I C 975/13

Sygn. akt: I C 975/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Przasnyszu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Anna Andrzejewska Protokolant: Małgorzata Szczypińska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 roku w Przasnyszu na rozprawie sprawy z powództwa (...) .à.r.l z siedzibą w L. przeciwko M. W. o zapłatę Oddala powództwo. Sygn. akt I C 975/13 UZASADNIENIE Powód (...) .á r.l. z siedzibą w L. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej M. W. kwoty 6.398,56 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 15.10.2002 roku do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej zwrotu kosztów sądowych, w tym opłaty od pozwu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 30.12.2006 roku przejął od firmy (...) Sp. z o.o. prawa do wierzytelności wobec pozwanego z tytułu nienależnie pobranej prowizji wpłaconej na podstawie umowy agencyjnej zawartej przez pozwaną z TU na (...) S.A. Nadmienił, że wierzytelność była przedmiotem cesji na rzecz (...) Sp. z o.o. od firmy TU na (...) S.A. Wskazał, że dochodzi od pozwanej zapłaty za nienależnie pobraną prowizję w wysokości 6.398,56 złotych zgodnie z załączonym częściowym wykazem wierzytelności do umowy cesji z dnia 10.11.2005 roku oraz częściowym wykazem wierzytelności do umowy cesji z dnia 30.12.2006 roku. Pozwana do dnia dzisiejszego nie uregulowała swego zadłużenia. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie VI Wydziału Cywilnego nakazem zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym w sprawie o sygn. akt VI Nc-e 460290/13 z dnia 22.03.2013 roku nakazał pozwanej M. W. , aby zapłaciła na rzecz powoda (...) .á r.l. z siedzibą w L. żądaną kwotę z odsetkami oraz kosztami procesu (k. 5). Wobec skutecznego wniesienia przez pozwaną sprzeciwu od powyższego nakazu zapłaty postanowieniem z dnia 10.06.2013 roku referendarz sądowy Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie stwierdził utratę mocy nakazu zapłaty w całości oraz przekazał rozpoznanie sprawy do Sądu Rejonowego w Przasnyszu (k.11). W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana zgłosiła zarzut przedawnienia roszczenia. Sąd ustalił i zważył, co następuje: W niniejszej sprawie bezsporne pozostawało, że w dniu 10.11.2005 roku poprzednik prawny powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (Cesjonariusz) zawarł z Towarzystwem (...) S.A. z siedziba w W. (Cedent) umowę przelewu wierzytelności, których źródłem były nieuregulowane zobowiązania z tytułu nierozliczonej prowizji pobranej przez dłużników zgodnie z zapisami umowy agencyjnej zgodnie z wykazem wierzytelności (k. 25v). Z treści częściowego wykazu wierzytelności do umowy o przelew wierzytelności z dnia 10.11.2005 roku wynika, że M. W. posiadała dług względem TU na (...) S.A. z siedzibą w W. w kwocie 6.398,56 złotych. Zadłużenie to wynikało z tytułu prowizji - dokumentu numer (...) z dnia 14.10.2002 roku, płatnej do dnia 14.10.2002 roku (k. 22v). Zgodnie z treścią oświadczenia zawartą w § 1 ust. 1 powyższej umowy sprzedaży wierzytelności przysługujące zbywcy są niesporne i wymagalne (k. 25v). Następnie w dniu 30.12.2006 roku (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. zawarł z powodem umowę sprzedaży wierzytelności pieniężnych (k. 26). Z treści częściowego wykazu wierzytelności do umowy o przelew wierzytelności z dnia 30.12.2006 roku wynika, że M. W. posiadała dług względem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. w kwocie 6.398,56 złotych. Zadłużenie to wynikało z tytułu prowizji - dokumentu numer (...) z dnia 14.10.2002 roku, płatnej do dnia 14.10.2002 roku (k. 23). Zgodnie z treścią oświadczenia zawartą w § 3 ust. 1 powyższej umowy sprzedaży wierzytelności przysługujące zbywcy są niesporne i wymagalne (k. 26). Pozwana nie kwestionowała faktu zawarcia umowy przelewu wierzytelności pomiędzy pierwotnym wierzycielem a ostatecznie powodem w niniejszej sprawie. Nie kwestionowała też ani istnienia wierzytelności, ani jej wysokości, ani też terminu wymagalności. Okoliczności te, jako niezaprzeczone należało uznać za przyznane ( art. 230 kpc ). Pozwana podniosła natomiast zarzut przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 118 k.c. , jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć z tym, że dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej mogą wynikać z różnych zdarzeń prawnych, które nie muszą być związane ze stosunkami kontraktowymi przedsiębiorcy. Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (w tym: oparte na konstrukcji nienależnego świadczenia) mogą być zatem zakwalifikowane jako pozostające w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i w konsekwencji przedawniać się w terminie trzech lat. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 6 czerwca 2012 roku w sprawie III CSK 282/12 (Lex nr 1212813) i z dnia 14 listopada 2013 roku w sprawie II CSK 104/13 (Lex nr 1415499), który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podzielił. Związanie roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z prowadzeniem działalności gospodarczej ma miejsce niezależnie od tego, czy status przedsiębiorcy służy wzbogaconemu czy zubożonemu. Oczywiście nie każde działanie i roszczenie osoby prowadzącej działalność gospodarczą należy kwalifikować jako pozostające w związku z tą działalnością. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z dnia 6 czerwca 2012 roku w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że niektóre z działań podejmowanych przez przedsiębiorcę mają związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa, ale nie z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 14 maja 1998 roku, III CZP 12/98 (OSNC 1998, nr 10, poz. 151) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sam przymiot działania w charakterze przedsiębiorcy nie przesądza o tym, iż każde roszczenie tego podmiotu można uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz rozróżnił roszczenia związane z działalnością gospodarczą i związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa . To drugie pojęcie, jako szersze, obejmuje także czynności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, które nie polegają na prowadzeniu działalności gospodarczej. Tego rodzaju czynności nie pozostają bowiem w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie polegają na uczestnictwie w obrocie gospodarczym, nie prowadzą do wytwarzania dóbr materialnych, a także nie przynoszą żadnego zysku. Nie wykazują zatem cech pozostających w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Czynności podejmowane przez podmiot gospodarczy wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej, gdy pozostają w normalnym, funkcjonalnym związku z tą działalnością, w szczególności poodejmowane są w celu realizacji zadań związanych z przedmiotem działalności tego podmiotu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1992 r., III CZP 64/92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 225). Wykładnia art. 118 kc dokonana w uchwale z dnia 14 maja 1998 r., III CZP 12/98 została potwierdzona w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. wyroki z dnia 1 października 1998 r., I CKN 558/98, niepubl.; z dnia 26 listopada 1998 r., I CKU 108/98, niepubl.; z dnia 3 października 2008 r., I CSK 155/08, niepubl.). W konkluzji tych rozważań Sąd Najwyższy uznał, że wykładni art. 118 kc w zakresie odnoszącym się do pojęcia „roszczenie związane z działalnością gospodarczą" dokonuje się z uwzględnieniem ratio legis uregulowania zawartego w tym przepisie. Wprowadzając krótszy, trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ustawodawca uwzględnił wymagania prawidłowego funkcjonowania gospodarki rynkowej. W stosunkach między partnerami działalności gospodarczej, profesjonalistami, roszczenia powinny być realizowane sprawnie i szybko. Instrumentem skłaniającym podmioty gospodarcze do takiego sprawnego działania jest krótki, trzyletni termin przedawniania. Jego zastosowanie wymaga jednak w stosunkach między podmiotami istnienia partnerstwa w obrocie gospodarczym. O związku roszczenia z prowadzeniem działalności gospodarczej powinny decydować okoliczności istniejące w chwili jego powstania i za takie czynności uznaje się działania podejmowane w celu realizacji zadań mieszczących się w przedmiocie działalności w sposób pośredni lub bezpośredni pod warunkiem, że zachodzi pomiędzy nimi normalny i funkcjonalny związek. Roszczenia te mogą nadto wynikać z różnych zdarzeń prawnych i nie muszą być związane ze stosunkami kontraktowymi przedsiębiorcy, a więc roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia mogą być również kwalifikowane, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie powód dochodzi zapłaty z tytułu nienależnie pobranej przez pozwaną prowizji wypłaconej na podstawie umowy agencyjnej zawartej przez pozwaną z pierwotnym wierzycielem – Towarzystwem (...) . Zgodnie z art. 758 § 1 kc przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Z przepisu tego wynika, że agent jest przedsiębiorcą, prowadzącym we własnym imieniu, w sposób stały, zorganizowany i zarobkowy działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług agencyjnych. Zakres działalności jego przedsiębiorstwa obejmuje pośredniczenie w zawieraniu umów z klientami na rzecz innych przedsiębiorców albo zawieranie umów w ich imieniu. Świadczenie pierwotnego wierzyciela polegające na wypłacie pozwanej prowizji w wysokości dochodzonej pozwem w niniejszej sprawie dokonane zostało w związku z prowadzoną przez pozwaną działalnością gospodarczą i w zakresie tej działalności (tj. było wynikiem pośredniczenia w zawieraniu umów z klientami na rzecz innych przedsiębiorców albo zawierania umów w ich imieniu), nie zaś w związku z prowadzeniem przez pozwaną jej przedsiębiorstwa. Wynika to jednoznacznie z charakteru „prowizji” , którą definiuje art. 758 1 kc jako wynagrodzenie przysługujące agentowi w związku z wykonywaniem zleconych mu czynności w ramach umowy agencyjnej. W sprawie znajduje zatem zastosowanie trzyletni okres przedawnienia. Skoro prowizja płatna była (według niezakwestionowanych przez pozwaną twierdzeń powoda) do 14.10.2002 roku, to roszczenie powoda stało się wymagalne w dniu 15.10.2002 roku, a więc trzyletni termin przedawnienia upłynął w dniu 15.10.2005 roku. Pozew w niniejszej sprawie wniesiony natomiast został dopiero w dniu 20.02.2013 roku. Powód nie wskazał przy tym żadnych okoliczności mogących skutkować przerwaniem biegu przedawnienia, a w konsekwencji nie mógł domagać się od pozwanej zapłaty dochodzonej pozwem kwoty. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił powództwo na podstawie art. 6 kc , art. 513 § 1 kc i 509 kc i art. 118 kc i art. 120 kc.