I C 92/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie M. P. (1) i S. P. wnieśli o zasądzenie od Banku (...) S.A. kwoty 352 951,81 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia banku, argumentując nieważność umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej z powodu sprzeczności z przepisami prawa bankowego, cywilnego oraz zasadami współżycia społecznego. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając zarzutom i podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy ustalił, że strony zawarły umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty szwajcarskiej, która została udzielona konsumentom. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się postanowienia umowy dotyczące indeksacji i sposobu ustalania kursów walut, które sąd uznał za abuzywne w świetle art. 385¹ k.c. Sąd, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, stwierdził, że eliminacja abuzywnych klauzul waloryzacyjnych, przy braku możliwości zastąpienia ich innymi przepisami prawa lub zwyczajami, prowadzi do nieważności całej umowy. W związku z tym, powodom przysługuje roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. Sąd zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 352 951,81 zł tytułem zwrotu wszystkich wpłat dokonanych w wykonaniu nieważnej umowy, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie mógł rozpocząć się przed datą, kiedy konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia, co w tym przypadku nastąpiło najwcześniej w 2019 roku. Zasądzono również koszty procesu na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych oraz zasady dotyczące przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumentów.
Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Jednakże, każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule dotyczące sposobu ustalania kursu waluty oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul, gdy ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne w świetle art. 385¹ k.c., ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały jego interesy, dając bankowi swobodę w ustalaniu kursów. Eliminacja tych klauzul, bez możliwości zastąpienia ich innymi przepisami prawa lub zwyczajami, prowadzi do nieważności całej umowy.
Czy roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia nie mógł rozpocząć się przed datą, kiedy konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.
Uzasadnienie
Sąd przyjął, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie mógł się rozpocząć zanim dowiedział się on lub rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tym przypadku, kluczowe orzecznictwo korzystne dla kredytobiorców pojawiło się w 2019 roku, a do dnia wniesienia pozwu nie upłynął 10-letni termin przedawnienia.
Czy powód będący stroną postępowania grupowego przeciwko bankowi może jednocześnie dochodzić indywidualnego roszczenia o zapłatę z tej samej umowy?
Odpowiedź sądu
Tak, powód będący stroną postępowania grupowego przeciwko bankowi może jednocześnie dochodzić indywidualnego roszczenia o zapłatę z tej samej umowy, o ile nie zachodzi tożsamość stron i roszczenia w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 KPC.
Uzasadnienie
Sąd oddalił wniosek o odrzucenie pozwu, wskazując, że choć może zachodzić tożsamość podmiotowa, to nie zachodzi tożsamość przedmiotowa (roszczenia) w porównaniu do postępowania grupowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| S. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do świadczenia z tytułu nienależnego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Związanie się umową, której treść lub cel sprzeciwia się właściwości (naturze) stosunku prawnego, ustawie albo zasadom współżycia społecznego, jest nieważne. W szczególności nieważne jest postanowienie umowy, które narusza zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 358 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest waluta obca, zobowiązany może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub postanowienie umowy zastrzega inaczej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Wartość waluty obcej określa się według kursu sprzedaży ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wykonania zobowiązania, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub postanowienie umowy stanowi inaczej.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; w innych wypadkach termin przedawnienia wynosi trzy lata.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby czynność została podjęta w najwcześniej możliwym terminie.
k.p.c. art. 199 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuci pozew, jeżeli...
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
p.b. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie środki pieniężne z przeznaczeniem na ustalony cel i zobowiązuje się do zwrotu przez kredytobiorcę wykorzystanego kapitału wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych. • Możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń nienależnych na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. • Brak przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta.
Odrzucone argumenty
Roszczenia powodów są bezpodstawne co do zasady i wysokości. • Zarzut przedawnienia roszczeń powodów. • Umowa nie zawierała postanowień abuzywnych ani sprzecznych z prawem. • Powód jest stroną postępowania grupowego, co wyklucza indywidualne dochodzenie roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
eliminacja abuzywnych klauzul waloryzacyjnych, których eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, skutkuje jej upadkiem. • bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. • nie ma obecnie potrzeby szerszego ustosunkowywania się do kwestii samej abuzywności klauzul przeliczeniowych we „frankowym” kredycie denominowanym czy indeksowanym.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych oraz zasady dotyczące przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej, co zwiększa jego wagę. Jednakże, każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Okręgowy zasądził zwrot wszystkich wpłat od banku!”
Dane finansowe
WPS: 352 951,81 PLN
zwrot świadczeń nienależnych: 352 951,81 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.