I Ca 60/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, potwierdzając prawo do zadośćuczynienia dla rodziny ofiary wypadku drogowego spowodowanego przez nieznanego sprawcę.
Sprawa dotyczyła roszczeń o zadośćuczynienie dla rodziny zmarłego w wypadku drogowym E. A., potrąconego przez nieznanego sprawcę. Sąd Rejonowy zasądził zadośćuczynienie, uznając odpowiedzialność Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) i odrzucając zarzut przedawnienia. UFG złożył apelację, kwestionując m.in. datę wymagalności odsetek. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia i argumentację Sądu Rejonowego, w tym dotyczące odpowiedzialności UFG i terminu naliczania odsetek.
Sąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał apelację Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG) od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku, który zasądził zadośćuczynienie dla rodziny E. A., ofiary wypadku drogowego z 2004 roku. W wypadku zginął E. A., potrącony przez nieznanego sprawcę. Sąd Rejonowy uznał odpowiedzialność UFG na podstawie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz zasądził zadośćuczynienie na rzecz matki, brata i siostry zmarłego, oddalając częściowo powództwo i uwzględniając 50% przyczynienie się poszkodowanego do szkody (alkohol, poruszanie się po jezdni). Sąd Rejonowy odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując na 20-letni termin wynikający z art. 442[1] § 2 k.c. w związku z przestępstwem z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k. Apelacja UFG skupiała się głównie na kwestii daty wymagalności odsetek, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym art. 316 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 481 § 1 k.c., art. 442[1] § 2 k.c. i art. 448 k.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za prawidłowe. Sąd odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność UFG i wysokość krzywdy były już znane na etapie postępowania likwidacyjnego, a zarzut przedawnienia był bezzasadny. W konsekwencji, Sąd Okręgowy potwierdził zasadność zasądzenia odsetek od daty wezwania do zapłaty, a nie od daty wyrokowania, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego. Uzasadnienie wyroku zostało ograniczone zgodnie z art. 387 § 2[1] k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od UFG na rzecz każdego z powodów zwrot kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Zastosowanie ma 20-letni termin przedawnienia, ponieważ wypadek był wynikiem przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k., a sprawca nie został wykryty.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że skoro dochodzenie w sprawie wypadku zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy, a nie braku znamion czynu zabronionego, to ma zastosowanie 20-letni termin przedawnienia przewidziany dla szkód wynikających z przestępstwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
powodowie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. A. | osoba_fizyczna | powód |
| A. A. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych (więzi rodzinnych).
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych od zasądzonej kwoty.
k.c. art. 442[1] § § 2
Kodeks cywilny
Określa 20-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej ze zbrodni lub występku.
u.u.o. art. 98 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
Podstawa odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
k.k. art. 177 § § 2
Kodeks karny
Wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym.
k.k. art. 178
Kodeks karny
Odpowiedzialność za wypadek drogowy pod wpływem alkoholu lub zbiegnięcie z miejsca zdarzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego, z możliwością uwzględnienia przyczynienia się poszkodowanego i okoliczności egzoneracyjnych.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Reguluje kwestię przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
k.c. art. 359 § § 1
Kodeks cywilny
u.u.o. art. 109 § pkt. 1 i 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
Termin wypłaty świadczenia przez UFG.
u.u.o. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
Określenie momentu wymagalności świadczenia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 387 § § 2[1]
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenie uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie nie uległo przedawnieniu z uwagi na zastosowanie 20-letniego terminu przedawnienia. Odsetki od zadośćuczynienia należą się od daty wezwania do zapłaty, a nie od daty wyrokowania. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny ponosi odpowiedzialność za szkodę, mimo przyczynienia się poszkodowanego do jej powstania.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. Naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. i art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę dowodów i ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie art. 481 § 1 k.c. i art. 448 k.c. przez zasądzenie odsetek od daty wcześniejszej niż data wyrokowania. Naruszenie art. 442[1] § 2 k.c. przez pominięcie, że pozwany nie był uprawniony do samodzielnego rozstrzygania o przestępstwie i zastosowania dłuższego terminu przedawnienia. Naruszenie art. 109 i 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez zasądzenie odsetek za okres wcześniejszy niż uprawomocnienie się orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 07 listopada 2016r. Sąd Rejonowy w Łasku, zasądził od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powodów: S. A. kwotę 20000 zł wraz z odsetkami... Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw, aby zwolnić pozwanego z odpowiedzialności, ponieważ nie udowodniono zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych z art.436 § 1 k.c. Przyjęto ponadto, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody w 50 % i dlatego kwoty zadośćuczynień zostały zasądzone z uwzględnieniem tak ustalonego przyczynienia... Sąd pierwszej instancji wskazał także, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia powodów, ponieważ zgodnie z art. 442 1 § 2 k.c. termin przedawnienia wynosi w niniejszej sprawie 20 lat. Apelacja nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał wykładni wymagalności roszczenia powodów na tle przepisów wspomnianej ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu. W tych warunkach nie ma racji apelujący, że odsetki od zasadzonych roszczeń należały się powodom od daty wyrokowania, co spowodowało, że z przytoczonych względów apelacja pozwanego podlegała oddaleniu w całości na mocy art. 385 k.p.c.
Skład orzekający
Joanna Składowska
przewodniczący
Elżbieta Zalewska-Statuch
sprawozdawca
Izabela Matusiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie terminu przedawnienia roszczeń o zadośćuczynienie w przypadku szkody wynikłej z przestępstwa, gdy sprawca nie został wykryty. Ustalenie zasad naliczania odsetek od zadośćuczynienia w sprawach z udziałem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku z nieznanym sprawcą i odpowiedzialności UFG. Interpretacja przepisów o przedawnieniu i odsetkach może być stosowana w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku drogowego z nieznanym sprawcą, co zawsze budzi zainteresowanie. Dodatkowo, rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia i odsetek ma znaczenie praktyczne dla prawników.
“Czy roszczenie o zadośćuczynienie za śmierć w wypadku z nieznanym sprawcą może się przedawnić? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ca 60/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2017 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Joanna Składowska Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch (spr.) SSR del. Izabela Matusiak Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa S. A. , A. A. i B. K. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W. o zadośćuczynienie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 7 listopada 2016 roku, sygnatura akt I C 879/14 1. oddala apelację; 2. zasądza od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz każdego z powodów S. A. , A. A. i B. K. kwoty po 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 60/17 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 07 listopada 2016r. Sąd Rejonowy w Łasku, zasądził od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powodów: S. A. kwotę 20000 zł wraz z odsetkami (pkt 1a), A. A. kwotę 10000 zł wraz z odsetkami (pkt 1b) i B. K. kwotę 10000 zł wraz z odsetkami (pkt 1c). W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwa (pkt 2), zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu (pkt 3) i zasądził od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku kwotę 1962,95 zł tytułem zwrotu połowy wydatków poniesionych z sum budżetowych Skarbu Państwa na wynagrodzenie biegłych. Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: 15 września 2004r. nieznany sprawca, kierujący niezidentyfikowanym samochodem osobowym marki P. , w miejscowości N. P. , gmina W. , potrącił E. A. , który na skutek odniesionych obrażeń zmarł. E. A. najprawdopodobniej szedł i prowadził rower przy lewej krawędzi jezdni. Kierujący samochodem P. nadjeżdżał z przeciwka, nie zachował należytej ostrożności, nie obserwował uważnie drogi i uderzył przodem samochodu w pieszego. U E. A. we krwi stwierdzono 2,6 promila alkoholu etylowego. 23 grudnia 2004r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Poddębicach zatwierdził postanowienie Posterunku Policji w W. . o umorzeniu dochodzenia w sprawie wypadku drogowego zaistniałego 15 września 2004r., w miejscowości N. P. , gm. W. , w wyniku którego śmierć na miejscu poniósł pieszy E. A. , a nieznany sprawca kierujący samochodem osobowym marki P. oddalił się z miejsca zdarzenia, tj. o przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w związku z art.178 k.k. wobec niewykrycia sprawcy. E. A. w chwili śmierci miał 49 lat. Był rozwiedziony. S. A. była mamą E. A. , A. A. był jego bratem i w chwili jego śmierci miał 37 lat. B. A. była zaś siostrą zmarłego i w chwili jego śmierci miała 47 lat. S. A. w chwili śmierci syna miała 71 lat. Jej mąż - ojciec E. A. zmarł w 2006 roku. Powódka mieszka z synem A. A. . Powódka oprócz córki B. K. ma jeszcze córkę H. L. . Zmarły mieszkał w tym samym domu, co powodowie S. A. i A. A. . B. K. mieszka w miejscowości P. , kilka kilometrów od miejsca zamieszkania swojej mamy. E. A. chorował na serce i miał rentę. Z zawodu był murarzem i dorabiał sobie na budowach. Pomagał mamie w pracach w gospodarstwie rolnym i w obejściu. Wybudował ganek, stodołę i chlewy. Zmarły utrzymywał dobre, stałe kontakty z rodzicami i rodzeństwem. Powodowie odwiedzają grób brata kilka razy w miesiącu. S. A. po śmierci syna przez 2-3 lata cierpiała na zaburzenia adaptacyjne, będące następstwem zespołu stresu pourazowego, który wystąpił bezpośrednio po stracie syna. B. K. po śmierci brata przez 2-3 lata cierpiała na zaburzenia adaptacyjne, będące następstwem zespołu stresu pourazowego, który wystąpił bezpośrednio po stracie brata. A. A. po śmierci brata przez 2-3 lata cierpiał na zaburzenia adaptacyjne, będące następstwem zespołu stresu pourazowego, który wystąpił bezpośrednio po stracie brata. 03 marca 2014r. pełnomocnik powodów wystosował do pozwanego wezwanie m.in. do zapłaty zadośćuczynień na rzecz powodów. Pozwany odmówił wypłaty zadośćuczynienia, powołując się na przedawnienie roszczenia. Sąd pierwszej instancji ustalił stan faktyczny na podstawach wskazanych dowodów oraz na wniosek pozwanego wystąpił do (...) w W. o wykonanie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego na okoliczność sytuacji materialnej i stosunków rodzinnych panujących w rodzinie E. A. , który to odmówił wykonania wywiadu, powołując się na brak podstawy prawnej. Według Sądu Rejonowego podstawą odpowiedzialności pozwanego jest art. 98 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (…), zaś roszczenia o zadośćuczynienie mają swoje oparcie w art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. . i art.436 § 1 k.c. Sąd pierwszej instancji wskazał także, że z przeprowadzonych dowodów, a w szczególności z opinii lekarza sądowego i biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych wynika, że E. A. został potrącony najprawdopodobniej, gdy szedł przy lewej krawędzi jezdni. Zdaniem Sądu Rejonowego odpowiedzialność pozwanego dotyczy dochodzonego roszczenia, gdyż roszczenie to związane jest ze śmiercią i zgłoszone jako jej następstwo pozostaje w normalnym związku przyczynowym z działaniem sprawcy – nie byłoby go bowiem, gdyby nie działanie sprawcy, zaś istnienie związku przyczynowego pomiędzy działaniem sprawcy a śmiercią, w świetle zasad odpowiedzialności odszkodowawczej, musi wywołać określone skutki - konsekwencją istnienia tego związku są roszczenia przysługujące osobom trzecim. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszym postępowaniu zostało wykazane, że powodowie ze zmarłym E. A. pozostawali w bardzo dobrych relacjach, a więc niewątpliwie spowodowanie jego śmierci naruszyło dobro osobiste powodów w postaci więzi rodzinnych. W tych warunkach Sąd Rejonowy stwierdził, że roszczenia powodów o zadośćuczynienie są uzasadnione, co powodowało zasądzenie zadośćuczynień w kwotach: 20000 zł dla S. A. i po 10000 zł dla A. A. i B. K. , uznając, iż są to kwoty odpowiadające wymiarowi doznanej przez każdego z powodów krzywdy, zaś w pozostałym zakresie powództwa oddalono. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. , zasądzając je od dnia 11 kwietnia 2014 roku (tj. od daty doręczenia pisma wzywającego do zapłaty z 03 marca 2014r. plus 7 dni na doręczenie korespondencji i plus 30 dni na wypłatę odszkodowania), zgodnie z art. 14 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (…). Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw, aby zwolnić pozwanego z odpowiedzialności, ponieważ nie udowodniono zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych z art.436 § 1 k.c. Przyjęto ponadto, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody w 50 % i dlatego kwoty zadośćuczynień zostały zasądzone z uwzględnieniem tak ustalonego przyczynienia – w oparciu o art. 362 k.c. – oraz mając na uwadze, że przyczynienie się poszkodowanego do zaistnienia przedmiotowego wypadku polegało na tym, że poszkodowany poruszał się po drodze publicznej w stanie nietrzeźwości, nie obserwował należycie drogi i nie zszedł z jezdni na lewe pobocze przed nadjeżdżającym pojazdem. Sąd Rejonowy wskazał także, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia powodów, ponieważ zgodnie z art. 442 1 § 2 k.c. termin przedawnienia wynosi w niniejszej sprawie 20 lat. Podniesiono przy tym, że nieustalony kierujący samochodem marki P. dopuścił się występku z art.177 § 2 k.k. w zw. z art.178 k.k. , zaś zgodnie z przepisami ustawy Kodeks drogowy pieszy może poruszać się po jezdni przy jej lewej krawędzi i powinien ustąpić pierwszeństwa pojazdowi poruszającemu się z przeciwka, schodząc na pobocze. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że choć poszkodowany nie zszedł na pobocze, to pomimo tego można kierującemu samochodem przypisać winę, ponieważ gdyby uważnie obserwował drogę i dostosował prędkość do warunków drogowych, mógłby zauważyć przechodnia i ominąć go. Ponadto kierujący samochodem uciekł z miejsca wypadku, co świadczy o tym, że zdawał sobie sprawę, że nie zachował należytej ostrożności, mógł też być pod wpływem alkoholu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. , natomiast w oparciu o art.83 ust. 2 w zw. z art.113 ust.1 uokssc i art.100 k.p.c. zasądzono od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Łasku połowę wydatków poniesionych z sum budżetowych Skarbu Państwa na wynagrodzenie biegłych. Powodów nie obciążano w/w wydatkami, ponieważ powodowie zostali zwolnieni z kosztów sądowych. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części: - zasądzającej od pozwanego na rzecz S. A. kwotę 4659,73 zł, stanowiącą odsetki ustawowe, liczone od zasądzonej kwoty 20000 zł od dnia 11 kwietnia 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od zasądzonej kwoty 20000 zł od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia wyrokowania, tj. 07 listopada 2016r., - zasądzającej od pozwanego na rzecz A. A. kwotę 2329,86 zł, stanowiącą odsetki ustawowe liczone od zasądzonej kwoty 10000 zł od dnia 11 kwietnia 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od zasądzonej kwoty od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia wyrokowania, tj. 07 listopada 2016r., - zasądzającej od pozwanego na rzecz B. K. kwotę 2329,86 zł, stanowiącą odsetki ustawowe liczone od zasądzonej kwoty 10000 zł od dnia 11 kwietnia 2014r. do dnia 31 grudnia 201 r. i odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od zasądzonej kwoty od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia wyrokowania, tj. 07 listopada 2016r. oraz rozstrzygającej o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego. Pozwany zarzucił wyrokowi: - naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 316 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie, że Sąd wydając wyrok bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, a tym samym zasądza zadośćuczynienie przy uwzględnieniu zmiany wymiaru krzywdy w czasie i tym samym brak jest podstaw do uznania, że w dacie poprzedzającej wydanie orzeczenia w sprawie pozwany opóźniał się ze spełnieniem świadczenia; - naruszenia przepisu prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji oceny dowodów, w sposób przekraczający granicę swobodnej ich oceny oraz w sposób niewszechstronny i nielogiczny polegający na tym, że dopiero w postępowaniu sądowym ustalona została odpowiedzialność pozwanego, a także jej zakres, jak również dopiero w postępowaniu sądowym ustalony został zakres i rozmiar doznanej przez powodów krzywdy na podstawie opinii biegłego psychologa, a także zeznań świadków, a powodowie dopiero podczas przesłuchania przed Sądem pierwszej instancji mieli możliwość ciążącego wypowiedzenia się co do rozmiaru doznanej krzywdy i jej oceny z perspektywy czasu przez Sąd, co daje obiektywną możliwość ustalenia wysokości należnego zadośćuczynienia dopiero na etapie zamknięcia rozprawy i ogłoszenia wyroku, co powinno skutkować zasądzeniem odsetek od zadośćuczynienia od dnia ogłoszenia wyroku; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 481 § 1 k.c. poprzez jego zastosowanie i zasądzenie odsetek od zadośćuczynienia, uznając iż przed datą ogłoszenia wyroku strona pozwana miała możliwość wypłaty należnego zadośćuczynienia, podczas gdy dopiero w wyroku ustalona została odpowiedzialność pozwanego, jej zakres oraz przesłanki stanowiące podstawę zasądzenia zadośćuczynienia i miarkowania jego wysokości; - naruszenia przepisu prawa materialnego art. 442 1 § 2 k.c. poprzez pominięcie, że w dacie 11 kwietnia 2014r. pozwany nie był uprawniony aby samodzielnie rozstrzygać o bycie przestępstwa i możliwości zastosowania u powodów dłuższego terminu przedawnienia roszczeń i wypłaty zadośćuczynienia, gdyż żaden inny podmiot poza sądem powszechnym, nie może sprawować wymiaru sprawiedliwości i w sposób wiążący dokonywać oceny, czy dany czyn stanowi przestępstwo; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 448 k.c. poprzez błędną wykładnię |i pominięcie, iż zasądzenie zadośćuczynienia oraz ustalenie jego wysokości stanowi fakultatywne uprawnienie Sądu i nie jest roszczeniem wymagalnym przed datą jego zasądzenia poprzez orzeczenie odsetek za okres wcześniejszy niż dzień ogłoszenia orzeczenia w sprawie; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 359 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, iż dopiero data prawomocnego wyroku zapadłego w sprawie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę stwarza sytuację prawną wymagalności długu; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 109 pkt. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych(…) poprzez nie uwzględnienie, iż przepis ten zobowiązuje pozwanego do wypłaty w terminie 30 dni kwoty jedynie w przypadkach, w których nie istnieje konieczność dokonania wyjaśnień, od których zależy zasadność lub wysokość świadczenia, poprzez orzeczenie odsetek za okres wcześniejszy niż dzień uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie; - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 pkt. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych(…) poprzez nie uwzględnienie, iż przepis ten dopuszcza — w sytuacji spełnienia określonych przesłanek — możliwość określenia innego momentu wymagalności świadczenia ubezpieczyciela, w przypadku gdy ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w zaskarżonej części i zasądzenie odsetek od zasądzonych kwot zadośćuczynień na rzecz powodów od dnia wyrokowania w sprawie, to jest od dnia 07 listopada 2016r. do dnia zapłaty; zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługują na uwzględnienie. Na mocy art. 387 § 2 1 k.p.c. Sąd Okręgowy ograniczył uzasadnienie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, ponieważ Sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, który w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, a na jego podstawie poczynił adekwatne do treści materiału dowodowego ustalenia faktyczne. Ustalenia te Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne, nie znajdując potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pozwanego, należy najpierw wskazać, że zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. i art. 316 § 1 k.p.c. przez dokonanie błędnej oceny dowodów, w postaci zeznań świadków i opinii biegłych, polegającej na pominięciu, że dopiero w postępowaniu sądowym został ustalony zakres i rozmiar szkody i krzywdy powodów, co daje możliwość ustalenia wysokości należnego powodom zadośćuczynienia dopiero na etapie zamknięcia rozprawy i ogłoszenia wyroku oraz zasądzeniem odsetek od zadośćuczynienia od dnia ogłoszenia wyroku, w istocie dotyczy sfery prawa materialnego, a to art. 448 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. Badanie zaś prawidłowości zastosowanych norm prawa materialnego nie jest natomiast dokonywane w trybie art. 233 k.p.c. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się naruszenia wskazanego przez stronę pozwaną art. 481 § 1 w zw. z art. 448, art. 442 1 § 2 ., art. 359 § 1 k.c. a tym samym również art. 109 pkt. 1 i 2 i art. 14 pkt. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…). Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż Sąd Rejonowy prawidłowo dokonał wykładni wymagalności roszczenia powodów na tle przepisów wspomnianej ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) w odniesieniu do pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. . Trzeba wspomnieć, że o dacie, od której należne są odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia, istotnie decydują okoliczności sprawy i czasami datą tą może być dzień wyrokowania. Ale w okolicznościach tej sprawy, biorąc pod uwagę, że powodowie po raz pierwszy wystąpili z żądaniem zapłaty w postępowaniu likwidacyjnym, a ich roszczenie było w sposób oczywisty uzasadnione, gdyż zgłoszony zarzut przedawnienia nie mógł odnieść zamierzonego skutku, stwierdzić należy, iż zobowiązanie pozwanego ma charakter zobowiązania bezterminowego i powinien on, co do zasady, spełnić świadczenie w terminie wynikającym z wezwania do zapłaty. Potwierdza to między innymi, teza zawarta w wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2011 r. (sygn. akt I CSK 243/10, Lex nr 848109) , że jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 k.c. , uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia, jakie mu się należy już w tym terminie. W konsekwencji odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia należnego uprawnionemu już w tym terminie powinny się należeć od tego właśnie terminu. Stanowiska tego nie podważa pozostawienie przez ustawę zasądzenia zadośćuczynienia i określenia jego wysokości w pewnym zakresie uznaniu sądu. Przewidziana w art. 448 k.c. możliwości przyznania przez sąd odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za krzywdę nie zakłada bowiem dowolności ocen sądu, a jest jedynie konsekwencją niewymiernego w pełni charakteru okoliczności decydujących o doznaniu krzywdy i jej rozmiarze. Mimo więc pewnej swobody sądu przy orzekaniu o zadośćuczynieniu, wyrok zasądzający zadośćuczynienie nie ma charakteru konstytutywnego, lecz deklaratywny. Wskazać należy także na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 sierpnia 2013 roku (sygn. akt I ACa 430/13, Lex nr 1369226) , który stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek od kwoty zasądzonej z tytułu zadośćuczynienia wymaga ustalenia przez sąd, czy stan rzeczy uzasadniający zasądzenie zadośćuczynienia - a więc rozmiar krzywdy poszkodowanego - były znane już wcześniej (w chwili wystąpienia przez poszkodowanego z żądaniem), a więc czy kwota żądana przez poszkodowanego była usprawiedliwiona co do wysokości w chwili zgłoszenia żądania, czy też dopiero po zgłoszeniu żądania lub w trakcie procesu ujawniły się nowe okoliczności mające wpływ na rozmiar krzywdy. Określenie przez sąd orzekający w sprawie wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania uzasadnia przyznanie odsetek dopiero od tej daty. Natomiast ustalenie, że zasądzona kwota należała się poszkodowanemu już w momencie wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia ( art. 455 k.c. ), odpowiadając rozmiarowi szkody niemajątkowej, ustalonej według mierników wówczas istniejących, usprawiedliwia zasądzenie odsetek od chwili wezwania do spełnienia świadczenia. Zwrócić trzeba także uwagę, iż zasądzanie odsetek od daty wyrokowania prowadziłoby w istocie do ich umorzenia za okres sprzed daty wyroku i stanowiło nieuzasadnione uprzywilejowanie dłużnika, skłaniając go do jak najdłuższego zwlekania z zapłatą należnego od niego świadczenia pieniężnego, w oczekiwaniu na orzeczenie sądu znoszące obowiązek zapłaty odsetek za wcześniejszy okres (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2000 r., II CKN 725/98, OSNC 2000, Nr 9, poz. 158, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 18 października 2013 r., I ACa 422/13). W okolicznościach tej sprawy nie ulega wątpliwości, że zadośćuczynienie mające rekompensować krzywdę powodów, należało się im już w chwili wezwania pozwanego do zapłaty - co wyklucza możliwość zasądzenia ich od daty wyrokowania. Do konkretyzacji wysokości zadośćuczynienia doszło na etapie postępowania likwidacyjnego, gdyż pozwany dysponował pełną dokumentacją szkodową i wiedział o wszystkich okolicznościach uzasadniających przyznanie zadośćuczynienia na podstawie załączonych przez powodów dokumentów. Ponadto w trakcie postępowania przed Sądem nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że krzywda powodów zmaterializowała się dopiero w dacie wyrokowania. Samo natomiast przeprowadzenie postępowania dowodowego nie uzasadnia ustalenia początkowej daty odsetek na dzień wyrokowania, tym bardziej, że pozwany jako profesjonalista mógł przeprowadzić takie samo postępowanie w ramach likwidacji szkody. Odnosząc się do wskazanego zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego art. 442 1 § 2 k.c. w kontekście zasądzenia odsetek, stwierdzić należy, że strona powodowa wykazała już na etapie postępowania likwidacyjnego, że krzywda, której doznała wskutek śmierci osoby najbliższej wynikła z przestępstwa - występku, o którym mowa w art. 177 § 2 k.k. , z art.178 k.k. , gdzie znajduje zastosowania 20 – letni termin przedawnienia dochodzonego roszczenia. O powyższym świadczy bowiem, że dochodzenie w sprawie wypadku zostało umorzone nie z powodu braku znamion czynu zabronionego po stronie sprawcy, lecz z powodu jego niewykrycia. W rezultacie Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej instancji wskazał prawidłową datę początkową naliczania odsetek ustawowych, określając ją na dzień 11 kwietnia 2014r., Wprawdzie stosownie do przepisu art. 109 ust. 1 w/wym. ustawy Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny winien spełnić żądanie w terminie 30 dni od otrzymania akt szkody. Jednakże powodowie żądali zasądzenia odsetek, wskazując wymagalność swojego roszczenia na dzień 03 marca 2014r., plus 7 dni na doręczenie korespondencji i plus 30 dni na wypłatę odszkodowania, a więc wskazując podstawę z art. 14 ust. 1 w/wym. ustawy. Zarzutów przeciwko prawidłowości przyjętego przez Sad pierwszej instancji sposobu oznaczenia tej daty apelacja nie zawiera. W tych warunkach nie ma racji apelujący, że odsetki od zasadzonych roszczeń należały się powodom od daty wyrokowania, co spowodowało, że z przytoczonych względów apelacja pozwanego podlegała oddaleniu w całości na mocy art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego, należnych od pozwanego na rzecz każdego z powodów Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. , tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, który powodowie wygrali w instancji odwoławczej w całości. Sąd zasądził więc od pozwanego na rzecz każdego z powodów po 450 zł z tytułu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. Wysokość kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego po stronie każdego z powodów Sąd Odwoławczy ustalił w oparciu o § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.) – obowiązującego w dacie wniesienia apelacji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI