I CA 251/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ograniczenia władzy rodzicielskiej M. Z. nad jej małoletnimi dziećmi: K. Z., A. Z. i M. Z. Sąd Rejonowy w Augustowie, na wniosek kuratora zawodowego, wszczął postępowanie z urzędu i postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. ograniczył wykonywanie władzy rodzicielskiej M. Z. nad wszystkimi trójką dzieci poprzez poddanie jej nadzorowi kuratora. Uzasadnieniem były zaniedbania wobec małoletniej K. Z., która przebywała w placówkach opiekuńczych i zgłaszała problemy z ojcem oraz jego konkubentem. Sąd Rejonowy oparł się na opinii psychologiczno-pedagogicznej, która wskazywała na potrzebę ograniczenia władzy matki i uregulowania kontaktów z ojcem. Matka złożyła apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji m.in. naruszenie prawa materialnego przez orzeczenie o nadzorze kuratora bez wystarczających dowodów, sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym oraz naruszenie przepisów procesowych poprzez orzeczenie w stosunku do dzieci, co nie było przedmiotem sprawy. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał apelację za częściowo uzasadnioną. Stwierdził, że sąd pierwszej instancji, wszczynając postępowanie z urzędu, nie wszczął go formalnie w stosunku do A. Z. i M. Z. (2), a jedynie w stosunku do K. Z. W związku z tym, postanowienie sądu rejonowego zostało uchylone w stosunku do A. Z. i M. Z. (2). W pozostałym zakresie, dotyczącym K. Z., apelacja została oddalona, a ustalenia sądu pierwszej instancji uznano za prawidłowe i oparte na zebranym materiale dowodowym. Sąd Okręgowy podkreślił, że dobro dziecka jest dobrem naczelnym, a zagrożenie jego dobra uzasadnia ograniczenie władzy rodzicielskiej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie prawidłowej procedury wszczynania postępowania opiekuńczego z urzędu oraz konieczności indywidualnego badania sytuacji każdego dziecka w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej.
Dotyczy specyfiki postępowań opiekuńczych i sposobu wszczynania postępowań z urzędu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd opiekuńczy może wszcząć postępowanie z urzędu w stosunku do wszystkich dzieci, jeśli zagrożenie dobra dziecka dotyczy tylko jednego z nich, bez formalnego wszczęcia postępowania w stosunku do pozostałych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien formalnie wszcząć postępowanie w stosunku do każdego dziecka, którego dotyczy ograniczenie władzy rodzicielskiej, aby zapewnić im pełne gwarancje procesowe.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy nie wszczął formalnie postępowania w stosunku do dwojga z trojga małoletnich dzieci, co naruszyło ich prawa procesowe. Wszczęcie postępowania z urzędu powinno nastąpić poprzez wydanie postanowienia, które jest doręczane uczestnikom z pouczeniem.
Czy zaniedbania w wykonywaniu władzy rodzicielskiej wobec jednego dziecka mogą stanowić podstawę do ograniczenia władzy rodzicielskiej wobec pozostałego rodzeństwa, bez przeprowadzenia odrębnego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zagrożenie dobra dziecka musi być udowodnione w stosunku do każdego dziecka indywidualnie, poprzez przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że sąd pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w stosunku do A. Z. i M. Z. (2), a jedynie zastosował analogię do sytuacji K. Z. Uznano, że aby potwierdzić zagrożenie dobra tych dzieci, należało wszcząć odrębne postępowania.
Jakie są podstawy prawne i praktyka sądowa dotyczące wszczynania postępowania opiekuńczego z urzędu?
Odpowiedź sądu
Postępowanie opiekuńcze z urzędu powinno być wszczynane poprzez wydanie postanowienia, które jest doręczane uczestnikom z pouczeniem o ich prawach i zakresie zarzutów.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo omówił przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, wskazując na potrzebę jednolitej praktyki sądowej w zakresie formy wszczęcia postępowania z urzędu, która powinna przyjmować formę postanowienia.
Czy zagrożenie dobra dziecka jest jedyną podstawą do ograniczenia władzy rodzicielskiej?
Odpowiedź sądu
Tak, jedyną podstawą ograniczenia władzy rodzicielskiej jest zagrożenie dobra dziecka, które może przejawiać się w nieprawidłowościach w wykonywaniu tej władzy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przywołał definicję dobra dziecka oraz podkreślił, że błędy rodziców nie stanowią podstawy ingerencji, dopóki nie zagrażają dobru dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej może dotyczyć wszystkich lub tylko niektórych dzieci.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. Z. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| A. Z. | osoba_fizyczna | małoletnia |
| M. Z. (2) | osoba_fizyczna | małoletnia |
| K. Z. | osoba_fizyczna | małoletnia |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 570
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie z urzędu, gdy poweźmie wiadomość o zdarzeniu uzasadniającym jego zainicjowanie. Powinno to nastąpić poprzez wydanie postanowienia.
k.r. i o. art. 109 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa ograniczenia władzy rodzicielskiej w przypadkach zagrożenia dobra dziecka.
Pomocnicze
k.p.c. art. 354
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd wydaje postanowienie, o ile kodeks nie przewiduje wydania wyroku lub nakazu zapłaty.
k.p.c. art. 357 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Postanowienie niepodlegające zaskarżeniu nie wymaga pisemnego uzasadnienia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego znoszenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie strony kosztami postępowania.
k.r. i o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dobro dziecka jako naczelna zasada prawa rodzinnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie wszczął formalnie postępowania w stosunku do A. Z. i M. Z. (2), co stanowiło naruszenie przepisów procesowych i uzasadniało uchylenie postanowienia w tym zakresie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, sprzeczności ustaleń z materiałem dowodowym oraz niewłaściwego uzasadnienia orzeczenia w odniesieniu do K. Z. zostały oddalone jako niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
dobro dziecka jest dobrem naczelnym któremu przyświeca cały system prawa rodzinnego • nie można mówić o pełnym ustabilizowaniu jej sytuacji, a w konsekwencji sytuacji małoletniej K. Z. • zarzuty apelacyjne w tej części stanowią tylko gołosłowną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego
Skład orzekający
Mirosław Krzysztof Derda
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Wiśniewska
sędzia
Aneta Ineza Sztukowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie prawidłowej procedury wszczynania postępowania opiekuńczego z urzędu oraz konieczności indywidualnego badania sytuacji każdego dziecka w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań opiekuńczych i sposobu wszczynania postępowań z urzędu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur prawnych, nawet w sprawach opiekuńczych, gdzie dobro dziecka jest kluczowe. Pokazuje również, jak sąd drugiej instancji koryguje błędy sądu pierwszej instancji.
“Błąd proceduralny w sądzie rodzinnym: jak uchylono postanowienie o władzy rodzicielskiej?”
Sektor
rodzina
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.