I Ca 353/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację powódki, która domagała się zaniechania naruszeń prawa własności przez sąsiada emitującego zanieczyszczenia z piekarni, uznając, że immisje nie przekraczały przeciętnej miary.
Powódka domagała się nakazania sąsiadowi zaniechania naruszeń prawa własności poprzez emisję zanieczyszczeń z piekarni. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że immisje nie przekraczały przeciętnej miary. Powódka wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwą wykładnię art. 144 k.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego.
Powódka M. Z. domagała się od sąsiada P. W. zaniechania naruszeń prawa własności nieruchomości poprzez emisję zanieczyszczeń (spalin, dymu, zapachów) z jego piekarni. Sąd Rejonowy w Sieradzu oddalił powództwo, uznając, że działania pozwanego nie powodowały immisji przekraczających przeciętną miarę wynikającą z art. 144 k.c. Sąd pierwszej instancji oparł się na opinii biegłego, który stwierdził, że urządzenia piekarnicze są dopuszczone do użytku, prawidłowo zamontowane i eksploatowane, a stosowane paliwa są dobrej jakości. Kontrole środowiskowe nie wykazały nieprawidłowości, a okoliczni mieszkańcy nie zgłaszali uciążliwości. Powódka wniosła apelację, zarzucając m.in. dowolną ocenę dowodów i błędną wykładnię art. 144 k.c. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację, uznając ustalenia Sądu Rejonowego za prawidłowe. Sąd podkreślił, że ocena immisji powinna opierać się na obiektywnych warunkach, a nie subiektywnych odczuciach, a także uwzględniać przeznaczenie nieruchomości i stosunki miejscowe. Stwierdzono, że choć działalność piekarni wiąże się z pewnymi uciążliwościami, są one nieuniknione w warunkach zabudowy miejskiej i nie przekraczają przeciętnej miary.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, emisja zanieczyszczeń z piekarni nie przekraczała przeciętnej miary immisji, uzasadniającej uwzględnienie powództwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że urządzenia piekarnicze były dopuszczone do użytku, prawidłowo eksploatowane, a stosowane paliwa dobrej jakości. Kontrole nie wykazały nieprawidłowości, a okoliczni mieszkańcy nie zgłaszali uciążliwości. Ocena immisji powinna opierać się na obiektywnych warunkach i przeznaczeniu nieruchomości, a nie subiektywnych odczuciach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
pozwany P. W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Z. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| P. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Przeciętna miara immisji powinna być określana ad casum, na podstawie obiektywnych warunków panujących w środowisku, uwzględniając przeznaczenie nieruchomości, stosunki miejscowe, częstotliwość, porę, intensywność zakłóceń oraz ich skutki.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie o zaniechanie naruszeń prawa własności przysługuje, gdy naruszenie przekracza przeciętną miarę.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Urządzenia piekarnicze posiadają atesty i dopuszczenia. Stosowane paliwa są dobrej jakości. Kontrole środowiskowe nie wykazały nieprawidłowości. Okoliczni mieszkańcy nie zgłaszają uciążliwości. Przeznaczenie terenu piekarni to zabudowa techniczno-produkcyjna. Ocena immisji powinna być obiektywna.
Odrzucone argumenty
Emisje z piekarni przekraczają przeciętną miarę immisji. Opinia biegłego jest wadliwa i niekompletna. Produkcja w piekarni wzrosła po rozbudowie. Zwiększona liczba pracowników świadczy o wzroście produkcji. Subiektywne odczucia powódki i jej rodziny co do uciążliwości.
Godne uwagi sformułowania
immisje przekraczające przeciętną miarę obiektywne warunki panujące w środowisku subiektywne odczucia osób, których przestrzeń w miejscu zamieszkania ulega pewnym ograniczeniom nieuniknione w warunkach zabudowy miejskiej
Skład orzekający
Joanna Składowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"przeciętnej miary\" immisji w kontekście działalności gospodarczej (piekarnia) w zabudowie miejskiej."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu technicznego urządzeń, stosowanych paliw i braku uciążliwości dla sąsiadów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich konfliktów związanych z działalnością gospodarczą i jej wpływem na środowisko, prezentując analizę prawną pojęcia immisji.
“Czy zapach świeżego chleba może być podstawą do pozwu? Sąd rozstrzyga spór o immisje z piekarni.”
Sektor
przemysł spożywczy
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ca 353/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2022 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Joanna Składowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2022 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa M. Z. (1) przeciwko P. W. o zaniechanie naruszeń na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt I C 1893/17 1. oddala apelację; 2. zasądza od M. Z. (1) na rzecz pozwanego P. W. 1 800 (tysiąc osiemset) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 353/22 UZASADNIENIE W pozwie z 11 grudnia 2017 r. powódka M. Z. (1) domagała się nakazania pozwanemu P. W. , aby niezwłocznie zaniechał naruszeń przysługującego powódce prawa własności nieruchomości położonych w B. : przy ul. (...) , oznaczonej jako działka gruntu nr (...) oraz przy ul. (...) , oznaczonej jako działka gruntu nr (...) , dla których jest urządzona księga wieczysta Kw nr (...) , polegających na emisji zanieczyszczeń (spalin, dymu, zapachów) z pieców piekarniczych wykorzystywanych przez pozwanego w jego piekarni usytuowanej na nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) , oznaczonej jako działka gruntu nr (...) , dla której jest prowadzona księga wieczysta Kw nr (...) . Jednocześnie powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany domagał się oddalenie powództwa na koszt powódki. Zaskarżonym wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., wydanym pod sygn. akt I C 1893/17, Sąd Rejonowy w Sieradzu oddalił powództwo (pkt 1), zasądzając od M. Z. (1) na rzecz P. W. 4 473,68 złotych z tytułu zwrotu kosztów procesu (pkt 2) oraz nakazując pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Sieradzu kwotę 229,77 złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa. Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach: Powódka M. Z. (1) jest właścicielką - między innymi - zabudowanych nieruchomości położonych w B. przy ul. (...) (działka o numerze ewidencyjnym (...) ) oraz przy ul. (...) (działka o numerze ewidencyjnym (...) ). Przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków działki te nosiły odpowiednio numer: 731/2 i 731/1. Dla nieruchomości tych jest urządzona księga wieczysta Kw nr (...) . Pozwany P. W. jest współwłaścicielem z A. W. - na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej - zabudowanych nieruchomości położonych w B. przy ul. (...) (działki o numerze ewidencyjnym (...) ). Przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków działki te nosiły odpowiednio numery 736 i 737. Dla nieruchomości tych jest urządzona księga wieczysta Kw nr (...) . Pozwany prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (...) , polegającą głównie na wytwarzaniu produktów przemiału zbóż. Na terenie nieruchomości przy ul. (...) znajduje się dom mieszkalny, budynek piekarni oraz sklep, w którym jest sprzedawane pieczywo i inne wyroby pochodzące z prowadzonej przez pozwanego piekarni. Działka powódki o numerze ewidencyjnym (...) graniczy bezpośrednio z działkami pozwanego o numerach ewidencyjnych (...) . Pozwany zamieszkuje wraz z rodziną na terenie posesji przy ul. (...) , w bezpośrednim sąsiedztwie piekarni. (...) stron przy ul. (...) i numer 12 przedzielone są posesją pod numerem (...) . Do niedawna stanowiła ona własność rodziny Z. , jednak sześć lat temu została zakupiona przez pozwanego. P. W. rozebrał i przebudował budynki istniejące na tej nieruchomości - aktualnie jest tam postawiony budynek mieszkalny i garaż. Pozwany ma zamiar zamieszkać na terenie tej posesji. Powódka na stałe zamieszkuje w Ł. . Do niedawna przyjeżdżała do B. raz w miesiącu, by pobrać czynsz od osób, które wynajmują od niej pomieszczenia w budynku przy ul. (...) . Funkcjonuje tam między innymi sklep piekarniczo - cukierniczy, który stanowi konkurencję dla działalności prowadzonej przez pozwanego. Budynek mieszkalny przy ul. (...) nie jest na stałe zamieszkany. Powódka na terenie posesji pojawia się w sezonie letnim, spędza na działce czas w celach wypoczynkowych. Od czerwca 2018 r. na terenie nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) , syn powódki - M. Z. (2) hoduje stado owiec. Zwierzęta te pasą się również na terenie posesji przy ul. (...) . W piekarni należącej do pozwanego zainstalowane są trzy piece piekarnicze: - piec typu (...) 26 na paliwo stałe o mocy 155 kW, - piec komorowy (...) typ (...) na olej opałowy lekki o mocy 25kW, - piec obrotowy (...) typ ROTOR 8.6 na olej opałowy lekki o mocy 95kW. Łącznie piece te mają moc 375 kW (0,375 MW). Wszystkie urządzenia piekarnicze (piece na olej opałowy i piec na paliwo stałe: węgiel/drewno/pellet) mają dopuszczenie do stosowania zarówno w Polsce, jak i na terenie Unii Europejskiej, tj. posiadają deklaracje zgodności, atesty oraz przechodziły badania prowadzone przez Urząd Dozoru Technicznego. Przeprowadzone kontrole nie stwierdziły żadnych nieprawidłowości w montażu i eksploatacji urządzeń piekarniczych. Przy żadnym z pieców nie ma zamontowanej sprężarki. Stan techniczny komina pieca na paliwo stałe jest w dobry. W poszczególnych latach przechodził on pozytywnie kontrole mistrzów kominiarskich. Piec typu (...) 26 na paliwo stałe jest zamontowany w piekarni od 30 lat i nie budzi zastrzeżeń co do stanu technicznego. Występuje w nim prawidłowy ciąg, brak jest nieszczelności w rejonie czopucha (odcinek łączący piec z kominem). Zamontowane w piekarni pozwanego piece olejowe również nie budzą zastrzeżeń w zakresie montażu, stanu technicznego, warunków eksploatacji oraz samej eksploatacji. Z urządzeń piekarniczych podczas procesu spalania do atmosfery wydalany jest dym (w przypadku pieca na paliwo stałe) i spaliny (w przypadku pieców na paliwo płynne - olej opałowy). Działalność piekarni jest prowadzona przez pozwanego popołudniami i w nocy. Piec jest rozpalany około godziny 13.00. O godzinie 15.00 piec osiąga temperaturę około 200 ° C i następuje rozpoczęcie wypieku. Zakończenie wypieku ma miejsc około godziny 3.00 - 4.00 dnia następnego. Wtedy opał przestaje być dokładany. Taka sytuacja powtarza się do piątku, kiedy to produkcja kończy się koło godziny 5.00 - 6.00. Dym i spaliny nie mają charakteru „gryzącego”. W 2017 r. została przeprowadzona przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska kontrola piekarni pozwanego pod względem przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza, przepisów ustawy o odpadach oraz kontrola wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Podczas czynności kontrolnych nie stwierdzono jakichkolwiek naruszeń. W pobliżu piekarni nie występuje zbyt uciążliwy zapach pieczywa - na zewnątrz budynku jest on okresowo wyraźnie wyczuwalny, ale niezbyt intensywny. W środku piekarni zapach pieczywa jest wyczuwany cały czas. Dla okolicznych mieszkańców oraz pracowników Szkoły Podstawowej w B. , Urzędu Gminy w B. i Gminnego (...) w B. jest to zapach przyjemny. Pracownicy Szkoły Podstawowej w B. nie skarżyli się kiedykolwiek na dym wydobywający się z kominów piekarni. Nie obserwowali również osadzania się w nadmiernych ilościach sadzy z piekarni. Do Urzędu Gminy w B. nie docierają skargi mieszkańców, w których uskarżaliby się oni na uciążliwość z tytułu prowadzonej przez pozwanego działalności gospodarczej. Nikt nie skarżył się także sołtysowi, że piekarnia pozwanego powoduje jakiekolwiek uciążliwości. Sprzątaczki zatrudnione w Szkole Podstawowej w B. , w Urzędzie Gminy w B. , jak i w Gminnym (...) w B. nie uskarżają się na zanieczyszczenie pomieszczeń sadzą bądź pyłami pochodzącymi z piekarni. Poprzedni właściciel posesji przy ul. (...) nie odczuwał żadnych dolegliwości w związku z prowadzoną przez pozwanego działalnością. Przewody kominowe (spalinowe) w środku budynku oraz ponad dachem nie budzą zastrzeżeń. Część kominów wychodzących ponad dach (dwa kominy spalinowe oraz jeden komin dymowy) jest nieczynnych. Również dwa przewody ze stali kwasoodpornej obecnie są wyłączone z eksploatacji. Do palenia w piecach pozwany nie używa paliw ponadnormatywnych. Stosuje: olej opałowy oraz paliwo stałe: węgiel/drewno/pellet. Zarówno węgiel, jak i olej opałowy są dobrej jakości, posiadają odpowiednie atesty. Jak wynika z zapisów uchwały Nr XXVII/174/05 Rady Gminy B. z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru zespołu osadniczego B. - W. - S. w gminie B. - działki położone w B. o dawnych numerach ewidencyjnych (...) stanowią tereny oznaczone symbolem (...) o podstawowym przeznaczeniu: zabudowa techniczno - produkcyjna - obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, na terenie których adaptuje się istniejącą zabudowę produkcyjno - usługową, bez możliwości zwiększania dotychczasowej zdolności produkcyjnej przy stosowaniu pieca opalanego paliwem stałym. Ewentualny wzrost wielkości produkcji na tym terenie uwarunkowany jest zmianą paliwa na ekologiczne (energia elektryczna, olej opałowy o niskiej zawartości siarki, gaz bezprzewodowy lub docelowo - przewodowy), a rozbudowę i modernizację obiektu produkcyjno - usługowego dopuszcza się wyłącznie o części nieprodukcyjne. Zgodnie z zapisami uchwały, na tym terenie został również wprowadzony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, której uciążliwość może wykraczać poza teren, do którego inwestor ma tytuł prawny. Decyzją nr (...) z dnia 17 lutego 2006 r. (znak: AB. (...) ), Starosta (...) zatwierdził projekt budowalny i udzielił pozwolenia A. i P. W. na rozbudowę istniejącego budynku piekarni o część magazynową i socjalną na nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) (na działkach o dawnym numerze ewidencyjnym (...) ), przy granicy z działką o dawnym numerze ewidencyjnym (...) . Decyzją nr (...) z dnia 30 grudnia 2008 r. (znak: (...) . (...) ) Powiatowy Inspektor Nadzoru B. w S. udzielił zezwolenia pozwanemu i jego żonie na użytkowanie rozbudowanego obiektu, pod warunkiem wykonania w terminie do dnia 30 czerwca 2009 r. podjazdu dla osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia 23 czerwca 2017 r. o nr (...) , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. , działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek M. Z. (1) w przedmiocie istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz budowy niezgodnej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zakładu piekarniczego ( (...) Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (...) ), zlokalizowanego na działkach o dawnych numerach ewidencyjnych (...) przy ul. (...) w B. . Decyzją nr (...) z dnia 12 stycznia 2018 r., (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną przez powódkę decyzję nr (...) . Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r. o sygn. II SA/Łd 272/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę M. Z. (1) na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia 12 stycznia 2018 r. nr (...) . Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. (sygn. akt II OSK 2957/18) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną powódki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 272/18. W latach 2005-2016 pozwany zużył na potrzeby prowadzonej działalności węgiel kamienny w ilości: 30 ton (2005 r.), 36,8 ton (2006 r.), 62 tony (2007 r.), 63 tony (2008 r.), 72 tony (2009 r.), 90 ton (2010 r.), 70 ton (2011 r.), 85 ton (2012 r.), 86 ton (2013 r.), 80 ton (2014 r.), 60 ton (2015 r.), 60 ton (2016 r.) oraz olej opałowy w ilości: 5,6 tony (2007 r.), 12 ton (2008 r.), 15,3 tony (2009 r.), 13 ton (2010 r.), 13,3 tony (2011 r.), 12,3 tony (2012 r.), 13,7 tony (2013 r.), 20,5 tony (2014 r.), 15,4 tony (2015 r.), 15,3 tony (2016 r.). Po rozbudowie piekarni, pozwany zużywa więcej opału, ponieważ zwiększyła się powierzchnia grzewcza zakładu. Jest w nim teraz dużo pomieszczeń socjalnych, w których musi być ciepło, ponieważ piekarze mają na sobie jedynie cienkie białe kitle. Po rozbudowie zakładu przy ul. (...) , produkcja piekarniczo - cukiernicza i zużycie węgla oraz oleju do celów produkcyjnych, nie uległo zmianie. Pozwany dostarcza wyprodukowane przez siebie pieczywo do 14 własnych sklepów. Oprócz piekarni w B. , P. W. posiada także piekarnię w Z. . W 2005 r. pozwany w ramach prowadzonej działalności (w piekarniach, w sklepach, we młynie) zatrudniał ponad 30 pracowników, w kwietniu 2019 r. było to 78 pracowników. Nieruchomość pozwanego jest zadbana - jest tam dużo drzew, kwiatów. Nie zauważa się żadnego, negatywnego wpływu piekarni na otaczającą ją roślinność. Biorąc pod uwagę stosowane w piekarni pozwanego paliwo, tj. węgiel kamienny dobrej jakości, olej opałowy, pellet i drewno opałowe, jak również moc sumaryczną urządzeń, a także ich stan oraz pracę, brak jest podstaw do powzięcia podejrzeń, by dochodziło do przekraczania obowiązujących maksymalnych norm emisji zanieczyszczeń przez pozwanego. Emisja zanieczyszczeń z piekarni przy ul. (...) nie jest odczuwalna jako uciążliwa, nadmierna, przeszkadzająca w codziennym funkcjonowaniu. Biorąc pod uwagę brak ograniczeń w gminie B. co do stosowania węgla kamiennego, jak również dużą ilość budynków posiadających kominy dymowe (wysokie prawdopodobieństwo stosowania paliw stałych), a także przeznaczenie gospodarcze i znaczenie społeczne piekarni, źródło zanieczyszczeń z kominów nieruchomości pozwanego nie stanowi zagrożenia dla nieruchomości sąsiednich oraz ich mieszkańców. Okresowo, przez krótki czas dym z komina może być odczuwalny jako niepożądany, przeszkadzający, ale nie stanowi on z pewnością zagrożenia dla nieruchomości sąsiednich oraz zdrowia mieszkańców. W dniu 6 listopada 2017 r. powódka wystosowała do pozwanego pismo, w którym wezwała go do niezwłocznego zaprzestania naruszeń przysługującego jej prawa własności nieruchomości przy ul. (...) w B. , poprzez zaniechanie notorycznej emisji zanieczyszczeń w postaci spalin, dymu, sadzy, zapachów z pieca piekarni pozwanego mieszczącej się w B. przy ul. (...) , które to emisje przekraczają przeciętną miarę w świetle zasad współżycia społecznego. Wezwanie to dotarło do adresata w dniu 13 listopada 2017 r. Dokonując przestawionych ustaleń faktycznych, Sąd oparł się na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, których treści i autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, na pisemnej i ustnej opinii biegłego sądowego B. C. , a także na zeznaniach stron oraz świadków: M. Z. (2) , A. Z. , S. G. , Z. K. , E. K. , A. K. , D. C. , S. Z. , E. Z. i K. K. , które nie zawierały wewnętrznych sprzeczności i tworzyły logiczną całość w kontekście dowodów z dokumentów. Sąd nie dał natomiast wiary tym zeznaniom świadków: M. Z. (2) i A. Z. , w których twierdzili oni, iż dym wydostający się z kominów piekarni uniemożliwia im spędzanie czasu na wolnym powietrzu na terenie posesji położonej przy ul. (...) . Z zeznań mieszkańców B. wynikało bowiem, iż nikt inny nie uskarżał się na dolegliwości wynikające z prowadzonej przez pozwanego działalności. Zdaniem Sądu, gdyby piekarnia tak negatywnie oddziaływała na otoczenie, jak to przedstawiała powódka i jej najbliżsi, z pewnością chociażby do Urzędu Gminy lub do innych służb wpłynęłyby skargi od okolicznych mieszkańców, w których osoby te domagałyby się podjęcia stosownej interwencji. Sąd pominął również te zeznania powódki, jak i świadków: M. Z. (2) i A. Z. , w których zarzucali oni, iż piekarnia wywiera negatywny wpływ na rosnącą w jej pobliżu roślinność - spowodowała obumarcie drzew. Nie potwierdzili tego bowiem inni świadkowie, którzy w swych zeznaniach podkreślali, iż rośliny na posesji pozwanego, jak i na sąsiednich działkach rozwijają się prawidłowo, rodzą wiele kwiatów i owoców. Należy także zauważyć, iż biegły B. C. podczas oględzin stwierdził, iż na trawie, drzewach i innych roślinach nie zaobserwował pyłów czy też osadów pochodzących z komina piekarni. Sąd nie dał także wiary powódce, że spędza na działce przy ul. (...) w B. cały sezon letni. Słuchani jako świadkowie mieszkańcy sąsiednich posesji zaprzeczali, by regularnie widywali w B. powódkę. Wskazywali, iż przyjeżdża ona z Ł. średnio raz w miesiącu po to, by zebrać czynsz od najemców lokali. Na posesji powódki do niedawna nie było warunków, by tam nocować - dopiero od 2017 r. prowadzony jest na niej generalny remont a w pomieszczeniach budynku mieszkalnego nie ma jeszcze mebli. Oceniając zasadność powództwa opartego na art. 144 k.c. , Sąd doszedł do przekonana, że nie zasługiwało ono na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, za nieudowodnione należało uznać twierdzenia powódki, iż działania pozwanego doprowadziły do immisji przekraczających normy określone w art. 144 § 2 k.c. Wydając rozstrzygnięcie Sąd kierował się przede wszystkim opiniami biegłego sądowego B. C. . Jak wynika z tych opinii, wszystkie urządzenia piekarnicze (piece na olej opałowy i piec na paliwo stałe: węgiel/drewno/pellet) zainstalowane na terenie piekarni mają dopuszczenia do stosowania w Polsce i na terenie Unii Europejskiej, tj. posiadają deklaracje zgodności, atesty. Urządzenia te przechodziły również badania przez Urząd Dozoru Technicznego. Biegły nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w montażu i eksploatacji przedmiotowych urządzeń, nie stwierdził również stosowania przez pozwanego paliw nienormatywnych. Biorąc pod uwagę stosowane przez pozwanego paliwo, tj. węgiel kamienny dobrej jakości, pellet i drewno opałowe, jak również moc sumaryczną urządzeń pracujących w piekarni pozwanego, a także stan i pracę tych urządzeń, biegły stwierdził, że brak jest podstaw do powzięcia podejrzeń, że dochodzi do przekraczania obowiązujących maksymalnych emisji zanieczyszczeń przez pozwanego. Należy zauważyć, iż okoliczni mieszkańcy, składający zeznania jako świadkowie nie skarżyli się na działanie piekarni - nie przeszkadzał im dym, zapach ani sadze. Zdaniem biegłego, emisja zanieczyszczeń z piekarni nie może być odczuwana jako uciążliwa, nadmierna, przeszkadzająca w codziennym funkcjonowaniu. Sąd pierwszej instancji brał pod uwagę, że w czasie rozpalania przez pozwanego w piecu z komina wydobywa się dym, podobnie przy dokładaniu opału do pieca. Z powyższej okoliczności nie można jednak wyprowadzać wniosku, iż pozwany przekroczył przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa własności nieruchomości, jak i zwyczajów miejscowych. Zasadność roszczenia opartego na naruszeniu przepisu art. 144 k.c. należy oceniać przez pryzmat przeciętnej miary, uwzględniającej obiektywne warunki panujące w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, których przestrzeń w miejscu zamieszkania ulega pewnym ograniczeniom. Przy ocenie przeciętnej miary należy zatem mieć na uwadze przeznaczenie nieruchomości, które wynika z jej charakteru i sposobu korzystania. P. W. wyjaśnił, iż po rozbudowie piekarni, zużywa więcej opału, ponieważ zwiększyła się powierzchnia grzewcza zakładu. Jest w nim teraz dużo pomieszczeń socjalnych, w których musi być ciepło, ponieważ piekarze mają na sobie jedynie cienkie białe kitle. Pozwany jednoznacznie zajmował przy tym stanowisko, iż po rozbudowie zakładu przy ul. (...) , produkcja piekarniczo - cukiernicza i zużycie węgla oraz oleju do celów produkcyjnych, nie uległo zmianie. Powódka starała się wykazać, iż produkcja w piekarni uległa w ostatnich latach zwiększeniu, skoro pozwany zatrudnia coraz więcej pracowników, jednak należy zauważyć, że pracownicy ci są zatrudnieni również w piekarni w Z. , w 14 sklepach należących do pozwanego, jak i w prowadzonym przez niego młynie (metraż pomieszczeń w piekarni przy ul. (...) nie pozwala zresztą, by mogło w nich pracować ponad 70 osób). W konsekwencji Sąd uznał zatem, iż pozwany nie naruszył prawa własności przysługującego powódce w stosunku do nieruchomości przy ul. (...) w sposób uzasadniający zastosowanie art. 222 § 2 k.c. Dlatego też powództwo zostało oddalone jako bezzasadne. Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd oparł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczenie w całości i podnosząc następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: a. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na uznaniu za w pełni przydatny i wiarygodny dowód z pisemnej opinii biegłego sądowego B. C. oraz z ustnej uzupełniającej opinii biegłego, podczas gdy są one dotknięte licznymi wadami, a w tym: - są oparte na błędnych założeniach metodologicznych i faktycznych, - są niekompletne i w rezultacie nie odpowiadają na postawione tezy dowodowe, - nie są należycie uzasadnione i zawierają nieweryfikowalne wnioski, - zawierają niespójne, nielogiczne i sprzeczne ze sobą wnioski, - zawierają wnioski, które są sprzeczne z mającymi zastosowanie do jej wydania przepisami prawa, a w rezultacie czego wzmiankowane dowody należało uznać za zupełnie nieprzydatne i niewiarygodne; b. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na nieuprawnionym wywiedzeniu z dowodu z uwierzytelnionej kopii notatki służbowej naczelnik Wydziału (...) i Ochrony (...) Starostwa Powiatowego w S. wniosku, że ,,po rozbudowie zakładu przy ul. (...) , produkcja piekarniczo - cukiernicza i zużycie węgla oraz oleju do celów produkcyjnych, nie uległo zmianie”, podczas gdy taki wniosek z niej nie wynika; c. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na nieuprawnionym i bezkrytycznym uznaniu za wiarygodny dowodu z przesłuchania Pozwanego w zakresie w jakim służył on Sądowi Rejonowemu do ustalenia, że ,,po rozbudowie zakładu przy ul. (...) , produkcja piekarniczo - cukiernicza i zużycie węgla oraz oleju do celów produkcyjnych, nie uległo zmianie” pomimo tego, że wnioski płynące z tego dowodu stoją w jawnej sprzeczności do wniosków płynących z innych dowodów, które Sąd Rejonowy również uznał za wiarygodne, a wobec czego dowód z przesłuchania pozwanego należało uznać za niewiarygodny, ponieważ miał interes w tym, aby zeznawać na swoją korzyść; d. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na nieuprawnionym i bezkrytycznym uznaniu za wiarygodne dowody z zeznań świadków S. G. , Z. K. , E. K. , A. K. , D. C. , K. K. w zakresie w jakim zeznania tych świadków służyły Sądowi Rejonowemu do ustalenia, że ,,w pobliżu piekarni nie występuje zbyt uciążliwy zapach pieczywa - na zewnątrz budynku jest on okresowo wyraźnie wyczuwalny, ale niezbyt intensywny”, podczas gdy ci świadkowie zamieszkują lub pracują w znacząco większej odległości od piekarni, niż powódka, która zamieszkuje na działce bezpośrednio z nią graniczącej, a wobec czego ich odczucia odnośnie uciążliwości tego zapachu nie są miarodajne dla oceny, czy jest on uciążliwy dla powódki, z uwagi na diametralnie różną sytuację tych świadków oraz powódki; e. art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a polegającej na nieusprawiedliwionym uznaniu zeznań świadków M. Z. (2) i A. Z. za niewiarygodne w zakresie jakim ci świadkowie zeznali, że uciążliwości powodowane przez emisję z piekarni pozwanego są na tyle uciążliwe, że uniemożliwiają im spędzanie czasu na wolnym powietrzu na terenie posesji położonej przy ul. (...) i w rezultacie czego na błędnym ustaleniu przez Sąd Rejonowy, że ta emisja nie może być odczuwana jako uciążliwa, mimo że zeznania tych świadków są spójne, wiarygodne oraz znajdują odzwierciedlenie m.in. w pisemnej opinii biegłego i uzupełniającej ustnej opinii biegłego, którą Sąd Rejonowy uznał za wiarygodną; 2. naruszenie prawa materialnego, tj.: a. art. 144 k.c. , poprzez jego błędną wykładnię w zakresie w jakim ten przepis odnosi się do pojęcia „przeciętnej miary” oraz określa kryteria, którymi należy się kierować przy ocenie, czy sposób wykonywania prawa własności nieruchomości zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad tę miarę, a których to kryteriów Sąd Rejonowy nie uwzględnił w należyty sposób wydając wyrok, co spowodowało, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił przeciętną miarę zakłóceń, a co rezultacie skutkowało mylnym uznaniem przez Sąd Rejonowy, że działania pozwanego objęte powództwem nie zakłócały korzystania przez powódkę z nieruchomości powódki ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, podczas gdy faktycznie tę miarę przekraczały; b. art. 222 § 2 k.c. , poprzez jego niezastosowanie, będące efektem naruszeń przepisów postępowania objętych zarzutami z pkt 1 lit. a-i powyżej oraz naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 144 k.c. objętego zarzutem z pkt 2 lit. b powyżej, pomimo tego, że pozwanego objęte powództwem stanowiły naruszenie przysługującego powódce prawa własność do nieruchomości powódki w inny sposób aniżeli przez pozbawienie jej faktycznego władztwa nad rzeczą. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o: 1. zmianę zaskarżanego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz nakazanie pozwanemu, aby niezwłocznie zaniechał naruszeń przysługującego powódce prawa własności nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) oznaczonej, jako działka gruntu nr (...) (poprzednio 731/2) oraz przy ul. (...) oznaczonej, jako działka gruntu nr (...) (poprzednio 731/1), dla której to nieruchomości prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Sieradzu VI Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr SR 1 (...) , polegających na emisji zanieczyszczeń (spalin, dymu, zapachów) z pieców piekarniczych wykorzystywanych przez pozwanego w swojej piekarni usytuowanej na nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) , oznaczonej jako działka gruntu nr (...) (poprzednio 737) oraz 144 (poprzednio 736), dla której to nieruchomości prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Sieradzu VI Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr (...) ; 2. zasadzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwany domagał się oddalenia apelacji na koszt powódki. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skarżącej, Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, w takim zakresie, na jaki zezwalały przeprowadzone dowody, po dokonaniu ich oceny zgodnie z kryteriami wskazanymi w art. 233 k.p.c. Ustalenia te Sąd Okręgowy uznaje za własne. Skuteczne postawienie zarzutu dokonania błędnych ustaleń, będącego konsekwencją niewłaściwej oceny materiału dowodowego wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Wyrażenie przez stronę odmiennego poglądu, co do oceny poszczególnych dowodów jest jej prawem, jednakże możliwość przedstawienia innej wersji stanu faktycznego, nie świadczy jeszcze o nadużyciu swobodnej oceny dowodów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł wyrażonych w art. 233 § 1 k.p.c. i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. W apelacja powódka przede wszystkim podważa moc dowodową opinii wydanej przez biegłego B. C. . Należy w tym miejscu podkreślić, że opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c. , lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej. Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Podważenie mocy dowodowej opinii poprzez zakwestionowanie wiadomości specjalnych, do których biegli się odwołują, bądź wywodzenie z takiej opinii dalszych wniosków opartych na wiadomościach tego rodzaju, z uwagi na treść art. 278 § 1 k.p.c. , może nastąpić wyłącznie poprzez przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii tych samych biegłych lub z opinii innego biegłego. W sprawie przedmiotowej - po złożeniu przez powódkę zarzutów - biegły został przesłuchany i wydał ustną opinię uzupełniającą, w której do zarzutów tych się ustosunkował. Powódka nie złożyła zaś wniosku o wydanie kolejnej opinii uzupełniającej lub dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego. Trzeba zauważyć także, że zgodnie z regułami postępowania cywilnego, sąd dokonuje ustaleń faktycznych na podstawie zgromadzonych dowodów. Dowodu nie wymagają jedynie fakty przyznane lub powszechnie znane (art. 227 i następne k.p.c. ). Zgodnie zaś z zasadą rozkładu ciężaru dowodu w procesie ( art. 232 k.p.c. , 6 k.c. ), strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Jako podstawę faktyczną swego żądania powódka powołała się na okoliczność, iż pozwany dopuszcza się immisji, zakłócając korzystanie z jej nieruchomości ponad przeciętną miarę. To zatem jej obowiązkiem było wykazanie, że emisja zanieczyszczeń przez zakład prowadzony przez pozwanego przekracza dopuszczalne normy lub czyni korzystanie z nieruchomości powódki szczególnie uciążliwym, nie zaś obowiązkiem pozwanego przedstawienie dowodów na okoliczność, że poziom zakłóceń i uciążliwości nie jest nadmierny. Dowodu zaś o charakterze obiektywnym, a takim jest opinia biegłego - w przeciwieństwie do osobowych źródeł osobowych - skarżąca nie przedstawiła. Innymi słowy, nawet zasadność niektórych uwag pod adresem opinii biegłego, nie daje podstaw do dokonania ustaleń sprzecznych z jej wnioskami. Powódka akcentuje w apelacji okoliczności, które wskazują na prawdopodobieństwo zwiększenia produkcji w zakładzie pozwanego pozostającego w związku ze zwiększeniem zużycia węgla i oleju - rozbudowa, wzrost liczby pracowników. Pomijając już kwestię, że chodzi tylko o prawdopodobieństwo, to nawet jednak gdyby zwiększenie to miało miejsce, nie przesądza to jeszcze o takim wzroście emisyjności zanieczyszczeń - dymu, spalin, który spowodowałby przekroczenie przeciętnej miary. Jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy, ustalenie, czy dochodzi do immisji nie może opierać się na subiektywnym odczuciu dochodzącego roszczeń. Nie nasuwa zastrzeżeń także ocena pozostałych dowodów, które korelują z opinią. Trzeba zauważyć, że B. jest bardzo małą miejscowością, więc odległości innych posesji od przedsiębiorstwa pozwanego również są niewielkie. Poza tym, mieszkańcy bywają na terenie zakładu, dokonując zakupów w piekarni, więc mają możliwość obserwacji stanu powietrza bezpośrednio na nieruchomości. Do tego wskazać należy na wszelkie dokumenty urzędowe oraz wyniki postępowań administracyjnych, które nie wykazały jakichkolwiek nieprawidłowości w działalności przedsiębiorstwa pozwanego. W świetle całokształtu materiału dowodowego, nie może budzić zastrzeżeń odmowa w części wiarygodności zeznaniom powódki oraz członków jej najbliższej rodziny, biorąc pod uwagę sprzeczność zawartych w nich twierdzeń z pozostałymi dowodami, a także zainteresowanie wynikiem sprawy, w szczególności w kontekście wynajmu przez powódkę pomieszczeń dla prowadzenia działalności konkurencyjnej. Wbrew twierdzeniom apelacji, zeznania te nie znajdują potwierdzenia w opinii biegłego, której wnioski są odmienne. Zresztą teza ta pozostaje w sprzeczności z tymi zarzutami apelacji, w których powódka usiłuje wnioski opinii podważyć. Przechodząc do omówienia zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że jak słusznie wskazywał Sąd pierwszej instancji, „przeciętną miarę” określać należy ad casum, na podstawie obiektywnych warunków, panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie. Niedogodności w korzystaniu z nieruchomości na skutek oddziaływania z nieruchomości sąsiadującej nie przekraczają „przeciętnej miary”, jeżeli możliwe jest korzystanie z niej zgodnie z przeznaczeniem, mimo utrudnień; przekraczają ją zaś wtedy, gdy utrudnienia są na tyle poważne, że normalne używanie nieruchomości staje się praktycznie niemożliwe lub ponadprzeciętnie uciążliwe. Pojęcie „przeciętna miara” w rozumieniu art. 144 k.c. zakłada obowiązek biernego znoszenia oddziaływania we wszelkiej postaci w określonym stopniu, jeżeli to oddziaływanie nie ma charakteru szykany. Oceniając przeciętną miarę zakłóceń, należy zbadać częstotliwość zakłóceń, ich porę w ciągu doby, intensywność, skutki dla zdrowia i życia ludzi, rodzaj źródła immisji, motywację właścicieli nieruchomości, czy też wartość, jaką społeczeństwu przynoszą działania wytwarzające immisje. Nie są objęte zakazem zakłócenia, z którymi każdy inny właściciel powinien się liczyć w konkretnych warunkach, ponieważ nie jest możliwe wyeliminowanie wszelkich uciążliwości stwarzanych przez życie w określonym środowisku, okolicy i stosunkach. Jak wynika z zapisów uchwały Nr XXVII/174/05 Rady Gminy B. z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru zespołu osadniczego B. - W. - S. w gminie B. - działki położone w B. o dawnych numerach ewidencyjnych (...) stanowią tereny oznaczone symbolem (...) o podstawowym przeznaczeniu: zabudowa techniczno - produkcyjna - obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, na terenie których adaptuje się istniejącą zabudowę produkcyjno - usługową. Dla nieruchomości powódki przewidziano zaś zabudowę mieszkaniową i mieszkaniowo - usługową. Nie są to zatem tereny wyłącznie mieszkaniowe, czy też rekreacyjne. Warto też zauważyć, że w przeciwieństwie do rodziny pozwanego, powódka nie zamieszkuje na swojej nieruchomości. Podsumowując, należy w pełni zaakceptować konstatację Sądu pierwszej instancji, że choć oczywiście działalność prowadzona przez pozwanego oddziałuje na nieruchomości powódki, wiąże się z pewnymi uciążliwościami, to jednak jest to nieuniknione w warunkach zabudowy miejskiej, w której znajdują się zakłady świadczące określone usługi dla ludności. Oczywiście rację ma skarżąca, że w przedmiotowym postępowaniu Sąd rozstrzyga spór o charakterze cywilnym i bada, czy działalność pozwanego jest zgodna z prawem w kontekście przepisów prawa cywilnego, nie zaś administracyjnego. Jednak nie jest prawdziwy zarzut apelacji, że Sąd Rejonowy nadał „legalności” działalności pozwanego w rozumieniu prawa administracyjnego decydujące znaczenie, a jedynie wziął ją pod uwagę, jako jeden z czynników mających wpływ na ocenę pozostałych dowodów. Zresztą, omawiając tę kwestię powódka popada w kolejną sprzeczność, powołując się w dalszej części wywodu na naruszenie przez pozwanego zapisów Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie doszło również do naruszenia przez Sąd Rejonowy prawa materialnego, dlatego też, zgodnie z art. 385 k.p.c. , Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. , zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1 800 złotych, stanowiącą wynagrodzenie reprezentującego powódkę pełnomocnika, obliczoną na podstawie § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2015., poz. 1804 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI