I Ca 529/17

Sygn. akt I Ca 529/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2018 roku. Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Zalewska – Statuch Sędziowie SO Joanna Składowska SO Barbara Bojakowska Protokolant st. sekr. sąd Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa Z. K. przeciwko Gminie W. o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu z dnia 18 października 2017 roku, sygn. akt I C 1042/17 oddala apelację; Sygn. akt I Ca 529/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 października 2017 roku Sąd Rejonowy w Wieluniu oddalił powództwo Z. K. skierowane przeciwko Gminie W. o ustalenie prawa do lokalu socjalnego, nie obciążając jednocześnie powoda kosztami procesu. Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: Prawomocnym postanowieniem z 1 sierpnia 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 722/14 tut. Sąd w sprawie z urzędu z udziałem dłużników S. K. , Z. K. , wierzycieli Młyna Handlowo (...) , J. , W. , (...) Spółka jawna w O. , (...) S.A. w W. , licytanta H. U. o egzekucję z nieruchomości – w pkt 1 przysądził na rzecz licytanta H. U. własność nieruchomości stanowiącej działki o nr: (...) i (...) położonej w W. objętą księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu, V Wydział Ksiąg Wieczystych, a w pkt 2 nakazał dłużnikom S. K. i Z. K. wydanie w/w nieruchomość licytantowi H. U. . Egzekucja przeciwko powodowi toczyła się od 2011 roku, przy czym wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości wpłynął do tut. Sądu V Wydziału Ksiąg Wieczystych 5 września 2012 r. Powód nadal zajmuje nieruchomość, którą utracił w wyniku postępowania egzekucyjnego. Eksmisja na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności nie została wykonana. Powód jest bezrobotny od 2013 r. Utrzymuje się z prac dorywczych. Sąd fakty znane urzędowo ustalił na podstawie art. 228 k.p.c. , które ponadto nie były kwestionowane przez stronę przeciwną. Sąd, powołując się z art. 189 k.p.c. , stwierdził, iż interes prawny jest przesłanką dopuszczalności powództwa o ustalenie, a nie zachodzi on zazwyczaj, gdy stronie przysługuje dalej idące roszczenie. Według Sądu, w okolicznościach sprawy ochrona przewidziana dla powoda jako dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym (zapewnienie pomieszczenia tymczasowego – art. 1046 k.p.c. ) jest niewystarczająca, a jednocześnie powód nie dysponuje orzeczeniem, które w sposób pozytywny albo negatywny rozstrzygałoby kwestię uprawnienia do lokalu socjalnego. Ponadto, w ocenie Sądu, powód nie ma interesu prawnego w uzyskaniu wyroku ustalającego, a wykazanie tej przesłanki dopiero warunkuje odniesienie się do kwestii zasadności żądania. Sąd podkreślił, że powód nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia prawa do lokalu socjalnego, gdyż istnieje inna forma ochrony jego praw związanych z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, w związku z utratą prawa do lokalu. Nie podzielono także stanowiska pozwanej, że badanie uprawnienia do lokalu socjalnego jest możliwe jedynie w przypadkach objętych dyspozycją przepisów art. 14 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (…)(t.j. Dz. U. 2014, poz. 1150), tj. w sprawie o eksmisję oraz wyjątkowo w odrębnym postępowaniu opartym na art. 35 ustawy. Sąd, opierając się na wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu z 21 września 2016 r. wydanym w sprawie I Ca 366/16 stwierdził, że gdyby przyjąć pogląd jak wyżej, doszłoby do usunięcia z lokalu osoby będącej lokatorem w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie lokatorów bez jednoczesnego rozstrzygnięcia o uprawnieniach do lokalu socjalnego, co jest oczywiście stanem sprzecznym z ratio legis ochrony wprowadzonej w przepisie art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów . Wykluczeniu takich sytuacji służył przepis art. 35 ustawy. Podkreślono jednak, iż obecnie do zapobieżenia takiemu stanowi służy przepis art. 999 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r. wprowadzonym ustawą z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), gzie zdanie 3 tego przepisu stanowi: „Przepis art. 791 stosuje się odpowiednio”. Zwrócono także uwagę, iż regulacja prawna z art. 791 § 3 k.p.c. wskazuje, że także w razie opróżnienia lokalu na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności, osobom będącym lokatorami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie lokatorów przysługuje ochrona w zakresie uzyskania prawa do lokalu socjalnego. Według Sądu, skoro przepis art. 999 § 1 k.p.c. w aktualnym brzmieniu wszedł w życie z dniem 3 maja 2012 r. i ma zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 9 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw), to z uwagi na datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w konkretnej sprawie, to zdaniem Sądu uznać należy, że doszło do luki w ustawie, która uzasadnia analogiczne stosowanie art. 35 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów . Skoro zgodnie z art. 35 ustawy stosowną ochronę uzyskiwali lokatorzy, względem których orzeczono eksmisję przed 10 lipca 2001 r., a obecnie ochronę taką gwarantuje przepis art. 999 § 1 k.p.c. w zw. z art. 791 § 3 k.p.c. , to nie można przyjąć, że pozbawieni takiej są lokatorzy eksmitowani na podstawie postanowienia o przysądzeniu własności wydanego w czasie obowiązywania przepisu art. 999 k.p.c. w poprzednim brzmieniu. Wskazano ponadto, że o ile podstawą orzekania będzie art. 999 § 1 k.p.c. w aktualnym brzmieniu – to z uwagi na art. 791 § 3 k.p.c. , będzie on miał odpowiednie zastosowanie – ewentualne „pozbawienie wykonalności” do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, powództwo winno być skierowanie przeciwko wierzycielowi – nabywcy nieruchomości – z udziałem gminy jako interwenienta ubocznego. O ile natomiast należałoby stosować regulację sprzed zmiany obowiązującej od 3 maja 2012 r., to powództwo winno być ukształtowane pod względem podmiotowym jak dotychczas (o ustalenie prawa do lokalu socjalnego) z ewentualnym udziałem nabywcy jako interwenienta ubocznego. Oceniając zaś stan faktyczny w sprawie Sąd doszedł do przekonania, w jej realiach winien mieć zastosowanie art. 999 § 1 k.p.c. w aktualnym brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2012 r. Wprawdzie postępowanie egzekucyjne, jako takie, przeciwko powodowemu dłużnikowi toczy się od 2011 roku, niemniej – według Sądu - przepis przejściowy art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej mówiący o postępowaniach wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy, należy odnieść do postępowań, których dotyczy zmieniana norma prawna. Następnie Sąd wskazał na różnice pojęć „wszczęcia egzekucji” i „wszczęcia postępowania egzekucyjnego”, omawiając jednocześnie regulacje prawne z art. 923, 924 § 1 i 925 k.p.c. Podkreślono także, że w rozpatrywanym przypadku norma znowelizowanego art. 999 § 1 k.p.c. z uwagi na jego ulokowanie i treść ma zastosowanie wyłącznie do egzekucji z nieruchomości. Sąd zwrócił także uwagę, iż egzekucja z tego składnika majątku dłużnika cechuje się określoną specyfiką i odrębnością, choćby w postaci nadzoru sądu nad jej przebiegiem. Przede wszystkim zaś tylko w tym postępowaniu powstaje tytuł wykonawczy, o którym mowa w art. 999 § 1 w zw. z art. 791 k.p.c. Gdyby przyjąć pogląd odmienny, to pomimo wejścia art. 999 § 1 k.p.c. w życie w aktualnym brzmieniu z dniem 3 maja 2012 r. nie miałby on zastosowania do postępowań o egzekucję z nieruchomości prowadzonych po tej dacie tylko dlatego, że od wielu lat prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z innych składników majątku dłużnika. Zakładając racjonalność ustawodawcy, nie było jego zamiarem, aby toczące się nierzadko kilkanaście lat postępowania egzekucyjne miały być przeszkodą dla dłużnika do uzyskania w trybie art. 999 § 1 k.p.c. ochrony w związku ze zdarzeniami zaistniałymi po 3 maja 2012 r. W tych warunkach zauważono, że art. 999 § 1 w zw. z art. 791 k.p.c. powinien być podstawą poszukiwanej przez powoda ochrony prawnej. Skoro zatem postępowanie o egzekucję z nieruchomości, w toku którego powstał tytuł egzekucyjny nakazujący powodowemu dłużnikowi opróżnienie i wydanie lokalu rozpoczęło się z chwilą podjęcia przez komornika pierwszej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia, co miało miejsce po 3 maja 2012 r. to powód powinien wystąpić z innym powództwem przeciwko wierzycielowi ujawnionemu w tytule egzekucyjnym, nie zaś przeciwko gminie. O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 102 k.p.c. Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się powód, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 9 ust l ustawy z dnia 16 września 2011 roku, o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego poprzez przyjęcie, iż do przedmiotowego stosunku prawnego mają zastosowanie przepisy art. 999 § 1 k.p.c. w sytuacji, gdy wszczęcie egzekucji nastąpiło w roku 2011, a więc powództwo zostało ukształtowane w sposób właściwy, co powoduje iż oddalenie powództwa nastąpiło niezasadnie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o zmianę poprzez uwzględnienie powództwa z zasądzeniem kosztów postępowania Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, które to ustalenia Sąd odwoławczy w pełni podziela i przyjmuje za własne i z mocy art. 387 § 2 1 k.p.c. ogranicza uzasadnienie do wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa, ponieważ Sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego ani nie zmienił ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego, zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wbrew jego twierdzeniom w realiach przedmiotowej sprawy nie doszło do naruszenie art. 9 ust l ustawy z dnia 16 września 2011 roku, o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego . Należy przyznać rację powodowi, iż wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi nastąpiło w roku 2011, jednak skarżący zdaje się nie dostrzegać, iż egzekucja skierowana do udziału z ułamkowej części nieruchomości została wszczęta po dniu 26 sierpnia 2012 roku, gdyż w tej dacie wierzyciel zażądał prowadzenia takiej egzekucji (k. 44), co powoduje, iż czynności egzekucyjne podjęte przez komornika w celu realizacji takiego żądania, do których obligowały go przepisy z art. 923 - 925 k.p.c. , bez wątpienia nastąpiły po dacie 3 maja 2012 r. a nie w 2011 roku jak błędnie sugeruje skarżący. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma norma prawna znowelizowanego art. 999 § 1 k.p.c. , z którego to przepisu – zd. 2 – wynika, iż prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. Przepis zaś art. 791 kpc stosuje się odpowiednio. Dłużnik wymieniony w tytule wykonawczym może wytoczyć powództwo o pozbawienie tego tytułu wykonalności na zasadach ogólnych, przewidzianych w art. 840 (por. Andrzej Marciniak, Kazimierz Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz. Art. 730–1088 , wydanie 6, 2015). Jeżeli dłużnik twierdzi, że przysługuje mu prawo skuteczne wobec wierzyciela, komornik wstrzyma się względem niego z czynnościami egzekucyjnymi, pouczając, że w terminie tygodnia może wytoczyć powództwo o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności ( § 3 ) . Ochrona powoda winna być w tej sytuacji realizowana poprzez wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego jeśli powód uważa, że jego sytuacja czyni zadość przesłankom dla przyznania lokalu socjalnego w świetle art. 14 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów (…) (Dz.U. z 2014r. Nr 150 - j.t.) Jednocześnie podkreślić trzeba, iż termin (zawity) do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego określonego w ww. przepisie w § 3 wynosi tydzień od momentu skutecznego (właściwie doręczonego/przedłożonego do wiadomości) pouczenia o istnieniu takiej drogi prawnej, a dokonanego przez organ egzekucyjny wobec uprawnionej osoby. Brak wstrzymania się z czynnościami egzekucyjnymi w żadnym wypadku nie wywołuje skutków w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia analizowanego powództwa (o tym decyduje bowiem moment skutecznego doręczenia pouczenia, zaś brak adekwatnej reakcji organu egzekucyjnego może być jedynie przedmiotem skargi na czynności komornika) . Okoliczność powyższa skutkuje uznaniem braku interesu prawnego po stronie powoda domagającego się ustalenia - w oparciu o art. 189 k.p.c. - prawa do lokalu socjalnego, czego konsekwencją było oddalenie powództwa, jak to prawidłowo uczynił Sąd I instancji. Z przytoczonych względów apelacja - jako całkowicie bezzasadna - podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 385 k.p.c. , o czym orzeczono jak w sentencji.