I CA 280/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki W. S. o zadośćuczynienie i odszkodowanie w związku ze złamaniem obu kości przedramienia po potknięciu się o wystającą krawędź pokrywy studzienki wodociągowej na chodniku. Powódka wystąpiła bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi zarządcy drogi, którym był Burmistrz Miasta D. Sąd Rejonowy w Wieluniu wyrokiem wstępnym uznał roszczenie za usprawiedliwione co do zasady. Ustalono, że krawędź studzienki wystawała ponad powierzchnię chodnika, a zarządca drogi (Miasto i Gmina D.) był ubezpieczony w pozwanym towarzystwie. Sąd pierwszej instancji uznał zachowanie zarządcy za bezprawne i zawinione, wskazując na naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych i prawa budowlanego, a także obowiązków utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie. Apelację od wyroku złożył pozwany ubezpieczyciel, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów i naruszenie art. 415 k.c. poprzez bezzasadną ocenę prawną winy zarządcy. Pozwany argumentował, że powódka nie wykazała niezgodności osadzenia studzienki z przepisami budowlanymi. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd Okręgowy uznał, że ustalenia faktyczne i ocena prawna sądu pierwszej instancji są prawidłowe. Podkreślono, że niezależnie od tego, czy studzienka była pierwotnie osadzona niezgodnie z przepisami, jej wystawanie ponad powierzchnię chodnika naruszało podstawowe zasady bezpieczeństwa i obowiązek zarządcy drogi do utrzymania chodnika w stanie umożliwiającym bezpieczne poruszanie się. Obowiązek ten wynikał zarówno z ustawy o drogach publicznych (utrzymanie nawierzchni, okresowe kontrole), jak i z prawa budowlanego (utrzymanie obiektu budowlanego). Brak działań naprawczych stanowił naruszenie obowiązków, co uzasadniało przypisanie winy i odpowiedzialności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody wynikłe z zaniedbań w utrzymaniu chodnika, nawet jeśli pierwotne wykonanie było zgodne z przepisami.
Dotyczy specyficznej sytuacji potknięcia się o studzienkę; ogólne zasady odpowiedzialności zarządcy drogi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarządca drogi ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z potknięcia się pieszego o wystającą ponad powierzchnię chodnika pokrywę studzienki wodociągowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarządca drogi ponosi odpowiedzialność, ponieważ niezależnie od zgodności osadzenia studzienki z przepisami budowlanymi, jej wystawanie ponad poziom chodnika narusza obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarządca drogi ma ustawowy obowiązek utrzymania chodnika w stanie zapewniającym bezpieczeństwo. Wystająca studzienka, niezależnie od przyczyny, stanowiła zagrożenie i naruszała ten obowiązek. Brak działań naprawczych potwierdzał winę zarządcy.
Czy dla przyjęcia odpowiedzialności zarządcy drogi za szkodę na chodniku konieczne jest udowodnienie niezgodności osadzenia studzienki z konkretnymi przepisami prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest to konieczne. Bezprawność może wynikać również z naruszenia ogólnego obowiązku utrzymania chodnika w stanie bezpiecznym dla użytkowników.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nawet jeśli pierwotne osadzenie studzienki było zgodne z przepisami, to jej późniejsze wystawanie ponad poziom chodnika, spowodowane np. obniżeniem się nawierzchni, stanowiło naruszenie obowiązku utrzymania drogi w należytym stanie i zapewnienia bezpieczeństwa.
Czy odpowiedzialność zarządcy drogi za szkodę wyrządzoną przez wadliwy stan chodnika opiera się na art. 417 k.c. czy na zasadach ogólnych odpowiedzialności deliktowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność zarządcy drogi za szkody w sferze gospodarczo-majątkowej, w tym zarządzanie drogami, opiera się na zasadach ogólnych, np. art. 416 k.c. (wina organizacyjna) lub art. 415 k.c.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zarządzanie drogami należy do sfery gospodarczo-majątkowej, a nie władzy publicznej, dlatego art. 417 k.c. nie ma zastosowania. Odpowiedzialność jednostek samorządu terytorialnego w takich przypadkach kształtuje się na zasadach ogólnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo (...) z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności osoby prawnej (zarządcy drogi) za szkodę z tytułu winy organizacyjnej.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Określa związek przyczynowy między zachowaniem a szkodą.
u.d.p. art. 20 § 10
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek przeprowadzania okresowych kontroli stanu dróg i obiektów inżynierskich, w tym weryfikacji cech i wskazania usterek wymagających prac konserwacyjnych lub naprawczych ze względu na bezpieczeństwo ruchu.
p.b. art. 61
Prawo budowlane
Obowiązek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego utrzymania i użytkowania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym.
Pomocnicze
k.c. art. 822 § 4
Kodeks cywilny
Podstawa do wystąpienia z powództwem bezpośrednio przeciwko zakładowi ubezpieczeń.
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Nie dotyczy szkód wyrządzonych przez organy JST w sferze gospodarczo-majątkowej.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę z tytułu winy (w ramach winy anonimowej).
k.c. art. 444
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń o naprawienie szkody na osobie (koszty leczenia, utracone zarobki).
k.c. art. 445
Kodeks cywilny
Podstawa roszczeń o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.
u.d.p. art. 4 § 6
Ustawa o drogach publicznych
Definicja chodnika.
u.d.p. art. 19 § 1
Ustawa o drogach publicznych
Określa zarządcę drogi.
u.d.p. art. 19 § 2
Ustawa o drogach publicznych
Zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jako zarządcy dróg gminnych.
u.d.p. art. 20 § 4
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek utrzymania nawierzchni drogi, chodników i innych obiektów.
u.d.p. art. 20 § 11
Ustawa o drogach publicznych
Obowiązek wykonywania robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających.
rozp. MTiGM art. 140
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
Obowiązek zarządcy urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym niezwiązanych z drogą, aby nie naruszały elementów technicznych drogi i nie przyczyniały się do zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub zmniejszenia wartości użytkowej drogi.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezależnie od zgodności osadzenia studzienki z przepisami budowlanymi, jej wystawanie ponad poziom chodnika narusza obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa. • Obowiązek zarządcy drogi obejmuje utrzymanie chodnika w stanie bezpiecznym dla pieszych. • Brak działań naprawczych ze strony zarządcy drogi świadczy o jego winie. • Odpowiedzialność zarządcy drogi w tym zakresie opiera się na zasadach ogólnych odpowiedzialności deliktowej (art. 416, 415 k.c.).
Odrzucone argumenty
Powódka nie wykazała, że studzienka została osadzona niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. • Brak dowodu na naruszenie konkretnych przepisów budowlanych lub norm branżowych. • Odpowiedzialność zarządcy drogi byłaby odpowiedzialnością absolutną bez udowodnienia winy.
Godne uwagi sformułowania
krawędź pokrywy studzienki instalacji wodociągowej (...) wystaje ponad powierzchnię chodnika na grubość około palców dłoni • zachowanie zarządcy drogi w ciągu ul. (...) w D. było bezsprzecznie bezprawne i zawinione • niezlicowanie pokrywy studzienki z poziomem nawierzchni chodnika naruszało obowiązek zapewnienia możliwości bezpiecznego korzystania z chodnika • korzystanie z takiej nawierzchni było po prostu niebezpieczne • brak jakichkolwiek działań naprawczych stanowi w sposób oczywisty naruszenie obowiązków wynikających z utrzymania drogi w zakresie odnoszącym się do obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa korzystania z chodnika
Skład orzekający
Antoni Smus
przewodniczący
Elżbieta Zalewska-Statuch
sędzia
Iwona Podwójniak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody wynikłe z zaniedbań w utrzymaniu chodnika, nawet jeśli pierwotne wykonanie było zgodne z przepisami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji potknięcia się o studzienkę; ogólne zasady odpowiedzialności zarządcy drogi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje praktyczne konsekwencje zaniedbań w utrzymaniu infrastruktury miejskiej i podkreśla odpowiedzialność zarządców za bezpieczeństwo pieszych, co jest tematem powszechnie interesującym.
“Wystająca studzienka na chodniku – czy zarządca drogi zawsze musi zapłacić za wypadek?”
Dane finansowe
WPS: 20 541,67 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.