I C 99/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego powodów, będących następcami prawnymi H. O., przeciwko Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...) o zapłatę. Powodowie domagali się odszkodowania za utratę prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. (...), która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku. W 1948 roku złożono wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości, jednak organy administracji publicznej przez wiele lat pozostawały w bezczynności, a w 1956 roku odmówiono przyznania prawa własności czasowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tej decyzji w części, ale odmówiło stwierdzenia nieważności w innej części ze względu na nieodwracalne skutki prawne. Następnie, w 2018 roku, odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego. Sąd Okręgowy ustalił, że bezprawna i zawiniona bezczynność organów państwowych w rozpoznaniu wniosku dekretowego stanowiła podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 160 k.p.a. w zw. z art. 417 k.c. Sąd uznał, że gdyby wniosek został rozpoznany terminowo, powodowie mogliby uzyskać prawo użytkowania wieczystego, ponieważ korzystanie z gruntu było zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w tamtym okresie. Utrata tego prawa stanowiła szkodę pozostającą w normalnym związku przyczynowym z działaniem organów państwa. Sąd zasądził odszkodowanie w wysokości ustalonej przez biegłego, uwzględniając udziały poszczególnych powodów w majątku spadkowym. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za bezczynność organów administracji w sprawach dekretowych, interpretacja art. 160 k.p.a. i art. 7 dekretu warszawskiego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i bezczynnością organów w określonym przedziale czasowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bezczynność organów administracji publicznej w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu, złożonego na podstawie dekretu z 1945 roku, uzasadnia odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bezprawna i zawiniona bezczynność organów administracji publicznej w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej gruntu, złożonego na podstawie dekretu z 1945 roku, uzasadnia odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bezczynność organów w rozpoznaniu wniosku dekretowego była bezprawna i zawiniona, co stanowiło podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa na podstawie art. 160 k.p.a. w zw. z art. 417 k.c. Utrata prawa użytkowania wieczystego gruntu w wyniku tej bezczynności została uznana za szkodę pozostającą w normalnym związku przyczynowym z działaniem organów.
Czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela było zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie, gdy wniosek dekretowy powinien był zostać rozpoznany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela było zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie, gdy wniosek dekretowy powinien był zostać rozpoznany.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na "Ogólnym planie zabudowania (...) W." z 1931 roku, który przewidywał zabudowę zwartą, trzykondygnacyjną o powierzchni zabudowy 50%. Stwierdzono, że dalsze korzystanie z nieruchomości przez właścicieli nie kolidowało z tym planem, a decyzja administracyjna z 2018 roku również potwierdziła spełnienie przesłanek z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej przed 1 września 2004 roku, której nieważność stwierdzono po tej dacie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowi przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2004 roku, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 112/10.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego, która przesądziła o zastosowaniu art. 160 k.p.a. do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 roku, której nieważność stwierdzono po tej dacie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. O. | osoba_fizyczna | powód |
| K. O. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. | osoba_fizyczna | powód |
| J. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| L. K. | osoba_fizyczna | powód |
| E. G. | osoba_fizyczna | powód |
| M. L. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| J. O. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| E. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Wojewoda (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
k.c. art. 417¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
k.p.a. art. 160
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wydaniem decyzji z naruszeniem prawa lub stwierdzeniem jej nieważności (w brzmieniu obowiązującym do 31.08.2004 r.).
Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
Przepis regulujący prawo dotychczasowego właściciela do wnioskowania o przyznanie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy po przejściu gruntu na własność gminy.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej - normalne następstwa działania lub zaniechania.
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Zasada zasądzania odsetek ustawowych od daty wydania wyroku w sprawach odszkodowawczych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Dz. U. z 2004 roku nr 162 poz. 1692 art. 5
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw
Do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia tej ustawy w życie.
Dz. U. Nr 14, poz. 130 art. 32 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej
Przejście gruntów na własność Skarbu Państwa.
Dz. U. nr 14, poz. 130 art. 37
Ustawa z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej
Przejmowanie przez rady narodowe zakresu właściwości zniesionych organów.
Dz. U. Nr 36, poz. 341 art. 68
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym
Obowiązek organu administracji do rozpoznania wniosku bez zbędnej zwłoki, nie dłużej niż w ciągu 5 miesięcy.
Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 art. 215
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami
Możliwa podstawa roszczenia odszkodowawczego w przypadku braku możliwości uwzględnienia wniosku dekretowego z powodu planu zabudowy.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dowodowa moc dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1 zdanie drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie szczegółowego rozliczenia kosztów referendarzowi sądowemu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego podziału kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezprawna i zawiniona bezczynność organów administracji w rozpoznaniu wniosku dekretowego. • Szkoda w postaci utraty prawa użytkowania wieczystego gruntu, pozostająca w normalnym związku przyczynowym z bezczynnością organów. • Zgodność korzystania z gruntu z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie, gdy wniosek powinien był zostać rozpoznany.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. • Nieudowodnienie istnienia i rozmiaru szkody. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między działaniem organów a szkodą.
Godne uwagi sformułowania
bezprawna i zawiniona bezczynność funkcjonariuszy samorządowych • utrata prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości • normalny związek przyczynowy • korzystanie z gruntu dało się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania
Skład orzekający
Bożena Chłopecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za bezczynność organów administracji w sprawach dekretowych, interpretacja art. 160 k.p.a. i art. 7 dekretu warszawskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i bezczynnością organów w określonym przedziale czasowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak wieloletnia bezczynność urzędników może doprowadzić do znaczących strat finansowych dla obywateli i jak sądy potrafią naprawiać takie krzywdy, nawet po dekadach.
“Po 70 latach walki o ziemię: Sąd zasądził miliony od Skarbu Państwa za urzędniczą bezczynność!”
Dane finansowe
WPS: 572 856 PLN
odszkodowanie: 106 177 PLN
odszkodowanie: 106 177 PLN
odszkodowanie: 637 054 PLN
odszkodowanie: 212 354 PLN
odszkodowanie: 212 354 PLN
odszkodowanie: 75 642 PLN
odszkodowanie: 75 642 PLN
odszkodowanie: 75 642 PLN
odszkodowanie: 75 642 PLN
odszkodowanie: 80 000 PLN
odszkodowanie: 80 000 PLN
odszkodowanie: 80 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.