wymaganych spłat.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc poprzez błędną ocenę opinii biegłej. • Zarzut naruszenia art. 214 kc w zw. z art. 213 kc poprzez przyznanie spornej działki wnioskodawczyni. • Konieczność przyznania spornej działki uczestnikowi P. Z. ze względu na jego kwalifikacje rolne. • Zawyżenie wartości działek przez biegłego.

Godne uwagi sformułowania

W przypadku zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego (...) zastosowanie w pierwszej kolejności znajduje reguła wyrażona w art. 211 kc, a zatem podział w naturze. • Podział gospodarstwa rolnego w naturze nie jest w konsekwencji uzależniony od posiadania przez współwłaścicieli szczególnych kwalifikacji. • Niedopuszczalne jest zniesienie współwłasności prowadzące do tego, że współwłaściciel nie otrzyma w naturze lub w formie należnej spłaty równowartości jego udziału i co prowadzi do – jak określił to Sąd a quo – „wywłaszczenia”. • W tzw. sprawach działowych (...) strony są w równym stopniu zainteresowane rozstrzygnięciem i ich interesy są wspólne o tyle, że celem postępowania jest wyjście ze wspólności i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych.

Skład orzekający

Mariusz Nazdrowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących działu spadku i zniesienia współwłasności gospodarstw rolnych, w szczególności prymat podziału w naturze nad przyznaniem całości jednemu współwłaścicielowi oraz brak wymogu posiadania kwalifikacji rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału gospodarstwa rolnego, ale zasady ogólne dotyczące podziału rzeczy wspólnej mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów podziału majątku po śmierci, co jest częstym problemem. Interpretacja przepisów dotyczących gospodarstw rolnych jest istotna dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Jak podzielić gospodarstwo rolne po śmierci spadkodawcy? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe zasady.

Dane finansowe

spłata: 7583 PLN

spłata: 7583 PLN

spłata: 14 000 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst