I CA 31/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K. P. (1) wniósł o zniesienie dożywotniej służebności osobistej mieszkania ustanowionej na rzecz swojej siostry J. P. w domu rodzinnym. Argumentował, że pozwana wyprowadziła się do własnego, nowo wybudowanego domu i służebność utraciła dla niej znaczenie. Sąd Rejonowy w Brzesku oddalił powództwo, uznając, że służebność pełniła funkcję alimentacyjną wobec schorowanej matki stron, G. P., a jej zniesienie mogłoby pozbawić ją opieki. Sąd Rejonowy uznał również, że żądanie powoda, który sam nie wywiązywał się z obowiązków opieki nad matką, stanowiło nadużycie prawa cywilnego (art. 5 k.c.). Sąd Okręgowy w Tarnowie, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok w całości. Sąd Okręgowy uznał, że kluczową kwestią jest ocena, czy służebność mieszkania nadal utrzymuje znaczenie prawne dla uprawnionej J. P. Stwierdził, że służebność mieszkania ma na celu przede wszystkim zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych uprawnionego. Ponieważ pozwana J. P. zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym domu, służebność w domu rodzinnym utraciła dla niej znaczenie prawne. Sąd Okręgowy podkreślił, że Sąd Rejonowy błędnie połączył sytuację J. P. z prawami jej matki, G. P. Zgodnie z art. 301 § 1 k.c., G. P. jako uprawniona z tytułu umowy dożywocia może przyjąć do mieszkania osoby potrzebne do prowadzenia gospodarstwa domowego. W związku z tym J. P. nadal będzie mogła opiekować się matką w ramach służebności przysługującej G. P., nawet po zniesieniu jej własnej służebności mieszkania. Sąd Okręgowy uznał również, że Sąd Rejonowy nieprawidłowo zastosował art. 5 k.c., gdyż kwestia nadużycia prawa nie została podniesiona przez pozwaną, a ponadto istnieją inne środki prawne do dochodzenia roszczeń związanych z opieką nad matką. W konsekwencji Sąd Okręgowy zniósł służebność bez wynagrodzenia i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 295 k.c. w kontekście służebności mieszkania, gdy uprawniony zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe gdzie indziej, a także relacja między służebnością mieszkania a obowiązkiem opieki nad rodzicem.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rodzinnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy służebność faktycznie utraciła znaczenie dla uprawnionego. Zastosowanie art. 5 k.c. jest subsydiarne i wymaga spełnienia określonych przesłanek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy służebność mieszkania, ustanowiona na rzecz osoby, która wyprowadziła się do własnego domu i nie zaspokaja już w ten sposób swoich podstawowych potrzeb mieszkaniowych, utraciła wszelkie znaczenie prawne, uzasadniając jej zniesienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służebność mieszkania utraciła wszelkie znaczenie prawne dla uprawnionej, ponieważ zaspokaja ona swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym domu, a jej dalsze utrzymywanie służyłoby jedynie pośrednio opiece nad matką, co nie jest główną funkcją służebności mieszkania.
Uzasadnienie
Służebność mieszkania ma na celu przede wszystkim zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych uprawnionego. Jeśli uprawniony zaspokaja te potrzeby we własnym domu, służebność traci swoje podstawowe znaczenie. Możliwość opieki nad matką może być realizowana w ramach służebności przysługującej matce.
Czy żądanie zniesienia służebności mieszkania przez właściciela, który sam nie wywiązuje się z obowiązków opieki nad schorowaną matką, stanowi nadużycie prawa cywilnego w rozumieniu art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, w tej konkretnej sytuacji żądanie zniesienia służebności nie stanowi nadużycia prawa, ponieważ uprawniona nadal będzie mogła sprawować opiekę nad matką w ramach służebności przysługującej matce, a kwestie niewywiązywania się z obowiązków opieki przez powoda powinny być rozpatrywane w innym trybie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że zastosowanie art. 5 k.c. wymaga zarzutu strony, a w tej sprawie nie został on podniesiony przez pozwaną. Ponadto, możliwość sprawowania opieki nad matką przez pozwaną nie jest wyłączona po zniesieniu jej służebności, a kwestie niewywiązywania się przez powoda z obowiązków wobec matki powinny być dochodzone odrębnie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| J. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 295
Kodeks cywilny
Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.
k.c. art. 297
Kodeks cywilny
Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału regulującego służebności osobiste.
Pomocnicze
k.c. art. 298
Kodeks cywilny
Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.
k.c. art. 301 § § 1
Kodeks cywilny
Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie inne osoby, gdy są one potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
k.c. art. 908 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca zobowiązał się przyjąć zbywcę do wspólnego zamieszkania, ponosi on, w braku odmiennego postanowienia umowy, wszystkie pożytki i ciężary spadku po zbywcy w chwili otwarcia spadku. Powinien także pomagać zbywcy w chorobie.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, wskazanie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uwzględnienia apelacji sąd drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W wyroku uwzględniającym powództwo sąd zasądzi od strony pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów procesu, jeżeli strona powodowa ich żąda.
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność mieszkania utraciła znaczenie dla pozwanej, gdyż zaspokaja ona swoje potrzeby mieszkaniowe we własnym domu. • Funkcja alimentacyjna służebności mieszkania powinna być oceniana w odniesieniu do potrzeb uprawnionego, a nie osoby trzeciej (matki). • Pozwana nadal będzie mogła opiekować się matką w ramach służebności przysługującej matce. • Zastosowanie art. 5 k.c. wymaga zarzutu strony, a kwestie opieki nad matką powinny być dochodzone odrębnie.
Odrzucone argumenty
Służebność mieszkania pełni funkcję alimentacyjną wobec chorej matki i jej zniesienie naraziłoby ją na brak opieki. • Żądanie zniesienia służebności przez powoda, który nie wywiązuje się z obowiązków opieki, stanowi nadużycie prawa (art. 5 k.c.). • Konflikt rodzinny może uniemożliwić pozwanej opiekę nad matką po zniesieniu służebności.
Godne uwagi sformułowania
Służebność mieszkania jest służebnością czynną, która uprawnia daną osobę fizyczną do korzystania z cudzej nieruchomości (nieruchomości obciążonej) w określonym zakresie. • Ratio legis tego unormowania wynika z alimentacyjnej funkcji służebności osobistej. • W przedmiocie sprawie służebność osobista mieszkania pełni funkcję alimentacyjną, ustanowione ograniczone prawo rzeczowe służy bowiem pozwanej do opieki nad chorą matką, a nie zaspokajaniu jej potrzeb mieszkaniowych i w związku z tym nie utraciło dla pozwanej znaczenia. • Sąd Rejonowy uznał, że działanie powoda należy uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. • Sąd Okręgowy zauważa, że apelacja w tej sprawie sprowadza się w zasadzie do zakwestionowania oceny prawnej dokonanej przez Sąd Rejonowy, albowiem w warstwie faktycznej istotne dla rozstrzygnięcia fakty, nie są przedmiotem kontrowersji. • W rzeczywistości omawiane prawo rzeczowe ma na celu w pierwszej kolejności, jak wskazuje sama nazwa, zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych uprawnionego.
Skład orzekający
Mariusz Sadecki
przewodniczący
Wiesław Grajdura
sędzia
Piotr Wicherek
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 295 k.c. w kontekście służebności mieszkania, gdy uprawniony zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe gdzie indziej, a także relacja między służebnością mieszkania a obowiązkiem opieki nad rodzicem."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rodzinnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest ustalenie, czy służebność faktycznie utraciła znaczenie dla uprawnionego. Zastosowanie art. 5 k.c. jest subsydiarne i wymaga spełnienia określonych przesłanek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt rodzinny i zawiłości prawne związane ze służebnościami, a także interpretację kluczowych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących praw rzeczowych i zasad współżycia społecznego.
“Czy można odebrać siostrze prawo do mieszkania w domu rodzinnym, bo ma własny dach nad głową, mimo że opiekuje się chorą matką?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.