I CA 257/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Ostrołęce, rozpoznając sprawę z wniosku J. K. o zasiedzenie, postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. sprostował oczywiste niedokładności w komparycji i sentencji zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Pułtusku, oddalił apelację uczestnika postępowania J. M. (1) oraz zasądził od niego na rzecz wnioskodawczyni zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Rejonowy w Pułtusku stwierdził, że wnioskodawczyni nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości oznaczonej nr 200/36. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja uczestnika postępowania była nieuzasadniona. Podkreślono, że przesłanki zasiedzenia były już badane w innej sprawie, gdzie zarzut zasiedzenia skutecznie obronił wnioskodawca. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji, uznając, że umowa z 1975 r. miała charakter umowy sprzedaży, a posiadanie samoistne trwało przez wymagany prawem okres. Sąd odwoławczy dopuścił dowody z dokumentów złożonych do apelacji, jednakże nie zmieniły one końcowego rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy sprostował błędy w oznaczeniu Starosty oraz dopisał brakującą informację o wnioskodawczyni w komparycji postanowienia sądu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadniono spornym charakterem interesów stron.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja umowy dzierżawy jako umowy sprzedaży w kontekście zasiedzenia, ocena charakteru posiadania, wpływ czynności prawnych na bieg zasiedzenia.
Konkretny stan faktyczny, specyfika umowy z 1975 r. i kontekst historyczny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa z dnia 15 marca 1975 r., określająca dzierżawę na 99 lat i jednorazową zapłatę ceny za metr kwadratowy, może być uznana za nieformalną umowę sprzedaży nieruchomości, a posiadanie nieruchomości na jej podstawie za posiadanie samoistne prowadzące do zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że umowa ta, pomimo nazwy, miała na celu przeniesienie własności, a posiadanie było samoistne.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni umowy zgodnie z art. 65 § 2 k.c., badając zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie tylko jej dosłowne brzmienie. Analiza faktycznych zachowań posiadaczy (ogrodzenie, budowa domu, opłacanie podatków i ubezpieczeń) oraz kontekst historyczny (niemożność nabycia ziemi przez osoby niebędące rolnikami) wskazywały na wolę przeniesienia własności. Sąd uznał, że umowa dzierżawy na 99 lat była nieważna jako obejście przepisów o formie aktu notarialnego sprzedaży, a późniejsze działania posiadaczy potwierdzały charakter właścicielski ich posiadania.
Czy czynności prawne i faktyczne podejmowane przez uczestnika postępowania (np. wydzielenie działki, postępowania administracyjne) mogły przerwać bieg terminu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że jedyną czynnością przerywającą bieg zasiedzenia była pozew o wydanie nieruchomości złożony w 2012 r., czyli po upływie terminu zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przerwę biegu zasiedzenia może spowodować jedynie czynność (akcja zaczepna) podjęta przez osobę, przeciwko której biegnie zasiedzenie, wobec osoby, na rzecz której ono biegnie. Pozew o wydanie nieruchomości z 2012 r. był złożony po terminie zasiedzenia. Inne czynności, jak wydzielenie działki czy postępowania administracyjne, nie były uznane za przerwanie biegu zasiedzenia.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, w szczególności w zakresie oddalenia wniosków dowodowych uczestnika postępowania?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy przyznał, że uzasadnienie sądu pierwszej instancji miało niedoskonałości, zwłaszcza w zakresie nieodniesienia się do twierdzeń uczestnika i oddalenia wniosków dowodowych, jednakże uznał, że ostateczne rozstrzygnięcie było prawidłowe i poddawało się kontroli instancyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że chociaż sąd pierwszej instancji nie uzasadnił w pełni oddalenia wniosków dowodowych, to jednak dopuszczenie dowodów w postępowaniu apelacyjnym nie zmieniło końcowego rozstrzygnięcia. Sąd odwoławczy dokonał ponownej oceny materiału dowodowego i potwierdził słuszność postanowienia merytorycznego sądu pierwszej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (29)
Główne
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Podstawa do stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie.
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Wymóg posiadania samoistnego i nieprzerwanego przez wymagany ustawą okres.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza samoistnego.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania samoistnego.
k.c. art. 340
Kodeks cywilny
Domniemanie posiadania zgodnego ze stanem prawnym.
k.c. art. 341
Kodeks cywilny
Domniemanie ciągłości posiadania.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Zasada wykładni oświadczeń woli, badanie zgodnego zamiaru stron i celu umowy.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Wymóg formy aktu notarialnego dla przeniesienia własności nieruchomości.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 695
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące umowy dzierżawy, w tym jej czasokres i przedłużanie.
k.c. art. 160
Kodeks cywilny
Nieważność umowy dzierżawy zawartej na czas dłuższy niż lat dziesięć (w brzmieniu obowiązującym w 1975 r.).
k.c. art. 123
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące przerwania biegu przedawnienia, stosowane odpowiednio do zasiedzenia.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o przedawnieniu do zasiedzenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodu.
k.p.c. art. 217 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczalność i przeprowadzanie dowodów.
k.p.c. art. 328
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie orzeczenia.
k.p.c. art. 368 § § 1 pkt. 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres apelacji.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w sprawach nieprocesowych, gdy interesy stron są sprzeczne.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach cywilnych do innych postępowań.
k.p.c. art. 350 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie oczywistych niedokładności lub błędów w orzeczeniu.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrot kosztów.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 6 pkt. 5
Określenie wysokości opłat za czynności radcy prawnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 12 pkt. 1
Określenie wysokości opłat za czynności radcy prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z 1975 r. miała charakter umowy sprzedaży, a nie dzierżawy, co potwierdza jej treść (99 lat, jednorazowa zapłata ceny) oraz późniejsze zachowania posiadaczy. • Posiadanie nieruchomości przez wnioskodawczynię i jej poprzedników prawnych miało charakter samoistny i nieprzerwany przez wymagany prawem okres. • Czynności faktyczne (ogrodzenie, budowa domu, opłacanie podatków i ubezpieczeń) świadczyły o właścicielskim charakterze posiadania. • Pozew o wydanie nieruchomości z 2012 r. był złożony po terminie zasiedzenia i nie przerwał jego biegu. • Wcześniejsze orzeczenie w sprawie o wydanie nieruchomości, gdzie zarzut zasiedzenia został uwzględniony, ma znaczenie dla sprawy o zasiedzenie.
Odrzucone argumenty
Umowa z 1975 r. była umową dzierżawy, a nie sprzedaży. • Wnioskodawczyni nie uiszczała podatku od spornego gruntu. • W latach 1987, 1999 i kolejnych doszło do zmiany granic działki, co mogło wpłynąć na bieg zasiedzenia. • Wnioskodawczyni nie była w stanie sprecyzować obszaru działki, co świadczy o braku wiarygodności. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów) i art. 227 k.p.c. (oddalenie wniosków dowodowych).
Godne uwagi sformułowania
w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu • granica swobody umów kończy się tam gdzie postanowienie umowy narusza przepis o takim charakterze • samoistny posiadacz, zwracając się do właściciela z ofertą nabycia własności w drodze umowy nie pozbawia swego posiadania przymiotów samoistności
Skład orzekający
Jerzy Dymke
przewodniczący
Małgorzata Mikos-Bednarz
sprawozdawca
Marta Truszkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja umowy dzierżawy jako umowy sprzedaży w kontekście zasiedzenia, ocena charakteru posiadania, wpływ czynności prawnych na bieg zasiedzenia."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny, specyfika umowy z 1975 r. i kontekst historyczny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia nieruchomości, co jest tematem często interesującym dla właścicieli gruntów i prawników. Kluczowe jest tu nietypowe podejście do interpretacji umowy z lat 70-tych.
“Czy umowa dzierżawy na 99 lat z lat 70. może oznaczać sprzedaż nieruchomości i prowadzić do zasiedzenia?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.