I CA 20/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gminna Spółdzielnia w G. wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla działki nr (...) w S., domagając się wykreślenia prawa własności Skarbu Państwa i wpisania prawa własności na rzecz Spółdzielni. Jako podstawę swojego roszczenia wskazała akt notarialny z 3 grudnia 1974 r., którym nabyła od małżonków L. działkę nr (...) o powierzchni 0,04 ha. Sąd Rejonowy w Braniewie oddalił powództwo, stwierdzając, że akt notarialny dotyczy działki położonej w G., a nie w S., dla której prowadzona jest sporna księga wieczysta. Sąd Rejonowy podkreślił, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym i nie można go podważać dowodem z zeznań świadków w kwestii przedmiotu sprzedaży, jeśli prowadziłoby to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności. Powódka wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz pominięcie istotnych dowodów. Sąd Okręgowy w Elblągu oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece służy ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego zgodnego z prawem materialnym, a stan ten musi być wykazany odpowiednim dokumentem. Jedynym dokumentem w aktach księgi wieczystej jest umowa sprzedaży z 3 grudnia 1974 r., która dotyczy działki położonej w G., a nie w S. Sąd podkreślił, że nawet jeśli w aktach księgi brakowało dokumentów stanowiących podstawę wpisów, to powódka nie wykazała swojego prawa własności do działki w S. na podstawie wadliwego aktu notarialnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, ale nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jej trudną sytuację materialną, stosując art. 102 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w kontekście błędów w aktach notarialnych dotyczących położenia nieruchomości oraz dopuszczalności dowodów w celu ich sprostowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji błędu w akcie notarialnym i braku odpowiednich dokumentów źródłowych w księdze wieczystej. Orzeczenie podkreśla rygorystyczne podejście do formy czynności prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy akt notarialny sprzedaży nieruchomości, w którym błędnie oznaczono jej położenie (G. zamiast S.), może stanowić podstawę do uzgodnienia treści księgi wieczystej i wpisania prawa własności na rzecz nabywcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, akt notarialny, w którym błędnie oznaczono położenie nieruchomości, nie może stanowić podstawy do uzgodnienia treści księgi wieczystej, jeśli prowadziłoby to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności. Korekta takiego błędu wymaga zawarcia kolejnego aktu notarialnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym, a jego treść dotycząca przedmiotu sprzedaży nie może być podważana dowodem z zeznań świadków lub stron, jeśli naruszałoby to przepisy o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności (art. 158 k.c.). W przypadku błędu w oznaczeniu położenia nieruchomości, konieczne jest zawarcie kolejnego aktu notarialnego prostującego pierwotną umowę.
Czy sąd może dopuścić dowód z zeznań świadków lub stron w celu wykazania, że przedmiotem sprzedaży nieruchomości objętej aktem notarialnym była inna nieruchomość niż wskazana w akcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może dopuścić takiego dowodu, jeśli prowadziłoby to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 247 k.p.c., który zakazuje dowodzenia przeciwko osnowie dokumentu urzędowego zeznaniami świadków lub stron, chyba że spełnione są szczególne przesłanki. W przypadku umowy sprzedaży nieruchomości, której ważność zależy od formy aktu notarialnego, podważanie przedmiotu sprzedaży zeznaniami świadków naruszałoby przepisy o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności.
Czy oświadczenie organu administracyjnego zawarte w piśmie lub decyzji administracyjnej może stanowić podstawę do wykreślenia wpisu prawa własności z księgi wieczystej na rzecz Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie oświadczenie nie jest dokumentem właściwym do żądania wpisu w celu usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przepisy prawa materialnego określają rodzaj dokumentu właściwego do żądania wpisu. Oświadczenie organu administracyjnego nie spełnia tych wymogów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gminna Spółdzielnia (...) w G. | spółka | powódka |
| Skarb Państwa - Starosta (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może być usunięta na drodze sądowej, jeśli osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, tego żąda. Stan prawny musi być zgodny z prawem materialnym i wykazany odpowiednim dokumentem.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Umowa sprzedaży nieruchomości wymaga dla swej ważności zachowania formy aktu notarialnego. Istotne elementy umowy, w tym oznaczenie nieruchomości, nie mogą być zmieniane w drodze dowodu z zeznań świadków.
Pomocnicze
k.p.c. art. 247
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz dowodzenia zeznaniami świadków lub stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu urzędowego, chyba że zachodzą szczególne przesłanki.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów poniesionych przez stronę wygrywającą.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość nieobciążania strony kosztami procesu w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiot dowodzenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akt notarialny z 1974 r. dotyczy innej nieruchomości (położonej w G.) niż ta, dla której prowadzona jest księga wieczysta (położona w S.). • Błąd w oznaczeniu położenia nieruchomości w akcie notarialnym nie może być korygowany dowodem z zeznań świadków lub stron, gdyż naruszałoby to przepisy o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności. • Stan prawny nieruchomości musi być wykazany dokumentem zgodnym z prawem materialnym, a nie oświadczeniami stron czy organów administracyjnych.
Odrzucone argumenty
Akt notarialny z 1974 r. faktycznie dotyczył działki w S., a błąd w oznaczeniu miejscowości jest nieistotny. • Należy dopuścić dowód z zeznań świadków na okoliczność faktycznego położenia nieruchomości. • Zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z 1974 r. oraz pismo Starostwa Powiatowego z 2012 r. potwierdzają prawo własności powódki. • Należy zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążać powódki kosztami procesu.
Godne uwagi sformułowania
akt notarialny jest dokumentem urzędowym • nie może być podważane w drodze dowodu z przesłuchania świadków czy stron, że przedmiotem sprzedaży była wymieniana w akcie nieruchomość i dowodzenie, że przedmiotem świadczenia było przeniesienie własności innej nieruchomości • prowadziłoby to bowiem do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności • roszczenie z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece służy ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, czyli stanu zgodnego z prawem materialnym • stan prawny, jaki ma zostać ujawniony w księdze wieczystej, musi być wykazany dokumentem świadczącym o istnieniu pewnego stanu prawnego nieruchomości. Stan ten nie może wynikać z twierdzeń osób zainteresowanych
Skład orzekający
Arkadiusz Kuta
przewodniczący
Ewa Pietraszewska
sędzia
Krzysztof Nowaczyński
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w kontekście błędów w aktach notarialnych dotyczących położenia nieruchomości oraz dopuszczalności dowodów w celu ich sprostowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu w akcie notarialnym i braku odpowiednich dokumentów źródłowych w księdze wieczystej. Orzeczenie podkreśla rygorystyczne podejście do formy czynności prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak drobny błąd w akcie notarialnym (pomylenie miejscowości) może prowadzić do wieloletniego sporu sądowego i uniemożliwić wpisanie prawa własności do księgi wieczystej, nawet jeśli strony zgadzają się co do faktycznego stanu rzeczy.
“Pomyliłeś miejscowość w akcie notarialnym? Twoja własność może zniknąć z księgi wieczystej!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.