I C 922/19

Sygn. akt: I C 922/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2021 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Rafał Szurka Protokolant: protokolant Magdalena Korcyl po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa K. Z. przeciwko Z. M. i T. M. o zapłatę 1. utrzymuje w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym z dnia 8 stycznia 2019 roku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w sprawie I Nc 510/18 w stosunku do pozwanych Z. M. i T. M. , w zakresie kwoty 200.000 zł (dwieście tysięcy złotych) należności głównej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2017 roku do dnia zapłaty oraz w zakresie kosztów procesu, 2. uchyla nakaz zapłaty w pozostałej części i w tym zakresie umarza postępowanie, 3. odstępuje od obciążenia pozwanych dalszymi kosztami procesu. Sygn. akt I C 922/19 UZASADNIENIE Powód, K. Z. , wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych, Ł. P. , Z. M. i T. M. , kwoty 200.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 czerwca 2016 roku do dnia zapłaty, oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że zawarł z pozwanym Ł. P. umowę pożyczki na łączną kwotę 200.000 złotych, pozwany uznał swoje zobowiązanie i zobowiązał się do zwrotu pożyczki do dnia 31 grudnia 2015 roku. Pozwany nie dokonał zwrotu pożyczki w terminie i został wezwany do zapłaty w styczniu i lipcu 2017 roku. W toku postępowania o ogłoszenie upadłości pozwanego doszło do porozumienia w przedmiocie rozłożenia należności na raty oraz została zawarta umowa poręczenia pomiędzy powodem a pozostałymi pozwanymi. Pomimo tego pozwany dokonał jedynie dwóch wpłat w kwocie 5.000 złotych w dniu zawarcia porozumienia oraz w kwocie 1.000 złotych w dniu 30 maja 2018 roku. Na skutek wezwania do zapłaty pozwani pismem z dnia 16 lipca 2018 roku uznali swoje zobowiązanie do spłaty należności względem powoda, lecz pomimo składanych deklaracji dalsze kwoty nie wpłynęły. Powód wskazał, że zgodnie z warunkami porozumienia z dnia 3 stycznia 2018 roku w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat powyżej 14 dni, cała należność stawała się natychmiast wymagalna. Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 8 stycznia 2019 roku Sąd uwzględnił w całości roszczenie powoda (sygn. akt I Nc 510/18 – k. 46 akt). Pozwani, Z. M. i T. M. , złożyli skuteczne zarzuty od nakazu zapłaty, w stosunku do pozwanego Ł. P. nakaz zapłaty uprawomocnił się, wobec prawomocnego odrzucenia jego zarzutów od nakazu zapłaty (k. 148 i 156 akt). W zarzutach pozwani wnieśli o uchylenie nakazu zapłaty w całości i oddalenie powództwa, obciążenie powoda kosztami procesu, ewentualnie o rozłożenie świadczenia na raty. Pozwani zaskarżyli nakaz zapłaty w całości, podnieśli w uzasadnieniu, że Ł. P. regularnie spełnia swoje zobowiązanie i spłaca zadłużenie, oprócz wskazanych przez powoda kwot dokonał też większej ilości spłat i nadal to czyni, zaś powód nie ujawnił, że w sposób niedopuszczalny próbuje egzekwować swoje zobowiązanie poprzez zastraszanie, najazdy na dom pozwanych i wyzwiska. Pozwani wskazali na swoją ciężką sytuację materialną i choroby, wnosząc także o odstąpienie obciążenia ich kosztami procesu (k. 55-58 i 76-79 akt). W odpowiedzi na zarzuty pozwanych M. powód podtrzymał twierdzenia z pozwu, wskazał, że przeoczył wpłatę pozwanego Ł. P. z dnia 17 kwietnia 2018 roku na kwotę 5.000 złotych, wskazał także, że dokonana została w dniu 2 grudnia 2019 roku kolejna wpłata w kwocie 1.000 złotych, w związku z czym zmodyfikował żądanie, wnosząc o utrzymanie nakazu zapłaty w kwocie 200.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 listopada 2016 roku do dnia zapłaty, wraz z kosztami procesu, i cofnął pozew w części dotyczącej żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 200.000 złotych za okres od dnia 10 czerwca 2016 roku do dnia 8 listopada 2016 roku z uwagi na zaspokojenie w tej części (k. 163-164 akt). W kolejnym piśmie z dnia 3 lutego 2020 roku powód wskazał, że Ł. P. dokonał dwóch kolejnych wpłat w grudniu 2019 roku i w styczniu 2020 roku w łącznej kwocie 2.000 złotych i cofnął pozew w części żądania odsetek ustawowych za okres od dnia 9 listopada 2016 roku do dnia 31 grudnia 2016 roku z uwagi na zaspokojenie w tej części, wnosząc o utrzymanie nakazu zapłaty w mocy w pozostałym zakresie (k. 176 akt). Pozwani ostatecznie wnieśli o rozłożenie świadczenia na raty (k. 247v akt). Sąd ustalił, co następuje: W dniu 16 lipca 2015 roku powód zawarł z pozwanym, Ł. P. , umowę pożyczki na kwotę 110.000 złotych, a następnie w dniu 22 grudnia 2015 roku kwotę pożyczki podwyższono do 200.000 złotych. Pozwany uznał swoje zobowiązanie i zobowiązał się do zwrotu pożyczki do dnia 31 grudnia 2015 roku. /dowód: odpis umowy pożyczki wraz z oświadczeniem pozwanego – k. 10-13 akt/ Pomimo wezwania do zapłaty pozwany nie zwrócił kwoty pożyczki. Powód, jako wierzyciel, złożył wniosek o ogłoszenie upadłości pozwanego jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. /dowód: odpisy wezwania do zapłaty – k. 14-15 akt, odpis wniosku wierzyciela o ogłoszenie upadłości wraz z załącznikami oraz zawiadomienie Sądu o terminie posiedzenia – k. 16-25 akt/ W dniu 3 stycznia 2018 roku strony zawarły porozumienie, w którym pozwany Ł. P. , uznał swoje zadłużenie wobec powoda z tytułu pożyczki wraz z odsetkami w kwocie 27.500 złotych i na tej podstawie zobowiązał się do zapłaty w miesięcznych ratach, zgodnie z harmonogramem, stanowiącym załącznik do porozumienia. W porozumieniu wskazano na zabezpieczenie spłaty w drodze poręczenia cywilnego przez Z. M. i T. M. . Strony postanowiły także, że w przypadku opóźnienia przekraczającego 14 dni w zapłacie którejkolwiek z rat, roszczenie o zapłatę wszelkich należności z umowy pożyczki wraz z odsetkami staje się natychmiast wymagalne w pełnej kwocie i może być dochodzone przez powoda. Zgodnie z harmonogramem wpłaty rat miały następować w kwotach 2.500 i 5.000 złotych miesięcznie do lutego 2022 roku. /dowód: odpis porozumienia wraz z harmonogramem spłat – k. 26-28 akt/ Jednocześnie w dniu 3 stycznia 2018 roku powód zawarł z T. M. i Z. M. umowę poręczenia, na podstawie której poręczyciele poręczyli solidarnie za wszelkie zobowiązania Ł. P. , wynikające z umowy pożyczki i porozumienia. /dowód: odpis umowy poręczenia – k. 29-30 akt/ Z tytułu spłaty pożyczki pozwany Ł. P. dokonał w dniu 30 maja 2018 roku wpłaty 1.000 złotych, oraz 5.000 złotych w dniu zawarcia porozumienia. W dniu 17 kwietnia 2018 roku Ł. P. dokonał dodatkowej wpłaty kwoty 5.000 złotych na spłatę zobowiązania, zaś w dniu 2 grudnia 2019 roku w kwocie 1.000 złotych. Dodatkowo w dniu 23 grudnia 2019 roku dokonano spłaty w kwocie 1.000 złotych, i w dniu 30 stycznia 2020 roku także w kwocie 1.000 złotych. /dowód: potwierdzenie realizacji przelewu – k. 31 akt, potwierdzenie wpłaty pierwszej raty – k. 64 akt, kopia polecenia przelewu – k. 110 akt, potwierdzenie przelewu – k. 165, 177 i 178 akt/ Pismem z dnia 20 marca 2018 roku powód wezwał pozwanych do zapłaty pełnej kwoty zobowiązania, wobec braku wpłat ratalnych. W odpowiedzi pozwani podtrzymali warunki porozumienia, wskazali że z przyczyn niezależnych następują opóźnienia w regularnych spłatach i w miarę posiadanych możliwości będą dokonywali kolejnych wpłat. /dowód: odpisy wezwania do zapłaty wraz z dowodami doręczeń – k. 32-43 akt, pismo pozwanych z dnia 16 lipca 2018 roku – k. 44 akt/ Z. M. i T. M. nie mają wiedzy co do kwoty dotychczasowych spłat ze strony ich zięcia, Ł. P. , mają świadomość, że zobowiązanie nie zostało spłacone, a wpłaty są dokonywane zgodnie z możliwościami Ł. P. . Sami nie dokonują spłat zobowiązania, Z. M. obecnie nie pracuje, T. M. uzyskuje emeryturę z KRUS w kwocie 900 złotych. Ich gospodarstwo rolne przejął syn, są właścicielami mieszkania, w którym mieszka córka pozwanych. /dowód: zeznania pozwanego Z. M. – k. 247 akt i k. 249 akt od 00:02:15 do 00:08:19/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie treści dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony i z których wynika istnienie zobowiązania po stronie pozwanych. Stanowiły one wiarygodny materiał dowodowy w sprawie. Sąd oparł się także na treści zeznań pozwanego Z. M. odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej pozwanych, która nie była kwestionowana przez powoda. W swoich zeznaniach pozwany nie kwestionował wysokości aktualnego roszczenia powoda, wskazywał, że skoro zięć zobowiązał się do spłaty, to niech dalej spłaca i ostatecznie pozwani wnieśli o rozłożenie świadczenia na raty. Sąd zważył, co następuje: Podnieść należy, że w toku sprawy pozwani Z. M. i T. M. nie kwestionowali podstawy swojego zobowiązania. Wobec treści przedłożonych przez powoda dokumentów, które to nie były kwestionowane przez pozwanych co do formy i treści, podnieść należy, że ich odpowiedzialność wynika z zawartej umowy poręczenia. Zgodnie z art. 876 § 1 kc przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika ( art. 879 § 1 kc ). Pozwani dotychczas potwierdzali istnienie zobowiązania i ciążący na nich dług, co wynika z pism, kierowanych do powoda oraz z treści samej umowy poręczenia z dnia 3 stycznia 2018 roku. Z ich zatem strony doszło do czynności uznania roszczenia powoda. W sprawie też ustalono, że dłużnik Ł. P. nie dokonywał w wyznaczonych terminach spłat rat udzielonej wcześniej pożyczki i ta okoliczność również była znana pozwanym poręczycielom, samo wskazali, że jakaś kwota została wpłacona i pozostało zobowiązanie do spłaty. Okoliczność braku terminowych spłat wynika także z treści dokumentów, wskazujących na dotychczasowe wpłaty na rzecz powoda. Jedynie w tej części były uzasadnione zarzuty pozwanych, w których wskazywali oni na także inne wpłaty, oprócz wymienionych przez powoda w pozwie na kwotę 6.000 złotych, ale w tym zakresie powód w toku sprawy modyfikował swoje roszczenie, cofając pozew w zakresie żądania odsetkowego, zaliczając dokonane, a nieuwzględnione wcześniej wpłaty na poczet odsetek. Podnieść należy, że pozwani zawierając umowę poręczenia, mieli wiedzę o treści porozumienia zawartego w tym samym dniu przez powoda z Ł. P. , co sami potwierdzili w umowie, zatem także co do ustaleń w zakresie postawienia całości roszczenia w stan wymagalności w przypadku opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat ponad okres 14 dni. Takie opóźnienie wystąpiło w okresie od stycznia do kwietnia 2018 roku, kiedy to powód wystosował wezwanie do zapłaty, i na które pozwani odpowiedzieli, potwierdzając nieregularność wpłat. Z tego tytułu powód był uprawniony do dochodzenia w niniejszej sprawie całości roszczenia, z jednoczesnym jego ograniczeniem w związku z kolejnymi wpłatami, które zostały wskazane wyżej w ustaleniach Sądu. Podnieść należy, że nie był uzasadniony zarzut pozwanych, jakoby wpłaty były regularne, albowiem przeczy temu treść wskazanych dokumentów wpłat, a także treść zeznań pozwanego Z. M. . Ten zarzut został podniesiony wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania. Sami pozwani na rozprawie w dniu 3 lutego 2020 roku wskazali, że według ich wiedzy Ł. P. spłacił dotychczas kwotę 12.000 złotych (k. 200 akt), co niewątpliwie stanowi opóźnienie w spłacie, mając na uwadze treść harmonogramu spłat, stanowiący załącznik do umowy porozumienia. Wobec powyższego, na podstawie wskazanego przepisu art. 876 § 1 kc , oraz wobec modyfikacji żądania powoda w związku z kolejnymi wpłatami na poczet istniejącego zobowiązania, co wyznacza zakres odpowiedzialności poręczycieli, Sąd utrzymał w mocy wydany w sprawie nakaz zapłaty, jak w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 493 § 4 kpc , w pozostałej części wydany nakaz zapłaty uchylił i umorzył postępowanie (punkt 2 wyroku), co odnosi się do roszczenia o odsetki za okres od 10 czerwca 2016 roku do dnia 31 grudnia 2016 roku, na które powód zaliczył ujawnione w sprawę dalsze wpłaty i w tym zakresie cofnął pozew ( art. 355 kpc ). W związku z powyższym Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanych o rozłożenie świadczenia na raty na podstawie art. 320 kpc a contrario . Podnieść należy, że instytucja ta ma służyć temu, aby w uzasadnionych wypadkach umożliwić zobowiązanemu zapłatę w ratach stosownie do jego możliwości finansowych, ale jednocześnie z zachowaniem interesu uprawnionego do tego, aby uzyskał realne zaspokojenie w możliwie najkrótszym okresie czasu. W ocenie Sądu przedstawiona przez pozwanych sytuacja majątkowa uniemożliwia w ogóle uznania, aby pozwani byli w stanie dokonywać spłat w ratach w kwocie, które uwzględniałaby uzasadniony interes także powoda. Pozwani obecnie utrzymują się wyłącznie z emerytury pozwanej w kwocie 900 złotych. Mając na uwadze wysokość istniejącego zobowiązania, ustalenie ewentualnej raty na poziomie niższym, niż kwota ogólnego dochodu pozwanych, nie spełnia uzasadnionego celu przepisu art. 320 kpc . Poza tym należy mieć na uwadze także to, że pozwani z uzyskiwanego dochodu ponoszą tez koszty własnego utrzymania. Zatem sytuacja materialna pozwanych nie pozwala na ustalenie kwoty raty w takiej wysokości, aby z jednej strony była ona do uwzględnienia przez pozwanych, z drugiej – aby powód uzyskał realne zaspokojenie swojej wierzytelności. Ponadto podnieść należy, że po pierwsze – pozwani do tej pory nie dokonali żadnej spłaty na rzecz powoda, po drugie – sami wyrazili brak generalnej woli ku temu, skoro pozwany w swoich zeznaniach wskazał, że skoro to Ł. P. zaciągnął zobowiązanie, to on sam powinien je spłacić (k. 247v akt). Wobec tego brak także woli po stronie pozwanych w spłacie zobowiązania w ratach. Jednocześnie mając na uwadze sytuację materialną pozwanych, w zakresie dalszych kosztów procesu, powstałych na skutek wniesionych zarzutów, Sąd zastosował wobec nich przepis art. 102 kpc (punkt 3 wyroku).