I CA 35/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o wpis prawa własności do księgi wieczystej Kw. nr (...). Wnioskodawca, SI Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, domagał się wpisu udziału wynoszącego (...) części w prawie własności nieruchomości, powołując się na umowę przeniesienia własności z 07 września 2015r. zawartą z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Sąd Rejonowy w Wieluniu oddalił wniosek, opierając się na wcześniejszym prawomocnym postanowieniu z 29 czerwca 2016r., które uchyliło wpis i oddaliło wniosek o wpis prawa własności na rzecz (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z uwagi na nieważność umowy przeniesienia własności z 03 września 2015r. Sąd Rejonowy uznał, że umowa ta była nieważna w świetle art. 58 § 1 k.c. z powodu naruszenia przepisów prawa spółdzielczego, w szczególności braku wymaganej uchwały Walnego Zgromadzenia wyrażającej zgodę na zbycie całego udziału w nieruchomości oraz braku uchwały zezwalającej na pokrycie nabytych udziałów wkładem niepieniężnym. Wnioskodawca w apelacji zarzucił naruszenie art. 626 8 § 2 k.p.c. poprzez wyjście poza kognicję sądu wieczystoksięgowego oraz naruszenie art. 228 § 2 k.p.c. poprzez uznanie oceny ważności umowy z innego postępowania za fakt znany sądowi z urzędu. Sąd Okręgowy oddalił apelację, stwierdzając, że kognicja sądu wieczystoksięgowego, choć ograniczona do badania treści i formy dokumentów oraz treści księgi wieczystej, pozwala na oddalenie wniosku, gdy istnieją znane urzędowo przeszkody do wpisu. Sąd wskazał, że prawomocne postanowienie o nieważności umowy przeniesienia własności na rzecz poprzednika (...) Spółki z o.o. stanowi taką przeszkodę, ponieważ podmiot ten nie mógł skutecznie przenieść prawa, którego sam nie nabył (nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet). Dodatkowo, brak wpisu prawa własności poprzednika do księgi wieczystej uniemożliwiał jego zbycie przed ujawnieniem. Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji działał zgodnie z kognicją, opierając się na faktach znanych mu urzędowo z treści księgi wieczystej, co uzasadniało oddalenie wniosku na podstawie art. 626 9 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego, dopuszczalności oddalenia wniosku o wpis z powodu znanych urzędowo przeszkód prawnych (nieważność umowy, brak skutecznego nabycia prawa przez poprzednika), a także stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy przeniesienia własności nieruchomości w kontekście prawa spółdzielczego i postępowania wieczystoksięgowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd wieczystoksięgowy może oddalić wniosek o wpis na podstawie okoliczności znanych mu urzędowo, które stanowią przeszkodę do dokonania wpisu, nawet jeśli formalnie dokumenty spełniają wymogi formalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd wieczystoksięgowy jest uprawniony do oddalenia wniosku o wpis, jeżeli istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania, która wynika z prawa materialnego, nawet jeśli dokumenty dołączone do wniosku są formalnie poprawne.
Uzasadnienie
Sąd wieczystoksięgowy bada nie tylko treść i formę dokumentów, ale także treść księgi wieczystej i inne znane mu urzędowo okoliczności. Nieważność umowy przeniesienia własności, stwierdzona prawomocnym postanowieniem, stanowi taką przeszkodę, ponieważ zbywca nie mógł skutecznie przenieść prawa, którego sam nie nabył.
Jaki jest zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego w badaniu ważności czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kognicja sądu wieczystoksięgowego jest ograniczona do badania treści i formy dołączonych dokumentów oraz treści księgi wieczystej, jednakże obejmuje również badanie skuteczności materialnej czynności prawnej, która ma być podstawą wpisu.
Uzasadnienie
Sąd wieczystoksięgowy musi badać, czy czynność prawna uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy, sąd może oddalić wniosek, nawet jeśli formalnie dokumenty są poprawne, zwłaszcza gdy nieważność wynika z przepisów prawa materialnego.
Czy rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę, gdy umowa o przeniesienie własności nieruchomości była nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni nabywcy, jeżeli umowa o przeniesienie własności nieruchomości była nieważna.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nieważność umowy o przeniesienie własności nieruchomości wyłącza zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) SI Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | wnioskodawca |
| (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | uczestnik |
| Spółdzielni (...) | inne | uczestnik |
| Prokuratury Okręgowej w S. | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa jest nieważna.
k.p.c. art. 626 8 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bada treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
k.p.c. art. 626 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli istnieje przeszkoda do jego dokonania.
Pomocnicze
Prawo spółdzielcze art. 38 § § 1 pkt 5
Wymaga uchwały walnego zgromadzenia wyrażającej zgodę na zbycie nieruchomości lub udziału w nieruchomości, a także uchwały zezwalającej na pokrycie nabytych udziałów wkładem niepieniężnym w postaci udziału w prawie własności nieruchomości.
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece art. 5
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni nabywcy, jeżeli umowa o przeniesienie własności nieruchomości była nieważna.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie.
k.p.c. art. 361 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy przeniesienia własności z powodu naruszenia przepisów prawa spółdzielczego. • Brak skutecznego nabycia prawa własności przez poprzednika, co uniemożliwia jego dalsze zbycie (nemo plus iuris). • Znana urzędowo przeszkoda do dokonania wpisu, wynikająca z prawomocnego postanowienia sądu. • Ograniczona kognicja sądu wieczystoksięgowego, która jednak nie wyklucza badania skuteczności materialnej czynności prawnej i uwzględniania znanych urzędowo przeszkód.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 626 8 § 2 k.p.c. poprzez wyjście poza kognicję sądu wieczystoksięgowego. • Zarzut naruszenia art. 228 § 2 k.p.c. poprzez uznanie oceny ważności umowy z innego postępowania za fakt znany sądowi z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 626 ( 8) § 2 k.p.c. , czy art. 228 § 2 k.p.c. , gdyż Sąd dokonując ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie i wyciągając na ich podstawie słuszne wnioski, działał zgodnie z kognicją Sądu wieczystoksięgowego, nie przekraczając jej w żaden sposób, opierając się dodatkowo o okoliczności znane mu urzędowo, mające swoje oparcie w treści księgi wieczystej Kw. nr (...) . • W tych warunkach, mając na uwadze, że Sąd może oddalić wniosek o wpis na podstawie okoliczności znanych mu urzędowo, jeśli stanowią one przeszkodę do dokonania wpisu • podmiot ten nie mógł przenieść skutecznie tego prawa na rzecz wnioskodawcy, gdyż nie stał się jej właścicielem ( nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet).
Skład orzekający
Barbara Bojakowska
przewodniczący
Joanna Składowska
sędzia
Iwona Podwójniak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego, dopuszczalności oddalenia wniosku o wpis z powodu znanych urzędowo przeszkód prawnych (nieważność umowy, brak skutecznego nabycia prawa przez poprzednika), a także stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umowy przeniesienia własności nieruchomości w kontekście prawa spółdzielczego i postępowania wieczystoksięgowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowania wieczystoksięgowego i ograniczenia kognicji sądu, jednocześnie pokazując, jak ważne jest badanie skuteczności materialnej czynności prawnej. Jest to ciekawe dla prawników zajmujących się obrotem nieruchomościami.
“Nieważna umowa, czyli dlaczego nie zawsze wpis do księgi wieczystej jest możliwy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.