I C 929/19

Sąd Rejonowy w GdyniGdynia2019-02-28
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniarejonowy
wydanie nieruchomościnieważność umowyakt notarialnydarowiznalokal socjalnykoszty procesuksięgi wieczystedomniemanie prawne

Sąd Rejonowy w Gdyni nakazał pozwanym opuszczenie i opróżnienie nieruchomości, stwierdzając nieważność umowy sprzedaży i brak prawa do lokalu socjalnego, zasądzając jednocześnie koszty procesu od pozwanych na rzecz powódki.

Powódka E. K. domagała się wydania nieruchomości od pozwanych M. Ł. (1), M. Ł. (2) i A. Ł., którzy zajmowali ją bez tytułu prawnego. Sąd ustalił, że umowa sprzedaży nieruchomości z 2008 r. była nieważna z powodu pozorności, a ukryta darowizna również była nieważna z powodu braku formy aktu notarialnego. Pozwani przyznali, że posiadają inny tytuł prawny do nieruchomości i nie potrzebują lokalu socjalnego. Sąd nakazał pozwanym opuszczenie nieruchomości, orzekł brak prawa do lokalu socjalnego i zasądził koszty procesu od pozwanych na rzecz powódki.

Sprawa dotyczyła roszczenia windykacyjnego o wydanie nieruchomości. Powódka E. K. wystąpiła przeciwko M. Ł. (1), M. Ł. (2) i A. Ł. z żądaniem opuszczenia i opróżnienia nieruchomości przy ul. (...) w Gdyni. Sąd Rejonowy w Gdyni ustalił, że umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 20 marca 2008 r., zawarta pomiędzy E. K. a M. K. (obecnie Ł.), była nieważna z powodu pozorności, co potwierdza art. 83 § 1 k.c. Dodatkowo, ukryta pod umową sprzedaży darowizna również została uznana za nieważną, ponieważ nie zachowano formy aktu notarialnego wymaganego dla darowizny nieruchomości (art. 158 k.c.). W związku z nieważnością umowy, pozwani zajmowali nieruchomość bez tytułu prawnego, co uzasadniało uwzględnienie powództwa windykacyjnego na podstawie art. 222 § 1 k.c. Sąd orzekł również, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, ponieważ posiadają oni możliwość zamieszkania w innej nieruchomości, zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Koszty procesu, w tym opłata sądowa, koszty zastępstwa procesowego adwokata oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, zostały zasądzone solidarnie od pozwanych na rzecz powódki w łącznej kwocie 4142 zł. Koszty interwencji ubocznej Gminy M. G. zostały obciążone na jej rzecz, gdyż nie przyczyniła się ona do wyjaśnienia sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ukryta czynność darowizny nieruchomości nie zachowuje formy szczególnej pod rygorem nieważności, tj. formy aktu notarialnego (art. 158 k.c.) i z tego względu jest nieważna.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym ukryta darowizna nieruchomości, jeśli nie została zawarta w formie aktu notarialnego, jest bezwzględnie nieważna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględniono powództwo

Strona wygrywająca

E. K.

Strony

NazwaTypRola
E. K.osoba_fizycznapowódka
M. Ł.osoba_fizycznapozwany
M. Ł.osoba_fizycznapozwany
A. Ł.osoba_fizycznapozwany
Gmina M. G.instytucjainterwenient uboczny

Przepisy (8)

Główne

k.c. art. 83 § § 1

Kodeks cywilny

Bezwzględna nieważność umowy sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości z uwagi na pozorność.

k.c. art. 158

Kodeks cywilny

Nieważność ukrytej darowizny nieruchomości z powodu braku formy aktu notarialnego.

k.c. art. 222 § § 1

Kodeks cywilny

Zasada uwzględnienia powództwa windykacyjnego, gdy pozwani zajmują nieruchomość bez tytułu prawnego.

u.o.p.l. art. 14 § ust. 4

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Brak prawa do lokalu socjalnego, gdy pozwani mają możliwość zamieszkania w innym miejscu.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które jest wzruszalne.

k.p.c. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada obciążania przegrywającego strony kosztami procesu.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada obciążania przegrywającego strony kosztami procesu.

k.p.c. art. 107

Kodeks postępowania cywilnego

Obciążenie kosztami interwencji ubocznej podmiotu, który nie przyczynił się do wyjaśnienia sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność umowy sprzedaży z powodu pozorności. Nieważność ukrytej darowizny z powodu braku formy aktu notarialnego. Brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie pozwanych. Posiadanie przez pozwanych innej nieruchomości, co wyklucza prawo do lokalu socjalnego.

Godne uwagi sformułowania

Jest to domniemanie wzruszalne (praesumptio iuris tantum) i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10), albo w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia. Ukryta czynność darowizny nieruchomości nie zachowuje formy szczególnej pod rygorem nieważności tj. formy aktu notarialnego (art. 158 k.c.) i z tego względu jest nieważna.

Skład orzekający

Tadeusz Kotuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umowy sprzedaży z ukrytą darowizną z powodu braku formy aktu notarialnego; możliwość obalenia domniemania z księgi wieczystej w procesie windykacyjnym; brak prawa do lokalu socjalnego w przypadku posiadania innej nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pozorności umowy sprzedaży z ukrytą darowizną nieruchomości. Interpretacja art. 158 k.c. w kontekście ukrytej darowizny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady prawa cywilnego dotyczące nieważności czynności prawnych i ochrony własności, a także praktyczne aspekty postępowań windykacyjnych i prawa do lokalu socjalnego.

Nieważna umowa sprzedaży i ukryta darowizna – jak sąd obalił wpis w księdze wieczystej?

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 4142 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 929/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny: Przewodniczący: SSR Tadeusz Kotuk Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2019 r. w G. sprawy z powództwa E. K. (1) przeciwko M. Ł. (1) , M. Ł. (2) , A. Ł. z udziałem interwenienta ubocznego Gminy M. G. o wydanie I. nakazuje pozwanym M. Ł. (1) , M. Ł. (2) , A. Ł. , aby opuścili i opróżnili z ruchomości nieruchomość przy ul. (...) w G. , objętej księgą wieczystą (...) ; II. orzeka, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego; III. zasądza solidarnie od pozwanych M. Ł. (1) , M. Ł. (2) , A. Ł. na rzecz powódki E. K. (1) kwotę 4142 zł (cztery tysiące sto czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. kosztami interwencji ubocznej obciąża Gminę M. G. , uznając je za poniesione. Sygn. akt I C 929/18 UZASADNIENIE Stan faktyczny Umowa sprzedaży z dnia 20 marca 2008 r. pomiędzy E. K. a M. K. (obecnie: Ł. ) objęta aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza B. K. (nr rep. (...) ) jest nieważna. Okoliczność bezsporna Zajmujący obecnie nieruchomość przy ul. (...) w G. pozwani M. Ł. (1) , M. Ł. (2) i A. Ł. posiadają tytuł prawny do innej nieruchomości i mają możliwość zamieszkania w niej. Okoliczność bezsporna Ocena dowodów Ustalenia są oparte na niespornych faktach podanych w pozwie, wyraźnie przyznanych w całości przez wszystkich pozwanych. Pozwani przyznali, że umowa z dnia 20 marca 2008 r. była nieważna. Z tego wynika, że powódka jest wyłącznym właścicielem nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) . Ponadto zgodnie oświadczyli, że nie zgłaszają potrzeby otrzymania lokalu socjalnego, gdyż posiadają możliwość zamieszkania gdzie indziej. Kwalifikacja prawna W procesie o roszczenie windykacyjnej Sąd ma prawo dokonać ustaleń faktycznych podważające treść wpisu w księdze wieczystej i tym samym obalających domniemanie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece . Jak słusznie wskazuje S. R. w swoim komentarzu to w/w przepisu: „Jest to domniemanie wzruszalne ( praesumptio iuris tantum ) i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10), albo w każdym innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (orz. SN z 17 czerwca 1960 r., 3 CR 328/60, LexPolonica nr 358852, OSPiKA 6/61, poz. 162), w tym także w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (uchwała SN z 26 marca 1993 r., III CZP 14/93, LexPolonica nr 300584, OSNCP 11/93, poz. 196). Tak np. właściciel nieruchomości może dochodzić jej wydania przed usunięciem niezgodnego z rzeczywistym stanem prawnym wpisu w dziale II. Może też żądać usunięcia tej niezgodności, nie dochodząc wydania nieruchomości (orz. SN z 18 października 1958 r., 3 CR 234/58, OSN I/60, poz. 22). W uzasadnieniu wyroku z 21 marca 2001 r., III CKN 325/00 (LexPolonica nr 384655), Sąd Najwyższy wyraził trafny pogląd, że wzruszenie domniemania, u którego podstaw znajduje się zasada wiarygodności ksiąg wieczystych, może nastąpić w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu” (S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, wyd. VI, LexisNexis 2009). Bezwzględna nieważność umowy sprzedaży udziału we współwłasności nieruchomości z uwagi na pozorność wynika z art. 83 § 1 zdanie pierwsze k.c. Z kolei zasadnie podnosi pełnomocnik powódki, że ukryta pod umową sprzedaży darowizna nieruchomości także jest bezwzględnie nieważna. Jak słusznie wskazuje bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2017 r. (sygn. II CSK 246/16): „Ukryta czynność darowizny nieruchomości nie zachowuje formy szczególnej pod rygorem nieważności tj. formy aktu notarialnego ( art. 158 k.c. ) i z tego względu jest nieważna.” Mając powyższe na uwadze stwierdza się, że pozwani zajmują przedmiotową nieruchomość bez tytułu prawnego, stąd powództwo windykacyjne jest zasadne w świetle art. 222 § 1 k.c. i stąd orzeczono jak w punkcie I . sentencji. W punkcie II . sentencji stwierdzono, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, gdyż mają możliwość zamieszkania w innym miejscu – art. 14 ust. 4 in fine ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (ze zm.). Fakultatywnych przesłanek przyznania prawa do lokalu socjalnego pozwani nie przedstawili, co jest logiczne, bo w ogóle nawet nie wnosili o jego przyznanie. Koszty W punkcie III . sentencji na mocy art. 105 § 2 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. zasądzono solidarnie od przegrywających proces pozwanych na rzecz powódki koszty, na które składa się: opłata sądowa od pozwu (525 zł) oraz opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej, wyliczonej na podstawie § 2 biorąc za punkt wyjścia półroczny szacowany czynsz (miesięcznie określony na 3.500 zł w pozwie, a więc podstawą ustalenia stawki adwokackiej była kwota 21.000 zł, a więc wynosi ona – zgodnie z § 7 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – 3.600 zł). Ponadto w skład kosztów wchodzi opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Łącznie jest to więc 4.142 zł. W punkcie IV . sentencji kosztami interwencji ubocznej obciążono Gminę M. G. , na mocy art. 107 zdanie trzecie k.p.c. a contrario , albowiem podmiot ten nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI