I Ca 163/16

Sąd Okręgowy w TarnowieTarnów2016-09-01
SAOSnieruchomościksięgi wieczysteWysokaokręgowy
nieruchomościksięgi wieczysteprawo rzeczoweużytkowanie wieczystekomunalizacjagminaskarb państwaspółdzielnia mieszkaniowauzgodnienie stanu prawnego

Sąd Okręgowy oddalił apelację Skarbu Państwa, potwierdzając konieczność uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej.

Gmina M. (...) wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wykreślenia wpisów i odłączenia działek, które były objęte księgami wieczystymi, w których jako właściciel widniał Skarb Państwa, a użytkownik wieczysty Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Skarb Państwa w apelacji zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując istnienie prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając, że mimo zmian właściciela i braku faktycznego korzystania z działek przez Spółdzielnię, prawo użytkowania wieczystego nie wygasło, a jego ujawnienie w księdze wieczystej jest konieczne.

Powódka Gmina M. (...) wystąpiła z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wskazując na istnienie niezgodności w księgach wieczystych dotyczących tej samej nieruchomości. W jednej księdze jako właściciel widniała Gmina, a w innych Skarb Państwa jako właściciel i Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. jako użytkownik wieczysty. Gmina domagała się wykreślenia wpisów i odłączenia działek, aby ujawnić Gminę jako właściciela i Spółdzielnię jako użytkownika wieczystego. Pozwani Skarb Państwa i Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. wnosili o oddalenie powództwa, argumentując, że Spółdzielnia nigdy nie władała przedmiotowymi działkami jako użytkownik wieczysty. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że Gmina nabyła własność z mocy prawa, ale prawo użytkowania wieczystego Spółdzielni nie wygasło. Skarb Państwa złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne przyjęcie istnienia prawa użytkowania wieczystego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne i wnioski Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że zmiana właściciela nieruchomości nie wpływa na istnienie prawa użytkowania wieczystego, a brak formalnych aktów prawnych potwierdzających wygaśnięcie tego prawa oznacza, że nadal ono istnieje. Sąd odwoławczy uznał, że mimo braku faktycznego korzystania z działek przez Spółdzielnię i działań Gminy wskazujących na brak obciążenia, prawo użytkowania wieczystego nie wygasło, a jego ujawnienie w księdze wieczystej jest konieczne dla uzgodnienia stanu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana właściciela nieruchomości w wyniku komunalizacji nie powoduje wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego.

Uzasadnienie

Gmina M. (...) nabyła własność nieruchomości z mocy prawa w wyniku komunalizacji. Zgodnie z przepisami wprowadzającymi ustawę o samorządzie terytorialnym, prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela (Skarbu Państwa) w stosunku do mienia objętego komunalizacją przeszły na jednostkę komunalną (Gminę). Dotyczyło to również praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego. W związku z tym Gmina wstąpiła w stosunek prawny użytkowania wieczystego w miejsce Skarbu Państwa, ale samo prawo użytkowania wieczystego ustanowione na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. nie wygasło.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Gmina M. (...)

Strony

NazwaTypRola
Gmina M. (...)instytucjapowód
Skarb Państwa – Starosta (...)organ_państwowypozwany
Spółdzielnia Mieszkaniowa w B.spółkapozwany

Przepisy (9)

Główne

u.k.w.h. art. 10 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, może żądać usunięcia niezgodności.

Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 art. 9

Ustawa z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Prawa i obowiązki przysługujące dotychczasowemu właścicielowi (lub faktycznemu zarządcy) w stosunku do mienia objętego komunalizacją przechodzą na odpowiednią jednostkę komunalną, w tym prawa i obowiązki wynikające z użytkowania wieczystego. Gmina wstępuje w stosunek prawny użytkowania wieczystego.

Pomocnicze

k.c. art. 240

Kodeks cywilny

Użytkowanie wieczyste może być rozwiązane przed upływem terminu, na który zostało ustanowione, w przypadkach przewidzianych w ustawie lub umowie. Niewykonywanie przez użytkownika wieczystego gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem może stanowić podstawę do rozwiązania umowy.

u.g.n. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami

Okoliczności wskazujące na niewykonywanie przez użytkownika wieczystego gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem mogą stanowić podstawę do rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów. Naruszenie tych zasad może mieć wpływ na wynik sprawy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6

Podstawa nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 26 § 2

Okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o rozwiązaniu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabycie własności nieruchomości przez Gminę M. (...) w wyniku komunalizacji nie powoduje wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. Prawo użytkowania wieczystego nie wygasło, ponieważ nie zaistniały formalne przesłanki jego wygaśnięcia lub rozwiązania przewidziane prawem. Konieczność uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w celu ujawnienia istniejącego prawa użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Brak faktycznego korzystania przez Spółdzielnię Mieszkaniową w B. z przedmiotowych działek jako użytkownika wieczystego. Działania Gminy M. (...) w postępowaniu podziałowym nieruchomości, które mogły świadczyć o braku obciążenia prawem użytkowania wieczystego. Treść oświadczenia Zarządu Miasta B. z 1993 roku, które nie uwzględniało powierzchni działek objętych sporem. Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nierozważenie całości materiału dowodowego i błędne przyjęcie istnienia prawa użytkowania wieczystego.

Godne uwagi sformułowania

W związku z tym występuje niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Gmina M. (...) nabyła bowiem - z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy samego prawa - własność przedmiotowej nieruchomości W ocenie pozwanego nie zachodzi jednak potrzeba uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej nr (...) Sąd Rejonowy poczynił następujące ustalenia faktyczne W rozważaniach prawnych Sąd I instancji na wstępie wskazał , iż zgodnie z art.10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Ta zmiana po stronie właściciela nie miała wpływu na istnienie prawa użytkowania wieczystego. Należy w pełni zgodzić się z Sądem I instancji oraz ze stroną powodową , iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazujące na wystąpienie , któregokolwiek z wymienionych wyżej przypadków , prowadzących do wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego przed upływem okresu oznaczonego w umowie o ustanowieniu tego prawa.

Skład orzekający

Edward Panek

przewodniczący-sprawozdawca

Wiesław Grajdura

sędzia

Mariusz Sadecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących komunalizacji i jej wpływu na prawa użytkowania wieczystego, a także kwestii wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w sytuacji braku formalnych aktów prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją i istnieniem wielu ksiąg wieczystych dla tej samej nieruchomości. Konieczność formalnego dochowania procedur przy wygaszaniu lub zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej sytuacji prawnej nieruchomości z wieloma księgami wieczystymi i problemem wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego po komunalizacji. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów prawa rzeczowego i ksiąg wieczystych.

Nieruchomość w trzech księgach wieczystych: czy prawo użytkowania wieczystego przetrwało komunalizację?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I Ca 163/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Edward Panek (sprawozdawca) Sędziowie: SSO Wiesław Grajdura SSO Mariusz Sadecki Protokolant: starszy sekretarz sądowy Paweł Chrabąszcz po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. w Tarnowie na rozprawie sprawy z powództwa Gminy M. (...) przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście (...) i Spółdzielni Mieszkaniowej w B. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na skutek apelacji strony pozwanej Skarbu Państwa - Starosty (...) od wyroku Sądu Rejonowego w Bochni z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt I C 267/15 1. oddala apelację; 2. zasądza od strony pozwanej Skarbu Państwa – Starosty (...) na rzecz strony powodowej Gminy M. (...) kwotę 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt: I Ca 163/16 Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 1 września 2016 roku . Strona powodowa Gmina M. (...) wystąpiła z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa – Staroście (...) domagając się: - wykreślenia z działu I księgi wieczystej nr (...) wpisów dotyczących parcel katastralnych: pgrt. (...) , pgrt. (...) , pgrt. (...) , pgrt. (...) , pgrt. (...) , pgrt. (...) i pgrt. (...) ; - wykreślenia z działu I księgi wieczystej nr (...) wpisów dotyczących parcel katastralnych: pgrt. (...) i pb (...) ; - odłączenia z działu I księgi wieczystej nr (...) działek ewidencyjnych o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) i przyłączenia ich do księgi wieczystej nr (...) , ewentualnie przeniesienia ich do nowej księgi wieczystej wpisując w tej nowej księdze Gminę M. (...) jako właściciela i Spółdzielnię Mieszkaniową w B. jako użytkownika wieczystego. Na uzasadnienie żądania pozwu strona powodowa podała, iż dla nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych o numerach : (...) , (...) , (...) i (...) prowadzona jest księga wieczysta nr (...) , której prawo własności przysługuje Gminie M. (...) . Równolegle prowadzone są dwie inne księgi wieczyste, w których ujawnione są parcele katastralne odpowiadające – zgodnie z wykazem synchronizacyjnym – wyżej wymienionym działkom ewidencyjnym . W księgach tych , oznaczonych numerami : (...) i (...) ujawniony jest jako właściciel Skarb Państwa , a jako użytkownik wieczysty Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. . W związku z tym występuje niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż wpisy dotyczące dawnych parcel katastralnych istnieją w dwóch księgach wieczystych o numerach: (...) i (...) , a jednocześnie istnieje inna księga wieczysta nr (...) , w której znajduje się wpis - tym razem działek ewidencyjnych - odpowiadających podanym parcelom katastralnym . Z tego też powodu konieczne jest wykreślenie oznaczonych na wstępie parcel katastralnych z ksiąg wieczystych o numerach : (...) i (...) , a jednocześnie odłączenie z księgi wieczystej nr (...) działek ewidencyjnych : nr (...) w celu ujawnienia jako użytkownika wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . Strona powodowa podkreśliła , iż ustanowione na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. prawo użytkowania wieczystego , obejmujące dawne parcele katastralne , odpowiadające działkom ewidencyjnym : nr (...) nie wygasło . Zmienił się jedynie właściciel przedmiotowej nieruchomości . Gmina M. (...) nabyła bowiem - z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy samego prawa - własność przedmiotowej nieruchomości, co zostało potwierdzone wydaną przez Wojewodę (...) decyzją administracyjną. Pozwany Skarb Państwa - Starosta (...) w pisemnej odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa , w części dotyczącej odłączenia z działu I księgi wieczystej nr (...) działek ewidencyjnych o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) i przyłączenia ich do księgi wieczystej (...) , ewentualnie przeniesienia ich do nowej księgi wieczystej , z wpisami , jako właściciela Gminy M. (...) i jako użytkownika wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana przyznała , że występuje niezgodność stanu prawnego ujawnionego w wymienionych księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym , albowiem istotnie ta sama nieruchomość objęta jest trzema różnymi księgami wieczystymi . W ocenie pozwanego nie zachodzi jednak potrzeba uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej nr (...) , poprzez odłączenie z niej działek: nr (...) w celu ujawnienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. nigdy bowiem przedmiotowymi działkami nie władała jako użytkownik wieczysty i nie ponosiła żadnych z tym związanych kosztów, czy to podatkowych, czy też opłat za użytkowanie wieczyste. W tym stanie rzeczy wpis w księdze wieczystej nr (...) odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości . Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. – podobnie jak Skarb Państwa – Starosta (...) – wnosiła o oddalenie powództwa obejmującego żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej nr (...) . Na uzasadnienie powyższego stanowiska pozwana spółdzielnia przytoczyła zbliżoną do pozwanego Skarbu Państwa argumentację , podnosząc przede wszystkim , iż nigdy nie władała wymienionymi działkami jako użytkownik wieczysty. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. podała również , iż w latach 1991 – 1992 wielokrotnie zwracała się do powoda z prośbą o uregulowanie stanu prawnego działek na osiedlu (...) w B. i wygaszenie praw użytkowania wieczystego w stosunku do terenów nie objętych jej użytkowaniem . Wynikiem tych porozumień było oświadczenie Zarządu Miasta B. z dnia 14 grudnia 1993 roku w sprawie aktualizacji ceny gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste oraz ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, w którym wskazano łączną powierzchnię gruntu pozostającego w użytkowaniu wieczystym , z pominięciem przedmiotowych działek . Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Bochni : 1. uzgodnił treść ksiąg wieczystych : nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez: - ujawnienie w dziale I -O księgi wieczystej nr (...) , że pgr (...) podzieliła się na: pgr (...) i pgr (...) , a następnie wykreślenie z działu I -O tejże księgi parcel gruntowych o numerach : (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) i (...) , - ujawnienie w dziale I -O księgi wieczystej nr (...) , że pgr (...) podzieliła się na: pgr (...) , pgr (...) i pgr (...) , a następnie wykreślenie z działu I-O tejże księgi parceli bud. (...) i parcel gruntowych o numerach : (...) i (...) , - odłączenie z działu I-O księgi wieczystej nr (...) działek ewidencyjnych o numerach : (...) , (...) , (...) i (...) do nowej księgi wieczystej i wpisanie w dziale II tej nowej księgi jako właściciela nieruchomości Gminy M. (...) , a jako użytkownika wieczystego Spółdzielni Mieszkaniowej w B. ; 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie ; 3. zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania . Wydając tej treści orzeczenie Sąd Rejonowy poczynił następujące ustalenia faktyczne: Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości położonej w B. składającej się z działek ewidencyjnych o numerach: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) . Nieruchomość ta stanowi drogę publiczną. W dziale II przedmiotowej księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości wpisana jest Gmina M. (...) . Księga wieczysta nr (...) jest prowadzona dla nieruchomości położonej w B. składającej się z pbud nr (...) i pgr nr (...) . Jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w dziale II ujawniony jest Skarb Państwa, a jako użytkownik wieczysty - Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. – na podstawie umowy o oddanie terenu państwowego w użytkowanie wieczyste z dnia 22 lutego 1978 roku ( Rep. (...) ) . Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości położonej w B. składającej się z dz. grt. o numerach: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , działek ewidencyjnych nr: (...) , dawnych parcel gruntowych o nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) i (...) . W dziale II przedmiotowej księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa, a jako użytkownik wieczysty – Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. – na podstawie umowy o oddanie terenu państwowego w użytkowanie wieczyste z dnia 31 grudnia 1986 roku ( Rep. (...) ) . Skarb Państwa nabył nieruchomość, tj. parcele katastralne w oparciu o umowy sprzedaży zawarte na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości . Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości położonej w B. składającej się z działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 0,2042 ha, a w dziale II jako właściciel nieruchomości wpisana jest Gmina M. (...) , a jako użytkownik wieczysty Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. . Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości położonej w B. stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...) , a w dziale II tej księgi jako właściciel wpisana jest Gmina M. (...) . Działka nr (...) o powierzchni 0,0174 ha została utworzona z parcel gruntowych o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) , objętych księgą wieczystą nr (...) . Działka nr (...) o powierzchni 0,1746 ha została utworzona z parcel gruntowych o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) , objętych księgą wieczystą nr (...) . Działka nr (...) o powierzchni 0,0459 ha została utworzona z parcel gruntowych o numerach: (...) ( księga wieczysta nr (...) ), (...) ( księga wieczysta nr (...) ) oraz (...) i (...) ( księga wieczysta nr (...) ). Działka nr (...) o powierzchni 0,0450 ha została utworzona z pgrt. (...) i pb (...) , objętych księgą wieczystą nr (...) . Ujawniona w księdze wieczystej nr (...) pgrt. (...) uległa podziałowi na pgrt. (...) i (...) . Ujawniona w księdze wieczystej nr (...) pgrt. (...) uległa podziałowi na pgrt. (...) i (...) . Ujawniona w księdze wieczystej nr (...) pgrt. (...) uległa podziałowi na pgrt. (...) , (...) i (...) . Ujawniona w księdze wieczystej nr (...) pgrt. (...) uległa podziałowi na pgrt. (...) , (...) i (...) . Pgr (...) wraz z innymi tworzy działki (...) . Ujawniona w księdze wieczystej nr (...) pgrt. (...) uległa podziałowi na pgrt. (...) i (...) . Pgr (...) wraz z innymi tworzy działki (...) . Gmina M. (...) nabyła własność nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) , położonej w B. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku , co potwierdziła wydana przez Wojewodę (...) decyzja komunalizacyjna z dnia 27 listopada 1998 roku ( (...) ) . Działki o numerach : (...) , (...) , (...) i (...) powstały w wyniku podziału działki nr (...) . Działka nr (...) powstała z podziału działki nr (...) . Działka nr (...) powstała z podziału działki nr (...) . Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. w latach 1991 – 1992 wielokrotnie zwracała się do powoda Gminy M. (...) z prośbą o uregulowanie stanu prawnego działek na osiedlu (...) i wygaszenie praw użytkowania wieczystego w stosunku do terenów nie objętych użytkowaniem Spółdzielni. Obecnie przed Starostą (...) toczy się postępowanie administracyjne o zwrot dawnych parcel gruntowych o numerach: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) i (...) i parcel budowlanych o numerach: (...) , które nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. nie włada przedmiotowymi działkami o numerach: (...) , (...) , (...) i (...) . W rozważaniach prawnych Sąd I instancji na wstępie wskazał , iż zgodnie z art.10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Sąd Rejonowy uznał , iż na gruncie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych powództwo w całości zasługiwało na uwzględnienie . Przede wszystkim Sąd podkreślił , iż w sprawie nie było sporu , że dla tej samej nieruchomości są prowadzone dwie księgi wieczyste. Rozbieżne stanowiska strony prezentowały jedynie w kwestii wpisów odnoszących się do działek ewidencyjnych o numerach : (...) , (...) , (...) i (...) , a w szczególności , czy konieczne jest uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym , poprzez ujawnienie w księdze wieczystej jako użytkownika wieczystego tychże działek Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . Sąd I instancji podzielając stanowisko strony powodowej doszedł do przekonania , że Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. winna być ujawniona jako użytkownik wieczysty powołanych uprzednio działek ewidencyjnych . Sąd Rejonowy podał , iż decyzja komunalizacja, która potwierdziła, że właścicielem przedmiotowych działek ewidencyjnych - z mocy samego prawa - stała się Gmina M. (...) , nie spowodowała wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego . Z mocy bowiem ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych , prawa i obowiązki przysługujące dotychczasowemu właścicielowi (lub faktycznemu zarządcy) w stosunku do mienia objętego komunalizacją przechodziły na odpowiednią jednostkę komunalną, a w szczególności dotyczyło to praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego (art. 9 ustawy). Tak więc w związku z komunalizacją dochodziło jedynie do wstąpienia w stosunek prawny użytkowania wieczystego - w miejsce Skarbu Państwa - jednostki komunalnej, w tym przypadku Gminy M. (...) . Dalej Sąd Rejonowy zwrócił uwagę , że prawo użytkowania wieczystego może wygasnąć, bądź zostać rozwiązane , ale tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie cywilnym ( art. 240 k.c. ). Jakkolwiek pozwani utrzymywali , że prawo użytkowania wieczystego , przysługujące Spółdzielni Mieszkaniowej w B. nie istnieje , to jednak nie została Sądowi przedstawiona żadna decyzja, ani żaden akt, które potwierdzałyby wygaśnięcie tegoż prawa . Sąd I instancji podniósł , iż same wnioski spółdzielni kierowane do strony powodowej o wygaszenie tego prawa nie prowadziły do jego unicestwienia , albowiem nigdy żaden formalny akt prawny nie został w tym przedmiocie wydany. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd I instancji powołał przepis art. 100 k.p.c. Powyższy wyrok - w części zawierającej rozstrzygnięcie o odłączeniu z księgi wieczystej nr (...) działek ewidencyjnych : nr (...) do nowej księgi wieczystej z wpisami : prawa własności na rzecz Gminy M. (...) i prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. – zaskarżyła apelacją strona pozwana Skarb Państwa – Starosta (...) zarzucając w niej : - naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez nierozważenie przez Sąd I instancji całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i na skutek tego błędne przyjęcie , że pomimo braku udziału Spółdzielni Mieszkaniowej w B. w procedurze postępowania związanego z podziałem nieruchomości , nieruchomość pozostaje obciążona prawem użytkowania wieczystego ; - naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez pominięcie przez Sąd I instancji dowodów wskazujących na to , że Gmina M. (...) czuła się pełnoprawnym właścicielem nieruchomości , chociażby poprzez wskazanie w swoim oświadczeniu łącznej powierzchni gruntów pozostających w użytkowaniu wieczystym , bez uwzględnienia działek ewidencyjnych o aktualnych numerach : (...) , (...) , (...) i (...) ; - naruszenie prawa materialnego , a to art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece , poprzez uwzględnienie powództwa w kwestionowanej przez pozwanych części , pomimo , że stan prawny księgi wieczystej nr (...) odpowiadał rzeczywistemu stanowi prawnemu nieruchomości objętej wymienioną księgą wieczystą . Formułując tej treści zarzuty strona pozwana domagała się zmiany wyroku w zaskarżonej części , poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenia od strony powodowej na jej rzecz kosztów postępowania . W uzasadnieniu środka odwoławczego strona skarżąca podniosła , iż zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia , że działki ewidencyjne : nr (...) nie są obciążone prawem użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . Wskazuje na to przede wszystkim postępowanie administracyjne związane z podziałem przedmiotowej nieruchomości , które zostało wszczęte z urzędu przez Gminę M. (...) . Powołując się na przepis art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami apelujący wskazał , iż taka procedura mogła być zastosowana jedynie w odniesieniu do nieruchomości , które nie pozostawały w użytkowaniu wieczystym . Dodatkową okolicznością świadczącą o braku obciążenia nieruchomości prawem wieczystej użytkowania jest – w uznaniu strony skarżącej – treść oświadczenia Zarządu Miasta B. , w którym nie uwzględnia się powierzchni wskazanych powyżej działek ewidencyjnych . W odpowiedzi na apelację , strona powodowa wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko strona powodowa wymieniła wszystkie możliwe przypadki , prowadzące do wygaszenia prawa użytkowania wieczystego . Zdaniem strony powodowej w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniał żaden z tych przypadków . Strona powodowa wskazała , iż o nieprzysługiwaniu Spółdzielni Mieszkaniowej w B. prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie świadczą powołane w apelacji okoliczności . Na koniec strona powodowa podała , iż Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. złożyła w 2008 roku oświadczenie o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w sąsiedztwie działek objętych niniejszym postępowaniem . Sąd Okręgowy rozważył , co następuje : Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie . Wbrew zastrzeżeniom podniesionym w apelacji , Sąd I instancji , przy ocenie materiału dowodowego nie naruszył przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Jak wskazuje się w orzecznictwie , dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. niezbędne jest wykazanie – przy użyciu argumentów jurydycznych - że Sąd naruszył ustanowione w nim zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, a więc że uchybił podstawowym regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów oraz że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do materiału dowodowego , który stanowił podstawę ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia , strona apelująca nie przytoczyła żadnych - istotnych z punktu widzenia treści przepisu art. 233 § 1 k.p.c. – zastrzeżeń świadczących o wadliwej ocenie dowodów . Jak wynika z apelacji , naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. strona skarżąca upatrywała w pominięciu przez Sąd I instancji pewnych okoliczności , które w jej ocenie wskazywały na wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego . Dotyczyło to postępowania administracyjnego o podział nieruchomości , które toczyło się bez udziału Spółdzielni Mieszkaniowej w B. jako użytkownika wieczystego jak również złożonego przez Zarząd Miasta B. oświadczenia w sprawie aktualizacji ceny gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste oraz ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego , w którym nie wymienia się nieruchomości odpowiadającej aktualnym działkom ewidencyjnym : nr (...) . Istotnie w stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji nie przytacza treści oświadczenia Zarządu Miasta B. z dnia 14 grudnia 1993 roku , ani też przy omawianiu podziałów działek : nr (...) nie wskazuje w jaki sposób doszło do wszczęcia postępowania podziałowego . Jest oczywiście tak jak podaje strona skarżąca , tzn. w oświadczeniu Zarządu Miasta B. z dnia 14 grudnia 1993 roku nie wymienia się nieruchomości odpowiadającej obecnym działkom ewidencyjnym : nr (...) , zaś postępowanie o podział działek : nr (...) zostało rzeczywiście wszczęte z urzędu i toczyło się bez udziału Spółdzielni Mieszkaniowej w B. jako użytkownika wieczystego . Nie są to jednak okoliczności mogące mieć wpływ na wynik sprawy , tj. na ocenę istnienia prawa użytkowania wieczystego , o czym będzie bliżej mowa w dalszej części rozważań . Tak więc Sąd Okręgowy poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne w pełni podziela i przyjmuje za własne . W stanie sprawy powyżej zaprezentowanym Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , dochodząc do trafnych wniosków , że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej nr (...) , w odniesieniu do działek ewidencyjnych : nr (...) nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu . W sprawie było niesporne , że parcela budowlana i parcele gruntowe , które utworzyły obecne działki ewidencyjne o numerach : (...) , (...) , (...) i (...) stanowiły przedmiot umów ( z dnia 22 lutego 1978 roku oraz z dnia 31 grudnia 1986 roku ) o oddanie terenu państwowego – na okres 99 lat - w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. . Stan prawny wynikający z przedmiotowych umów , w tym prawo wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. , został ujawniony w księgach wieczystych ( księgi wieczyste : nr (...) ) . Po sporządzeniu umów oraz dokonaniu wpisów w księgach wieczystych zmienił się jedynie właściciel nieruchomości , która stanowiła przedmiot ustanowionego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. prawa użytkowania wieczystego . Gmina M. (...) nabyła bowiem z mocy samego prawa ( na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ) prawo własności nieruchomości składającej się z działki nr (...) . Jak trafnie zauważa Sąd I instancji ta zmiana po stronie właściciela nie miała wpływu na istnienie prawa użytkowania wieczystego . Przepis art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. z 1990 roku , Nr 32 , poz. 191 , z póź. zmian. ) stanowił bowiem , iż prawa przysługujące podmiotom wymienionym w art. 5 i ich obowiązki – przechodzą na odpowiadające im jednostki komunalne ; dotyczy to w szczególności praw i obowiązków wynikających z użytkowania wieczystego . Oczywiście była i jest możliwość rozwiązania ( wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ) przed upływem okresu , na który to prawo zostało ustanowione . Na gruncie Kodeksu cywilnego , ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2015 roku , poz. 1774 ) oraz ustaw szczególnych , użytkowanie wieczyste wygasa ponadto w następujących przypadkach : - wskutek zgodnych oświadczeń woli stron umowy o jej rozwiązaniu , - wskutek zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego , - wskutek konfuzji , - w wyniku rozwiązania umowy na skutek jednostronnego żądania , - wydania decyzji administracyjnej w sprawie wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego , - z mocy prawa , - na skutek zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości użytkownikowi wieczystemu ( zob. bliżej na temat przyczyn wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego : Kodeks cywilny – Komentarz do art. 1 – 449 ( 10 ) , T. I pod redakcją prof. dr hab. K. Pietrzykowskiego , Wyd. C.H. Beck , Wyd. 8 , 2015 , komentarz do art. 240 k.c. w systemie Legalis ) . Należy w pełni zgodzić się z Sądem I instancji oraz ze stroną powodową , iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazujące na wystąpienie , któregokolwiek z wymienionych wyżej przypadków , prowadzących do wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego przed upływem okresu oznaczonego w umowie o ustanowieniu tego prawa . Faktem jest , że Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. wielokrotnie występowała do Urzędu Miasta B. z wnioskami w sprawie „wygaszenia” prawa użytkowania wieczystego , także co do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania , powołując się na zbędność dla jej celów wymienionych w pismach działek . Należy również przyznać rację stronie apelującej , że działania podejmowane przez Gminę M. (...) w trakcie postępowania o podział nieruchomości mogły świadczyć o braku obciążenia przedmiotowej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego . Te okoliczności jak również bezsporny fakt niewykonywania przez Spółdzielnię Mieszkaniową w B. prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do aktualnych działek ewidencyjnych : nr (...) nie dawały jednak podstawy do przyjęcia , że w wyniku zgodnych oświadczeń stron umowa o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego uległa rozwiązaniu , ewentualnie , że Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. zrzekła się przysługującego jej prawa . Dla skuteczności tychże czynności ( odnoszących się do prawa użytkowania wieczystego nieruchomości ) niezbędne jest przecież zachowanie formy aktu notarialnego ( por. uchwałę Sądu Naj. z dnia 19 maja 2006 roku , III CZP 26/06 , OSNC z 2007 roku , Z. 3 , poz. 39 ; zob. również wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2011 roku , I OSK 1293/10 , Lex nr 1082624 ) . Z kolei akcentowany fakt , że Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. od wielu lat nie korzysta z gruntu oddanego jej w użytkowanie wieczyste może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste w trybie art. 240 k.c. i art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami , a na gruncie poprzedniej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mogła to być okoliczność uzasadniająca wydanie decyzji o rozwiązaniu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste ( art. 26 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku ) . W orzecznictwie przyjmuje się , że określona w art. 240 k.c. przesłanka korzystania z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem jest spełniona , gdy użytkownik wieczysty od kilkunastu lat w ogóle nie korzysta z gruntu ( zob. wyrok Sądu Naj. z dnia 3 czerwca 2011 roku , III CSK 281/10 , Lex nr 864007). Wyjaśniono również w orzecznictwie , że rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste może nastąpić w odniesieniu do części gruntu będącego przedmiotem tej umowy , jeżeli – tak jak w niniejszym przypadku - da się on wyodrębnić w drodze podziału nieruchomości ( zob. wyrok Sądu Naj. z dnia 11 marca 2011 roku , II CSK 428/10 , Lex nr 964462 oraz wyrok Sądu Naj. z dnia 5 lipca 2007 roku , II CSK 110/07 , Lex nr 398329 ) . Znaczny upływ czasu od zaprzestania wykorzystywania nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste , także nie stanowi przeszkody w ewentualnej realizacji roszczenia z art.240 k.c. , albowiem prawo żądania rozwiązania użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu nie ulega przedawnieniu ( zob. wyrok Sądu Naj. z dnia 15 kwietnia 2011 roku II CSK 473/10 , Lex nr 846562 ) . Skoro zatem ustanowione na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w B. prawo użytkowania wieczystego nie wygasło , przed upływem okresu oznaczonego w umowie , to zasadnie strona powodowa – powołując się na niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym – wnosiła o wpisanie w nowej księdze wieczystej jako użytkownika wieczystego dla działek : nr (...) - Spółdzielnię Mieszkaniową w B. . Sąd I instancji uwzględniając to żądanie nie naruszył więc przepisów prawa materialnego . W tej sytuacji apelacja strony pozwanej podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI