I Ca 275/23

Sąd Okręgowy w SieradzuSieradz2023-08-24
SAOSnieruchomościspadki wartości nieruchomościŚredniaokręgowy
nieruchomościodszkodowanieobszar ograniczonego użytkowanialotniskoprawo cywilnewartość rynkowaodsetki ustawoweskarbie państwa

Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości zgodnie z żądaniem powodów, korygując błędnie naliczone odsetki ustawowe.

Powodowie dochodzili od Skarbu Państwa odszkodowania za spadek wartości nieruchomości spowodowany utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania lotniska. Sąd Rejonowy zasądził kwotę 39.500 zł wraz z odsetkami od całej kwoty od 1 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy, uwzględniając apelację pozwanego, zmienił wyrok w zakresie odsetek, zasądzając je zgodnie z precyzyjnym żądaniem powodów, tj. od części kwoty od 1 stycznia 2019 r., a od pozostałej części od 1 marca 2020 r., uznając, że sąd pierwszej instancji wyszedł ponad żądanie.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za spadek wartości nieruchomości powodów, będących współwłaścicielami działek położonych w obszarze ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego. Sąd Rejonowy w Łasku zasądził na rzecz powodów kwotę 39.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty. Pozwany Skarb Państwa – Zarząd (...) w B. wniósł apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. poprzez zasądzenie odsetek w sposób wykraczający poza żądanie powodów. Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał apelację za zasadną. Strona powodowa w piśmie rozszerzającym powództwo wniosła o zasądzenie kwoty 39.500 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 10.100 zł od 1 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 29.400 zł od 1 marca 2020 r. do dnia zapłaty. Sąd Rejonowy zasądził odsetki od całej kwoty 39.500 zł od 1 stycznia 2019 r., co stanowiło wyjście ponad żądanie. Sąd Okręgowy, działając na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając odszkodowanie w ustalonej kwocie wraz z odsetkami zgodnie z żądaniem powodów. Postępowanie w zakresie odsetek od kwoty 29.400 zł za okres od 1 stycznia 2019 r. do 29 lutego 2020 r. umorzono na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Wniosek pozwanego o obciążenie powodów kosztami postępowania apelacyjnego oddalono, wskazując, że błąd sądu pierwszej instancji nie obciąża powodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie (art. 321 § 1 k.p.c.).

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy zasądzając odsetki od całej kwoty od daty wcześniejszej niż wskazana przez powodów dla części kwoty, wyszedł ponad ich żądanie. Powodowie precyzyjnie określili daty początkowe naliczania odsetek dla poszczególnych części zasądzonego odszkodowania, a sąd pierwszej instancji nie zastosował się do tego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku

Strona wygrywająca

pozwany (w części dotyczącej odsetek)

Strony

NazwaTypRola
L. S.osoba_fizycznapowód
A. S.osoba_fizycznapowód
Skarb Państwa – (...) Zarząd (...) w B.organ_państwowypozwany

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 321 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.

u.p.o.ś. art. 129 § 2

Ustawa – Prawo ochrony środowiska

Określa podstawę prawną do dochodzenia odszkodowania za spadek wartości nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok.

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może umorzyć postępowanie.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio.

u.g.n. art. 154

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w sposób wykraczający poza żądanie strony powodowej, naruszając art. 321 § 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie zasądzenie ponad żądanie strony powodowej było konsekwencją błędu Sądu Rejonowego, nie zaś powodów

Skład orzekający

Katarzyna Powalska

przewodniczący

J. S.

sędzia

Barbara Bojakowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie w sprawach cywilnych, zasada ne ultra petita (nie orzekanie ponad żądanie)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyjścia sądu ponad żądanie strony w zakresie odsetek. Interpretacja art. 129 Prawa ochrony środowiska w kontekście odszkodowania za spadek wartości nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na przypomnienie fundamentalnej zasady postępowania cywilnego o zakazie orzekania ponad żądanie, szczególnie w kontekście naliczania odsetek.

Sąd zasądził odsetki "za dużo"? Kluczowa lekcja o granicach orzekania.

Dane finansowe

WPS: 39 500 PLN

odszkodowanie: 39 500 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I Ca 275/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 sierpnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący : Sędzia Katarzyna Powalska Sędziowie: Barbara Bojakowska J. S. po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa L. S. i A. S. przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Zarządowi (...) w B. o odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 16 marca 2023 roku, sygn. akt I C 334/19 zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 na następujący: „ 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powodów L. S. i A. S. solidarnie 39 500 ( trzydzieści dziewięć tysięcy pięćset ) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie : od kwoty 10 100 ( dziesięć tysięcy sto ) złotych od 1 stycznia 2019 roku do dnia zapłaty, od kwoty 29 400 ( dwadzieścia dziewięć tysięcy czterysta ) złotych od 1 marca 2020 roku do dnia zapłaty”; umarza postępowanie w zakresie obejmującym orzeczenie o ustawowych odsetkach za opóźnienie od kwoty 29 400 złotych za okres od 1 stycznia 2019 roku do 29 lutego 2020 roku; oddala wniosek pozwanego o obciążenie powodów kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 275/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 16 marca 2023 r. wydanym w sprawie I C 334/19 zasądzono solidarnie od pozwanego Skarbu Państwa – (...) Zarządu (...) z B. na rzecz powodów L. S. oraz A. S. 39.500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 1. wyroku). Ponadto, zasądzono solidarnie od pozwanego na rzecz powodów 5.592,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 2. wyroku) oraz nakazano pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku 4.354,16 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych związanych z opiniami biegłych poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa (pkt 3. wyroku). Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: Powodowie L. S. oraz A. S. są współwłaścicielami na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości B. , gmina S. , składającej się z działki gruntu o numerze ewidencyjnym (...) i pow. 0,6422 ha, objętej księgą wieczystą Kw nr (...) oraz z działki gruntu o numerze ewidencyjnym (...) i pow. 0,6115 ha, objętej księgą wieczystą Kw nr (...) . Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy S. uchwalonym Uchwałą Rady Gminy S. Nr V/40/19 z dnia 28 lutego 2019 r. przedmiotowe działki położone są na terenach zabudowy zagrodowej oraz na terenach rolniczych niższych klas bonitacyjnych V- VI. Zgodnie z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami – Dz. U. z 2001 r., poz. 1899, w przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przypadku braku studium lub decyzji, uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania nieruchomości. Regulację szczególną stanowi uchwała nr XXIX/379/ 16 Sejmiku Województwa (...) z dnia 25 października 2016 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. . Jest to kolejny akt o podobnym charakterze. Poprzednim była uchwała nr LI/ 1469/ 10 Sejmiku Województwa (...) z dnia 9 lutego 2010 r., uchylona przez obecnie wprowadzoną w życie. Obszar ustanowiony na podstawie poprzedniej uchwały nie obejmował jednak przedmiotowej nieruchomości. Określony w obowiązującej uchwale nr XXIX/379/16 obszar ograniczonego użytkowania został podzielony na 2 podobszary oznaczone symbolami A i B: - podobszar A, którego granicę wewnętrzną wyznacza granica terenu lotniska, zewnętrzną natomiast wyznaczają izolinie równoważnego poziomu dźwięku L A. (...) = 60 dB oraz L A. (...) = 50 Db, - podobszar B, którego granicę wewnętrzną wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A, zewnętrzną granicę podobszaru B izolinia równoważnego poziomu dźwięku L A. (...) = 55 dB oraz L A. (...) = 45 dB. Działki strony powodowej znajdują się w strefie B ograniczonego użytkowania. Utrata wartości rynkowej nieruchomości strony powodowej w wyniku wejścia w życie uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr XXIX/379/16 z dnia 25 października 2016 roku w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. (według stanu na dzień 07 grudnia 2016 r.) i cen na dzień 07 grudnia 2022 r. wynosi 39.500 zł. Pełnomocnik strony powodowej wystosował do pozwanego pisemne wezwanie do zapłaty kwoty 50.000 zł w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r. Pismem z 14 grudnia 2018 r. pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń Sąd Rejonowy opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska przyjął, że stronie powodowej przysługuje od pozwanego łączne odszkodowanie w zakresie spadku wartości nieruchomości w wysokości 39.500,00 zł i taką kwotę zasądził od pozwanego. W zakresie odsetek Sąd Rejonowy wskazał, że należne są one od dnia 01 stycznia 2019 r. W ocenie Sądu Rejonowego można by co prawda rozważać ewentualne przyznanie odsetek od chwili wyrokowania, gdyby bowiem wezwaniem do zapłaty a wezwaniem orzeczenia doszło do znaczącej zmiany wartości nieruchomości, co nie wynika z opinii biegłego. Nie było – zdaniem Sądu I instancji – przeszkód, by pozwany już w momencie wezwania wypłacił niesporna jego zdaniem część odszkodowania, ewentualnie wypłacił je z zastrzeżeniem zwrotu. Przyznanie odsetek od daty wyrokowania byłoby chyba nieuprawnionym premiowaniem pozwanego, który nie uznał zasadne roszczenia. Apelację od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik pozwanego, zaskarżając je w części tj. pkt 1 w zakresie zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 39.500,00 zł od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 321 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie polegające na zasądzeniu w pkt 1. sentencji wyroku od pozwanego na rzecz powódki żądanej kwoty wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2019 r. zamiast prawidłowo: - od kwoty 10.100,00 zł od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 29.400,00 zł od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez ustalenie, iż stronie powodowej przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od orzeczonej kwoty, które powinny być liczone w sposób wskazany powyżej; zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych prawem. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym. Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy zasądzając odsetki w sposób wskazany w sentencji wyroku wyraźnie wyszedł poza żądanie strony powodowej, wskazującej w piśmie z dnia 1 marca 2023 r. rozszerzającym powództwo, iż ostateczne wnosi o zasądzenie kwoty 39.500,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 10.100,00 zł od 1 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty i od kwoty 29.400,00 zł od 1 marca 2020 r. do dnia zapłaty. Sąd I instancji orzekając o całości odsetek, zasądzając je od 1 stycznia 2019 r. w stosunku do całej zasądzonej kwoty, wyszedł ponad żądanie strony powodowej. Powodowie nie wnosili bowiem w żadnym wypadku o zasądzenie odsetek od kwoty 29.400,00 zł od 1 stycznia 2019 r. do 29 lutego 2020 r. Dlatego też, Sąd Okręgowy dokonał modyfikacji wyroku Sądu I instancji, zasądzając ustaloną trafnie przez Sąd Rejonowy kwotę 39.500,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zgodnie z żądaniem strony powodowej z postępowania pierwszoinstancyjnego. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieniono zaskarżony wyrok Sądu I instancji, o czym orzeczono w puncie I. wyroku, oraz na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. umorzono postępowanie z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku w zakresie obejmującym orzeczenie o ustawowych odsetkach za opóźnienie od kwoty 29.400,00 zł za okres od 1 stycznia 2019 r. do 29 lutego 2020 r. – o czym orzeczono w punkcie II. wyroku. Jednocześnie, oddalono wniosek pozwanego o obciążenie powodów kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym. Powodowie bowiem w żaden sposób nie zawinili zainicjowaniu postępowaniu przed Sądem II instancji. Zasądzenie ponad żądanie strony powodowej było konsekwencją błędu Sądu Rejonowego, nie zaś powodów. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do obciążania ich kosztami procesu stąd wynikłymi. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w punkcie III. wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI