I Ca 547/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację pozwanego Skarbu Państwa w sprawie o ochronę środowiska, potwierdzając prawo właściciela do odszkodowania za utratę wartości nieruchomości spowodowaną utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska.
Powód dochodził odszkodowania za utratę wartości nieruchomości oraz koszty wygłuszenia budynku, spowodowane utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie, uznając roszczenie za zasadne na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, kwestionując możliwość dochodzenia odszkodowania w takich przypadkach i zarzucając błędną wykładnię przepisów. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i podkreślając, że utrata wartości nieruchomości oraz koszty rewitalizacji stanowią szkodę podlegającą naprawieniu.
Sprawa dotyczyła roszczenia T. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Zarządowi (...) w B. o ochronę naturalnego środowiska człowieka, w szczególności o odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości oraz koszty związane z poprawą izolacyjności akustycznej budynku. Powód jest właścicielem nieruchomości, na którą wpłynęła uchwała Sejmiku Województwa (...) ustanawiająca obszar ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. Wskutek tej uchwały, na nieruchomości powoda dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu lotniczego, a także nastąpiła utrata wartości rynkowej nieruchomości oraz konieczność poniesienia kosztów związanych z wygłuszeniem budynku. Sąd Rejonowy w Łasku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 33500 zł z odsetkami oraz zwrot kosztów postępowania. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię, twierdząc, że samo wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie stanowi podstawy do dochodzenia odszkodowania, a także kwestionując możliwość zasądzenia odszkodowania za koszty nieponiesione oraz zasadność naliczania odsetek od daty wezwania do zapłaty. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że utrata wartości nieruchomości oraz koszty niezbędnych prac budowlanych stanowią szkodę w rozumieniu przepisów Prawa ochrony środowiska i Kodeksu cywilnego, podlegającą naprawieniu. Sąd Okręgowy odniósł się do uchwał Sądu Najwyższego (III CZP 80/22 i III CZP 81/22), wskazując, że choć wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania samo w sobie nie jest podstawą roszczenia, to konkretne konsekwencje w postaci utraty wartości nieruchomości i konieczności poniesienia wydatków na poprawę warunków bytowych stanowią szkodę podlegającą kompensacji. Sąd Okręgowy uznał również, że zasądzenie odsetek od daty wezwania do zapłaty było uzasadnione, gdyż pozwany pozostawał w opóźnieniu od momentu odmowy uznania roszczeń. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, które skutkuje ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości i utratą jej wartości, stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania, nawet jeśli nie zostały poniesione konkretne koszty rewitalizacji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że utrata wartości nieruchomości oraz koszty niezbędnych prac budowlanych stanowią szkodę podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Podkreślono, że szkoda wynika z konkretnych konsekwencji rynkowych i prawnych wprowadzonych ograniczeń, a nie tylko z samego faktu ustanowienia obszaru.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
T. J.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa – (...) Zarząd (...) w B. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
p.o.ś. art. 129 § ust. 2
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania stanowi ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę, która obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Pomocnicze
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody obejmuje straty, które poniósł poszkodowany, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Świadczenie bezterminowe jest wymagalne od dnia, w którym świadczenie powinno być spełnione zgodnie z terminem lub od dnia, w którym dłużnik wezwał wierzyciela do spełnienia świadczenia.
p.o.ś. art. 136 § ust. 3
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Właściciel nieruchomości położonej w obszarze ograniczonego użytkowania może żądać odszkodowania za poniesione koszty związane z zapewnieniem odpowiedniego klimatu akustycznego.
k.p.c. art. 98 § § 1 - 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana do zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest ona bezzasadna.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Utrata wartości nieruchomości oraz koszty prac budowlanych związanych z wygłuszeniem stanowią szkodę podlegającą naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Odszkodowanie może obejmować koszty prac rewitalizacyjnych, które nie zostały jeszcze faktycznie poniesione. Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od daty wezwania do zapłaty, jeśli pozwany pozostawał w opóźnieniu.
Odrzucone argumenty
Wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie stanowi samoistnej podstawy roszczenia odszkodowawczego. Szkoda jest jedynie hipotetyczna i nie została jeszcze faktycznie poniesiona. Odszkodowanie za koszty rewitalizacji należy się tylko w przypadku faktycznego poniesienia tych kosztów. Odsetki ustawowe powinny być naliczane od daty doręczenia opinii biegłego, a nie od daty wezwania do zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
Utrata wartości rynkowej nieruchomości powoda w wyniku wejścia w życie uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. wynosi 26400 zł. Koszt robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej budynku, zakup i wymiana okien oraz koszt zakupu i montażu wentylatorów wynosi łącznie 7100 zł. Sąd uznał powództwo za zasadne w oparciu o art. 129 ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska. Przesłankami tej odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. Wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska (art. 135 ust. 1 p.o.ś.) nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 tej ustawy. W tych warunkach, zdaniem Sądu Okręgowego, za trafnością i prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stoją ponadto również względy natury sprawiedliwościowej.
Skład orzekający
Barbara Bojakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrata wartości nieruchomości i koszty rewitalizacji jako szkoda w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania; zasady ustalania odszkodowania i odsetek w sprawach o ochronę środowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie odnosi się do specyficznej sytuacji utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego i interpretacji przepisów Prawa ochrony środowiska. Wartość precedensowa może być ograniczona przez późniejsze uchwały Sądu Najwyższego lub zmiany legislacyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony środowiska i praw właścicieli nieruchomości w kontekście inwestycji infrastrukturalnych (lotnisko). Pokazuje konflikt między interesem publicznym a prawami jednostki oraz złożoność prawną dochodzenia odszkodowania.
“Czy hałas z lotniska może zrujnować wartość Twojej nieruchomości? Sąd Okręgowy wyjaśnia, jak dochodzić odszkodowania.”
Dane finansowe
WPS: 350 000 PLN
odszkodowanie: 33 500 PLN
zwrot kosztów zastępstwa prawnego: 1800 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ca 547/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 grudnia 2022 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Barbara Bojakowska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2022 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa T. J. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Zarządowi (...) w B. o ochronę naturalnego środowiska człowieka na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 24 października 2022 roku, sygn. akt I C 1018/17 I. oddala apelację: II. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powoda T. J. 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku stronie pozwanej do dnia zapłaty. Sygn. akt I Ca 547/22 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy Łasku w sprawie z powództwa T. J. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) Zarządowi (...) w B. o ochronę naturalnego środowiska człowieka, zasądził od pozwanego na rzecz powoda 33500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od lutego 2017 roku do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od pozwanego na rzecz powoda 3917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2), nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Łasku 6598,36 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania związanych z wynagrodzeniem biegłych wydatkowanych tymczasowo z funduszu Skarbu Państwa (pkt 3) oraz nie obciążył pozwanego kosztami sądowymi w zakresie części opłaty od pozwu i opłaty rozszerzonego powództwa od uiszczenia których strona powodowa była zwolniona (pkt 4). Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski, których istotne elementy przedstawiają się następująco: Powód T. J. jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Ł. - P. gmina Ł. , składającej się z działki nr (...) o powierzchni 0,0881 ha (Kw. nr (...) ). W zakresie zagospodarowania przestrzennego dla tej nieruchomości regulację szczególną stanowi uchwała nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. . Jest to kolejny akt o podobnym charakterze. Poprzednim była uchwała nr LI/ 1469/ 10 Sejmiku Województwa (...) z dnia 9 lutego 2010 r., uchylona przez obecnie wprowadzoną w życie. Obszar ustanowiony na podstawie poprzedniej uchwały nie obejmował jednak przedmiotowej nieruchomości. Określony w obowiązującej uchwale nr (...) obszar ograniczonego użytkowania został podzielony na 2 podobszary oznaczone symbolami A i B: podobszar A, którego granicę wewnętrzną wyznacza granica terenu lotniska, zewnętrzną natomiast wyznaczają izolinie równoważnego poziomu dźwięku L A. (...) = 60 dB oraz L A. (...) = 50 Db. Działka nr (...) znajduje się w podobszarze A. Uchwała nr (...) przewiduje ograniczenia zarówno w zakresie przeznaczenia terenu, jak też sposobu korzystania, a także wymagań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Zakres tych regulacji zawarty został w § 8 - 10 uchwały. Utrata wartości rynkowej nieruchomości powoda w wyniku wejścia w życie uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. wynosi 26400 zł. Na nieruchomości powoda dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych wartości norm dla poziomu hałasu lotniczego w środowisku w porze dnia i w porze nocy. W celu zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym powoda przy uwzględnieniu wymogów wygłuszania budynków ustanowionych w uchwale Sejmiku Województwa (...) nr (...) i Polskich Normach należy zwiększyć izolacyjność akustyczną w jednym pokoju poprzez wymianę jednego okna na okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. W celu skompensowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego, wynikającego z utworzenia (...) , zalecono zastosowanie łącznie czterech wentylatorów sufitowych. Koszt robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej budynku, zakup i wymiana okien oraz koszt zakupu i montażu wentylatorów wynosi łącznie 7100 zł. Stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, nie budzących wątpliwości co do swojej autentyczności, a także na podstawie tych twierdzeń stron, które nie zostały zakwestionowane w toku postępowania przez strony ( art. 230 k.p.c. ). Ponieważ w niniejszej sprawie zachodziła konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych dopuszczono dowód z opinii Politechniki (...) Wydziału Elektroniki - Katedry Akustyki i Multimediów. Ustalenia w zakresie obniżenia wartości nieruchomości oraz co do kosztów robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej budynku oraz skompensowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego poczyniono na podstawie opinii biegłego sądowego ds. szacowania (...) . Sąd uznał powództwo za zasadne w oparciu o art. 129 ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska. Sąd wskazał, iż art. 129 - 136 p.o.ś. ustawodawca uregulował samodzielne podstawy odpowiedzialności odszkodowawczej związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, opierając się na założeniu, że ryzyko szkód związanych z działalnością uciążliwą dla otoczenia powinien ponosić podmiot, który tę działalność podejmuje dla własnej korzyści (cuius damnum eius periculum). Przesłankami tej odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą. Kolejno wskazano na 129 ust. 2 p.o.ś. i art. 361 § 2 k.c. i stwierdzono, że obniżenie wartości nieruchomości stanowi przy tym wymierną stratę, niezależnie od tego czy właściciel ją zbył, czy też nie zamierza podjąć w tym kierunku żadnych działań, nieruchomość jest bowiem dobrem o charakterze inwestycyjnym. Ponadto właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę (w tym zmniejszenie wartości nieruchomości) w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, przy czym ograniczeniem tym jest także ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania. Dla sądu ubytek wartości rynkowej nieruchomości powoda w wyniku wejścia w życie uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. został potwierdzony opinią biegłego z zakresu szacowania (...) i wyniósł 36400 zł, zaś koszt robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej pomieszczeń budynku mieszkalnego powoda przed dźwiękami powietrznymi pochodzącymi z zewnątrz oraz skompensowanie braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego biegły K. N. wyliczył na kwotę 7100 zł. Biorąc pod uwagę opinie biegłych przez strony postępowania niekwestionowane oraz ustalenia dotyczące wysokości odszkodowania należnego właścicielowi nieruchomości w niniejszym postępowaniu sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 33500 zł. Kwota ta w ocenie sądu jest adekwatna do naprawienia szkody, albowiem wyrównuje ubytek majątkowy powoda i nie prowadzi do jego wzbogacenia. O odsetkach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 481 § 1 k.c. i art. 476 k.c. Stąd też - zgodnie z żądaniem pozwu - uwzględniając powództwo w powyższym zakresie zasądził od pozwanego na rzecz powoda opisaną wyżej kwotę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 lutego 2017 roku do dnia zapłaty. W zakresie ustalania początkowej daty biegu odsetek ustawowych sąd wskazał, że regułą jest, że dłużnik /odpowiedzialny za wyrównanie szkody/ pozostaje w opóźnieniu z zapłatą świadczenia bezterminowego, jakim jest odszkodowanie za wyrządzoną szkodę, na zasadach ogólnych, tj. od wezwania go przez poszkodowanego do spełnienia tego świadczenia ( art. 455 k.c. ). Od tego momentu wierzyciel ma zatem prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 k.c. Dotyczy to także odszkodowań dochodzonych w oparciu o przepisy art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Wezwanie do zapłaty kwoty 350000 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania zostało skutecznie doręczone pozwanemu. Dnia 9 lutego 2017 roku pozwany wydał decyzję odmawiającą uznania zgłoszonych roszczeń. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z art. 98 k.p.c. Sąd obciążył też pozwanego kosztami sądowymi w zakresie wydatków na pokrycie kosztów wynagrodzenia biegłych. Nie obciążono ponadto pozwanego kosztami sądowymi w zakresie części opłaty sądowej od pozwu i rozszerzonego powództwa, od uiszczenia których powód był zwolniony. Apelację od wyroku wniósł pozwany, który zaskarżył orzeczenie w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.: 1/ art. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego z eksploatacją lotniska wojskowego w Ł. , a także spadek wartości spowodowany zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie Uchwały nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. , podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska należne jest jedynie w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakazy, które w sposób bezpośredni wpływają na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności", czy też „stygmatyzacja nieruchomości" nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania; 2/ art. 129 ust. 2 p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda, pomimo iż w obecnym stanie rzeczy nie jest możliwe skuteczne oszacowanie wysokości tej szkody, gdyż stanowi ona wyłącznie szkodę ewentualną, która urealni się dopiero na etapie ewentualnej, np. sprzedaży nieruchomości należącej do powodów; 3/ art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 2 ustawy – prawo ochrony środowiska poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza polegająca na zwrocie kosztów rewitalizacji obejmuje również koszty nieponiesione, a konieczne do poniesienia, w przypadku braku nakazu dokonania rewitalizacji akustycznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 136 ust. 3 ww. ustawy jest należne jedynie w przypadku faktycznego poniesienia przez stronę kosztów rewitalizacji; 4/ art. 361 § 2 k.c. , poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że naprawieniu podlega szkoda, która jeszcze nie powstała, tak jak w niniejszej sprawie, w której nie doszło jeszcze do utraty składników majątkowych, czy też do poniesienia przez powodów nieplanowanych (niezgodnych z ich wolą) wydatków; 5/ art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odsetki ustawowe za opóźnienie należy się stronie powodowej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego nieskonkretyzowanego i ogólnego wezwania do zapłaty, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odsetki ustawowe za opóźnienie winny być ustalone co najwyżej od dnia skutecznego doręczenia do pozwanego opinii biegłych sądowych konkretyzujących wysokość ewentualnego odszkodowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji jako oczywiście bezzasadnej i zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Kontrola instancyjna nie wykazała uchybień przepisom prawa. Dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy znajdują odzwierciedlenie w przytoczonych na ich poparcie dowodach, a ich prawna ocena w kontekście weryfikacji żądania strony powodowej i zarzutów pozwanego opartych na logicznym rozumowaniu i zasadach doświadczenia życiowego zasługuje na jednoznaczną aprobatę. Stąd ustalenia te oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski prawne Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne. Apelacja strony pozwanej sprowadza się zasadniczo do twierdzenia, że wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem, w związku z funkcjonowaniem lotnisk nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska . Pozwany jako argument na poparcie swojego twierdzenia powoływał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III CZP 80/22 i z dnia 29 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III CZP 81/22, zgodnie z którymi „wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska (art. 135 ust. 1 p.o.ś.) nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego w art. 129 ust. 2 tej ustawy”, oraz: „za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 2 ustawy mogą być uznane wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości (art. 135 ust. 3a powyższej ustawy)” (tak: uchwała SN z 7.04.2022 r., III CZP 80/22, LEX nr 3330209 oraz uchwała SN z 29.04.2022 r., III CZP 81/22, LEX nr 3340113). Odnosząc się do treści uchwał oraz ich uzasadnień nie można jednak podzielić poglądów strony skarżącej i wyciągniętych przez tą stronę procesową wniosków. Dla porządku trzeba wskazać, że zgodnie z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. W niniejszej sprawie bezsprzecznym było, że strona powodowa na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania ( (...) ) doznała uszczuplenia swojego prawa własności nieruchomości położonej w podobszarze B. Ograniczenia te są wymienione w Uchwale nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. , gdzie wprowadzono zakazy oraz wymagania techniczne budynków cele zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej. Ponadto, na skutek wprowadzenia uchwały doszło do ograniczenia prawa własności, których właściciele nieruchomości położonych w tym obszarze nie doświadczyliby, gdyby nie wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania i dlatego samo zmniejszenie wartości nieruchomości położonych w tym obszarze nie wynika z faktu położenia nieruchomości w podobszarze, lecz jest konkretnym efektem ograniczeń, jakie wiążą się z takim zakwalifikowaniem nieruchomości. Wobec czego nie można mówić, że wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania stanowi „samodzielną podstawę roszczenia”. Wypada zatem zauważyć, że podstawę roszczenia strony powodowej stanowią konkretne konsekwencje (w przypadku zmniejszenia wartości nieruchomości - konsekwencje rynkowe) wynikające z kolei z wprowadzenia ograniczeń korzystania z nieruchomości. Obniżenie wartości nieruchomości nie nastąpiło z uwagi na wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, lecz jest konsekwencją reakcji rynku obrotu nieruchomości na zaistniały stan faktyczny. Trzeba zatem stwierdzić, że zmniejszenie wartości nieruchomości jest następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści ww. uchwały Sejmiku Województwa (...) . Wskutek jej wejścia w życie doszło do zawężenia granic własności ( art. 140 k.c. w zw. z art. 144 k.c. ) i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właścicieli względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. O ile właściciel przed wejściem w życie przedmiotowej uchwały mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Szkoda po stronie powodowej podlega w tym przypadku naprawieniu na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska , a samo obniżenie wartości nieruchomości wynika z faktu, że właściciel będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje. Skutkiem wejścia w życie ww. uchwały jest nie tylko konieczność poddania się przewidzianym w niej wprost ograniczeniom – niekiedy mogą być one dla właścicieli nieistotne – ale także konieczność znoszenia immisji przekraczających standard środowiska, w którym – w braku uchwały – właściciel mógłby się przeciwstawić jako działaniom bezprawnym w świetle art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska . Odnosząc się natomiast do kwestii wysokości należnego stronie powodowej odszkodowania, to trzeba zauważyć, że jest ona suma mającą zrekompensować właścicielom nieruchomości powstałe ograniczenia. Wysokość odszkodowania odpowiada konkretnej utracie wartości nieruchomości, która to utrata jest okolicznością faktyczną (faktem rynkowym), nie zaś jedynie wnioskiem prawnym, wywiedzionym z określonej wykładni przepisów prawa materialnego. Powyższe oznacza zdaniem Sądu Okręgowego, że strona powodowa w sprawie doznała szkody odpowiadającej spadkowi wartości nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Trafności tych wywodów nie zmienia formułowane przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwał III CZP 80/22 i III CZP 81/22 teza, że szkoda powstała na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania jest „szkodą legalną”, która nie podlega pełnej kompensacji w myśl art. 77 ust. 1 Konstytucji RP . W przeciwnym razie zakres zastosowania ww. przepisu ustawy Prawo ochrony środowiska utraciłby swój odszkodowawczy charakter, czemu sprzeciwia się literalne brzmienie przedstawionych przepisów. W tych warunkach trzeba dojść do wniosku, że uregulowanie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony obejmuje szkodę, którą można ocenić już w momencie opublikowania aktu normatywnego zawierającego ograniczenia lub w określonym czasie od daty jego wejścia w życie. Szkodę należy ustalać respektując zasadę pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej, dokonując zindywidualizowanej oceny okoliczności sprawy ( art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 322 p.o.ś.) (patrz: postanowienie SN z 9.12.2021 r., II CSK 326/21, LEX nr 3273730). Mając zatem na względzie stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwałach o sygn. akt III CZP 80/22 i III CZP 81/22, gdzie postulowano, że wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, jest co do zasady trafne, gdyż aby można mówić o kwestii odszkodowania, to przecież musi zaistnieć szkoda, z którą mamy do czynienia po stronie powodowej ze względu na utratę wartości nieruchomości. Tak powstała szkoda wykazana została w opinii biegłego ds. szacowania wartości nieruchomości. Strona powodowa dowiodła zatem, że na skutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania wartość nieruchomości realnie spadła, co prowadzi do wniosku, że doznał szkody o jakiej mowa w art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska . Mając natomiast na uwadze same uzasadnienie uchwał o sygn.. akt III CZP 80/22 i III CZP 81/22, trzeba zauważyć, że Sąd Najwyższy dokonał w nich również analizy dotychczasowego swojego orzecznictwa (w tym wydanych orzeczeń w składzie zbliżonym do tego, który podjął przedmiotową uchwałę), gdzie przychylił się do tzw. „węższego” rozumienia ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości. Tak ukształtowane orzeczenie nie jest jednak konsekwencją jakiejkolwiek zmiany legislacyjnej ani też dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny kontroli konstytucyjności Prawa ochrony środowiska, ani aktów powiązanych. W tych warunkach, zdaniem Sądu Okręgowego, za trafnością i prawidłowością rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stoją ponadto również względy natury sprawiedliwościowej. Wskazać bowiem należy, że przez lata w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego – np. postanowienie SN z 9.12.2021 r., II CSK 326/21 - dominował ugruntowany pogląd o dopuszczalności zasądzania odszkodowania w tożsamych sprawach w oparciu o przesłanki, na jakich swoje orzeczenie oparł Sąd Rejonowy, całkowita zmiana linii orzeczniczej (bez zmiany brzmienia przepisów ustawy) a jedynie w oparciu o jedną z interpretacji uchwał Sądu Najwyższego niemających charakteru zasady prawnej – w ocenie Sądu Okręgowego byłaby niesprawiedliwa i godziłaby w zasadę równości obywateli korzystających z prawa do sądu. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem, że naruszono w sprawie przepisy prawa materialnego art. 129 ust. 2 ustawy - prawo ochrony środowiska i art. 361 § 2 k.c. w sposób opisany w apelacji. Za nieuzasadniony trzeba także uznać zarzut dotyczący naruszania art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ust. 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnię. Dla sądu bowiem stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt III CZP 100/22, gdzie wskazano, że „właścicielowi nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania, o której mowa w art. 135 prawa ochrony środowiska, nie przysługuje odszkodowanie w wysokości odpowiadającej kosztom zapewnienia w budynku znajdującym się na tej nieruchomości odpowiedniego klimatu akustycznego, jeżeli koszty te nie zostały poniesione”, jest stanowiskiem odosobnionym, nie zasługującym na poparcie. W ocenie tut. sądu, wskazane w uchwale pojęcie szkody stoi w sprzeczności do utrwalonego w prawie cywilnym pojęciem szkody, która powstaje już w chwili samego zdarzenia powodującego szkodę i dlatego już tylko z samej tej przyczyny stronie powodowej przysługuje odszkodowanie możliwe do oszacowania już z chwilę powstania szkody, najczęściej w drodze opinii biegłego. Nieuzasadnionym jest więc odróżnienie osoby uprawnionej do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, która realnie nie poniosła kosztów doprowadzenia do faktycznego naprawienia szkody od osoby, która takie koszty poniosła. Wskazać należy, że restytucja szkody w drodze zapłaty odszkodowania jest domeną odpowiedzialnego za szkodę i nie zależy od aktywności lub pasywności strony poszkodowanej. Trzeba też podnieść, że pogląd wyrażony w ww. uchwale stawia w gorszej pozycji stronę, która nie są w stanie wyłożyć z góry odpowiedniej sumy pieniężnej na dokonanie prac rewitalizacyjnych. Jednocześnie odpowiedzialny za naprawienie szkody Skarb Państwa nie jest przecież w stanie zaproponować systemowego, bezgotówkowego sposobu naprawienia szkody poprzez dokonanie prac rewitalizacyjnych w budynkach osób doświadczających szkody. Na uwagę zasługuje także to, że ustawodawca zakreślił termin na zgłaszanie roszczeń w oparciu o przepisy ww. ustawy, który już dawno minął. Ponadto odejście od dotychczasowego orzecznictwa byłaby niesprawiedliwe, gdyż wiele osób, których sprawa sądowa już się prawomocnie zakończyła, otrzymywały odszkodowanie, zaś te, których sprawa jest jeszcze w toku, nie mogliby skutecznie dochodzić swojego roszczenia. Takie zaś rozróżnienie byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego i prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania jednej grupy społecznej, kosztem innej. Sformułowane w apelacji zarzuty naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. nie mogły również odnieść zamierzonego skutku. Odnosząc się do skarżonej kwestii wskazać trzeba, iż dłużnik odpowiedzialny za wyrównanie szkody pozostaje w opóźnieniu z zapłatą świadczenia bezterminowego jakim jest odszkodowanie za wyrządzoną szkodę na zasadach ogólnych, tj. od dnia wezwania go przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia ( art. 455 k.c. ). Od tego momentu wierzyciel ma zatem prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 k.c. Dotyczy to także odszkodowań dochodzonych w oparciu o przepisy art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 ustawy prawo ochrony środowiska . Wskazać należy, iż obowiązany do wypłaty odszkodowania może pozostawać w tak rozumianym opóźnieniu obowiązku wyrównania szkody, której wysokość jest znana w dacie wezwania, choćby została ona ustalona dopiero w okresie późniejszym, w tym w wyniku postępowania sądowego. Dłużnik popada w opóźnienie, jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne, także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia. W niniejszej sprawie pozwany został wezwany do zapłaty odszkodowania pismem (k. 20 – 21 verte), w którym to powód wezwał pozwanego do zapłaty na ich rzecz w terminie 7 do od doręczenia wezwania kwoty 250000 zł tytułem odszkodowania w związku z obniżeniem wartości nieruchomości oraz kwoty 100000 zł tytułem kosztów wygłuszenia budynków. Pozwany natomiast w piśmie z 9 lutego 2017 roku odmówił uznania zgłoszonych roszczeń. W tych warunkach stwierdzić należy, że pozwany pozostawał bez wątpienia w opóźnieniu od dnia następnego po dniu w którym pozwany odmówił wypłaty świadczenia, czyli od dnia 10 lutego 2017 roku. Stwierdzić bowiem trzeba, iż pozwany co najmniej od daty doręczenia mu wezwania do zapłaty miał możliwość dokonać we własnym zakresie oszacowania odszkodowania i jego wypłaty, a nie czekać biernie na rozstrzygnięcie sądu. Zaniechanie tego obowiązku doprowadziło do konieczności wykonania stosownej kalkulacji przy pomocy biegłego sądowego. Skarżący nie przedstawił analizy na ile zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na wyliczeniu odszkodowania z niekorzyścią dla niego, tj. na ile odszkodowanie byłoby odmienne kwotowo, gdyby zostało wyliczone według cen z innej daty. Przyznanie odsetek ustawowych za okres wskazany w wyroku stanowi rekompensatę za korzystanie przez pozwanego z kapitału. Jeżeli zobowiązany nie płaci odszkodowania w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 k.c. uprawniony nie ma możliwości czerpania korzyści z odszkodowania, jakie mu się należy już w tym terminie. Odsetki ustawowe mają przede wszystkim zapewnić swego rodzaju zryczałtowane wynagrodzenie dla wierzyciela za korzystanie ze środków pieniężnych jemu należnych przez dłużnika. Powyższe nie jest sprzeczne z funkcją odsetek z art. 481 § 1 k.c. i nie przysparza powódkom korzyści finansowych, nieuzasadnionych zakresem zobowiązania pozwanego, określonym w przepisach art. 129 ust. 2 i art. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska . Wbrew stanowisku apelacji, całkowicie nieuprawnionym jest wiązanie początkowej daty biegu odsetek od zasądzonego na rzecz strony powodowej z datą doręczenia pozwanemu odpisu opinii biegłego sądowego. Wyrok w niniejszej sprawie nie ma charakteru konstytutywnego. Źródłem szkody dla powoda było wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, co ograniczyło go w sposobie korzystania z nieruchomości i pogorszyło klimat akustyczny budynku. Reasumując poczynione rozważania trzeba zatem dojść do wniosku, że Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie ustalił prawidłowo okoliczności związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą strony pozwanej, zasądzając przy tym stronie powodowej odpowiednie odszkodowanie związane z utratą wartości nieruchomości oraz kosztów rewitalizacyjnych na skutek wprowadzenia strefy ograniczonego użytkowania związanej z utworzeniem lotniska wojskowego w Ł. . Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację strony pozwanej jako całkowicie bezzasadną, o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego, należnych od pozwanego na rzecz strony powodowej Sąd Okręgowy orzekł w punkcie II wyroku, na podstawie art. 98 § 1 - 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. , tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, który pozwany przegrał w instancji odwoławczej w całości. Wysokość kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego po stronie powodowej w wysokości 1800 zł Sąd Odwoławczy ustalił w oparciu o § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI