I CA 343/15

Sąd Okręgowy w SieradzuSieradz2015-10-28
SAOSnieruchomościksięgi wieczysteŚredniaokręgowy
hipotekaZUSskładkiksięgi wieczystepostępowanie wieczystoksięgoweapelacjanieruchomościzabezpieczenie wierzytelności

Sąd Okręgowy oddalił apelację M.L. od postanowienia o wpisie hipoteki przymusowej ZUS, uznając ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego.

M.L. złożył apelację od postanowienia Sądu Rejonowego utrzymującego w mocy wpis hipoteki przymusowej ZUS na jego nieruchomości. Skarżący podnosił m.in. naruszenie art. 5 k.c. i niesprawiedliwość orzeczenia. Sąd Okręgowy oddalił apelację, wskazując na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego, który bada jedynie treść i formę dokumentów, a nie merytoryczną zasadność decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę wpisu.

Sąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał apelację M.L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu, które utrzymało w mocy wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości M.L., zabezpieczającej wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek. Sąd pierwszej instancji uznał, że suma hipoteki została prawidłowo określona zgodnie z przepisami ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli decyzji administracyjnej ZUS stanowiącej podstawę wpisu. M.L. w apelacji zarzucił naruszenie art. 5 k.c. oraz rażącą niesprawiedliwość orzeczenia, twierdząc, że zaległości powstały nie z jego winy i że ZUS działa wrogo. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podkreślając ograniczoną kognicję sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 626^8 § 2 k.p.c.), który bada jedynie treść i formę dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Sąd wskazał, że nie jest dopuszczalne oddalenie wniosku o wpis ze względu na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego w postępowaniu wieczystoksięgowym, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść i formę dokumentów oraz treść księgi wieczystej, a nie merytoryczną zasadność decyzji administracyjnej.

Uzasadnienie

Kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona do badania formalnych aspektów wniosku i dokumentów, a nie do merytorycznej oceny tytułu wykonawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić apelację

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł.

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł.instytucjawnioskodawca
M. L.osoba_fizycznauczestnik postępowania

Przepisy (8)

Główne

u.k.w.h. art. 110 § pkt 3

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Określa podstawę wpisu hipoteki przymusowej.

u.k.w.h. art. 110^1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy sumy hipoteki przymusowej.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 26 § ust. 3

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Dotyczy decyzji administracyjnej jako podstawy wpisu.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zasady współżycia społecznego; sąd uznał, że nie ma zastosowania w postępowaniu wieczystoksięgowym.

k.p.c. art. 626^8 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Określa zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym.

k.p.c. art. 626^8 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy dokonywania wpisu na wniosek.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczona kognicja sądu wieczystoksięgowego. Brak możliwości badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej w postępowaniu wieczystoksięgowym. Niedopuszczalność stosowania art. 5 k.c. w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 5 k.c. Rażąca niesprawiedliwość orzeczenia. Niesumienność płatnika ZUS. Brak możliwości obrony praw przez uczestnika postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Kognicja Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona. Sąd wieczystoksięgowy nie jest bowiem uprawniony do merytorycznej kontroli tytułu wykonawczego. W sprawie o wpis w księdze wieczystej oddalenie wniosku ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego nie jest dopuszczalne.

Skład orzekający

Barbara Bojakowska

przewodniczący

Elżbieta Zalewska – Statuch

sędzia

Joanna Składowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym oraz niedopuszczalność stosowania art. 5 k.c. w tym postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania wieczystoksięgowego i wpisu hipotek przymusowych na podstawie decyzji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia proceduralne w postępowaniu wieczystoksięgowym, co jest istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Sąd wieczystoksięgowy nie oceni, czy ZUS działał słusznie? Kluczowe ograniczenia postępowania.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt Ca 343/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2015 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Bojakowska Sędziowie: SSO Elżbieta Zalewska – Statuch SSO Joanna Składowska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z siedzibą w Z. z udziałem M. L. o wpis hipoteki przymusowej na skutek apelacji M. L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w P. z dnia 20 sierpnia 2015 roku, nr DZ KW 2356/15 postanawia: oddalić apelację. Sygn. akt I Ca 343/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015r., Sąd Rejonowy w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z/e w P. , w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z siedzibą w Z. , z udziałem M. L. , o wpis hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej Kw. nr (...) , utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2015r. dokonany za numerem (...) . Powyższe orzeczenie Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach i wnioskach: Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z siedzibą w Z. złożył wniosek o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV księgi wieczystej Kw. nr (...) , celem zabezpieczenia wierzytelności z tytułu nieopłaconych przez M. L. składek na ubezpieczenia społeczne, kosztów upomnienia, kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami. Jako podstawę dokonania wpisu wskazano decyzję administracyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W. z dnia 11 października 2013r., numer (...) w przedmiocie określenia zadłużenia M. L. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Księga wieczysta Kw. nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki numer (...) , położonych w P. oraz działki numer (...) , położonej w S. . W dziale II księgi wieczystej ujawnione jest prawo własności nieruchomości na rzecz M. L. , syna M. i D. . Zdaniem Sądu Rejonowego, podstawą dokonania zaskarżonego wpisu, była decyzja administracyjna, doręczona skarżącemu na etapie postępowania administracyjnego ( art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ), która to decyzja określiła wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie wraz z odsetkami na łączną sumę 5 370,82 złotych, według stanu na dzień wydania decyzji. Z kolei, w złożonym wniosku wierzyciel określił sumę hipoteki na kwotę 5 406,14 złotych, wskazując, że stanowi ona zabezpieczenie kwoty 2 865,19 złotych tytułem należności głównej, kwoty 32,90 złotych tytułem upomnień i kosztów egzekucyjnych, kwoty 706,00 tytułem odsetek według stanu na dzień sporządzenia wniosku oraz kwoty 1 802,05 złotych tytułem roszczeń o dalsze świadczenia uboczne. W ocenie Sądu pierwszej instancji, tak określona przez wnioskodawcę suma hipoteki jest zgodna z regułą ustalenia sumy hipoteki przymusowej wskazaną w treści art. 110 pkt 3 w zw. z art. 110 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Sąd Rejonowy stwierdził, że dla skuteczności dokonanego wpisu hipoteki bez znaczenia są podnoszone przez skarżącego argumenty w zakresie braku wiedzy o wysokości zadłużenia pozostałego do spłaty, dokonywania przez niego pewnych wpłat w celu uregulowania zaległości, jak również brak konieczności dokonania takiego zabezpieczenia. Rozpoznając wniosek o wpis hipoteki przymusowej sąd wieczystoksięgowy nie jest bowiem uprawniony do merytorycznej kontroli tytułu wykonawczego, w tym wypadku nieostatecznej decyzji ZUS, stanowiącej podstawę wpisu do księgi wieczystej hipoteki przymusowej. Sąd może badać, czy decyzja taka zawiera wszystkie dane konieczne do dokonania wpisu i czy „z przyczyn technicznych” do takiego wpisu się nadaje. Skoro organ administracyjny skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do zabezpieczenia swoich roszczeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i wydał w tym zakresie odpowiednią decyzję administracyjną, którą doręczył dłużnikowi, a obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają zabezpieczenie takich roszczeń publicznych w drodze hipoteki przymusowej to nie ma przeszkód do ujawnienia tego prawa poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Od postanowienia Sądu Rejonowego apelację wniósł uczestnik postepowania M. L. , zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia, zmiany lub przekazania do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji wskazując, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem art. 5 k.c. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący zwrócił uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy i nie uwzględnił całego materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem postanowienia rażąco niesprawiedliwego. Zdaniem M. L. , z okoliczności sprawy wynika, że przez wiele lat był sumiennym płatnikiem ZUS – u, a zaległości postały nie z jego winy. Ponadto podniósł, że składał do ZUS-u wiele pism, domagając się rozłożenia zaległości na raty, czy umorzenia ich, jednak został zignorowany i jego wnioski nie zostały merytorycznie rozpoznane. Skarżący stwierdził także, że nie dysponuje środkami finansowymi, aby mógł skutecznie przeciwstawić się wrogiemu działaniu ZUS-u i dlatego oczekiwał na pomoc Sądu w tym zakresie. Jego zdaniem zasługuje na taką pomoc. Według skarżącego, wykonanie prawa wpisu hipoteki przymusowej nie służy ochronie praw i interesów ZUS-u, lecz względem niego ma charakter wrogi i represyjny. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestnika postępowania jest niezasadna i podlega oddaleniu. Kognicja Sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona, ponieważ Sąd zgodnie z treścią art. 626 8 § 2 k.p.c. bada jedynie treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej, a w oparciu o art. 626 8 § 1 k.p.c. wpis w księdze wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Stosownie do powyższego, ograniczona została także kognicja sądu apelacyjnego. Sąd drugiej instancji rozpoznając apelację rozstrzyga zatem jedynie, czy wpis lub jego odmowa przez Sąd Rejonowy pozostaje w zgodzie z prawem w świetle treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu wniosku złożonego przez uprawniony organ, do którego załączona była decyzja administracyjna doręczona skarżącemu, o jakiej mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , określająca wysokość zadłużenia uczestnika postępowania wynikającego z nieterminowego regulowania składek na ubezpieczenie społeczne, Sąd wieczystoksięgowy był zobligowany dokonać wpisu hipoteki przymusowej na podstawie art. 110 pkt 3 w zw. z art. 110 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Sąd ten nie był natomiast uprawniony do badania zasadności, czy słuszności wydania przez organ ubezpieczeniowy przedmiotowej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 k.c. , wskazać należy, że w sprawie o wpis w księdze wieczystej oddalenie wniosku ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego nie jest dopuszczalne. Dzieje się tak właśnie z racji ograniczonej kognicji sądu w tym postępowaniu i sformalizowanego jego toku. Ponadto podkreślić trzeba, że przepis art. 5 k.c. zapobiega nadużyciu prawa przez jego wykonywanie. W postępowaniu wieczystoksięgowym chodzi zaś jedynie o ujawnienie tego prawa. Stąd zasadność wpisów do księgi wieczystej w postępowaniu wieczystoksięgowym nie podlega badaniu z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2013r., III CSK 75/12, LEX nr 1293780). Z uwagi na powyższe, należało uznać, iż apelacja M. L. i zarzuty w niej sformułowane nie mogły podważyć skutecznie prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dlatego też Sąd Okręgowy - w oparciu o treść art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - apelację oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI