I C 987/23

Sygn. akt I C 987/23 WYROK CZĘŚCIOWY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka Protokolant: Jakub Wojdyna po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa L. L. (2) przeciwko Syndykowi Masy Upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w F. o ustalenie i zapłatę I. 
        ustala, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 31 sierpnia 2006r. oraz umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 21 grudnia 2007r. zawarte przez powoda z pozwanym bankiem są nieważne, II. 
        ustala, że pozwany bank w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu. Sygn. akt I C 987/23 UZASADNIENIE Pozwem skierowanym przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w F. w dniu 11 lutego 2021 roku (data nadania w UP k. 285) powód L. L. (1) wniósł o ustalenie, że Umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 31 sierpnia 2006 roku (Umowa nr 1) oraz Umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 21 grudnia 2007 roku (Umowa nr 2) zawarte przez powoda z pozwanym są nieważne oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 1.487.695,66 zł oraz 16,89 CHF, jako zwrotu świadczeń nienależnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10 czerwca 2020 roku do dnia zapłaty. Powód sformułował również roszczenia ewentualne. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 51 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty na zasadzie art. 98 § 1 1 k.p.c. /pozew k. 3-70/. W odpowiedzi na pozew z dnia 29 marca 2021 roku pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatami skarbowymi. Pozwany zakwestionował roszczenia powoda zarówno, co do zasady, jak i wysokości. Ponadto podniósł zarzut zatrzymania /odpowiedź na pozew k. 311-355/. Postanowieniem z 30 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. ze skutkiem na datę ogłoszenia upadłości pozwanego, tj. 20 lipca 2023 r., wezwał do udziału w sprawie Syndyka masy upadłości (...) Bank S.A. z siedzibą w F. w upadłości, w pkt. 3 podjął postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie z udziałem syndyka masy upadłości pozwanego, zaś w pkt 5 zawiesił postępowanie w zakresie powództwa o ustalenie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt (...) toczącego się przed Sądem Rejonowym dla m. st. Warszawy /postanowienie k. 545/. Na powyższe postanowienie powód wniósł zażalenie. Na skutek zażalenia powoda Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 roku uchylił zaskarżone postanowienie w pkt piątym /postanowienie 672/. W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie /protokół rozprawy k. 740-741/. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 31 czerwca 2006 roku powód złożył u poprzednika prawnego pozwanego Banku wniosek o udzielenie kredytu hipotecznego, w kwocie 632.400 zł z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu nieruchomości na rynku wtórnym. Powód zaproponował 360-miesięczny okres spłaty kredytu, w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Jako walutę kredytu zaznaczono CHF / dowód : wniosek kredytowy – k. 363-365v. /. W dniu 31 sierpnia 2006 roku L. L. (1) i (...) Bank S.A. w W. zawarli umowę kredytu hipotecznego nr (...) . Na mocy przedmiotowej umowy Bank udzielił kredytobiorcy kredytu, w kwocie 632.100,00 zł indeksowanego kursem CHF na warunkach określonych w niniejszej umowie oraz Regulaminie. Przeznaczenie kredytu miał stanowić zakup nieruchomości (działki z domem) na rynku wtórnym, w wysokości 570.000,00 zł na rachunek zbywcy wskazany w akcie notarialnym, na refinansowanie poniesionych kosztów w wysokości 50.000 zł na dowolny rachunek wskazany przez kredytobiorcę w Dyspozycji uruchomienia środków zgodnie z „Harmonogramem Wypłaty Transz” , zapłatę jednorazowej prowizji za udzielenie kredytu w wysokości 12.100 zł (§ 2 ust. 1 i 2 umowy). Kredyt miał zostać uruchomiony po spełnieniu warunków określonych w § 3 umowy. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach zgodnie z Harmonogramem Spłat, który zostanie wysłany kredytobiorcy listem poleconym, w terminie do 14 dni roboczych od dnia uruchomienia środków. Po zakończeniu okresu karencji w spłacie kapitału, spłata miała następować w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Na mocy § 4 ust. 2 umowy spłata wszelkich zobowiązań z tytułu niniejszej umowy miała być dokonywana w złotych na odpowiedni rachunek kredytu. Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 5,90 % w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki referencyjnej 3M LIBOR dla CHF, (która na dzień sporządzenia umowy wyniosła 1,4 %) i stałej marży Banku, w wysokości 4,50%, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 umowy. Pozostałe zasady zmiany oprocentowania określał § 8 Regulaminu. Na mocy § 12 ust. 2 umowy postanowiono, że w sprawach nieregulowanych niniejszą umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego , Prawa bankowego oraz Regulaminu. Zgodnie z § 11 ust. 7 Regulaminu w przypadku kredytu denominowanego kursem waluty obcej spłata kredytu jest wyrażona w walucie kredytu. Kwota raty spłaty miała zostać obliczona według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku, na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia spłaty / dowód: umowa kredytu k.73-75v., Regulamin Kredytowania – k. 390-392v./. W dniu 24 stycznia 2008 roku strony zawarły aneks do Umowy, na podstawie, którego zmianie uległy zapisy Umowy nr 1 związane z prawnym zabezpieczeniem kredytu na rzecz Banku (§ 7 ust. 1 Umowy) oraz obowiązki nałożone na powoda po wypłacie kredytu na rzecz Banku (§ 9 ust. 1 Umowy) / dowód : Aneks k.76-77/. Kolejna zmiana Umowy miała miejsce w dniu 6 marca 2009 roku, zgodnie, z którą min. zmienione zostały zasady spłaty kredytu na okres kolejnych 24 miesięcy poprzez ograniczenie wysokości raty kredytu należnej do spłaty do stałej kwoty 2.157 zł / dowód: Aneks k.78-79/. W dniu 20 marca 2009 roku strony zawarły kolejny Aneks do Umowy zmieniający dotychczasową treść § 7 ust. 1 Umowy odnoszącego się do prawnego zabezpieczenia kredytu na rzecz pozwanego / dowód: Aneks k.80-80v./. Opisana wyżej umowa kredytu hipotecznego ani załączniki do niej, nie zawierały w swojej treści informacji odnoszących się do sposobu tworzenia tabel kursowych, wykraczających ponad definicję „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut” ujętą w umowie i powtórzoną w Regulaminie /okoliczność bezsporna/. Przed zawarciem umowy tj. w dniu 19 lipca 206 roku powodowi przedstawiono do podpisu dokument zatytułowany: „Oświadczenie o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej”. Opisano tam wpływ zmian wysokości oprocentowania i kursu waluty kredytu na wysokość miesięcznych rat w modelowej sytuacji: przy założeniu, że kredyt udzielony jest w wysokości 200.000 zł na okres 30 lat. Poniżej znajdowało się oświadczenie, w którym kredytobiorca wskazywał, że po zapoznaniu się z występującym ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy procentowej, wnosi o udzielenie kredytu indeksowanego do waluty obcej / dowód: oświadczenie kredytobiorcy - k. 373/. Sporna umowa była pierwszą umową o kredyt powoda powiązaną z walutą obcą. Powód motywował chęć zaciągnięcia kredytu potrzebą sfinansowania zakupu działki wraz domem mieszkalnym w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. W toku procesu kredytowania powód skorzystał z usług doradcy. Doradca kredytowy poinformował stronę powodową, że poprzednik prawny pozwanego Banku chce udzielić mu kredytu powiązanego z walutą obcą, w postaci CHF. Powoda zapewniono, że kurs waluty indeksacji może wzrosnąć maksymalnie o 10%. Powodowi nie przedstawiono, w jaki sposób kształtowały się historyczne kursy franka szwajcarskiego. Nie poinformowano go, że kredyt będzie wiązał się z ryzykiem kursowym i ryzykiem stopy procentowej oraz kto i w jaki sposób tworzy tabele kursowe w Banku. Powodowi nie wyjaśniono takich pojęć jak waloryzacja, indeksacja, spread Walutowy. Powód nie miał możliwości negocjowania żadnych zapisów umowy. Został mu przedstawiony wzorzec umowy stworzony wyłącznie przez Bank. Nie przedstawiono mu żadnych symulacji wysokości rat na wypadek wzrostu kursu CHF. Powodowi nie wytłumaczono również, że wraz ze wzrostem kursu waluty CHF może wzrosnąć także saldo kredytu wyrażone w walucie PLN / dowód: zeznania powoda k. 740-740v./ Z kolei w dniu 6 grudnia 2007 roku powód złożył u poprzednika prawnego pozwanego Banku wniosek o udzielenie drugiego kredytu hipotecznego, w kwocie 800.000 zł z przeznaczeniem na dowolny cel oraz inwestycję finansową. Powód zaproponował 360-miesięczny okres spłaty kredytu. Jako walutę kredytu zaznaczono CHF / dowód : wniosek kredytowy – k. 366-368 /. W dniu 20 grudnia 2007 roku powód L. L. (1) i (...) Bank S.A. w W. (...) (...) zawarli umowę kredytu hipotecznego. Na mocy przedmiotowej umowy Bank udzielił kredytobiorcy kredytu, w kwocie 800.000,00 zł indeksowanego kursem CHF na warunkach określonych w niniejszej umowie oraz Regulaminie. Przeznaczenie kredytu miała stanowić inwestycja w jednostki uczestnictwa wykupione w (...) SA. (kwota 500.000 zł) oraz cel dowolny (300.000 zł) na dowolny rachunek wskazany przez Kredytobiorcę w Dyspozycji Uruchomienia Środków, zgodnie z „Harmonogramem Wypłaty Transz” (§ 2 ust. 1 i 2 umowy). Kredyt miał zostać uruchomiony po spełnieniu warunków określonych w § 3 umowy. Spłata kredytu miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach zgodnie z Harmonogramem Spłat, który zostanie wysłany kredytobiorcy listem poleconym, w terminie do 14 dni roboczych od dnia uruchomienia środków. Po zakończeniu okresu karencji w spłacie kapitału, spłata miała następować w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Na mocy § 4 ust. 2 umowy spłata wszelkich zobowiązań z tytułu niniejszej umowy miała być dokonywana w złotych na odpowiedni rachunek kredytu. Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 5,96 % w skali roku, na które składała się suma obowiązującej stawki referencyjnej 3M LIBOR dla CHF (która na dzień sporządzenia umowy wyniosła 2,71%) i stałej marży Banku, w wysokości 3,25%, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 umowy. Pozostałe zasady zmiany oprocentowania określał § 8 Regulaminu. Na mocy § 12 ust. 2 umowy postanowiono, że w sprawach nieregulowanych niniejszą umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego , Prawa bankowego oraz Regulaminu. Na mocy § 11 ust. 7 Regulaminu Kredytowania Hipotecznego (...) Bank S.A. w W. uruchomienie kredytu denominowanego do waluty obcej następuje w PLN przy jednoczesnym przeliczeniu uruchomionej kwoty w dniu wypłaty na walutę wskazaną w umowie kredytu według kursu kupna danej waluty ustalanego przez Bank w aktualnej Tabeli Kursów. Zgodnie z § 12 ust. 7 Regulaminu w przypadku kredytu denominowanego kursem waluty obcej spłata kredytu jest wyrażona w walucie kredytu. Kwota raty spłaty miała zostać obliczona według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku, na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia spłaty / dowód: umowa kredytu 81-84v. oraz Regulamin Kredytowania – k. 393-397v./. W dniu 6 marca 2009 roku strony zawarły Aneks do umowy, zgodnie, z którym zmienione zostały zasady spłaty kredytu na okres kolejnych 24 miesięcy poprzez ograniczenie wysokości raty kredytu należnej do spłaty do stałej kwoty 2.146 zł / dowód: Aneks k. 85-87/ Opisana wyżej umowa kredytu hipotecznego ani załączniki do niej, nie zawierały w swojej treści informacji odnoszących się do sposobu tworzenia tabel kursowych, wykraczających ponad definicję „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut” ujętą w umowie i powtórzoną w Regulaminie /okoliczność bezsporna/. Wraz z zawarciem umowy tj. w dniu 21 grudnia 2007 roku, powodowi przedstawiono do podpisu dokument zatytułowany: „Oświadczenie o ryzyku walutowym i ryzyku stopy procentowej do umowy kredytu hipotecznego nr (...) ”. Opisano tam wpływ zmian wysokości oprocentowania i kursu waluty kredytu na wysokość miesięcznych rat w modelowej sytuacji: przy założeniu, że kredyt udzielony jest w wysokości 200.000 zł na okres 30 lat. Poniżej znajdowało się oświadczenie, w którym kredytobiorca wskazywał, że po zapoznaniu się z występującym ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wynikającym ze zmiennej stopy procentowej, wnosi o udzielenie kredytu indeksowanego do waluty obcej / dowód: oświadczenie kredytobiorcy - k. 374-374v./. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych dokumentów związanych z zawarciem umowy kredytu hipotecznego znajdujących się w aktach sprawy, składanych przez strony postępowania. Dokumenty te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a w ocenie Sądu nie było podstaw, by poddawać w wątpliwość okoliczności faktyczne wynikające z ich treści. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że dowody z tych dokumentów tworzą spójny, nie budzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to w pełni zasługujący na wiarę materiał dowodowy. Jeśli chodzi o pozostałe wnioski dowodowe (w zakresie dowodów z dokumentów), w tym wywiady, artykuły prasowe, będące jedynie wyrazem oceny ich autorów – Sąd potraktował je jedynie, jako wyraz poglądów wzmacniających argumentację stron postępowania – nie były one, bowiem istotne dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. Sąd nie poczynił ustaleń faktycznych w oparciu o pozostałe, niewymienione a przedłożone przez strony dokumenty, pisemne analizy ekonomiczne i raporty, które stanowiły dokumenty prywatne przedstawiające stanowiska stron je składających do akt sprawy, nie zawierały natomiast wiążącej Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wykładni przepisów prawa, dotyczyły kwestii niezwiązanych z tą konkretną umową kredytową, a zatem nie stanowiły w niniejszej sprawie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ( art. 227 k.p.c. ). Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd oparł się także na zeznaniach powoda (k. 740-741) przesłuchanego w charakterze strony, uznając ten dowód za wiarygodny. Nie uszło uwadze Sądu to, że przesłuchanie stron jest de facto dowodem wyłącznie posiłkowym, tym niemniej w niektórych wypadkach może się on okazać dowodem wręcz kluczowym dla odtworzenia istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności. W niniejszej sprawie powód zrelacjonował przebieg zdarzeń związanych z zawarciem umów kredytu. Sąd uznał wyjaśnienia powoda za wiarygodne w całości. Z jego przesłuchania wynika jednoznacznie, że powód pozostawał w przekonaniu, że produkt, który mu bank oferuje, jest produktem bezpiecznym, albowiem powoda zapewniano o stabilności i wysokiej korzystności waluty CHF, w okresie powzięcia przez niego kredytów. Czyniąc ustalenia faktyczne, Sąd uwzględnił także zgodne twierdzenia stron w trybie art. 229 k.p.c. oraz twierdzenia strony, którym przeciwnik nie przeczył w trybie art. 230 k.p.c. Sąd ocenił za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sporu zawisłego w niniejszej sprawie zeznania złożone przez świadka I. W. (k. 452-459) i X. P. (k. 521-524), albowiem z punktu widzenia oceny umowy banku z konsumentem nie ma znaczenia dla sprawy praktyka bankowa i obowiązujące u pozwanego procedury. Czyniąc incydentalną kontrolę konkretnej umowy zawartej przez konsumenta, konieczne jest zbadanie towarzyszących jej okoliczności, nie zaś generalny sposób funkcjonowania pozwanego. Sporna umowa została zaś zawarta na zasadzie adhezyjnej, gdzie jej treść, została przedstawiona, czy wręcz narzucona powodowi przez pozwanego. Mając na uwadze okoliczność, że zeznania ww. świadków sprowadziły się do przedstawienia wyłącznie powyższego rodzaju faktów, Sąd ocenił rzeczone zeznania za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo o ustalenie zasługiwało na uwzględnienie w całości. Wobec zastrzeżeń pozwanego syndyka zaznaczyć najpierw należy, że dochodzone w sprawie roszczenia o ustalenie nie podlegają regulacji art. 145 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm., dalej zwanej pr. upadł.). Regulacja ta dotyczy wierzytelności, które podlegają zgłoszeniu do masy upadłości. Wierzytelności podlegające zgłoszeniu określone zostały w części pierwszej tytule V dziale I rozdziale 1 pr. upadł. w szczególności w art. 236 pr. upadł. Zwłaszcza w kontekście regulacji art. 236 ust. 4 pr. upadł. wysnuć należy generalną zasadę, że zgłoszeniu do masy upadłości podlegają wierzytelności i inne należności, podlegające zaspokojeniu z masy upadłości. Masa upadłości to natomiast majątek upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego (art. 61 pr. upadł.). Dochodzone w niniejszej sprawie roszczenia o ustalenie, w szczególności roszczenie o ustalenie nieważności umowy jako takie, nie podlegają natomiast zaspokojeniu z majątku upadłego. Wyrok uwzględniający powództwo o ustalenie nie podlega, bowiem wykonaniu w drodze egzekucji, z jakiegokolwiek majątku. Zaspokojenie dochodzonego roszczenia, sprowadzające się zwłaszcza do wyeliminowania stanu niepewności prawnej między stronami, co do konkretnego stosunku prawnego, jest możliwe i nastąpi niezależnie od tego, czy upadły dysponuje w ogóle jakimkolwiek majątkiem. Mając powyższe na uwadze, dochodzone w niniejszym postępowaniu roszczenia o ustalenie nie podlegają zgłoszeniu do masy upadłości. Nie ma przeszkód, by roszczenia te były dochodzone w procesie cywilnym od syndyka masy upadłości i nie zachodzi w tym zakresie przejściowy brak drogi sądowej. Wobec jednak dochodzenia przez powoda także roszczeń o zapłatę, które muszą zostać zgłoszone do masy upadłości i co, do których postępowanie musi pozostać zawieszone, o żądaniach ustalenia rozstrzygnięto wyrokiem częściowym ( art. 317 § 1 k.p.c. ), zaś brak było podstaw do umorzenia postępowania w tym zakresie. Powyższa możliwość prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i zakończenia go została potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego (sygn. III CZP 5/24) z 19 września 2024 r. Uchwała zapadła, więc po wydaniu niniejszego wyroku, jej przytoczenie w uzasadnieniu stanowi jedynie potwierdzenie możliwości orzekania w zakresie żądania ustalenia w przedmiotowej sprawie. Powód swoje roszczenie o ustalenie nieważności całości umów opierał na twierdzeniu, że niektóre postanowienia zawarte w umowie kredytowej o (...) z dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz umowie (...) są abuzywne, co w konsekwencji miało skutkować tym, że umowa jest nieważna. Zapisy te dotyczyły § 12 ust. 2 umów, w których postanowiono, że w sprawach nieregulowanych niniejszą umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego , Prawa bankowego oraz Regulaminu. Na mocy § 11 ust. 7 Regulaminu Kredytowania (...) Bank S.A. w F. uruchomienie kredytu denominowanego do waluty obcej następuje w PLN przy jednoczesnym przeliczeniu uruchomionej kwoty w dniu wypłaty na walutę wskazaną w umowie kredytu według kursu kupna danej waluty ustalanego przez Bank w aktualnej Tabeli Kursów. Zgodnie z § 12 ust. 7 Regulaminu w przypadku kredytu denominowanego kursem waluty obcej spłata kredytu jest wyrażona w walucie kredytu. Kwota raty spłaty miała zostać obliczona według kursu sprzedaży dewiz, obowiązującego w Banku, na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia spłaty. Umowa kredytu bankowego jest umową nazwaną uregulowaną w art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe . Zgodnie z art. 69 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez powodów umowy kredytowej, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Stosownie do ust. 2 cytowanego przepisu, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy. Zawarte przez powoda umowy kredytu zawierają elementy wskazane w art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego , w szczególności określają kwotę udzielonego kredytu ( kwoty 632.100 zł i 800.000 zł), zasady i termin spłaty kredytu (spłata w okresie 360 miesięcy), wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany (oprocentowanie stanowiące sumę stawki bazowej LIBOR i marży banku). Do przedmiotowych umów strony wprowadziły modyfikację ustawowego typu umowy, która nie sprzeciwia się właściwości (naturze) umowy kredytu, ustawie ani zasadom współżycia społecznego ( art. 353 1 k.c. ), ustalając, że w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej, bank dokona wypłaty po przeliczeniu do CHF kwoty wyrażonej w PLN według kursu kupna tej waluty z tabeli banku, zaś przy spłacie z rachunku prowadzonego w PLN przy zastosowaniu kursu sprzedaży danej waluty z tabeli banku. W dacie zawarcia spornych umów ( 31 sierpnia 2006 roku i 20 grudnia 2007 r.) ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939, z późn. zm.) nie zawierała uregulowań, które odnosiłyby się do umów kredytu denominowanego/indeksowanego w walucie obcej. Tym niemniej, obecnie nie budzi wątpliwość dopuszczalności zawierania takich umów zgodnie z zasadą swobody umów ( art. 353 1 K.c. ) w okresie przed ich uregulowaniem wprost w ustawie. Potwierdzeniem tego stanowiska jest ustawa z dnia 11 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984 – „ustawa antyspreadowa”), a zwłaszcza te jej przepisy, które znajdują zastosowanie także w odniesieniu do umów zawartych przed dniem jej wejścia w życie, w zakresie niespłaconej jeszcze części pożyczki/kredytu. ( art. 69 ust. 2 pkt 4a i art. 75b Prawa bankowego w zw. z art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy antyspreadowej). Dopuszczalność umowy kredytu indeksowanego i denominowanego przed wejściem w życie tej ustawy jest także ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z 27 lutego 2019 r. w sprawie II CSK 19/18 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo). W ocenie Sądu przedmiotowe umowy nie są sprzeczne z przepisami Prawa bankowego i zawierają wszelkie wymagane elementy (w tym kwotę kredytu i sposób jej spłaty). Zasadny okazał się podniesiony przez powoda zarzut zamieszczenia w przedmiotowych umowach klauzul abuzywnych. Problematykę abuzywności postanowień umownych reguluje art. 385 1 § 1 k.c. , zgodnie, z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie – poza postanowieniami określającymi główne świadczenia stron – nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zważywszy na treść wskazanego artykułu nie ulega zatem wątpliwości, iż uznanie konkretnej klauzuli umownej za postanowienie niedozwolone wymaga stwierdzenia łącznego wystąpienia wszystkich wymienionych w przepisie przesłanek, tj. kontrolowane postanowienie umowy zawartej z konsumentem (lub wzorca umownego):  nie było postanowieniem uzgodnionym indywidualnie;  nie było postanowieniem w sposób jednoznaczny określającym główne świadczenia stron;  kształtowało prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Paragraf 2 powołanego przepisu wskazuje, że jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Natomiast § 3 definiuje nieuzgodnione indywidualnie postanowienia umowy jako te, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zgodnie z § 4 powołanego przepisu ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Kredytobiorca zawarł przedmiotowe umowy jako konsument, bowiem kredyty zaciągnął celem zakupu nieruchomości, która miała zaspokajać jego potrzeby mieszkaniowe oraz w celach inwestycyjnych. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania pozwala na przyjęcie, że umowy kredytu zawarte zostały przez strony przy wykorzystaniu wzoru przygotowanego przez pozwany bank, nie były przedmiotem negocjacji, albowiem ich zapisy w żaden sposób nie odbiegają od zapisów innych umów stosowanych przez bank przy udzielaniu kredytów powiązanych z walutą obcą. Pozwany nie udowodnił, aby konkretne postanowienia wzorca zostały zmienione w umowach ze stroną powodową, a także aby poza teoretyczną możliwością podjęcia negocjacji przez kredytobiorcę, rzeczywiście została stworzona możliwość negocjacji zapisów umowy. Skoro sporna umowa została zawarta przy zastosowaniu standardowego wzorca umownego stosownego przez pozwanego, to zachodzi domniemanie, iż postanowienia umów nie zostały uzgodnione indywidualnie – domniemania tego pozwany nie wzruszył. Sam wybór określonego produktu oferowanego przez pozwanego w postaci kredytów denominowanych nie świadczy o tym, że postanowienia umowne były negocjowane przez stronę powodową. O indywidulanym uzgodnieniu treści umowy można bowiem mówić wtedy, gdy strony wprowadzają do umowy nowe, nieprzewidziane wcześniej przez bank rozwiązania, a więc gdy konsument ma rzeczywisty wpływ na postanowienia umowy. Postanowienia odnoszące się do ryzyka walutowego oraz przeliczeń walutowych (§ 11 ust. 7 Regulaminu oraz § 12 ust. 7 Regulaminu) należy uznać za postanowienia abuzywne w rozumieniu art. 385 1 k.c. Wskazać należy, że postanowienia te określają świadczenia główne w rozumieniu art. 385 1 k.c. , ponieważ nie tylko samo powiązanie kredytu z walutą obcą, ale również sposób dokonywania przeliczeń walutowych koniecznych do realizacji takiej umowy określa sama istota umowy kredytu powiązanego z walutą obcą. W wyroku TSUE z dnia 20.09.2017 r. w sprawie C-186/16 Trybunał wyodrębnił klauzulę ryzyka walutowego jako niezależną grupę postanowień umowy kredytu, która musi być badana przez sąd meritii w ramach kontroli postanowień wzorca umownego, a zastrzeżony w nim mechanizm podlegać musi ocenie, czy właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku kursu waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, kredytobiorca-konsument musi zostać jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu indeksowanego do waluty obcej (szeroko rozumianego), ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku zmian kursowych waluty kredytu. W tym obszarze, względem przedsiębiorcy zawierającego umowę z konsumentem, stawiane są wysokie wymagania - nie wystarczy przekazywanie konsumentowi informacji - nawet licznych, w tym pozwalających konsumentowi na zrozumienie, że zmiana kursu może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, ani przedstawienie mu ewentualnych wahań kursów wymiany. Istotne jest zwrócenie uwagi na powagę zagrożenia w aspekcie możliwego rozmiaru deprecjacji waluty krajowej, a w szczególności podkreślenie, że może być ona gwałtowna i drastyczna (przekraczać nawet kilkadziesiąt procent), z uwzględnieniem sytuacji majątkowej konkretnego konsumenta, decydującej o tym, jaki stopień deprecjacji waluty indeksacji przekraczać będzie granice jego zdolności do spłacania kredytu. Wymagana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej informacja co do tego, że konsekwencje silnej deprecjacji mogą być trudne do udźwignięcia dla konsumenta, nie powinna ograniczać się do ogólnego stwierdzenia o jej wpływie na wysokość zadłużenia czy nawet rat, ale obrazować ów wpływ konkretnymi wyliczeniami, w tym uświadamiać, że deprecjacja taka może powodować utratę zdolności do spłaty kredytu, z czym wiąże się poważne ryzyko utraty nieruchomości - stanowiącej częstokroć miejsce zamieszkania konsumenta – obciążonej hipoteką zabezpieczającą spłatę kredytu (por. wyroki z dnia 20 września 2017 r., w sprawie C-186/16, R. P. C. i in. przeciwko (...) SA, pkt 59, 50, z dnia 20 września 2018 r., C-51/17, (...) Bank i (...) , pkt 74-75, z dnia 14 marca 2019 r., w sprawie C-118/17, P. U. przeciwko (...) Bank (...) P. ., pkt 34-35, 40, 43, 46, z dnia 10 czerwca 2021 r., C-776/19-C-782/19, (...) , pkt 56, 69, 71, 72, 74, postanowienia z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-119/17, K. K. , A. C. K. przeciwko (...) B. ., pkt 25 i n. i z dnia 6 grudnia 2021 r., C-670/20, (...) Bank (...) , pkt 34, teza). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, w świetle zeznań powoda wskazać należy, iż klauzula ryzyka walutowego nie pozwalała na zrozumienie przez kredytobiorcę wszelkich konsekwencji finansowych związanych z zawarciem kredytu powiązanego z walutą obcą, w szczególności dotyczących konsekwencji wzrostu kursu waluty na saldo zadłużenia przeliczone na złotówki. Trudno bowiem uznać, mając na uwadze, że strona powodowa nie osiągała dochodów w CHF, że gdyby faktycznie uzmysłowiono jej ryzyko, jakie wiąże się z zaciągnięciem kredytów powiązanych z walutą obcą, w szczególności możliwego wpływu wzrostu kursu na saldo zadłużenia przeliczne na złotówki (że może wzrastać mimo regularnej spłaty kredytu), że zdecydowałaby się na zawarcie takiej umowy. Nie sposób uznać, iż powód rozumiał konsekwencje ekonomiczne możliwego spadku waluty krajowej dla swoich zobowiązań finansowych. Dalej wskazać należy, że postanowienia przeliczeniowe zawarte w Umowie i Regulaminie przyznawały wyłącznie bankowi uprawnienie do jednostronnego kształtowania wysokości świadczeń stron, przez stosowanie bliżej niesprecyzowanego mechanizmu ustalania kursów walut, które najpierw używane są w celu oznaczenia kwoty kredytu w walucie polskiej, która zostanie udostępniona kredytobiorcy, a następnie do określenia wysokości rat, którymi kredytobiorca spłaca taki kredyt. W przedmiotowych umowach nie ma zapisów na temat zasad kształtowania kursów walut przez kredytodawcę. W ocenie Sądu przeciętny konsument, a za takiego należy uznać powoda, nie był w stanie zrozumieć i zweryfikować na podstawie takiej treści zapisów, jak druga strona umów kształtuje kursy wymiany walut i jakimi zasadami przy tym się kieruje. Tak właśnie było w przypadku powoda, któremu pomimo niejasnych zapisów umów, nie udzielono dodatkowych wyjaśnień, które przybliżałyby stosowany mechanizmu ustalenia kursów na potrzeby wykonania umów, co wynika z treści jego zeznań. W świetle powyższego należało uznać, że kwestionowane postanowienia umowne nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, prostym i zrozumiałym językiem i nie spełniały kryterium jednoznaczności, ponieważ ich treść nie pozwala na stwierdzenie, w jaki sposób pozwany bank ustala kurs CHF dla celu wykonania umowy kredytu. Stwierdzona niejednoznaczność postanowień przeliczeniowych pozwala na dokonanie przez Sąd oceny, czy przedmiotowe postanowienia umowne kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy ( art. 385 1 § 1 k.c. ). W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że klauzula pozwalająca na pełną swobodę decyzyjną banku przy kształtowaniu kursu waluty obcej jest klauzulą niedozwoloną, kształtując prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy ( art. 385 1 §1 k.c. ). Zarówno przeliczenie kwoty kredytów na CHF w chwili ich wypłat, jak i przeliczenie z CHF na PLN w chwili wymagalności poszczególnych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Przenosząc to na okoliczności przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu, zastosowane w spornych umowach konstrukcje, pozwalały bankowi arbitralnie wpływać na wyjściowy rozmiar wypłaconych kredytów, a także na wielkość świadczeń należnych mu z tytułu spłaty, co oznacza nadużycie pozycji banku jako silniejszego kontrahenta umów. Takie rozwiązania umowne są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy klienta banku, który jako strona słabsza, pozbawiony był realnego wpływu na kształt tych zapisów. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, nie publ., z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, OSNC - ZD 2017, Nr 1, poz. 9; z dnia 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14, nie publ.; z dnia 30 września 2015 r., I CSK 800/14, nie publ. i z dnia 29 sierpnia 2013 r. I CSK 660/12, nie publ.). Nie miały znaczenia natomiast okoliczności, w jaki sposób pozwany bank rzeczywiście stosował abuzywne postanowienia umowne czy stosowane przez niego tabele kursowe miały charakter zbliżony do rynkowych. Znaczenie miało to, że w umowach nie określono precyzyjnie od czego zależy kurs waluty, dając tym samym bankowi możliwość jednostronnego kształtowania zobowiązania kredytobiorcy. O tym bowiem czy postanowienie jest niedozwolone decydują okoliczności z chwili zawarcia umów. Nie ma więc znaczenia jak umowy były wykonywane później i jakie kursy bank faktycznie ustalał (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2 oraz orzecznictwo TSUE przytoczone w uzasadnieniu tej uchwały). Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, postanowienia dotyczące nieograniczonego ryzyka kursowego oraz przeliczeń kursowych zawarte w przedmiotowych umowach kredytu uznać należało za abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. , niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta. Co do możliwości uzupełnienia przez sąd powstałej luki po niedozwolonej klauzuli umownej, należy mieć na względzie stanowisko wyrażone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 października 2019 roku, C-260/18, który wykluczył uzupełnianie luk w umowie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, w szczególności odwołujących się do zasad słuszności lub ustalonych zwyczajów i to niezależnie od zgody stron, a także w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. C 212/20, w którym wskazano, że art. 5 i 6 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy, który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy dokonał wykładni tego warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli taka wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron. W konsekwencji art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że niezgodny z tym artykułem jest przepis prawa krajowego dający sądowi możliwość uzupełnienia umowy przez zmianę treści owego warunku. Możliwość taka istniałaby tylko w przypadku, gdyby stwierdzenie nieważności nieuczciwego warunku zobowiązywało sąd do unieważnienia umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje. Sąd Najwyższy również opowiedział się za możliwością zastąpienia niedozwolonej klauzuli umownej jedynie wtedy, gdy jej brak naraża konsumenta, przez upadek umowy w całości, na szczególnie niekorzystne skutki, przy czym decydujące w tym zakresie jest zdanie konsumenta (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22 i przywołane tam orzecznictwo). Na niedopuszczalność zastąpienia niedozwolonych postanowień umownych odsyłających do kursu waluty wynikającego z tabeli bankowej, odesłaniem do kursu średniego waluty obcej ustalanego przez Narodowy Bank Polski, względnie ogólnie pojmowanego „kursu rynkowego”, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę w licznych orzeczeniach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22; zob. też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, II CSKP 285/22 i II CSKP 382/22, z dnia 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22 i z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; w nowszym orzecznictwie - np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). Przywołać należy w tym miejscu treść jednej z ostatnich uchwał Sądu Najwyższego (III CZP 25/22 z 25 kwietnia 2024 r.), zgodnie z którą w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W tym miejscu po krótce należało odnieść się do interesu prawnego powoda w podtrzymywanym żądaniu ustalenia nieważności spornych umów. W ocenie Sądu, powód posiada interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w dochodzeniu ustalenia nieważności umów kredytu. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na upadłość pozwanego nie jest możliwe rozstrzygnięcie o żądaniu zapłaty. Pomiędzy stronami istnieje spór co do ważności i skuteczności zawartych umów, a jednocześnie do czasu zamknięcia rozprawy umowy nie zostały wykonane w całości, ani też umowy te nie zostały rozwiązane. Wydanie wyroku ustalającego w tym zakresie przesądza kwestię nieważności umów. Jednocześnie wyrok ustalający nieważność umowy kredytu hipotecznego, czy też ustalający nieistnienie stosunku prawnego na podstawie takiej umowy, będzie mógł stanowić podstawę wykreślenia z księgi wieczystej hipoteki ustanowionej jako zabezpieczenie roszczeń banku z tytułu przedmiotowej umowy kredytu (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r., III CZP 121/13, Legalis). Mając powyższe rozważania na uwadze, tutejszy Sąd ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 31 sierpnia 2006r. oraz umowa kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 21 grudnia 2007r. zawarte przez powoda z pozwanym bankiem są nieważne. W tym zakresie Sąd wydał wyrok częściowy, mając jednocześnie na uwadze, że w zakresie roszczenia o zapłatę postępowanie pozostaje zawieszone do czasu zakończenia postępowania upadłościowego (...) Banku. Dopiero po jego prawomocnym zakończeniu będą mogły zostać podjęte rozstrzygnięcia w przedmiocie zapłaty świadczeń spełnionych w toku wykonywania umowy. W zakresie pkt. II wyroku Sąd ustalił, że pozwany w całości ponosi koszty procesu na podstawie art. 98 k.p.c. , przy czym Sąd pozostawił szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. Mając na uwadze powyższe rozważania i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w sentencji.