I CA 321/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości, przez którą przebiega gazociąg. Sąd Rejonowy w Łasku oddalił wniosek, opierając się na twierdzeniu, że zgoda jednego z poprzednich właścicieli nieruchomości, J. Ś., na budowę gazociągu stanowiła tytuł prawny do jego eksploatacji. Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro przedsiębiorca posiada już tytuł prawny, ustanowienie służebności nie jest konieczne. Wnioskodawcy zaskarżyli to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Podnosili, że zgoda J. Ś. nie była wystarczająca, ponieważ nie została złożona w formie aktu notarialnego, a także, jako czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem wspólnym, wymagała zgody obojga małżonków. Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał apelację za uzasadnioną. Stwierdził, że zgoda J. Ś. dotyczyła jedynie zezwolenia na budowę gazociągu i czasowego zajęcia nieruchomości, a nie na jego późniejszą eksploatację. Podkreślił, że do ustanowienia służebności gruntowej wymagana jest forma aktu notarialnego, której zgoda nie spełniała. Ponadto, nawet gdyby uznać zgodę za czynność prawną, nie była ona nieważna, ale tworzyła jedynie stosunek zobowiązaniowy (np. użyczenia), który nie był wiążący dla następców prawnych i mógł zostać wypowiedziany. Sąd Okręgowy uznał, że przedsiębiorca nie posiadał aktualnie tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w zakresie eksploatacji gazociągu, co czyniło wniosek o ustanowienie służebności zasadnym. W związku z tym, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, postanowienie zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących służebności przesyłu, znaczenie zgody właściciela na budowę urządzeń przesyłowych, wymogi formalne ustanowienia służebności, ochrona praw nabywców nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego tytułu prawnego do eksploatacji urządzeń przesyłowych, gdy istniała jedynie zgoda na budowę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zgoda jednego z małżonków-właścicieli nieruchomości na budowę gazociągu, złożona w zwykłej formie pisemnej, stanowi tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie eksploatacji gazociągu, wykluczający możliwość ustanowienia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgoda ta nie stanowi wystarczającego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w zakresie eksploatacji gazociągu, zwłaszcza jeśli nie została złożona w formie aktu notarialnego i nie obejmuje wyraźnie zgody na eksploatację.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zgoda właściciela dotyczyła jedynie budowy i czasowego zajęcia nieruchomości, a nie jej późniejszej eksploatacji. Do ustanowienia służebności gruntowej wymagana jest forma aktu notarialnego. Nawet jeśli zgoda tworzyła stosunek zobowiązaniowy, nie był on wiążący dla następców prawnych i mógł zostać wypowiedziany.
Czy zgoda jednego małżonka na budowę gazociągu na nieruchomości objętej wspólnością majątkową, jako czynność przekraczająca zwykły zarząd, jest nieważna z powodu braku zgody drugiego małżonka?
Odpowiedź sądu
Nie, taka czynność nie jest nieważna z powodu braku zgody drugiego małżonka, jeśli nie była jednostronną czynnością prawną, lecz elementem porozumienia. W takich przypadkach stosuje się przepisy o ochronie kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że sankcja nieważności z art. 37 § 3 k.r.o. dotyczy jednostronnych czynności prawnych. Czynność będąca elementem porozumienia, nawet jeśli przekracza zwykły zarząd, nie jest z tej przyczyny nieważna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. Ś. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) o.o. w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 305² § § 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 245 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 365¹
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 36 § § 2 zd. 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 37 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 38
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 70 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 73
u.g.n. art. 124 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgoda jednego małżonka na budowę gazociągu nie stanowi tytułu prawnego do jego eksploatacji. • Brak formy aktu notarialnego dla zgody na ustanowienie służebności. • Stosunek zobowiązaniowy wynikający z zgody nie jest wiążący dla następców prawnych. • Możliwość wypowiedzenia stosunku użyczenia. • Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy i nie przeprowadził postępowania dowodowego.
Odrzucone argumenty
Zgoda J. Ś. na budowę gazociągu stanowi tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. • Uczestnik posiada już tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, co wyklucza ustanowienie służebności przesyłu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zważył: Apelacja jest uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty mają podstawę. • Oczywiście wywód, że o ile przedsiębiorstwo posiada już tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie koniecznym do korzystania z urządzeń przesyłowych, to ustanowienie służebności nie ma podstaw, jest całkowicie trafny. • Istota sprowadza się zatem do oceny czy w okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo sąd pierwszej instancji przyjął, że taki tytuł już istnieje. • Nie może podlegać kwestii, że powyższe nie może być kwalifikowane jako umowne ustanowienie służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, już chociażby z tego powodu, że do ustanowienia takiej służebności wymagane jest oświadczenie właściciela nieruchomości obciążonej w formie aktu notarialnego – bez zachowania tej formy nie jest możliwe ustanowienie służebności gruntowej (art. 245 § 1 i 2 k.c.). • Przede wszystkim zważyć należy na treść „zgody”. Mianowicie, oświadczenie dotyczy jedynie zezwolenia na wybudowanie przez działkę gazociągu. Zgoda odnosi się do wykonania „w/w prac”. Literalna treść wskazuje jedynie na zgodę na wybudowanie gazociągu. W ogóle nie dotyczy zgody na korzystanie z nieruchomości już po wybudowaniu gazociągu. • Skoro tak, to brak jest po stronie uczestnika tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości dla celów posadowionych na niej urządzeń przesyłowych. […]
Skład orzekający
Iwona Podwójniak
przewodniczący
Joanna Składowska
sędzia
Hanna Świderska
sędzia (delegowany)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących służebności przesyłu, znaczenie zgody właściciela na budowę urządzeń przesyłowych, wymogi formalne ustanowienia służebności, ochrona praw nabywców nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego tytułu prawnego do eksploatacji urządzeń przesyłowych, gdy istniała jedynie zgoda na budowę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie zakresu zgody właściciela nieruchomości na budowę infrastruktury przesyłowej i jakie mogą być konsekwencje braku formalnego tytułu prawnego do jej eksploatacji.
“Czy zgoda na budowę gazociągu wystarczy, by legalnie z niego korzystać? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 41 000 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.