I C 9/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Bank (...) S.A., wniósł pozew przeciwko kredytobiorcom, J. N. i L. N., domagając się zasądzenia kwoty 124.085,45 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia (kapitału kredytu) oraz bezpodstawnego wzbogacenia (zaoszczędzone koszty uzyskania kapitału). Ewentualnie domagał się waloryzacji sądowej wypłaconego kapitału. Bank powołał się na nieważność umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 02.03.2006r., która została wcześniej stwierdzona wyrokami sądów niższych instancji. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc m.in. przedwczesność roszczenia i skuteczne złożenie oświadczenia o potrąceniu wierzytelności z tytułu spłat rat. Sąd Okręgowy ustalił, że strony zawarły umowę kredytu hipotecznego, a następnie została ona prawomocnie uznana za nieważną. Sąd uznał, że pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu spłat rat (84.864,95 zł) z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału (70.894,60 zł), co doprowadziło do umorzenia wzajemnych wierzytelności. W związku z tym, powództwo o zwrot kapitału zostało oddalone. Roszczenie o zapłatę kwoty 53.190,85 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia (zaoszczędzone koszty) zostało oddalone z uwagi na brak podstaw prawnych w polskim prawie, sprzeczność z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów oraz dobrą wiarę pozwanych. Sąd podkreślił, że polskie prawo nie przewiduje roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału w takiej sytuacji, a uwzględnienie takiego żądania niweczyłoby odstraszający skutek dyrektywy. Sąd oddalił również żądanie ewentualne waloryzacji kapitału, powołując się na art. 358¹ § 4 k.c. (zakaz waloryzacji dla przedsiębiorcy) oraz orzecznictwo TSUE. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie odpowiedzialności strony przegrywającej, zasądzając od banku na rzecz pozwanych kwotę 5.417 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie braku możliwości dochodzenia przez banki wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału oraz waloryzacji po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, zgodnie z dyrektywą UE i orzecznictwem TSUE. Ugruntowanie skuteczności zarzutu potrącenia w sprawach o zwrot kapitału.
Dotyczy spraw, w których umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, a bank dochodzi roszczeń ponad zwrot wypłaconego kapitału. Interpretacja przepisów k.c. w kontekście prawa unijnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy uznanej za nieważną, pomimo złożenia przez kredytobiorców skutecznego zarzutu potrącenia z tytułu spłat rat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje roszczenie o zwrot kapitału, ponieważ wierzytelność banku została umorzona przez potrącenie z wierzytelnością pozwanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwani skutecznie złożyli zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu spłat rat w wykonaniu nieważnej umowy (84.864,95 zł) z wierzytelnością banku o zwrot wypłaconego kapitału (70.894,60 zł), co doprowadziło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do niższej kwoty.
Czy bankowi przysługuje roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy uznanej za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje takie roszczenie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na brak podstaw prawnych w polskim prawie, sprzeczność z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów (której celem jest odstraszanie przedsiębiorców od stosowania abuzywnych klauzul) oraz dobrą wiarę pozwanych. Podkreślono, że polskie prawo nie przewiduje takiego roszczenia, a jego uwzględnienie niweczyłoby odstraszający skutek dyrektywy.
Czy bankowi przysługuje prawo do waloryzacji sądowej kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy uznanej za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje prawo do waloryzacji sądowej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 358¹ § 4 k.c. (zakaz waloryzacji dla przedsiębiorcy, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa) oraz na orzecznictwo TSUE, które wyklucza przyznawanie bankom dodatkowych świadczeń (w tym waloryzacji) ponad zwrot kapitału, gdyż osłabiałoby to odstraszający skutek dyrektywy 93/13.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| J. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. N. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 358 § 1 § 4
Kodeks cywilny
Zakaz żądania waloryzacji sądowej przez stronę prowadzącą przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.
Pomocnicze
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.p.c. art. 177 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.c. art. 359 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek jako świadczenia związanego z korzystaniem z cudzego kapitału.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja szkody obejmująca lucrum cessans (w reżimie odpowiedzialności odszkodowawczej).
k.c. art. 224 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze (od dnia wytoczenia powództwa).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczność zarzutu potrącenia wierzytelności pozwanych z tytułu spłat rat z wierzytelnością banku o zwrot kapitału. • Brak podstaw prawnych w polskim prawie dla roszczenia banku o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału. • Sprzeczność roszczenia banku o wynagrodzenie z celem dyrektywy 93/13 (odstraszający skutek dla przedsiębiorców). • Dobra wiara pozwanych jako posiadaczy kapitału. • Zakaz waloryzacji sądowej dla przedsiębiorcy na podstawie art. 358¹ § 4 k.c. • Orzecznictwo TSUE wykluczające dodatkowe roszczenia banków ponad zwrot kapitału.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu jako świadczenia nienależnego. • Roszczenie banku o zapłatę kwoty 53.190,85 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej polegającego na zaoszczędzeniu kosztów związanych z uzyskaniem kapitału kredytu. • Roszczenie ewentualne o waloryzację sądową kapitału.
Godne uwagi sformułowania
ratio legis przepisu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG jest zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców • zasądzenie na rzecz banku wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału penalizowałoby w istocie nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień • w polskim systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia • uwzględnienie stanowiska powoda doprowadziłoby w istocie do reaktywacji nieważnej umowy stron w zakresie oprocentowania • działaniom powoda można przypisać charakter zastępczego rozwiązania dla wadliwej umowy kredytu • niweczy efekt zniechęcający dyrektywy 93/13 • kredytodawcy nie należy się również waloryzacja kapitału • konsumentom, jak na gruncie przedmiotowej sprawy należy przyznać daleko idącą ochronę
Skład orzekający
Krystian Szeląg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości dochodzenia przez banki wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału oraz waloryzacji po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, zgodnie z dyrektywą UE i orzecznictwem TSUE. Ugruntowanie skuteczności zarzutu potrącenia w sprawach o zwrot kapitału."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, a bank dochodzi roszczeń ponad zwrot wypłaconego kapitału. Interpretacja przepisów k.c. w kontekście prawa unijnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie potwierdza niekorzystne dla banków stanowisko TSUE w sprawie tzw. "wynagrodzenia za korzystanie z kapitału" po unieważnieniu umów frankowych, co jest gorącym tematem w branży finansowej i prawniczej.
“Bank przegrał sprawę o miliony! Sąd odmówił mu prawa do "wynagrodzenia" za wadliwy kredyt frankowy.”
Dane finansowe
WPS: 124 085,45 PLN
zwrot kosztów procesu: 5417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.