I Ca 11/16

Sygn. akt I Ca 11/16 POSTANOWIENIE Dnia 2 marca 2016 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Zalewska-Statuch Sędziowie SO Joanna Składowska SR del. Ewelina Puchalska Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z wniosku M. D. z udziałem (...) SA w L. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 13 listopada 2015 roku, sygnatura akt I Ns 956/12 postanawia: I. oddalić apelację co do punktu 1a, 4, 5, 6 oraz punktów 2 i 3 w zakresie kwoty 4866,28 (cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt sześć 28/100) złotych; II. uchylić zaskarżone postanowienie w pozostałej części, znosząc postępowanie w tym zakresie i przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w Sieradzu do ponownego rozpoznania; III. zasądzić od wnioskodawcy M. D. na rzecz uczestnika postępowania (...) SA w L. 120 (sto dwadzieścia) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 11/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu ustanowił na rzecz uczestnika (...) S.A. Oddział (...) w Ł. służebność przesyłu obciążającą nieruchomości położone w miejscowości J. , obręb S. oznaczone numerami działek: (...) , dla której w Sądzie Rejonowym w Sieradzu prowadzona jest księga wieczysta o nr (...) , dla której w Sądzie Rejonowym w Sieradzu prowadzona jest księga wieczysta o nr (...) i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawcy M. D. kwotę 6 979,27 zł tytułem jednorazowego wynagrodzenia z tytułu obciążenia tych nieruchomości służebnością przesyłu. W pozostałym zakresie Sąd wniosek oddalił i orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. , obciążając strony po połowie nieuiszczonymi kosztami sądowymi i ustalając, iż pozostałe koszty postępowania ponoszą strony w zakresie przez siebie wydatkowanym. Powyższe postanowienie zapadło w oparciu o ustalony przez Sąd Rejonowy następujący stan faktyczny: G. i B. małżonkowie D. byli właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości J. o powierzchni 17 arów oznaczonej jako działka numer (...) , dla której w Sądzie Rejonowym w Sieradzu Wydział Ksiąg Wieczystych urządzona była księga wieczysta KW Nr (...) . Na działkę tę została wydana decyzja Wójta Gminy S. Nr (...) z dnia 30 grudnia 2009 roku o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Opisana nieruchomość podzielona została na działki gruntu oznaczone numerami (...) o powierzchni 08 arów 51 m2 i (...) o powierzchni 08 arów 38 m2. W dniu 24 maja 2010 roku G. i B. małżonkowie D. darowali swojemu synowi M. D. ww. nieruchomość objętą księgą wieczystą KW NR (...) . Powyższa działka nie była objęta planem zagospodarowania przestrzennego (gmina S. nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego na ten teren). Zgodnie z obowiązującą uchwałą nr XXX/217/01 Rady Gminy w S. z dnia 23 października 2001 roku w sprawie „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy S. " opisywane grunty przeznaczone zostały pod zabudowę mieszkalno - usługową. Decyzją nr (...) Wójta Gminy S. z dnia 10 listopada 2010 roku, przeniesiono na rzecz P. i M. małżonków D. decyzję nr (...) z dnia 30 grudnia 2009 roku o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Nad działkami (...) przebiega linia energetyczna 15 kV relacji J. - D. . Na działce tej nie stoi żaden słup tej linii, wiszą nad nią tylko przewody energetyczne. Szerokość działki pod linią J. — D. wynosi 26 m. W rogu działki (...) stoi słup odporowo — narożny linii energetycznej 15 kV relacji J. — D. . Dwie nogi tego słupa stoją na działce (...) , a jedna na sąsiedniej działce o numerze ewidencyjnym (...) . Pod liniami energetycznymi 15 kV nie ma żadnych zabudowań mieszkalnych. Pod częścią linii energetycznej 15 kV relacji J. — D. rosną drzewa i postawiony jest niewielki drewniany budynek gospodarczy. Pod linią energetyczną 15 kV relacji J. — D. na działce nr (...) nie ma żadnych drzew ani zabudowań. Nasadzone są krzewy. Dostęp do linii energetycznych jest bardzo wygodny. Wzdłuż działek biegnie ubita droga. Na słupie w działce (...) nie ma żadnych odłączników, wyłączników czy przekładników. Sąd Rejonowy przyjął, iż celem zapewnienia prawidłowego dostępu właściciela do urządzeń energetycznych posadowionych na nieruchomości M. D. zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych energii elektrycznej przebiegających przez tę nieruchomość dla działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) niezbędne jest wydzielenie pasa służebności w zakresie wyznaczonym punktami nr 65-15-14-13-65 o powierzchni 0,0035 ha oraz punktami nr 11-8-367- 366-11 o powierzchni 0,0082 ha tj. według, wariantu 1, uwidocznionego na mapie sporządzonej w dniu 7 lipca 2014 roku przez biegłego sądowego geodetę B. Z. o powierzchni ogólnej 0,0117 ha., a dla działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) w zakresie wyznaczonym punktami nr 366-367-5-10-366 o powierzchni 0,0066 ha. Ogółem obszar służebności przesyłu na działkach nr (...) wynosić powinien 0,0183 ha. Wynagrodzenie należne z tytułu ustanowienia służebności przesyłu Sąd Rejonowy przyjął w oparciu o powierzchnię pasa służebności według wariantu I biegłego geodety, dokonując jego oszacowania na podstawie opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego na kwotę 4 866,28 złotych dla działki oznaczonej numerem (...) i (...) 112,99 złotych dla działki oznaczonej numerem (...) , tj. łącznie 6 979,27 złotych. Sąd Rejonowy orzekając w przedmiocie wniosku wskazał, iż zgodnie z art. 288 k.c. służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. W związku z tym uzasadnione było przyjęcie powierzchni nieruchomości obciążonej służebnością przesyłu w wysokości określonej w wariancie I (o mniejszym zakresie) opisanej opinii jako wystarczającej dla prawidłowej eksploatacji urządzeń przesyłowych i powodującej mniejsze utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości obciążonej. W ocenie Sądu Rejonowego obszar służebności nie wymagał zawarcia w nim bardzo szerokiego obszaru ochronnego czy dojazdu, albowiem nie są one w tym konkretnym przypadku konieczne do zapewnienia prawidłowego dostępu do urządzeń przesyłowych, gdyż to uczestnik decyduje, z której strony chce ją konserwować i do niej dojeżdżać. Sąd wskazał, iż skoro na pasie służebności wyznaczonej według wariantu II posadowiony jest budynek, to w istocie ustanowienie służebności w takim zakresie powodowałoby niewykonalność orzeczenia. Posadowienie budynku oznacza wyłączne korzystanie z tego fragmentu przez wnioskodawcę beż możliwości wjeżdżania na ten fragment gruntu przez uczestnika. Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodził się wnioskodawca zaskarżając postanowienie w całości. Wnioskodawca zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wyrażającą się w dokonaniu oceny dowodów w sposób nie dający się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego poprzez ustanowienie na nieruchomości wnioskodawcy służebności przesyłu w pasie wyznaczonym według wariantu nr I opinii biegłego geodety B. Z. , która to powierzchnia nie uwzględnia całego obszaru, w którym wnioskodawca doznaje ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości w związku z przebiegiem linii energetycznej należącej do uczestnika, co w konsekwencji doprowadziło do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenia w zaniżonej wysokości. Apelujący zarzucił nadto nieuwzględnienie przy określaniu zakresu terytorialnego służebności przesyłu obszaru wyłączonego spod zabudowy oraz obszaru wyłączonego z dokonywania nasadzeń, a który wynika z wariantu II opinii biegłego geodety. Wnioskodawca wskazał także na naruszenie art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , art. 520 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , zarzucając nieuzasadnione obciążenie kosztami postępowania po połowie obu stron, w sytuacji gdy okoliczności sprawy przemawiały za obciążeniem tymi kosztami wyłącznie uczestnika. W oparciu o tak sformułowane zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt. 1 poprzez ustanowienie na nieruchomości wnioskodawcy tj. działkach o nr ewidencyjnych (...) na rzecz uczestnika służebności przesyłu w pasie wyznaczonym na podstawie wariantu nr II opinii biegłego geodety B. Z. , zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt. 2 poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu obliczonego na podstawie pasa służebności wyznaczonego na podstawie wariantu nr II opinii biegłego geodety B. Z. , zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt. 4 poprzez obciążenie uczestnika obowiązkiem zwrotu całości nieopłaconych wydatków, zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt. 6 poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Postępowanie apelacyjne ma charakter merytoryczny, co oznacza, że Sąd drugiej instancji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie dotyczącej ustanowienia służebności przesyłu i zasądzenia stosowanego wynagrodzenia na rzecz wnioskodawcy M. D. Sąd pierwszej instancji orzekł o roszczeniu wnioskodawcy, któremu w zakresie jednej z nieruchomości objętych wnioskiem nie przysługiwała w tej sprawie legitymacja procesowa czynna. Stało się tak zapewne na skutek dokonania przez Sąd Rejonowy błędnych ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym właścicieli nieruchomości oznaczonej numerem działki (...) . Wbrew bowiem ustaleniom Sądu Rejonowego właścicielem tej nieruchomości nie jest wnioskodawca M. D. , a jego rodzice G. i B. małżonkowie D. (dowód: odpis aktualny księgi wieczystej Kw (...) k. 63-65). Dokonane błędne ustalenia skutkowały wydaniem w sprawie rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy, które ogranicza własność i tworzy nowe obowiązki dla właścicieli nieruchomości oznaczonej numerem działki (...) , którzy nie byli wnioskodawcami, ani nie brali udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. W sytuacji więc pozbawienia możliwości działania, a także naruszenia praw materialnoprawnych właścicieli nieruchomości oznaczonej numerem działki (...) doszło do naruszenia ich praw do obrony, skutkującego nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt. 5 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Wobec powyższego na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji uchylił zaskarżone orzeczenie, zniósł postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności ponownie dokona wyjaśnienia treści żądania wniosku i zbada jego materialnoprawną podstawę w świetle przesłanek ustanowienia służebności przesyłu określonych w art. 305 2 § 2 k.c. , mając na względzie okoliczność, iż z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu nie wystąpił przedsiębiorca przesyłowy, a osoba wskazująca siebie za właściciela konkretnych nieruchomości, na których ma zostać ustanowiona służebność przesyłu za wynagrodzeniem. Inna jest bowiem sytuacja, gdy z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu występuje przedsiębiorca przesyłowy ( art. 305 2 § 1 k.c. ), który zgodnie z art. 626 § 1 k.p.c. w zw. z § 3 tego przepisu musi wskazać właścicieli wszystkich nieruchomości, na jakich domaga się ustanowienia służebności przesyłu i w sytuacji niewskazania ich wszystkich, Sąd ma obowiązek wezwać ich, jako zainteresowanych do udziału w sprawie ( art. 510 k.p.c. ). Odmienna z kolei jest sytuacja z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdy z takim wnioskiem występuje osoba nie będąca przedsiębiorcą przesyłowym, a wskazująca siebie za właściciela danej nieruchomości, jaka ma stać się nieruchomością obciążoną ( art. 305 2 § 2 k.c. ). W takiej bowiem sytuacji Sąd nie może ustanowić służebności przesyłu na nieruchomości właściciela, który o to nie wnosił, ani zasądzić wynagrodzenia na rzecz osoby nie będącej właścicielem nieruchomości obciążonej. W pozostałym zakresie tj. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o służebności przesyłu na nieruchomości należącej do wnioskodawcy M. D. tj. oznaczonej nr działki (...) zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Sąd Okręgowy w pełni podziela motywy jakimi kierował się Sąd Rejonowy przy orzekaniu w tym zakresie, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wywiedzioną przez wnioskodawcę apelację co do tego rozstrzygnięcia uznać należy za bezzasadną. Podnoszone przez wnioskodawcę zarzuty apelacyjne nie są trafne, zmierzają w istocie do podważenia wysokości przyznanego wynagrodzenia przy nieprzekonywującej argumentacji dotyczącej szerokości strefy niezbędnej do prawidłowej i w pełni bezpiecznej eksploatacji linii. W odniesieniu do ostatniej z tych kwestii przypomnieć należy, iż przepisy k.c. dotyczące służebności przesyłu, ani żadne inne przepisy prawa nie wskazują jaka powinna być szerokość pasa służebności przesyłu. W praktyce więc każdy przypadek powinien być indywidualnie rozpatrywany przy uwzględnieniu rodzaju, rozmiaru, położenia, właściwości i sposobu eksploatacji urządzeń przesyłowych, a także rodzaju, przeznaczeniu i powierzchni nieruchomości dotkniętej ograniczeniami. W każdym jednak przypadku pamiętać należy, iż przepis art. 305 1 k.c. wyznacza zakres przedmiotowy obciążeń obejmujący rodzaj i rozmiar uprawnień przedsiębiorcy oraz powinność oznaczenia terenu, na którym będą one realizowane. W przedmiotowej sprawie biegły z zakresu elektroenergetyki dokonując oględzin przedmiotowej nieruchomości stwierdził łatwy dostęp do linii, w przypadku konieczności dokonywania oględzin przez uczestnika możliwość ich wykonywania z drogi bez konieczności wstępu na działkę, brak na linach jakichkolwiek urządzeń potrzebnych do dokonywania przełączeń, w przypadku linii relacji J. - D. brak słupów na terenie nieruchomości wnioskodawcy, zaś w przypadku linii relacji J. - D. usytuowanie słupa w rogu działki, co praktycznie wyłącza ten obszar z wykorzystania. Tak usytuowane linie elektroenergetyczne na nieruchomości wnioskodawcy nie zajmują więc znacznej jej części, a jedynie jej skrajne rogowe fragmenty. Pozostała część nieruchomości wnioskodawcy jest wolna od niedogodności związanych z przebiegiem linii i słupa narożnego, mieści się na niej budynek mieszkalny i gospodarczy, znaczna też część jest niezabudowana. To wszystko sprawia, iż ograniczenia właścicieli w korzystaniu z ich nieruchomości w zakresie związanym z normalną eksploatacją linii przez uczestnika są niewielkie, podobnie jak niewielki jest zakres koniecznej ingerencji uczestnika w nieruchomość wnioskodawcy przy korzystaniu z należących do niego urządzeń. Ustalony zatem przez Sąd pierwszej instancji pas służebności przesyłu na podstawie wersji I biegłego sądowego geodety uznać należy za prawidłowy i uwzględniający interesy obu stron. Z tych też względów zarzut wnioskodawcy naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisu art. 233 k.p.c. ocenić należy za nieuzasadniony. Za nieuzasadniony uznać należało także zarzut apelacji dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Rejonowy stosując zasadę wynikającą z art. 520 § 1 k.p.c. postąpił prawidłowo. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy interesów zainteresowanych w niniejszej sprawie nie można uznać za sporne. Uczestnik postępowania co do zasady uznał wniosek o ustanowienie służebności, zakwestionował jedynie wysokość wynagrodzenia. Przeprowadzone w sprawie dowody były w interesie obu stron, zatem uznać należy je za wspólne. To, że w różnym stopniu wnioskodawczyni i uczestnik byli zainteresowani wysokością wynagrodzenia nie oznacza, by w zakresie kosztów procesu stosować inną zasadę niż wynikającą z art. 520 § 1 k.p.c. i obciążać strony kosztami inaczej niż uczynił to Sąd Rejonowy. Wobec powyższego na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił apelację w części dotyczącej rozstrzygnięcia o służebności przesyłu na nieruchomości należącej do wnioskodawcy M. D. , uznając ją za bezzasadną, o czym orzekł w pkt. 1 sentencji postanowienia. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 2 k.p.c.