I CA 310/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sporu o zapłatę części wynagrodzenia za wykonanie projektu budowlanego na budowę ronda. Powodowie (spółka cywilna) zawarli umowę z Zarządem Dróg Miejskich, który później został zastąpiony przez pozwaną Gminę. Termin wykonania umowy był kilkukrotnie aneksowany, ostatecznie do 31 marca 2011 roku. Powodowie przekazali gotowy projekt 26 sierpnia 2011 roku, ale Gmina naliczyła karę umowną za zwłokę w wysokości 70.244,69 zł i potrąciła ją z należnego wynagrodzenia. Powodowie domagali się zapłaty tej kwoty, argumentując, że opóźnienie wynikało z przyczyn od nich niezależnych, w tym z długiego oczekiwania na decyzje ministra, warunki techniczne od różnych administratorów sieci, konieczność wykonania dodatkowych prac projektowych związanych z inwentaryzacją nieznanych sieci oraz długi czas oczekiwania na opinię Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że powodowie wykazali brak swojej winy za opóźnienie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację Gminy, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i oddalił apelację. Sąd Okręgowy podkreślił, że odpowiedzialność z tytułu kary umownej pokrywa się z ogólną odpowiedzialnością kontraktową, a powodowie wykazali, że opóźnienie nastąpiło z przyczyn, za które nie ponoszą odpowiedzialności. Sąd odrzucił argumenty Gminy dotyczące obowiązku inwentaryzacji sieci i interpretacji przepisów o ZUDP, wskazując, że działania powodów były uzasadnione i podejmowane w interesie inwestycji. Ponadto, sąd zauważył, że Gmina nie poniosła szkody w związku z opóźnieniem, a inwestycja nie została zrealizowana do dnia orzekania, co mogłoby stanowić podstawę do miarkowania kary umownej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych w przypadku opóźnień wynikających z przyczyn niezależnych od wykonawcy, znaczenie uzasadnionych opóźnień w procesie projektowym oraz możliwość miarkowania kar umownych w przypadku braku szkody.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z procesem projektowym w budownictwie drogowym i wymaga uwzględnienia indywidualnych zapisów umownych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opóźnienie w wykonaniu umowy o opracowanie projektu budowlanego, wynikające z przyczyn niezależnych od wykonawcy (np. długie oczekiwanie na uzgodnienia, warunki techniczne, decyzje administracyjne), zwalnia wykonawcę z odpowiedzialności za nieterminowe wykonanie zobowiązania i tym samym wyklucza możliwość naliczenia kary umownej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opóźnienie wynikające z przyczyn niezależnych od wykonawcy, za które nie ponosi on odpowiedzialności, zwalnia go z odpowiedzialności kontraktowej, co wyklucza możliwość naliczenia kary umownej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powodowie wykazali, iż opóźnienie w wykonaniu umowy było następstwem okoliczności, za które nie ponoszą odpowiedzialności, takich jak długie oczekiwanie na decyzje administracyjne, warunki techniczne od innych podmiotów oraz opinie Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej. Brak winy wykonawcy w opóźnieniu oznacza brak podstaw do naliczenia kary umownej.
Czy sąd może miarkować (zmniejszyć) karę umowną, jeśli wykonanie zobowiązania było częściowo opóźnione, ale strona pozwana nie poniosła szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli nie można całkowicie uwolnić wykonawcy od odpowiedzialności, sąd może miarkować karę umowną, biorąc pod uwagę częściowe wykonanie zobowiązania oraz brak szkody po stronie zamawiającego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że nawet gdyby uznać pewną odpowiedzialność wykonawcy, to fakt, iż projekt był w przeważającej części wykonany do pierwotnego terminu, a pozwana strona nie poniosła żadnej szkody (inwestycja nie została zrealizowana), stanowiłby podstawę do istotnego zmniejszenia kary umownej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina M. (...) | organ_państwowy | pozwany |
| Firma (...) s.c. S. K. , T. K. | spółka | powód |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 483
Kodeks cywilny
Kara umowna może być zastrzeżona na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność za owo niewykonanie lub nienależyte wykonanie.
k.c. art. 472
Kodeks cywilny
Jeżeli z przepisów szczególnych albo z czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowiedzialny jest za niezachowanie należytej staranności.
Pomocnicze
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez osobę, z której pomocą dłużnik zobowiązanie wypełnia, dłużnik odpowiada tak, jak za własne działanie lub zaniechanie.
k.c. art. 484 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli zobowiązanie było w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; tak samo może żądać zmniejszenia, jeżeli zobowiązanie było nienależyte, lecz wierzyciel nie poniósł szkody.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego zmienić lub uchylić zaskarżone orzeczenie, albo je utrzymać w mocy.
Ustawa o drogach publicznych art. 39 § 6-8
Przepisy dotyczące lokalizacji kanału technologicznego dla sieci teletechnicznych.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa art. 9
Dotyczy geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz zespołów uzgadniania dokumentacji projektowej.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa art. 11 § 2
Dotyczy terminów wydawania opinii przez Zespół Uzgadniania Dokumentacji Projektowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opóźnienie w wykonaniu umowy wynikało z przyczyn niezależnych od wykonawcy (długie oczekiwanie na decyzje, warunki techniczne, opinie ZUDP). • Wykonawca podjął wszelkie możliwe działania w celu wywiązania się z umowy. • Pozwana Gmina nie poniosła szkody w związku z opóźnieniem. • Projekt został wykonany w znacznej części do pierwotnego terminu. • Naliczona kara umowna była niezasadna.
Odrzucone argumenty
Opóźnienie w wykonaniu umowy było zawinione przez wykonawców. • Działania związane z inwentaryzacją sieci i poszukiwaniem właścicieli nie leżały w interesie pozwanej i nie mieściły się w zakresie obowiązków powodów. • Oczekiwanie na opinię ZUDP ponad ustawowy termin było nieusprawiedliwione i stanowiło zwłokę. • Niezajęcie stanowiska przez ZUDP w terminie oznacza brak zastrzeżeń do projektu.
Godne uwagi sformułowania
„(...) opóźnienie związane z realizacją umowy było następstwem okoliczności, za które nie ponoszą oni odpowiedzialności.” • „(...) naliczenie kary umownej i przedstawienie wierzytelności z tego tytułu do potrącenia było bezpodstawne.” • „(...) nie można działań podejmowanych przez powodów w celu właściwego i poprawnego zrealizowania zleconego im projektu kwalifikować jako niepotrzebnych i prowadzących do bezpodstawnego wydłużenia terminu przygotowania projektu.” • „(...) strona pozwana na skutek opóźnienia w wykonaniu projektu nie doznała żadnej szkody ( budowa ronda nie została wdrożona do realizacji do dnia dzisiejszego ) .”
Skład orzekający
Edward Panek
przewodniczący
Marek Syrek
sędzia
Waldemar Nawrocki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych w przypadku opóźnień wynikających z przyczyn niezależnych od wykonawcy, znaczenie uzasadnionych opóźnień w procesie projektowym oraz możliwość miarkowania kar umownych w przypadku braku szkody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z procesem projektowym w budownictwie drogowym i wymaga uwzględnienia indywidualnych zapisów umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być procesy projektowe i jak ważne jest udowodnienie braku winy w przypadku opóźnień, aby uniknąć kar umownych. Jest to praktyczny przykład dla wykonawców i zamawiających.
“Czy opóźnienie w projekcie budowlanym zawsze oznacza karę? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 70 244,69 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 1800 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.