I C 938/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Człuchowie zasądził od pozwanej na rzecz powodów część dochodzonej kwoty z tytułu umowy pożyczki, oddalając powództwo w pozostałym zakresie z uwagi na abuzywność prowizji.
Powodowie domagali się zapłaty od pozwanej E.M. kwoty 5.178,63 zł z tytułu umowy pożyczki i jej cesji. Pozwana nie stawiła się na rozprawie, jednak sąd, mimo wydania wyroku zaocznego, ocenił zasadność żądania. Sąd uwzględnił powództwo jedynie w części, zasądzając 2.928,63 zł, ponieważ uznał prowizję w wysokości 2.250,00 zł za abuzywną, rażąco naruszającą interesy konsumenta i zmierzającą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.
Powodowie G. C., A. Z. i A. G. (...) Spółka Cywilna z siedzibą w T. wnieśli pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym przeciwko E. M. o zapłatę 5.178,63 zł wraz z odsetkami. Pozwana zawarła umowę pożyczki z pierwotnym pożyczkodawcą, a następnie wierzytelność została scedowana na rzecz powodów. Pozwana nie wywiązała się z umowy, która została wypowiedziana, a cała kwota stała się wymagalna. Pozwana E. M., prawidłowo wezwana na rozprawę, nie stawiła się i nie zajęła stanowiska, co skutkowało wydaniem wyroku zaocznego. Sąd, stosując art. 339 § 2 k.p.c., uznał podstawę faktyczną powoda, ale jednocześnie dokonał merytorycznej oceny żądania. Sąd ustalił, że pozwana otrzymała faktycznie 3.000,00 zł kapitału pożyczki, a umowa przewidywała prowizję w wysokości 2.250,00 zł. Sąd uznał tę prowizję za abuzywną, powołując się na art. 385¹ § 1 k.c. i zasady współżycia społecznego, wskazując na rażące naruszenie interesów konsumenta i próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. W związku z tym, sąd zasądził jedynie kwotę kapitału pożyczki pomniejszoną o abuzywną prowizję, czyli 2.928,63 zł, wraz z odsetkami umownymi. Powództwo w pozostałym zakresie oddalono. Koszty procesu zostały wzajemnie zniesione z uwagi na częściowe uwzględnienie żądania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, prowizja w wysokości 2.250,00 zł przy pożyczce 3.000,00 zł została uznana za abuzywną, rażąco naruszającą interesy konsumenta i zmierzającą do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysoka prowizja, stanowiąca 75% kwoty faktycznie udostępnionej, jest nadmierna, sprzeczna z dobrymi obyczajami i stanowi próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Brak indywidualnego uzgodnienia tej opłaty dodatkowo przemawiał za jej abuzywnością.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
częściowe uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
G. C., A. Z., A. G. (...) .U.H. (...) s.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. (...) .U.H. (...) s.c. | spółka | powód |
| E. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Prowizja w umowie pożyczki nie stanowi świadczenia głównego.
Pomocnicze
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 359 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Celem przepisu jest zapobieganie powstawaniu stosunków prawnych o treści niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę bezwzględną nieważność czynności prawnej z urzędu.
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia wydanie wyroku zaocznego, ale nie zwalnia sądu z obowiązku oceny zasadności żądania w świetle prawa materialnego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia kosztów w przypadku częściowego uwzględnienia żądań.
k.p.c. art. 333 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o rygorze natychmiastowej wykonalności.
u.k.k. art. 5 § pkt 6a
Ustawa o kredycie konsumenckim
Dopuszcza możliwość pobierania prowizji i wszelkiego rodzaju opłat.
u.k.k. art. 13 § ust. 1 pkt 10
Ustawa o kredycie konsumenckim
Kredytodawca powinien o wszelkich informacjach związanych z kosztami poinformować kredytobiorcę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowizja w umowie pożyczki konsumenckiej jest abuzywna, jeśli jest rażąco wysoka, sprzeczna z dobrymi obyczajami i zmierza do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Brak indywidualnego uzgodnienia prowizji w umowie zawartej ze wzorca umownego przemawia za jej abuzywnością.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zapłatę całej kwoty pożyczki wraz z prowizją w pierwotnej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
prowizja w ocenie Sądu jest specyficznym rodzajem wynagrodzenia, pobieranym za pośrednictwo w zawieraniu umów zastrzeganie tego rodzaju zawyżonych opłat wynoszących, jak w tym przypadku 75% kwoty faktycznie udostępnionej do dyspozycji pożyczki, za samo tylko jej udzielenie, zmierza do obejścia przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym
Skład orzekający
Sylwia Piasecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja przepisów o klauzulach niedozwolonych (abuzywnych) w umowach pożyczek konsumenckich, w szczególności dotyczących prowizji."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawartych z przedsiębiorcami posługującymi się wzorcami umownymi. Ocena abuzywności prowizji jest zawsze indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z nieuczciwymi praktykami firm pożyczkowych, chroniąc konsumentów przed nadmiernymi kosztami. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o klauzulach abuzywnych.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to legalny sposób na zarobek? Sąd mówi: nie zawsze!”
Dane finansowe
WPS: 5178,63 PLN
zapłata: 2928,63 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 938/18 upr. WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2018 roku Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Sylwia Piasecka Protokolant: stażysta Karolina Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 roku w Człuchowie na rozprawie sprawy z powództwa G. C. , A. Z. , A. G. (...) .U.H. (...) s.c. z siedzibą w T. przeciwko E. M. o zapłatę 1. zasądza od pozwanej E. M. solidarnie na rzecz powodów G. C. , A. Z. , A. G. (...) .U.H. (...) s.c. z siedzibą w T. kwotę 2.928,63 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia osiem złotych sześćdziesiąt trzy groszy ) wraz odsetkami umownymi w wysokości 10% w stosunku rocznym od dnia 28 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty, a w razie zmiany wysokości stopy kredytu lombardowego NBP – z odsetkami stanowiącymi czterokrotność wysokości tych odsetek, nie więcej jednak niż wysokości ustawowych odsetek maksymalnych za opóźnienie, 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie, 3. wzajemnie znosi koszty procesu, 4. wyrokowi nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Pobrano opłatę kancelaryjną w kwocie zł – w znakach opłaty sądowej naklejonych na wniosku. Sygn. akt I C 938/18 UZASADNIENIE Powodowie – G. C. , A. Z. i A. G. (...) Spółka Cywilna z siedzibą w T. , reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego złożyli pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym przeciwko E. M. o zapłatę kwoty 5.178,63 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 28 sierpnia 2018 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że w dniu 9 listopada 2017 roku pozwana E. M. , będąc konsumentem, zawarła umowę pożyczki z (...) sp. z o.o. , na podstawie której udzielono jej pożyczki w wysokości 5.250,00 złotych, oprocentowaną w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych uregulowanych w art. 359 § 2 kc i płatną w 24 miesięcznych ratach, zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy pożyczki. W dniu 10 listopada 2017 roku wierzytelność z tytułu pożyczki została przeniesiona na rzecz powoda, a następnie w dniu 11 listopada 2017 roku na rzecz A. S. . Powód nabył natomiast powierniczo dochodzoną wierzytelność na mocy umowy powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 21 maja 2018 roku, z której to powód wywodzi swoją legitymację do wytoczenia niniejszego powództwa. Z uwagi na brak terminowych wpłat pozwana została wezwana do zapłaty wymagalnych należności. Pozwana nie wywiązała się ze zobowiązania, dlatego też pismem z dnia 18 czerwca 2018 roku umowa pożyczki została jej wypowiedziana. Wypowiedzenie odebrano w dniu 28 czerwca 2018 roku. W konsekwencji cała kwota stała się wymagalna w dniu 6 lipca 2018 roku. Na dochodzoną pozwem należność w wysokości 5.178,63 zł składa się kwota 4.851,28 złotych z tytułu niespłaconego kapitału pożyczki, kwota 199,00 złotych z tytułu niespłaconych odsetek kapitałowych skapitalizowanych na ostatni dzień obowiązywania umowy pożyczki czyli na dzień 5 lipca 2018 roku, kwota 29,73 zł z tytułu niespłaconych odsetek umownych za opóźnienie od niespłaconych w terminie rat pożyczki, naliczonych na ostatni dzień obowiązywania umowy pożyczki, czyli na 5 lipca 2018 roku oraz kwota 98,62 złotych z tytułu odsetek umownych za opóźnienie od niespłaconego kapitału pożyczki, liczonych od dnia wymagalności całej pożyczki, tj. od dnia 6 lipca 2018 roku do dnia 27 sierpnia 2018 roku. Postanowieniem z dnia 12 października 2018 roku Sąd Rejonowy L. , w sprawie VI Nc-e (...) , stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty i skierował sprawę do tutejszego Sądu. Pozwana – E. M. , prawidłowo wezwana na termin rozprawy, nie stawiła się, nie zajęła stanowiska w sprawie i nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy pod jej nieobecność. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 9 listopada 2017 roku pozwana E. M. zawarła z (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. umowę pożyczki gotówkowej na okres od dnia 9 listopada 2017 roku do 20 listopada 2019 roku, którą zobowiązała się zwrócić w ratach miesięcznych w terminach i kwotach określonych w harmonogramie spłat, który był integralną częścią umowy i stanowił załącznik nr 1 do niniejszej umowy. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 3.000,00 złotych i stanowiła kapitał pożyczki udostępniony pożyczkobiorcy w dniu zawarcia umowy z wyłączeniem części kapitału pożyczki przeznaczonego na pokrycie prowizji w wysokości 2.250,00 złotych. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła sumę 5.827,10 złotych i obejmowała kwotę całkowitej kwoty pożyczki, czyli 3.000,00 złotych oraz całkowity koszt pożyczki, a mianowicie prowizję w wysokości 2.250,00 złotych i odsetki należne za cały okres obowiązywania umowy w wysokości 577,10 złotych. przyznane , nadto dowód: umowa pożyczki oraz harmonogram k. 20. W dniu 10 listopada 2017 roku powód zawarł z (...) sp. z o.o. z siedzibą w T. umowę przelewu wierzytelności, na podstawie której nabył niesporną wierzytelność przysługująca od pozwanej E. M. o wartości nominalnej 5.252,88 złotych, stanowiącej na dzień zawarcia niniejszej umowy sumę kapitału pożyczki w wysokości 5.250,00 złotych oraz oprocentowanie pożyczki w wysokości 2,88 złotych. przyznane, nadto dowód: umowa przelewu wierzytelności k. 21 . W dniu 11 listopada 2017 roku powód zawarł z A. S. umowę przeniesienia praw majątkowych nr (...) , na podstawie której oświadczył, że przysługuje mu wierzytelność z powodu pożyczki gotówkowej udzielonej pozwanej E. M. w wysokości 5.250,00 złotych na podstawie umowy pożyczki z dnia 9 listopada 2017 roku oraz, że na dzień zawarcia niniejszej umowy wysokość wyżej wymienionych praw wynosi kwotę 5.827,10 złotych, na która składa się niespłacona kwota pożyczki w wysokości 5.250,00 złotych oraz niewymagalne i niezapłacone na dzień zawarcia niniejszej umowy odsetki kapitałowe w wysokości 577,10 złotych. W dniu 21 maja 2018 roku powód zawarł z A. S. umowę powierniczego przelewu wierzytelności. przyznane, nadto dowód: umowa przeniesienia prawa majątkowego - § 1 k. 26 , umowa powierniczego przelewu wierzytelności k. 28 – 28v. Pismem z dnia 28 marca 2018 roku powód wezwał pozwaną do uregulowania zaległych rat wraz z odsetkami w łącznej wysokości 487,05 złotych oraz poinformował o umowie przelewu wierzytelności, na podstawie której nabył wierzytelność wobec pozwanej wynikającą z umowy pożyczki. W związku z brakiem uregulowania zaległych rat powód wypowiedział pozwanej umowę pożyczki. przyznane, nadto dowód: pismo z dnia 28 marca 2018 roku wraz potwierdzeniem odbioru k. 30 – 31, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy k. 32 . Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części, mimo że strona pozwana E. M. nie stawiła się na termin rozprawy, nie zajęła stanowiska w sprawie i nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy pod jego nieobecność. Uzasadniało to zatem, stosownie do treści art. 339§2 kpc , uwzględnienie podstawy faktycznej powoda i w konsekwencji wydanie wyroku zaocznego. Podkreślić przy tym jednak należy, że wydanie wyroku zaocznego może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd rozpoznający sprawę, nie ma żadnych uzasadnionych wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie. Niezależnie bowiem od ustalenia podstawy faktycznej Sąd jest zawsze zobowiązany rozważyć, czy żądanie pozwu jest zasadne w świetle norm prawa materialnego. Negatywny natomiast wynik takiej analizy powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwa, gdyż w tym zakresie nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 kpc (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1972 roku, III CRN 30/72, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1973, III CRN 59/73). Dlatego też obowiązkiem strony powodowej jest dołączenie do pozwu dowodów, które umożliwią Sądowi weryfikacje twierdzeń pozwu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 339 kpc . Brak jakichkolwiek dokumentów powoduje, że przytoczone okoliczności budzą wątpliwości co skutkuje oddaleniem powództwa - nawet przy biernej postawnie strony pozwanej - gdyż nie jest możliwym przyjęcie za prawdziwych twierdzeń pozwu. Tym bardziej, że z treści art. 3 k.p.c. wynika obowiązek stron i ich pełnomocników do przedstawiania dowodów istotnych w sprawie. Należy również podkreślić, że zgodnie z treścią art. 6 kc , to na stronie powodowej spoczywa obowiązek udowodnienia zarówno zasadność, jak i wysokość określonej wierzytelności. Ciężar udowodnienia spoczywa bowiem na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne, tym bardziej, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów i spełnia przy tym dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze dynamizuje postępowanie dowodowe w systemie obowiązywania zasady sporności (kontradyktoryjności) w procesie, po drugie określa wynik merytoryczny sporu (sprawy) w sytuacji krytycznej, gdy strona nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003 r.) . Oznacza to zatem, że Sąd tylko wyjątkowo winien ingerować w przebieg postępowania dowodowego dopuszczając dowody z urzędu, które to uprawnienie wynika z treści przepisu art. 232 k.p.c. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, obowiązek wskazania dowodów potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obciąża przede wszystkim strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1996 r., III CKN 6/96, OSNC 1997/3/29), ponieważ Sąd został wyposażony jedynie w uprawnienie, a nie obowiązek, dopuszczenia dalszych jeszcze, nie wskazanych przez żadną ze stron, dowodów, kierując się przy tym własną oceną, czy zebrany w sprawie materiał jest - czy też nie jest - dostateczny do jej rozstrzygnięcia ( art. 316 § 1 in principio k.p.c. ) . Dlatego też Sąd powinien korzystać z przewidzianego w art. 232 zd. 2 k.p.c. uprawnienia powściągliwie i z umiarem, pamiętając, że taka inicjatywa należy przede wszystkim do samych stron i że cały rozpoznawany spór jest ich sprawą, a nie sądu. Podkreślić również należy, że zasada kontradyktoryjności winna być całkowicie zachowana zwłaszcza wówczas, gdy strony korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników. W przedmiotowej sprawie strona powodowa swoje roszczenie wywodziła z umowy pożyczki zawartej przez pozwaną E. M. w dniu 9 listopada 2017 roku oraz faktu nabycia przedmiotowej wierzytelności na podstawie umowy powierniczego przelewu wierzytelności z dnia 21 maja 2018 roku. Pozwana E. M. , prawidłowo wezwana, nie stawiła się na termin rozprawy, nie zajęła stanowiska w sprawie i nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy pod jej nieobecność. W konsekwencji należało uznać, że co do zasady, nie kwestionowała ona faktu istnienia zobowiązania oraz zadłużenia wynikającego z umowy pożyczki z dnia 9 listopada 2017 roku. Jednakże, w ocenie Sądu, roszczenie strony powodowej nie mogło zostać uwzględnione w całości z uwagi na wątpliwości co do wysokości i zasadności prowizji ustalonej w umowie. Zgodnie bowiem z treścią art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zatem przy umowie pożyczki głównymi świadczeniami stron są, po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków. Ponadto umowa pożyczki została ukształtowana w kodeksie cywilnym w taki sposób, że może być zarówno umową odpłatną jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy powinno być wyraźnie określone w umowie. Co do zasady formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią zaś odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Należy również podkreślić, że umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Dlatego też za niedozwolone klauzule umowne, w świetle art. 385 1 § 1 k.c. , należy uznać te postanowienie umowne, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, w rzeczywistości stanowią dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku, ukryte przed konsumentem, pozwalającego mu omijać przepisy dotyczące wysokość odsetek maksymalnych oraz niedopuszczalności kary umownej za niespełnienie świadczenia pieniężnego (art. art. 483 § 1 k.c. ). W przedmiotowej sprawie niewątpliwym jest, że pozwanej E. M. na podstawie umowy pożyczki z dnia 9 listopada 2017 roku faktycznie wypłacono do dyspozycji kwotę 3.000,00 złotych, zobowiązując jednocześnie do spłaty tej kwoty w określonych terminach i wysokości poszczególnych rat powiększonych o ustalone odsetki, a nadto do uiszczenia kwoty 2.250,00 złotych tytułem prowizji, która w ocenie Sądu jest specyficznym rodzajem wynagrodzenia, pobieranym za pośrednictwo w zawieraniu umów. Wprawdzie nie ma przepisów, które zakazywałyby pobierania prowizji przy umowach pożyczki, a co więcej - art. 5 pkt 6a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1528 ze zm.) jednoznacznie dopuszcza możliwość pobierania prowizji i wszelkiego rodzaju opłat. Jednakże zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy, kredytodawca powinien o wszelkich informacjach związanych z tymi kosztami poinformować kredytobiorcę. Należy więc zauważyć, iż umowa konsumencka jest obwarowana warunkami do zastrzeżenia tego rodzaju prowizji, które pożyczkodawca musi spełnić. Dodatkowo wszelkie opłaty i prowizje pobierane przez kredytodawców powinny wyrównywać rzeczywiste koszty poniesione przez niego w związku z podjęciem danej czynności i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta. Nie powinny być zatem formułowane w sposób ryczałtowy, bez odzwierciedlenia w kosztach ponoszonych przez pożyczkodawcę. W przedmiotowej sprawie, konieczność rozważenia przez Sąd zasadności żądania pozwu w zakresie prowizji w wysokości 2.250,00 złotych wynika z art. 58 § k.c. Celem tego przepisu jest bowiem zapobieganie powstawaniu stosunków prawnych o treści niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Adresatem norm prawnych przewidujących bezwzględną nieważność czynności prawnej są w pierwszym rzędzie organy stosujące prawo (sądy oraz organy władzy publicznej), dlatego sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę bezwzględną nieważność czynności prawnej z urzędu nawet jeśli żadna ze stron postępowania nie powołuje się na nieważność czynności prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1984 roku, III CRN 183/84, Legalis) . Istotne znaczenie ma również treść klauzuli generalnej uregulowanej w art. 385 1 § 1 k.c. , zgodnie z którą postanowienia umowy zawieranej z konsumentem (osobą fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową – art. 22 1 k.c. ) nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienie umowy może zatem zostać uznane za niedozwolone po łącznym spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek. Przy czym w przypadku umowy pożyczki wynagrodzenie (prowizja) nie stanowi świadczenia głównego stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku, w sprawie III CSK 38/11 i wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 30 września 2002 roku, w sprawie XVII Amc 47/01) W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zachodzi ostatnia z wymienionych przesłanek określonych w klauzuli generalnej, albowiem omawiane postanowienie nie reguluje głównych świadczeń stron. Ponadto powód nie wykazał w toku niniejszego procesu, aby wspomniana wyżej opłata została indywidualnie uzgodniona z pozwaną E. M. i nie była konsekwencją stosowanego przez nią wobec wszystkich klientów cennika, mimo że to na powodzie spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 roku, VI Ca 228/07) . Niewątpliwym natomiast jest, co wynika z zaoferowanego przez powoda w toku niniejszego procesu materiału dowodowego, że poprzednik prawny powoda, z którym pozwana E. M. zawarła umowę pożyczki w dniu 9 listopada 2017 roku, jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Dlatego też Sąd jest zobowiązany ustalić, czy postanowienia umowy zawartej z pozwaną były w całości dla ich stron wiążące. Sąd bowiem może, a nawet powinien dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów, co do ich zgodności z prawem, a w szczególności czy zapis umowy dotyczący obciążenia pozwanej prowizją stanowił w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. „rażące naruszenie interesów konsumenta” bądź kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. Abuzywne postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI ACa 262/11 istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W przedmiotowej sprawie niewątpliwym natomiast jest, że skoro pozwana E. M. otrzymała faktycznie do dyspozycji kwotę 3.000,00 złotych, a sama prowizja została ustalona na 2.250,00 złotych, to wysokość tych kosztów w stosunku do całości kwoty pożyczki, należało uznać za nadmierne, kształtujące sytuację pozwanej w sposób podobny do lichwy, co jest powszechnie przyjmowane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Ponadto, w ocenie Sądu, zastrzeganie tego rodzaju zawyżonych opłat wynoszących, jak w tym przypadku 75% kwoty faktycznie udostępnionej do dyspozycji pożyczki, za samo tylko jej udzielenie, zmierza do obejścia przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych, tj. art. 359 § 2 1 k.c. , stanowiącego, iż maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Ponieważ tego rodzaju zabieg został zastosowany w obrocie konsumenckim, doszło niewątpliwie do naruszenia interesów konsumenta. Podstawa do naliczania wynagrodzenia w postaci odsetek i prowizji nie jest natomiast tożsama. Odsetki stanowią bowiem wynagrodzenie za czas korzystania z kapitału. Prowizja zaś jest jednorazowym wynagrodzeniem za udzielenie kapitału. Należy przy tym zauważyć, że pogląd o możliwości potraktowania prowizji jako sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych został także wyrażony w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 lutego 2015 roku w sprawie sygn. akt V ACa 622/14. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone we wskazanym orzeczeniu, iż postanowienia umowne wprowadzające obok odsetek maksymalnych wygórowaną prowizję (ewentualnie inne dodatkowe opłaty), nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych. Tym samym roszczenie powoda o zapłatę kwoty z tytułu prowizji za udzielenie pożyczki, w ocenie Sądu, było również pozbawione podstaw prawnych. Nie bez znaczenia ma również okoliczność, że powód w toku niniejszego procesu, nie wykazał sposobu kalkulowania prowizji, mimo iż nie wynika to ani z zapisów przedłożonej umowy, jak i harmonogramu spłaty zobowiązania. W konsekwencji Sąd nie miał możliwości zweryfikowania tej kwoty. Dlatego też - zdaniem Sądu - żądanie pozwu w omawianym zakresie nie mogło zostać uwzględnione właśnie z uwagi na wątpliwości co do sposobu ustalenia tej kwoty i braku możliwości jej zweryfikowania ze względu na brak w tym zakresie materiału dowodowego, jak również brak podstaw prawnych. Wobec powyższego, Sąd uwzględnił roszczenie powoda wskazane w pozwie, jedynie w części, a mianowicie w zakresie kwoty pomniejszonej o kwotę prowizji - 2.250,00 złotych, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O odsetkach Sąd orzekł na mocy art. 481 § 1 k.c. , który stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W przedmiotowej sprawie strona powodowa domagała się odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 28 sierpnia 2018 roku i od tej daty zostały one zasądzone. O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 100 k.p.c. zd. pierwsze, który stanowi, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione (…). W przedmiotowej sprawie niewątpliwym jest, że strona powodowa wygrała proces w 56%, zaś pozwana w 44 %. Zatem, w ocenie Sądu, strony procesu w niemal równym stopniu wygrały i przegrały proces. Dlatego też zasadnym było wzajemnie znieść koszty procesu. Na mocy art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd orzekł o rygorze natychmiastowej wykonalności.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI