I Ca 36/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, oddalając powództwo o dopuszczenie do współposiadania części wspólnych budynku, uznając, że strony były związane umową o podział do korzystania.
Powodowie domagali się dopuszczenia do współposiadania pomieszczeń strychowych, które zajmowali pozwani. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając pomieszczenia za część wspólną nieruchomości. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo. Uzasadnił to tym, że strony były związane umową o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej, która nie została wypowiedziana, a powodowie, jako następcy prawni, byli nią związani.
Powodowie A. B. i M. B. domagali się nakazania pozwanym W. K., E. K., A. R. i T. R. dopuszczenia do współposiadania części wspólnych budynku, w tym zajmowanych przez pozwanych pomieszczeń na strychu. Sąd Rejonowy w Elblągu uwzględnił powództwo, nakazując pozwanym udostępnienie pomieszczeń strychowych powodom. Sąd pierwszej instancji uznał, że sporne pomieszczenia strychowe stanowiły nieruchomość wspólną, a pozwani nie posiadali do nich tytułu prawnego. Pozwani wnieśli apelację, zarzucając m.in. błędne ustalenia faktyczne i prawne, w szczególności dotyczące braku tytułu prawnego do pomieszczeń. Sąd Okręgowy w Elblągu zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd odwoławczy uznał, że roszczeniu współwłaściciela o dopuszczenie do współposiadania można skutecznie przeciwstawić uprawnienie wynikające z umowy o podział rzeczy wspólnej do korzystania (quoad usum). Stwierdził, że taka umowa, nawet zawarta w sposób dorozumiany, wiąże również nabywców udziałów, jeśli o niej wiedzieli lub mogli się dowiedzieć. W ocenie Sądu Okręgowego, powodowie byli związani umową o podział do korzystania, wynikającą z długoletniego sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej przez poprzedników prawnych pozwanych i samych pozwanych, która nie została przez powodów wypowiedziana. Sąd odwoławczy nie podzielił ustaleń Sądu Rejonowego co do nieistnienia tytułu prawnego pozwanych do spornych pomieszczeń, uznając, że umowa o podział do korzystania wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń w ramach art. 206 k.c. do czasu jej wypowiedzenia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniono tym, że powodowie ulegli w obu instancjach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ale umowa o podział do korzystania może skutecznie przeciwstawić się takiemu żądaniu, o ile nie została wypowiedziana, a następcy prawni wiedzieli o jej istnieniu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że umowa o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej, nawet zawarta w sposób dorozumiany i wiążąca nabywców udziałów, wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń o dopuszczenie do współposiadania na podstawie art. 206 k.c. do czasu jej wypowiedzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana wyroku i oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwani
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| W. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| T. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
u.w.l. art. 12 § 1
Ustawa o własności lokali
Właściciel lokalu ma prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej.
u.w.l. art. 3 § 2
Ustawa o własności lokali
Nieruchomość wspólna stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.
Pomocnicze
k.c. art. 221
Kodeks cywilny
Umowa o podział do korzystania wiąże nabywcę udziału, jeżeli o zawarciu umowy wiedział lub łatwością mógł się dowiedzieć.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społecznemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w obrocie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.
k.c. art. 365 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów - niezwłocznie po wypowiedzeniu.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
u.w.l. art. 2 § 4
Ustawa o własności lokali
Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie umowy o podział do korzystania (quoad usum) z nieruchomości wspólnej, która nie została wypowiedziana. Powodowie, jako następcy prawni, są związani umową o podział do korzystania, o której wiedzieli lub mogli się dowiedzieć. Umowa o podział do korzystania wyłącza możliwość dochodzenia roszczeń o dopuszczenie do współposiadania na podstawie art. 206 k.c.
Odrzucone argumenty
Sporne pomieszczenia strychowe stanowią nieruchomość wspólną, do której pozwani nie posiadają tytułu prawnego. Pozwani nie dysponowali tytułem prawnym do korzystania ze spornych pomieszczeń strychowych, a ich władztwo wynikało z podziału rzeczy quod usum. Uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej nr (...) z dnia 2 marca 2010 roku nie stanowiła o uprawnieniu pozwanych do wyłącznego korzystania ze spornych pomieszczeń.
Godne uwagi sformułowania
roszczeniu współwłaściciela o dopuszczenie do współposiadania rzeczy objętej współwłasnością pozywany współwłaściciel może skutecznie przeciwstawić uprawnienie wywodzone z umowy o podział rzeczy wspólnej do korzystania Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany i wiązać współwłaścicieli, którzy nabyli udział we współwłasności po jej zawarciu, jeżeli o umowie wiedzieli lub z łatwością mogli się dowiedzieć. Trwałe wyzucie z roszczeń wywodzonych z prawa własności (np. o dopuszczenie do współposiadania na podstawie art. 206 k.c.) jest niedopuszczalne.
Skład orzekający
Arkadiusz Kuta
przewodniczący-sprawozdawca
Aleksandra Ratkowska
sędzia
Dorota Twardowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że umowa o podział do korzystania z nieruchomości wspólnej (quoad usum) może skutecznie przeciwstawić się roszczeniu o dopuszczenie do współposiadania, nawet jeśli została zawarta w sposób dorozumiany i wiąże następców prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strony są związane umową o podział do korzystania, która nie została wypowiedziana, a następcy prawni wiedzieli o jej istnieniu. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących zawarcia i trwania takiej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu współwłasności nieruchomości, zwłaszcza w budynkach wielorodzinnych, i pokazuje, jak umowy dotyczące sposobu korzystania z części wspólnych mogą wpływać na prawa współwłaścicieli.
“Umowa o podział strychu ważniejsza niż prawo do współposiadania? Sąd Okręgowy rozstrzyga spór sąsiedzki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ca 36/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2016 roku Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący : SSO Arkadiusz Kuta ( spr. ) Sędziowie : SO Aleksandra Ratkowska SO Dorota Twardowska Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 roku w Elblągu na rozprawie sprawy z powództwa A. B. i M. B. przeciwko W. K. , E. K. , A. R. i T. R. o dopuszczenie do współposiadania na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 30 czerwca 2015 roku , sygnatura akt IX C 573/11 1. zmienia zaskarżony wyrok i oddala powództwo oraz zasądza od powodów A. B. i M. B. na rzecz pozwanych W. K. , E. K. , A. R. i T. R. kwoty po 30 zł ( trzydzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu ; 2. zasądza od powodów na rzecz pozwanych kwoty po 50 zł ( pięćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję . . Sygn. akt I Ca 36/16 UZASADNIENIE A. B. i M. B. , po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa , domagali się nakazania W. K. i E. K. oraz A. R. i T. R. dopuszczenia powodów do współposiadania części wspólnych budynku w postaci zajmowanych przez pozwanych pomieszczeń na strychu budynku przy ul. (...) w E. , przez udostępnienie im spornych pomieszczeń do korzystania i wydanie do nich kluczy . Powodowie wnieśli także o zasądzenie kosztów procesu . Pozwani domagali się oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu . Sąd Rejonowy w Elblągu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2015 roku nakazał pozwanym W. K. i E. K. , aby dopuścili do współposiadania pomieszczenia strychowego znajdującego się na trzeciej kondygnacji , po lewej stronie od schodów prowadzących na tę kondygnację , powodów A. B. i M. B. poprzez udostępnienie im tego pomieszczenia do korzystania i wydanie kluczy ( punkt I ) , nakazał pozwanym A. R. i T. R. , aby dopuścili do współposiadania pomieszczenia strychowego znajdującego się na trzeciej kondygnacji , po prawej stronie od schodów prowadzących na tę kondygnację , powodów A. B. i M. B. poprzez udostępnienie im tego pomieszczenia do korzystania i wydanie kluczy ( punkt II ) , zasądził solidarnie od pozwanych W. K. i E. K. na rzecz powodów kwotę 148,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ( punkt III ) oraz zasądził solidarnie od pozwanych A. R. i T. R. na rzecz powodów kwotę 148,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu ( punkt IV ) . Sąd pierwszej instancji ustalił , że A. B. i M. B. są właścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego numer (...) położonego na parterze budynku przy ulicy (...) w E. , do którego przynależą pomieszczenia piwniczne . W budynku tym znajduje się pięć wyodrębnionych lokali mieszkalnych . A. R. i T. R. są właścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego położonego na pierwszym piętrze tego budynku i przynależnego pomieszczenia piwnicznego . W. K. i E. K. są właścicielami na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego położonego na pierwszym piętrze budynku i trzech pomieszczeń piwnicznych . Na trzeciej kondygnacji budynku znajdują się trzy pomieszczenia odgrodzone od klatki schodowej drzwiami zamykanymi na klucz . Pierwsze znajduje się z lewej strony schodów prowadzących na tę kondygnację . Klucze do tego pomieszczenia posiadają jedynie W. K. i E. K. , którzy korzystają z niego z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli . Po prawej stronie znajduje się pomieszczenie , do którego klucze i dostęp posiadają wyłącznie A. R. i T. R. . Pozwani nie posiadają tytułu prawnego do korzystania z tych pomieszczeń . Natomiast na wprost schodów znajdują się drzwi prowadzące do pomieszczenia gdzie znajdował się kolejny lokal mieszkalny . Na skutek pożaru ściany tego lokalu uległy zniszczeniu i brak jest granic określających jego precyzyjne położenie . Zarząd Wspólnoty wzywał pozwanych do udostępnienia pomieszczeń pozostałym współwłaścicielom . Uchwałą nr (...) z dnia 2 marca 2010 roku podjętą przez trzech współwłaścicieli Wspólnota Mieszkaniowa (...) przy ul (...) w E. wyraziła zgodę na udostępnienie pomieszczenia strychowego na zamontowanie pieca gazowego dla potrzeb lokalu nr (...) i (...) . Sąd pierwszej instancji podkreślił , iż podstawy żądań powodów upatrywać należało w art. 206 k.c. , zgodnie z którym każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie , jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli . Sąd Rejonowy , posiłkując się stanowiskiem utrwalonym w doktrynie wskazał , iż współwłaściciel może domagać się dopuszczenia go do współposiadania w wypadkach , gdy chodzi o wspólne korzystanie z takich obiektów , z których każdy ze współwłaścicieli może korzystać niezależnie od korzystania przez pozostałych . Odwołał się także do art. 12 ust. 1 oraz art. 3 ust 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali , wskazując że właściciel lokalu ma prawo do korzystania z nieruchomości wspólnej , przy czym nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia , które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali . Jednocześnie po myśli art. 2 ust. 4 w/w ustawy do lokalu mogą przynależeć , jako jego części składowe , pomieszczenia , choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal , a w szczególności : piwnica , strych , komórka , garaż . Zaznaczył Sąd pierwszej instancji , że jeżeli w akcie wyodrębnienia lokalu lub jego sprzedaży nie zostanie wymienione określone pomieszczenie jako przynależne do danego lokalu , pomieszczenie to będzie wchodziło w skład nieruchomości wspólnej . Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono , że sporne pomieszczenia strychowe nie stanowiły przynależności lokali będących własnością pozwanych . Stanowiły więc nieruchomość wspólną służącą zaspokajaniu potrzeb wszystkich mieszkańców . Współposiadanie tej części budynku nie wymagało zgodnego współdziałania wszystkich właścicieli lokali mieszkalnych . Każdy bowiem z tych właścicieli mógł korzystać ze strychu niezależnie od innych . Uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej nr (...) z dnia 2 marca 2010 roku obejmowała jedynie zgodę na udostępnienie pomieszczenia strychowego celem zamontowania pieca gazowego do lokalu nr (...) i (...) . Nie stanowiła natomiast w żaden sposób o uprawnieniu pozwanych do wyłącznego korzystania ze spornych pomieszczeń strychowych , podobnie jak nie stanowiła o tym okoliczność , że pozwani faktycznie otrzymali klucze do spornych pomieszczeń od zbywców lokali mieszkalnych . Wywodzono wreszcie , że pozwani odwoływali się do postanowienia Sądu Okręgowego w Elblągu , zapadłego w sprawie I Ca (...) , przekonując o dokonaniu umownego podziału strychu do użytkowania . Sąd Rejonowy wskazał zaś , że w orzeczeniu tym uznawano podział za nieostateczny , bowiem na skutek zmiany okoliczności może on ulec zmianie w drodze porozumienia stron lub w drodze orzeczenia sądu . Stwierdzono tam także , że A. B. i M. B. posiadają równe z pozostałymi lokatorami prawo do zaspokajania w spornych pomieszczeniach takich potrzeb jak suszenie bielizny , czy składowanie niepotrzebnych na co dzień rzeczy . Apelację od tego wyroku wnieśli pozwani W. K. , E. K. , A. R. oraz T. R. , zaskarżając go w całości. Zarzucili naruszenie art. 18 ust 1 i art. 19 ustawy o własności lokali w zw. z art. 199 k.c. na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji , że w dniu 2 marca 2010 roku została podjęta jakakolwiek uchwała właścicieli lokali zezwalająca na posadowienie pieca na strychu wspólnej nieruchomości , oraz że miało miejsce wezwanie pozwanych przez zarząd Wspólnoty do udostępnienia pomieszczenia strychowego . Błędne miały być także ustalenia Sądu pierwszej instancji , że pozwani nie dysponowali tytułem prawnym do korzystania ze spornych pomieszczeń strychowych , kiedy to władztwo pozwanych nad tą częścią nieruchomości wspólnej wynikało z dokonanego przez wszystkich ówczesnych właścicieli lokali podziału rzeczy quod usum – co tym samym wyłączało możliwość dochodzenia przez powodów roszczeń w ramach niniejszego procesu . Skarżący podkreślili , że sporne pomieszczenia strychowe były przez nich zajmowane przed dniem 2 marca 2010 roku . Pozwani domagali się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa w całości , ewentualnie jego uchylenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania , w każdym przypadku domagając się zasądzenia kosztów procesu . W uzasadnieniu apelacji pozwani wywodzili , że w przypadku gdy liczba wyodrębnionych lokali jest mniejsza niż siedem nie znajduje zastosowania art. 23 ust. 1 ustawy o własności lokali normujący tryb podejmowania uchwał , a stosować należało , na mocy odesłania z art. 18 tej ustawy , odpowiednio przepisy k.c. i k.p.c. o współwłasności . W dniu 2 marca 2010 roku zgody na umieszczenie pieca w pomieszczeniach strychowych udzieliła jedynie część właścicieli lokali , a tym samym – w sytuacji kiedy wymagana była jednomyślność – nie można było uznać aby doszło do skutecznego podjęcia uchwały . Był to więc wyraz woli właścicieli podpisanych . Zarząd Wspólnoty nigdy nie wzywał pozwanych do udostępnienia pomieszczeń bowiem zarząd taki nigdy nie istniał . Powoływane pismo pochodziło tylko od administratora . Skarżący za błędne uznają także stanowisko Sądu Rejonowego , że nie posiadali tytułu prawnego do zajmowania pomieszczeń strychowych , w sytuacji kiedy pomieszczenia te były przez nich zajmowane na podstawie dokonanego podziału quod usum , która to okoliczność wynikać miała wprost z ustaleń prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie IX Nc (...) Sądu Rejonowego w Elblągu i I Ca (...) Sądu Okręgowego w Elblągu . Taki podział rzeczy do używania nadal obowiązywał pomiędzy właścicielami , zaś ingerencja w ten stan – na skutek zapadłego orzeczenia – nie była uzasadniona . Wyłączne korzystanie przez pozwanych ze spornych pomieszczeń miało miejsce znacznie wcześniej niż wskazywana wyżej uchwała . Zawarcie umowy o podział do korzystania powoduje zaś utratę uprawnień pozostałych współwłaścicieli domagania się dopuszczenia do współposiadania . Ten stan faktyczny i prawny Sąd Rejonowy pominął . Roszczenie powodów jest zaś spowodowane zamiarem zburzenia istniejącego wcześniej zgodnego stanu korzystania . A. B. i M. B. domagali się oddalenia apelacji pozwanych oraz zasądzenia kosztów procesu . Sąd Okręgowy w Elblągu ustalił i zważył , co następuje : Apelacja W. K. , E. K. , A. R. i T. R. okazała się zasadna i doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa . Rozstrzygnięcie to jest konsekwencją przyjęcia , że roszczeniu współwłaściciela o dopuszczenie do współposiadania rzeczy objętej współwłasnością pozywany współwłaściciel może skutecznie przeciwstawić uprawnienie wywodzone z umowy o podział rzeczy wspólnej do korzystania . Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany i wiązać współwłaścicieli , którzy nabyli udział we współwłasności po jej zawarciu , jeżeli o umowie wiedzieli lub z łatwością mogli się dowiedzieć . Umowa o podział do korzystania będąca zobowiązaniem bezterminowym o charakterze ciągłym , nie może stanowić obligacji wieczystej , a więc może być wypowiedziana . Oświadczenie takie musi być złożone w celu wywołania takich właśnie skutków prawnych , to jest ze świadomością istnienia takiego zobowiązania , jego treści i konsekwencji prawnych wypowiedzenia . Powodowie związani byli umową o podział do korzystania wynikającą z długoletniego , datującego się jeszcze sprzed nabycia przez nich udziału w nieruchomości , utrwalonego sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej polegającego , między innymi , na wyłącznym korzystaniu przez poprzedników pozwanych i samych pozwanych z dwóch spornych pomieszczeń . Powodowie umowy tej nie wypowiedzieli . Sąd odwoławczy przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione w pierwszej instancji , w części obejmującej ustalenie stanu prawnego nieruchomości gruntowej położonej w E. przy ulicy (...) , to jest wyodrębnienia w posadowionym tam budynku lokali mieszkalnych wraz z przynależnymi pomieszczeniami piwnicznymi , w tym trzech lokali stanowiących własność ( przedmiot małżeńskiej wspólności ustawowej ) powodów oraz pozwanych W. K. i E. K. i pozwanych A. R. i T. R. . Akceptuje się także ustalenie położenia spornych pomieszczeń na strychu budynku i ich zaliczenie do nieruchomości wspólnej , będącej przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych stron niniejszego postępowania i innych jeszcze osób oraz sprawowanie wyłącznego władztwa nad tymi pomieszczeniami przez pozwanych ( z osobna ) . Sąd odwoławczy ustala nadto , na podstawie wyjaśnień złożonych przez strony w toku rozprawy apelacyjnej z dnia 16 marca 2016 roku , że pomieszczenia nie były wykorzystywane na cele mieszkalne . Izba zajmowana przez W. K. i E. K. służył do przechowywania ich rzeczy , a obecnie także rzeczy najemców lokalu mieszkalny stanowiącego własność pozwanych . A. R. i T. R. wykorzystują drugie z pomieszczeń w ten sam sposób , a nadto zamontowano tam piec gazowy i zasobnik na ciepłą wodę na potrzeby ich mieszkania położonego na niższej kondygnacji . Powodowie jeszcze przed zawarciem definitywnej umowy nabycia nieruchomości lokalowej i udziału w nieruchomości wspólnej wiedzieli o stanie władania pomieszczeniami na strychu , to jest zażądali do nich dostępu , a pozwani tego odmówili . Ponadto ustalono , że stan posiadania pomieszczeń przynależnych położonych w piwnicy nie odpowiadał stanowi prawnemu . Należące do nieruchomości wspólnej budynki gospodarcze oraz pomieszczenia na strychu , również inne niż sporne , nie były objęte współposiadaniem i nie korzystali z nich wszyscy współwłaściciele . Przywołane okoliczności były niesporne . Sąd odwoławczy nie podziela ustaleń Sądu Rejonowego jak chodzi o nieistnienie tytułu prawnego pozwanych do spornych pomieszczeń i co za tym idzie nie akceptuje stanowiska tego Sądu o istnieniu przesłanek dla uwzględnienia powództwo o dopuszczenie do ich współposiadania . Ogólnie poprawnie przedstawiono normy wynikające z art. 206 k.c. oraz art. 2 , 3 i 12 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali ( tekst jednolity z 2015 roku Dziennik Ustaw pozycja 1892 ) . Nieruchomość wspólna obejmuje grunt oraz części budynku i urządzenia , które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali . Mają oni prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem . Jest ono chronione przez roszczenie o dopuszczenie do współposiadania , skuteczne gdy charakter i przeznaczenie rzeczy nie wymaga zgodnego współdziałania uprawnionych . Nie wyłącza to jednak przeciwstawienia się takiemu żądaniu przez postawienie zarzutu dysponowania tytułem prawnym wywodzonym z umowy . Niezależnie od charakteru przedmiotu współwłasności uprawnienie do współkorzystania , wynikające z przywołanych wyżej norm , zostaje wyłączone w przypadku umownego podziału rzeczy quoad usum , bowiem wówczas zakres zgodnego z prawem korzystania wyznacza treść tej umowy . Przeciwstawić należy więc porządek ustawowy wynikający z art. 206 k.c. – umownemu uzgodnieniu sposobu korzystania ze wspólnej rzeczy . Skoro do atrybutów władztwa wykonywanego przez współwłaścicieli należy , między innymi , prawo do używania rzeczy i faktycznego dysponowania rzeczą , to właśnie w ramach takiej dyspozycji można wiążąco określić sposób jej używania . Zamiast wynikającej z niepodzielności wspólnego prawa zasady korzystania przez wszystkich współwłaścicieli z całości rzeczy , można się umówić o korzystanie rozłączne , w tym przyznanie części rzeczy do wyłącznego korzystania współwłaścicielowi ( wybranym współwłaścicielom ) . Nie rozporządza się w ten sposób własnością , ani nie ingeruje w udziały we współwłasności , a tylko określa sposób korzystania . Jest to jednak określenie wiążące kontrahentów , którzy umowę muszą wykonywać zgodnie z jej treścią ( art. 354 k.c. ) . Do zawarcia takiej umowy dojść może przez złożenie oświadczeń woli w sposób dorozumiany , to jest wówczas gdy osoba dokonująca czynności prawnej zachowuje się w sposób ujawniający jej wolę w sposób dostateczny ( art. 60 k.c. ) . W przypadku umów określających sposób korzystania z rzeczy wspólnej skutek ich zawarcia rozciąga się także na nabywcę udziału jeżeli o zawarciu umowy wiedział lub łatwością mógł się dowiedzieć ( art. 221 k.c. ) . Umowa o podział do korzystania polegający na wydzieleniu współwłaścicielowi pomieszczeń stanowiących część rzeczy wspólnej podlega wypowiedzeniu niezależnie od tego czy sama umowa uprawnienia takie przewiduje . Umowa taka ma charakter ciągły , to jest świadczenie w postaci korzystania z wydzielonej rzeczy , czy też znoszenia takiego stanu przez pozostałych współwłaścicieli polega na permanentnym zachowaniu zgodnym z treścią kontraktu . Jeżeli nie określono czasu związania współwłaścicieli kontraktem to zastosowanie znajduje norma art. 365 1 k.c. - zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu z zachowaniem terminów umownych , ustawowych lub zwyczajowych , a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu . Ogólnie trafne jest zatem stwierdzenie Sądu Rejonowego , że umowa o podział quoad usum nie ma charakteru definitywnego ( ostatecznego , wieczystego ) . To zresztą nie dziwi bowiem przydanie obligacji takiego znaczenia , to jest kontraktu niewygasającego , naruszałoby prawo własności . Trwałe wyzucie z roszczeń wywodzonych z prawa własności ( np. o dopuszczenie do współposiadania na podstawie art. 206 k.c. ) jest niedopuszczalne . Tego pozwani zdawali się nie dostrzegać w czasie kiedy dokonywali nakładów na części nieruchomości wspólnej . Przedstawiony wyżej wywód ma w rozstrzyganej sprawie to znaczenie , że pozwani odwoływali się do zawartej jeszcze przez poprzednich właścicieli ich lokali umowy o podział do korzystania . Wyrażało się to przekazaniem im pomieszczeń strychowych położonych nad ich lokalami do wyłącznego korzystania , zapewnieniem o istnieniu takiego uprawnienia i przekazaniem kluczy . Umowy nie zawarto na piśmie ani nie ustalono okoliczności jej zawarcia , ale istnienie kontraktu potwierdzał zgodny do 2010 roku stan posiadania . Obejmował on nie tylko wspomniane pomieszczenia , ale pozostałą część strychu ( poza lokalem mieszkalnym położonym na tej kondygnacji ) , budynki gospodarcze , a nawet pomieszczenia piwniczne , które będąc częściami składowymi nieruchomości lokalowych , mogły stanowić jednak element ekwiwalentnych świadczeń uprawnionych . Sąd odwoławczy nie czyni i nie musi czynić ustaleń co do całokształtu postanowień tej umowy , poprzestając na uznaniu , że obejmowała ona wydzielenie pomieszczeń na strychu , którymi władają obecnie pozwani i że podział do korzystania nie ograniczał się do tych pomieszczeń . Ustalenia w tej materii czyniono na podstawie zeznań E. K. i T. R. złożonych w toku rozprawy z dnia 16 czerwca 2015 roku . Przeciwnej treści zeznania A. B. i M. B. nie były wiarygodne z tej przyczyny , że przed zawarciem umowy przedwstępnej nabycia lokalu w budynku przy Saperów 10 stan prawny i faktyczny na tej nieruchomości nie był im znany . Swoją wiedzę czerpać mogli jedynie od osoby , która pośredniczyła w sprzedaży , a nie od zbywcy – osoby w bardzo już podeszłym wieku , niemieszkającej już na tej nieruchomości . W toczących się następnie sporach zajmowali powodowie stanowisko jednakie z właścicielem innego lokalu – E. L. , który przecząc istnieniu podziału do używania , sam na zasadzie wyłączności korzystał z innych części nieruchomości wspólnej . Odmiennych wniosków nie można wyprowadzać z treści pisma pozwanych z dnia 13 grudnia 2010 roku ( karta 98 ) . Co prawda wskazują w nim , że „ przejmują do wyłącznego użytkowania pomieszczenia strychowe ” , ale jednocześnie powołują się na poczynione już nakłady na ich remont , co ewidentnie wskazuje na wcześniejsze wykonywanie władztwa nad tymi pomieszczeniami . Trzeba zresztą wskazać , że powodowie jeszcze w okresie przed zawarciem przyrzeczonej umowy sprzedaży lokalu na ich rzecz ( czyli przed 6 grudnia 2010 roku ) oczekiwali dostępu do strychów . Pozwani odmówili spełnienia tych żądań wskazując na swoje wyłączne uprawnienie do ich posiadania . Sądzić należy zatem , że powodowie z istnienia podziału do używania powinni zdawać sobie sprawę . Stąd wynikające z art. 221 k.c. ich związanie umową . Umowy tej dotychczas nie wypowiedzieli - w szczególności nie uczynili tego w związku z wytoczeniem i popieraniem powództwa w niniejszej sprawie . Oświadczenie woli o wypowiedzeniu musiałoby się opierać na akceptacji dla faktu zawarcia umowy o podział do korzystania , której to okoliczności powodowie zaprzeczali . Sądzić należy także , że wypowiedzenia powinno się dokonywać ze świadomością skutków prawnych jakie ma ono wywołać . Oczekiwać należałoby zatem postawienia tezy co do przedmiotu wypowiadanej umowy i przedstawienia stanowiska co do zamiaru doprowadzenia do jej wygaśnięcia w całości lub w części . W tym ostatnim przypadku podlegałaby ocenie również skuteczność wypowiedzenia tylko części umowy , a to z uwagi na konieczność rozważenia czy jej utrzymywanie w pozostałym zakresie jest możliwe z uwagi na całokształt ustaleń umawiających się stron i ich integralność – ścisły związek pomiędzy poszczególnymi postanowieniami . Jak wspomniano , pełnych ustaleń co do treści umowy Sąd odwoławczy czynić nie musi zważywszy na granice żądania pozwu , pominięcie tego zagadnienia w postepowaniu dowodowym , a przede wszystkim zaniechanie przez powodów oświadczenia o wypowiedzeniu umowy . Trzeba wskazać , że dołączone do pozwu pisma pełnomocnika powodów z dnia 24 lutego 2011 roku ( karty 10 i 11 ) nie mogą być traktowane jako oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o podział do korzystania . Opierają się bowiem na tezie o bezprawnym zajęciu strychu . Z tych samych przyczyn roli takiej pełnić nie mógł sam pozew A. i M. B. o dopuszczenie do współposiadania . Należy zresztą zwrócić uwagę , że w ich piśmie z dnia 26 maja 2011 roku połączono żądanie dopuszczenia do współposiadania dwóch pomieszczeń na strychu z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania z nich . Roszczenia te w zasadzie wykluczają się wzajemnie bowiem pierwszego dochodzi się gdy współposiadanie polegać może na korzystaniu z całości rzeczy niezależnie od korzystania przez pozostałych uprawnionych , a więc ich współdziałanie nie jest wymagane . Tylko w takiej sytuacji można zobowiązać nadużywającego prawa do określonego zachowania , które będzie zdatne do wyegzekwowania . Podziału do korzystania żąda się przed sądem gdy z uwagi na charakter i przeznaczenie rzeczy współkorzystanie wymaga zgodnego współdziałania , czego nakazać i wyegzekwować nie sposób , a więc preferować należy korzystanie rozłączne ( wydzielenie osobnych części na rzecz uprawnionych ) . Stąd wyłączenie powództwa o dopuszczenie do współposiadania do osobnego rozpoznania i jego kontynuowanie po prawomocnym zakończeniu postępowania o podział do korzystania . Oznacza to jednak , że wiodące było zagadnienie podziału do korzystania . Strony nawiązywały zresztą do rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie ( IX Ns (...) i I Ca (...) ) , wyprowadzając jednak z motywów postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 stycznia 2015 roku różne wnioski . Uzasadnienie Sądu Okręgowego opierało się zasadniczo na tezie , że doszło do umownego ustalenia sposobu korzystania z części nieruchomości wspólnej obejmującej sporne pomieszczenia strychowe , które nie ma co prawda charakteru definitywnego , ale zaproponowany przez A. i M. B. sposób zmiany sposobu korzystania nie został zaakceptowany . Już choćby z tego względu zwrócić można uwagę , że wobec prawomocnego oddalenia ich wniosku o sądową zmianę umownie dokonanego podziału quoad usum , obecnie nie mogli spodziewać się uwzględnienia żądania dopuszczenia do współposiadania wbrew tej niezmienionej umowie . Sąd pierwszej instancji także odwoływał się do pisemnych motywów postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 stycznia 2015 roku . To oczywiste , że w świetle art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążącą ma orzeczenie , a nie jego uzasadnienie , ale zainteresowanie stron procesu motywami postanowienia z dnia 21 stycznia 2015 roku , odwołanie się do nich przez Sąd Rejonowy i pożądana spójność zapatrywań prawnych wyrażanych w podobnych sprawach , wymaga omówienia tego zagadnienia . Sąd odwoławczy zwraca więc uwagę , że oddalając wniosek o ustalenie sposobu korzystania ze spornych pomieszczeń Sąd Okręgowy w Elblągu przeciwstawiał wynikający z art. 206 k.c. porządek ustawowy – umownemu uzgodnieniu sposobu korzystania ze wspólnej rzeczy , przyjmując że odnośnie przedmiotu postępowania doszło do jej zawarcia w sposób dorozumiany i że „ stanowcze przesądzenie funkcjonowania / … / umowy jest niezbędne ” . Umowa taka nie jest ostateczna i stosownie do okoliczności może ulec zmianie . Powodowie nie mają obowiązku honorowania umówionego stanu rzeczy i mogą dążyć do realizacji wynikającego z udziału we współwłasności uprawnienia do korzystania . Sąd Okręgowy nie wypowiadał się o rozwiązaniu umowy o podział do korzystania , jej wypowiedzeniu lub wygaśnięciu z jakiejkolwiek przyczyny . Poszukiwał powodów dla zmiany sposobu korzystania , ale ich nie znalazł i wniosek oddalił . Jednakich ustaleń dokonano w niniejszym postępowaniu . Umowę o podział do korzystania zawarto i do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie o dopuszczenie do współposiadania nie doszło do jej wypowiedzenia . Jednak trwałe wyłączenie możliwości korzystania przez współwłaścicieli z nieruchomości wspólnej jest wykluczone . Już w sprawie I Ca (...) , a także obecnie , zwraca się uwagę , że faktyczny podział do korzystania wykracza poza sporne pomieszczenia , podobnie jak i sama nieruchomość wspólna , co skłania do łącznego rozważania zagadnień związanych z korzystaniem z tej nieruchomości . Wątpliwości budzi teza Sądu pierwszej instancji o możliwość zgodnego wykonywania przez wszystkich zainteresowanych posiadania spornych pomieszczeń . Uprawniona w przypadku zwykłych pomieszczeń strychowych , których charakter i przeznaczenie pozwala na rozłączne korzystanie do zwykłych celów , właściwych takim pomieszczeniom , zdaje się wyglądać inaczej gdy dotyczy stosunkowo niewielkich , trwale wydzielonych pomieszczeń , wykorzystywanych w sposób czyniący wątpliwym zgodne współdziałanie uprawnionych . W tym stanie rzeczy , na mocy art. 386 § 1 k.p.c. , orzeczono jak w sentencji . O kosztach procesu za obie instancje postanowiono na podstawie art. 98 k.p.c. ( w postępowaniu apelacyjnym - w związku z art. 391 § 1 k.p.c. ) . Powodowie ulegli w obu instancjach bowiem powództwo oddalono w całości . Spoczywa więc na nich obowiązek pokrycia kosztów poniesionych przez pozwanych . W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożono spis kosztów pełnomocnika pozwanych , będącego radcą prawnym . Żądał on jednego wynagrodzenia , ale w wadliwie określonej stawce . Według § 7 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych / … / ( tekst jednolity z 2013 roku Dziennik Ustaw pozycja 490 ) w sprawach związanych z korzystaniem z rzeczy wspólnej stawka minimalna wynosi 240 zł , a kosztów stawiennictwa na rozprawie w dniu 30 marca 2012 roku nie wykazano , bowiem wymieniony w spisie radca prawny w posiedzeniu tym nie uczestniczył . Stąd zasądzenie od powodów z osobna , na rzecz każdego z pozwanych z osobna , kwot po 30 zł ( łącznie 240 zł ) . W postępowaniu apelacyjnym zwrot kosztów obejmuje opłaty od apelacji w kwotach po 100 zł ( łącznie 200 zł ) .
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI