I Ca 258/13

Sygn. akt I Ca 258/13 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Zalewska-Statuch Sędziowie SSO Iwona Podwójniak SSO Joanna Składowska Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. w Sieradzu na rozprawie sprawy z wniosku T. K. (1) z udziałem E. B. , A. G. (1) , A. G. (2) , I. J. , A. K. (1) , Z. K. , A. K. (2) , J. K. , E. S. i A. S. o zasiedzenie na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestników postępowania A. G. (1) i A. G. (2) od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt I Ns 663/10 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1, nadając mu następującą treść: „stwierdzić, że T. K. (1) córka B. i S. nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 roku udział w wysokości ½ (jedna druga) we własności nieruchomości położonej w W. gmina Ł. , składającej się z działek: (...) o powierzchni 0,0131 ha objętej Księgą Wieczystą urządzoną w Sądzie Rejonowym w Łasku KW (...) oraz (...) o powierzchni 0,0063 ha - oznaczonych na mapie sporządzonej przez biegłego W. L. , wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starosty Ł. w dniu 19 lutego 2014 roku za numerem P. (...) .2014.153; II. umorzyć postępowanie apelacyjne w pozostałej części; III. znieść wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego; IV. nakazać pobrać od wnioskodawczyni T. K. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sadu Okręgowego w Sieradzu kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem częściowego zwrotu wydatków. Sygn. akt I Ca 258/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 marca 2013 roku Sąd Rejonowy w Łasku stwierdził, że T. K. (1) nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1988 roku udziały po 409/2500 we własności nieruchomości położonych w obrębie W. , gmina Ł. oznaczonych na mapie wpisanej do zasobu (...) Ośrodka (...) w Ł. w dniu 20 czerwca 2012 roku jako działki: nr (...) o powierzchni 0,0309 ha i (...) o powierzchni 0,0171 ha. Rozstrzygnięcie zapadło po następujących ustaleniach i wnioskach. A. K. (3) stała się z dniem 4 listopada 1971 roku właścicielką nieruchomości położonej w W. , w skład której wchodziła m. in. działka (...) . Aktualnie A. i A. małżonkowie G. następcy prawni tejże ujawnieni są jako właściciele nieruchomości stanowiącej działkę (...) o powierzchni 1,14 ha. K. K. stał się z dniem 4 listopada 1971 roku właścicielem nieruchomości położonej w W. , w skład której wchodziła m. in. działka (...) . Spadek po K. K. zmarłym 26 grudnia 1989 roku nabyły jego dzieci: I. J. , A. K. (1) , T. K. (2) i Z. K. . Z kolei spadek po T. K. (2) nabyła jego córka A. S. . T. K. (1) od urodzenia, tj. od 1948 roku mieszka w budynku położonym w części na działce (...) i w części na działce (...) . W 1967 roku jej rodzice B. i S. małżonkowie R. przenieśli na nią użytkowane przez nich w tym domu pomieszczenia. Pozostałe pomieszczenia mieszkalne, tworzące dwa osobne mieszkania były zajmowane przez K. K. i A. K. (3) . Każdy użytkownik określonego lokalu uważał się za jego wyłącznego właściciela. Biegły geodeta wydzielił z działki (...) działkę (...) o powierzchni 0,0309 ha oraz z działki (...) działkę (...) o powierzchni 0,0171 ha zajęte przez budynek mieszkalny wraz z przyległym terenem. W dacie 1 stycznia 1988 roku T. K. (1) zajmowała w budynku pomieszczenia o łącznej powierzchni 78,57 m 2 . T. K. (1) , a wcześniej jej rodzice, byli postrzegani jako faktyczni właściciele „połowy” budynku mieszkalnego. Ani T. K. (1) , ani jej poprzednicy nie dowiedli natomiast, że władali samoistnie jakąś częścią nieruchomości znajdującą się poza obrębem budynku mieszkalnego. Posiadanie przez T. K. (1) pomieszczeń w budynku mieszkalnym miało charakter samoistny. Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa i doktryny przedmiotem zasiedzenia może być także udział w prawie własności. Zasiedzenie udziału możliwe jest zarówno w sytuacji gdy nieruchomość była przedmiotem prowadzącego do zasiedzenia współposiadania co najmniej dwóch osób, gdy każda korzysta z całej rzeczy, jak i również wówczas, gdy każda z tych osób uważa się za posiadacza samoistnego posiadanej części, której nie da się fizycznie wydzielić. Nie jest możliwe zasiedzenie części pomieszczeń. W przypadku samoistnego współposiadania polegającego na korzystaniu z określonych pomieszczeń przedmiotem nabycia przez zasiedzenie jest udział w nieruchomości, przy czym domniemywa się, że udziały są równe, chyba że co innego wynika z okoliczności sprawy, a w szczególności z zakresu zajmowanych przez poszczególnych współposiadaczy pomieszczeń w całej nieruchomości. Udział T. K. (1) we własności wydzielonej przez biegłego nieruchomości składającej się z działek (...) należało ustalić jako stosunek powierzchni posiadanych przez nią samoistnie pomieszczeń w budynku mieszkalnym do powierzchni obydwóch działek. Łączna powierzchnia działek wynosi 0,0480 ha, natomiast powierzchnia pomieszczeń na dzień upływu terminu zasiedzenia – 78,57 m 2 . Jest to zatem 16,36% łącznej powierzchni działek, co stanowi 409/2500. Jako początek biegu terminu zasiedzenia należało przyjąć datę 1 stycznia 1968 roku – wtedy bez wątpienia wnioskodawczyni wykonywała samoistne posiadanie użytkowanych przez siebie pomieszczeń. Posiadanie miało charakter posiadania w złej wierze – musiała zdawać sobie sprawę, że weszła w posiadanie części nieruchomości na podstawie umowy, która nie została zawarta z zachowaniem prawem przewidzianej formy. 20. letni okres zasiedzenia upłynął z dniem 1 stycznia 1988 roku. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 kpc . Wnioskodawczynię obciążają wydatki związane z opiniami biegłych stosownie do nabytego udziału. Apelację wnieśli: wnioskodawczyni T. K. (1) oraz uczestnicy postępowania A. i A. małżonkowie G. . Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie w części określającej wysokość nabytego udziału. Zarzuciła naruszenie przepisu art. 172 kc poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisu art. 233 kpc poprzez błędne ustalenie, że wnioskodawczyni nie korzystała w sposób samoistny z części nieruchomości niezabudowanej budynkiem mieszkalnym od strony północnej (werandy). Podnosząc powyższe wnioskodawczyni żądała zmiany postanowienia poprzez stwierdzenie zasiedzenia udziałów po 0,4969 we własności działek (...) . W uzasadnieniu wskazała, że sąd wadliwie przyjął, że wysokość udziału winna odpowiadać proporcji powierzchni pomieszczeń mieszkalnych do powierzchni całej działki. Tak wyliczony udział byłby dla niej krzywdzący – będąc posiadaczem połowy pomieszczeń mieszkalnych w budynku, który stanowi o wartości nieruchomości, jej udział w nieruchomości wynosiłby tylko 16% wartości tejże. Ponadto sąd błędnie ustalił, że obszar znajdujący się poza budynkiem od strony północnej nie był w jej samoistnym posiadaniu. Uczestnicy małżonkowie G. zaskarżyli postanowienie w części stwierdzającej zasiedzenie na rzecz wnioskodawczyni udziału 409/2500 w działce (...) . Zarzucili naruszenie przepisu art. 172 kc poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że samoistne posiadanie części budynku mieszkalnego przez wnioskodawczynię prowadzi do nabycia udziału we własności w ściśle wydzielonej nieruchomości w kształcie określonym przez sąd, chociaż z materiału dowodowego nie wynika, aby posiadanie gruntu nosiło przymiot posiadania samoistnego. Ponadto zarzucili sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym polegającą na przyjęciu, że część działki (...) , na której usytuowany jest budynek mieszkalny i częściowo ogrodzony wokół niego teren od strony południowej i zachodniej ma powierzchnię 309 m 2 , co miałoby się pokrywać z wydzieloną przez biegłego działką (...) o tej samej powierzchni, a z materiału dowodowego wynika, że granice i powierzchnie tych gruntów są inne. Podnosząc powyższe, wnieśli o zmianę postanowienia w zaskarżonej części i oddalenie wniosku w tym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazali, że z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni nie władała samoistnie żadną częścią działki nr (...) ani też (...) . Jednocześnie jednak podali, że posiadanie samoistne wnioskodawczyni ograniczało się tylko do pomieszczeń w budynku mieszkalnym, nigdy nie dotyczyło żadnej części gruntu. W toku postępowania apelacyjnego został dopuszczony dowód z opinii biegłego celem wydzielenia z działek (...) działki pod budynkiem mieszkalnym w granicach wyznaczonych zewnętrznym obrysem ścian budynku, a od strony północnej w granicach obrysu północnej ściany budynku z uwzględnieniem werandy i wybetonowanej powierzchni gruntu – w linii prostej wyznaczonej północną ściana werandy do wysokości wschodniej ściany budynku. Biegły geodeta sporządził mapę zgodnie ze zleceniem jak wyżej i wydzielił grunt zajęty przez budynek mieszkalny: z działki (...) działkę (...) o powierzchni 0,0131 ha oraz z działki (...) działkę (...) o powierzchni 0,0063 ha. Sąd Okręgowy zważył: Sąd pierwszej instancji przyjmując prawidłową zasadę rozstrzygnięcia – nabycie przez wnioskodawczynię udziału we własności nieruchomości wskutek samoistnego posiadania części pomieszczeń w budynku mieszkalnym – ostatecznie błędnie określił zakres nabytego przez wnioskodawczynię prawa. W tym zakresie uznać należy częściowo racje obu apelacji. Mianowicie biegły geodeta wykonując zlecenie sądu pierwszej instancji wyodrębnienia z działek (...) działki znajdującej się pod budynkiem mieszkalnym wraz z powierzchnią werandy i wylewki betonowej od strony północnej (postanowienie - k. 169 odwr.), wydzielił nieruchomość o znacznie większej powierzchni (0,0480 ha). Następnie sąd określił wielkość udziału wnioskodawczyni – w proporcji powierzchni posiadanych samoistnie pomieszczeń w budynku do takiej właśnie powierzchni wydzielonej nieruchomości. W takiej sytuacji w sposób oczywisty nastąpiło wypaczenie przyjętego pierwotnie prawidłowego stanowiska, którego wyrazem była treść tezy dowodowej dla biegłego geodety – zakres nabywanego przez wnioskodawczynię udziału winna określać proporcja powierzchni posiadanych w budynku samoistnie pomieszczeń do powierzchni gruntu zajętego przez tenże budynek. Skoro wnioskodawczyni – jak prawidłowo ustalił sąd pierwszej instancji – nie posiadała samoistnie – poza pomieszczeniami w budynku oraz powierzchnią werandy i wylewki betonowej przy północnej ścianie budynku – żadnej innej części powierzchni działek (...) , to w sposób oczywisty nie zachodziły jakiekolwiek podstawy dla określenia wielkości prawa wnioskodawczyni w proporcji do powierzchni działki ponad zakres posiadania skarżącej. W tym zakresie należało podzielić zarzuty apelacji uczestników – wnioskodawczyni ponad powierzchnię pomieszczeń wraz z werandą i betonową wylewką nie władała samoistnie żadną częścią działki (...) . Z drugiej strony uczestnicy nie kwestionowali samoistnego posiadania wnioskodawczyni w stosunku do pomieszczeń w budynku mieszkalnym – wyrazem takiego stanowiska są także ich twierdzenia zawarte w uzasadnieniu apelacji. W konsekwencji w toku postępowania apelacyjnego należało skorygować błąd, którego dopuścił sąd pierwszej instancji. W tym celu został dopuszczony dowód z opinii biegłego geodety dla wydzielenia z działek (...) powierzchni gruntu zajętego przez budynek mieszkalny wraz z werandą i wylewką betonową od strony północnej. Nowoutworzone działki – (...) mają powierzchnię 0,0194 ha. Powierzchnia pomieszczeń pozostających w samoistnym władaniu wnioskodawczyni w budynku mieszkalnym według niekwestionowanych ustaleń sądu pierwszej instancji wynosi 78,57 m 2 . Ponadto w takim samym władztwie pozostawała również weranda o powierzchni 12,91 m 2 . i częściowo przylegająca do tejże betonowa wylewka. Odniesienie tej powierzchni do powierzchni wydzielonego gruntu wskazuje w przybliżeniu na proporcję 50%. Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnicy obu apelujących stron przyjęli zgodnie taką wielkość udziału wnioskodawczyni, który – jak wskazano zasadniczo odpowiada proporcji powierzchni posiadania samoistnego wnioskodawczyni do powierzchni grunty zajętej przez budynek wraz z werandą i betonową wylewką i jest jednocześnie wyrazem niekwestionowanego postrzegania wnioskodawczyni jako „właścicielki połowy budynku mieszkalnego”. W takim stanie rzeczy zaskarżone postanowienie na podstawie art. 13 § 2 kpc w zw. z art. 386 § 1 kpc należało zmienić i określić wielkość nabytego przez wnioskodawczynię przez zasiedzenie udziału w nieruchomości na 1/2 – także w uwzględnieniu ostatecznie zgodnego stanowisko stron. W konsekwencji w pozostałym zakresie postępowanie apelacyjne podlegało umorzeniu. Wobec połowicznego wyniku apelacji koszty zastępstwa prawnego oraz opłaty od apelacji zostały wzajemnie zniesione, a wnioskodawczynię obciąża w połowie koszt wydatków na opinię biegłego ( art. 520 § 2 kpc ).