Orzeczenie · 2025-01-31

I C 990/24Abuzywne klauzule kredytu denominowanego euro niedozwolone postanowienia

Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Miejsce
Gliwice
Data
2025-01-31
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy
kredyt walutowykredyt denominowanyabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentaprawo bankoweTSUEnieważność umowyzwrot świadczenia

Sprawa dotyczyła kredytu denominowanego w EUR, zaciągniętego przez powodów od pozwanego banku. Powodowie zarzucili bankowi stosowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych, które nie były indywidualnie negocjowane i rażąco naruszały ich interesy. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie umowy i przepisów prawa, uznał te zarzuty za zasadne. Stwierdzono, że klauzule dotyczące sposobu ustalania kursów walut były niejednoznaczne, nie zawierały obiektywnych mierników i pozwalały bankowi na jednostronne kształtowanie wysokości zobowiązania konsumenta. W konsekwencji, sąd uznał te postanowienia za niedozwolone (abuzywne) i stwierdził, że umowa kredytu jest nieważna od samego początku. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach o ochronie konsumentów (Dyrektywa 93/13/EWG, art. 385¹ k.c.) oraz przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405, 410 k.c.). Zasądzono od banku na rzecz powodów kwotę 11 522,23 euro, stanowiącą różnicę między wpłaconymi przez powodów ratami a otrzymanym kapitałem, uwzględniając zasady współżycia społecznego i brak możliwości zwrotu świadczeń, które czynią zadość tym zasadom. Powództwo w pozostałej części oddalono. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie odpowiedzialności strony przegrywającej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach denominowanych w walucie obcej, konsekwencje nieważności umowy oraz zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w kontekście ochrony konsumentów.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego w EUR, gdzie kluczowe były klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach bankowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do umów o innej konstrukcji lub kredytów indeksowanych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej, oparte na kursach ustalanych jednostronnie przez bank, są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu przepisów o ochronie konsumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, nie były jednoznaczne, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów, pozwalając bankowi na arbitralne kształtowanie wysokości zobowiązania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe nie były transparentne ani zrozumiałe dla konsumenta, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów, co naruszało równowagę kontraktową. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul potwierdza ich abuzywny charakter.

Jaka jest konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul przeliczeniowych dla ważności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, ponieważ bez tych klauzul niemożliwe jest określenie głównych świadczeń stron i umowa traci swój pierwotny charakter.

Uzasadnienie

Wykluczenie abuzywnych klauzul przeliczeniowych powoduje lukę w umowie, uniemożliwiając określenie wysokości świadczeń. Utrzymanie umowy w zmienionym kształcie byłoby sprzeczne z celem i zamiarem stron oraz prowadziłoby do obejścia przepisów o ochronie konsumentów.

Czy w przypadku nieważności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, konsument może żądać zwrotu wszystkich wpłaconych rat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Konsument może żądać zwrotu świadczeń nienależnych, jednakże roszczenie to jest ograniczone do wysokości wzbogacenia banku. Ponadto, jeśli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego, zwrot nie przysługuje.

Uzasadnienie

Sąd zastosował przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, stwierdzając, że powodowie mogą domagać się zwrotu nadpłaty jedynie do wysokości wzbogacenia banku. Ponieważ powodowie spłacali otrzymany kapitał, czynili zadość zasadom współżycia społecznego, co ograniczyło ich roszczenie do różnicy między wpłaconymi ratami a otrzymanym kapitałem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Częściowe uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
powodowie

Strony

NazwaTypRola
D. I.osoba_fizycznapowód
M. I.osoba_fizycznapowód
...spółkapozwany

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pr. bank. art. 69 § ust. 1

Prawo bankowe

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie, w wysokości i na warunkach określonych w umowie, kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel. Kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Pomocnicze

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

k.c. art. 411 § pkt 2

Kodeks cywilny

Nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.

k.c. art. 481

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań obie strony ponoszą koszty związane z procesem w stosunku do wyniku sprawy; jednakże gdy strona reprezentowana przez więcej niż jednego adwokata lub radcę prawnego poniosła koszty zastępstwa procesowego, sąd zasądzi od przeciwnika procesowego na rzecz tej strony zwrot kosztów w wysokości ustalonej według norm przepisanych, niezależnie od liczby adwokatów lub radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul przeliczeniowych ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność i rażące naruszenie interesów konsumentów. • Nieważność umowy kredytu w całości w związku z abuzywnością klauzul stanowiących główne świadczenie stron. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, ograniczone do wysokości wzbogacenia banku.

Odrzucone argumenty

Pozwany argumentował, że umowa była ważna, a powodowie zostali należycie poinformowani o ryzyku kursowym i mieli wpływ na treść umowy. • Zarzut przedawnienia roszczenia (nie został uwzględniony lub nie został szczegółowo opisany w uzasadnieniu).

Godne uwagi sformułowania

klauzule przeliczeniowe objęte kwestionowanymi klauzulami • nie były ani jasne (transparentne) ani zrozumiałe dla konsumenta • stwarzając jedynie pozór istnienia jakichś obowiązujących stawek kursowych • nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego

Skład orzekający

Barbara Przybylska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w kredytach denominowanych w walucie obcej, konsekwencje nieważności umowy oraz zasady rozliczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w kontekście ochrony konsumentów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu denominowanego w EUR, gdzie kluczowe były klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach bankowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do umów o innej konstrukcji lub kredytów indeksowanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i abuzywności klauzul, co jest nadal aktualne dla wielu konsumentów. Rozstrzygnięcie o nieważności umowy i zwrocie nadpłat ma duże znaczenie praktyczne.

“Kredyt w EUR okazał się nieważny! Sąd Okręgowy przyznał rację konsumentom w walce z bankiem.”

Dane finansowe

WPS: 141 559,82 PLN

zwrot nadpłaty: 11 522,23 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst