I C 863/12

Sygn. akt I C 863/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Płocku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSO Agnieszka Bilkiewicz SSO Joanna Szatkowska SSO Marta Dunajska Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Dymkowska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. w Płocku sprawy z powództwa W. S. (1) reprezentanta grupy w postępowaniu grupowym, w skład której wchodzą: L. B. (1) , R. G. (1) , R. G. (2) , C. G. , B. J. (1) , M. J. (1) , B. J. (2) , D. K. , P. K. (1) , M. L. , H. N. , M. N. (1) , R. O. , M. O. , Z. O. , R. R. (1) , (...) sp. z o.o. w P. , J. S. , A. S. (1) , R. S. , B. T. , B. W. , M. W. , A. S. (2) , M. Z. , L. Ż. (1) , Z. Ż. , W. S. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...) , Państwowemu (...) , a także przeciwko Województwu (...) oraz Powiatowi P. o ustalenie 1. ustala, że pozwani Skarb Państwa – Wojewoda (...) , (...) oraz Województwo (...) ponoszą solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą wobec członków grupy, w skład której wchodzą: L. B. (1) , R. G. (1) , R. G. (2) , C. G. , B. J. (1) , M. J. (1) , B. J. (2) , D. K. , P. K. (1) , M. L. , H. N. , M. N. (1) , R. O. , M. O. , Z. O. , R. R. (1) , (...) sp. z o.o. w P. , J. S. , A. S. (1) , R. S. , B. T. , B. W. , M. W. , A. S. (2) , M. Z. , L. Ż. (1) , Z. Ż. i W. S. (1) , wynikającą z czynu niedozwolonego pozwanych, polegającego na niezgodnym z prawem wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na obszarze właściwości pozwanych, które to zaniedbania łącznie doprowadziły do przerwania wału przeciwpowodziowego położonego wzdłuż lewego brzegu rzeki W. , km W. 611, w miejscowości Ś. , w gminie S. , w powiecie p. , w województwie (...) , w dniu 23 maja 2010 roku, i następnie dwukrotnego zalania, w maju i czerwcu 2010r., obszaru położonego po lewej stronie W. w rejonie D. I. – D. ; 2. oddala powództwo przeciwko Powiatowi P. ; 3. ustala opłatę sądową od powództwa o ustalenie na kwotę 5.000 zł; 4. zasądza od powódki W. S. (1) na rzecz pozwanego Powiatu P. kwotę 44.217 zł (czterdzieści cztery tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; 5. zasądza od pozwanych: Skarbu Państwa - Wojewody (...) , Państwowego (...) oraz Województwa (...) solidarnie na rzecz powódki W. S. (1) kwotę 53.883 zł (pięćdziesiąt trzy tysiące osiemset osiemdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów procesu; 6. nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku solidarnie od pozwanych: Skarbu Państwa - Wojewody (...) , Państwowego (...) oraz Województwa (...) kwotę 52.912, 75 zł (pięćdziesiąt dwa tysiące dziewięćset dwanaście złotych siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 863/12 UZASADNIENIE Powódka W. S. (1) , działając jako reprezentant członków grupy w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz. U. z 2010 r. nr 7 poz. 44), wystąpiła przeciwko pozwanym: Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...) i Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. , a także Województwu (...) i Powiatowi P. o ustalenie , na zasadzie art. 2 ust. 3 ustawy, że pozwani ponoszą solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą wobec członków grupy, wynikającą z czynu niedozwolonego pozwanych, polegającego na niezgodnym z prawem wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na obszarze właściwości pozwanych , które to zaniedbania łącznie doprowadziły do przerwania wału przeciwpowodziowego położonego wzdłuż lewego brzegu rzeki W. , km W. 611 , w miejscowości Ś. , w gminie S. , w powiecie (...) , w województwie (...) , w dniu 23 maja 2010 roku , i następnie dwukrotnego zalania, w maju i czerwcu 2010r. , obszaru położonego po lewej stronie W. w rejonie Doliny I. – D. (pkt I pozwu k.3-4). Powódka wskazała, że od działań zabezpieczających przeciwpowodziowych podejmowanych w drugiej połowie lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych XX w, stan bezpieczeństwa przeciwpowodziowego ulegał pogorszeniu. Rażące zaniedbania pozwanych stały się podstawową przyczyną dwukrotnego zalania, w maju i czerwcu 2010r., obszaru położonego po lewej stronie W. w rejonie D. I. - D. , na skutek przerwania wałów w miejscowości Ś. . Zaniedbania te składają się na czyn niedozwolony pozwanych , polegający na niezgodnym z prawem wykonywaniu władzy publicznej przez pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na obszarze właściwości pozwanych. Powódka podniosła, iż zagrożenie związane ze stanem koryta W. dostrzeżono i zidentyfikowano w 2008 r. w sprawozdaniach z przeglądu stanu technicznego urządzeń przeciwpowodziowych, przeprowadzonych na terenie powiatu (...) . Stosowne prace bilansujące wydobycie rumowiska przez pogłębiarki były prowadzone do połowy lat 90-tych. Później prac tych niemal zaniechano. Spłycenie dna rzeki przyczyniło się do podwyższenia stanu wód, zniekształcenia brzegu rzeki, a w połączeniu ze złym stanem technicznym wału przeciwpowodziowego w Ś. , doprowadziło do jego przerwania i w konsekwencji zalania mienia Członków Grupy. Wały przeciwpowodziowe chroniące rejon Doliny I. - D. , w tym w szczególności odcinek wału w Ś. , nie spełniły swojej funkcji z uwagi na niedostosowanie ich konstrukcji do specyfiki uwarunkowań geofizycznych występujących na opisywanym obszarze oraz z uwagi na zły stan techniczny . Zły stan techniczny obwałowań spowodowany był co najmniej kilkuletnimi zaniedbaniami, które doprowadziły do ich systematycznego osłabiania. W rejonie Ś. wał przechodzi w miejscu starorzecza. Teren na zawalu (za wałem) jest niższy o około 0,8-1 metra niż poziom międzywala. Obwałowanie W. wykonane zostało z gruntu refulowanego, którego podłoże stanowią mady o różnej miąższości, w górnych zaś warstwach – częściowo grunty spoiste. Powodowało to brak należytej szczelności korpusu i podłoża wału, prowadząc do przesiąków w czasie wezbrań. Dochodziło także do przebić hydraulicznych i rozmycia skarp. Koniecznym stało się zatem zastosowanie konkretnych rozwiązań technicznych, w szczególności odpowiedniego podwyższenia terenu w miejscowości Ś. i wykonania właściwego drenażu (w celu odwodnienia wału). Problem braku należytego drenażu wału w Ś. podnoszony był w trakcie corocznych kontroli obwałowania, jak również w lutym i w marcu 2010 r., kiedy to zaistniało zagrożenie powodziowe. Pomimo tego nie podjęto żadnych prac mających na celu remont rowów Karolińskich, by zapewnić prawidłowe odwodnienie wału. Projekt poprawy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego W. Środkowej na odcinku od K. do P. , za którego realizację odpowiedzialny był m.in. pozwany Skarb Państwa – (...) w (...) w W. , został usunięty z listy programów indywidualnych dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, na lata 2007-2013, z powodu niewystarczającego przygotowania projektu do realizacji. Ponadto, wał przeciwpowodziowy w Ś. był nienależycie utrzymany i nie był w należyty sposób zabezpieczony przed destrukcyjnym działaniem zwierząt (głównie bobrów i lisów). Fakt istnienia uszkodzeń obwałowania spowodowanych budową nor przez zwierzęta był stwierdzany w kolejnych przeglądach okresowych wałów. Właściwe działania zabezpieczające nie zostały jednak podjęte. Modernizacja ochrony w tym zakresie została zaprojektowana dopiero po zalaniu w maju i czerwcu 2010r. obszaru D. I. - D. . Pozwani nie podjęli także działań związanych z naprawą oraz zabezpieczeniem, konserwacją, czy wzmocnieniem wału przeciwpowodziowego w Ś. po okresie luty-marzec 2010r. , kiedy to został on uszkodzony i osłabiony na skutek napierającej na obwałowanie kry lodowej . Występowało nienależyte utrzymanie terenów przyległych do wału (międzywala i zawala). Zadrzewienie i zakrzaczenie międzywala spowodowało zwężenie koryta rzeki. Prowadziło do spiętrzenia wody i podniesienia się jej poziomu. Wpłynęło na osłabienie stanu obwałowania. Korzenie roślin rosnących na wale, czy u jego podstawy, prowadziły do rozgęszczenia gruntu w korpusie wału, a więc do zmniejszenia jego szczelności i spoistości. Zadrzewienie i zakrzaczenie międzywala, a także korony i skarp wałów, w tym wału w Ś. , nie tylko utrudniało, czy też uniemożliwiało należytą konserwację obwałowań, ale także stanowiło istotny element, który przyczynił się do wystąpienia powodzi w maju i czerwcu 2010r. Mimo świadomości tego faktu pozwani, a zwłaszcza Województwo (...) – (...) w W. nie podjęli żadnych działań w celu zmiany tego stanu rzeczy, co było ich obowiązkiem. W dniu 21 maja 2010 r., w gminach nadwiślańskich powiatu (...) , w tym w gminie G. i S. , Zarządzeniem nr (...) Starosta P. ogłosił stan alarmu powodziowego. Na skutek zaniedbań pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej w dniu 23 maja 2010r. około godziny 9:10 W. przerwała wał przeciwpowodziowy w miejscowości Ś. w gminie S. , na odcinku 10m. Doszło do zalania powierzchni ok. 6-7.000 ha obejmującej 23 miejscowości powiatu (...) . Podjęte 4 czerwca 2010 r. prace zabezpieczające polegające na układaniu opaski osłonowej (zapory) na przewalu w Ś. nie zapobiegły zalaniu terenów w Dolinie I. - D. . W dniu 8 czerwca 2010 r. napór wody z drugiej fali powodziowej na W. , doprowadził do przerwania prowizorycznego wału w Ś. , na skutek czego woda ponownie zalała część miejscowości w gminie S. oraz gminie G. . Sytuację udało się ustabilizować dopiero w drugiej połowie czerwca 2010 r. W ocenie powódki w ramach powyższego stanu faktycznego spełnione zostały przesłanki ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanych z tytułu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym , który stanowi tzw. delikt władzy publicznej . Jako podstawę prawną powództwa powódka wskazała art. 77 ust. 1 Konstytucji RP (na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt SK 18/00, Dz.U. z 2001 r., Nr 145, poz. 1638) oraz art. 417 § 1 k.c. Wyjaśniła, że pozwani są podmiotami wykonującym władzę publiczną z mocy prawa, zgodnie z hipotezą art. 417 § 1 k.c. Odpowiedzialność na gruncie art. 417 § 1 k.c. jest aktualna, gdy zarzucane zachowanie pozostaje w funkcjonalnym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Wszelkie działania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej , mające na celu zapobieżenie, czy zminimalizowanie ryzyk związanych z zagrożeniem przeciwpowodziowym, poprzez stworzenie odpowiedniego systemu ochrony przeciwpowodziowej, należy uznać za należące do istoty działań państwa . Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej według normy konstytucyjnej wynikającej z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP , której realizację na poziomie ustawowym stanowi art. 417 § 1 k.c. , jest bezprawność zachowania się organu władzy publicznej . Przez „niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej” rozumieć należy nie tylko działanie stanowiące przejaw naruszenia prawa bądź działanie bez podstawy prawnej, ale także zaniechanie , o ile porządek prawny nakłada na władzę publiczną obowiązek działania . Poszczególne, konkretne obowiązki pozwanych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, których niedopełnienie złożyło się na czyn niedozwolony, zostały zawarte w ustawie Prawo wodne oraz szczegółowych regulacjach. Różne jednostki państwowe i samorządowe odpowiadają za różne elementy ochrony przeciwpowodziowej. Obowiązek utrzymania w należytym stanie cieku wodnego oraz koryta W. w zakresie właściwości pozwanego Skarbu Państwa kształtuje się następująco. Powierzchniowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt. 2 Prawa Wodnego , Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej jako centralny organ administracji rządowej właściwy w sprawach gospodarowania wodami wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej. Do tej kategorii zaliczono rzekę W. w Załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz.U. 2003 r., Nr 16, poz. 149). W imieniu Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zadania związane z utrzymywaniem wód lub urządzeń wodnych wykonuje, w ramach gospodarowania mieniem Skarbu Państwa związanym z gospodarką wodną, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej jako organ administracji rządowej niezespolonej właściwy w sprawach gospodarowania wodami; w tym na odcinku położonym w powiecie (...) – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. ( art. 92 ust. 4 Prawa Wodnego oraz akty wykonawcze), który realizuje swoje zadania przy pomocy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. . Na tych jednostkach ciąży zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa Wodnego obowiązek realizacji zadań związanych z utrzymywaniem wód lub urządzeń wodnych. W ocenie powódki nie tylko samo utrzymanie ale i regulacja (pogłębianie koryta W. , przede wszystkim zaś usuwanie nasadów, mułu, piasku), jest szczególnie istotne w rejonach dolin rzecznych, takich jak Dolina I. - D. , która w sposób naturalny narażona jest na zwiększone osiadanie materiału skalnego, piasku i mułu niesionego z górnego biegu rzeki W. . Nieprawidłowo utrzymane dno i brzegi rzeki poprzez brak właściwych prac w zakresie utrzymania i regulacji, prowadząc do zmniejszenia przepustowości koryta rzeki, zmiany nurtu, osłabienia bądź nawet uszkodzenia obwałowań istotnie zwiększają zagrożenie powodzią. Obowiązki Skarbu Państwa – Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. , wynikające z art. 22 ust. 1 , art.,26 pkt. 1, 3, 4, art. 67 Prawa wodnego , polegały na konieczności regularnego usuwania z koryta W. , w zakresie jego właściwości miejscowej, w szczególności w obrębie powiatu (...) , wszelkiego rodzaju osadów, utrzymywaniu koryta i brzegów rzeki w należytym stanie zapewniającym właściwą przepustowość koryta . Ich nienależyte wykonywanie, w sposób oczywisty, naruszało powołane przepisy ustawy i zagrażało bezpieczeństwu powodziowemu. W zakresie utrzymywania odpowiedniego stanu koryta rzeki W. na terenie powiatu (...) wskazać należy na bierność pozwanego Wojewody i Starosty P. . Do obowiązków Powiatu P. w zakresie ochrony przeciwpowodziowej o charakterze ponadgminnym należało również czynienie należytych starań, by podmioty i jednostki bezpośrednio odpowiedzialne za utrzymanie dna rzeki W. i zapewnienie swobodnego jej spływu na obszarze powiatu, efektywnie wywiązywały się ze swoich obowiązków . Powiat P. za pośrednictwem Starosty P. nie podejmował odpowiednich działań, zmierzających do usuwania nanoszonego regularnie z górnego biegu W. w rejon Doliny I. - D. mułu, piasku i materiału skalnego , co uznać należy za zachowanie sprzeczne z art.4 ust.1 pkt 12 i pkt 16 u.s.p. w zw. z art. 81 Prawa wodnego . Ze swoich ustawowych uprawnień w zakresie kontroli nad wykonywaniem zadań publicznych przez organy administracji niezespolonej nie skorzystał również (...) . Także Wojewoda (...) nie dopełnił swych obowiązków, zarówno dotyczących zapewnienia współdziałania wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej, w zakresie ochrony przeciwpowodziowej oraz kontroli działań tych organów, jak i mających na celu zapobieganie powodzi i zwalczanie jej skutków. Zaniechania te są niezgodne z treścią art. 22 pkt 2) u.w.a.r. Ponadto, skoro zadaniem własnym województwa jest również zabezpieczenie obszaru województwa i jego ludności przed powodzią, niepodjęcie przez Wojewodę (...) odpowiednich działań w zakresie zapewnienia drożności W. , na odcinku biegnącym przez województwo (...) , w tym powiat (...) , stanowi naruszenie art. 22 pkt 3) u.w.a.r. Nawet przyjmując, że Skarb Państwa obowiązany był podjąć działania określone w art. 22 ust. 1 Prawa Wodnego nie w ramach wykonywania władzy publicznej, lecz w ramach obowiązków wynikających z prawa własności, a więc jako tzw. czynności gospodarcze ( dominium ), to i tak jego odpowiedzialność – także w świetle art. 415 k.c. – nie budzi wątpliwości. W świetle przepisów Prawa wodnego programowanie, planowanie, nadzorowanie i wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych i urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej wykonywanych przez marszałka województwa ( art. 75 ust. 1 w zw. z art. 74 ust. 2 w zw. z art. 70 ust. 3, art. 74b ust. 1 i 4, art. 74c Prawa wodnego ). Zadania te na obszarze województwa (...) wykonuje Marszałek Województwa (...) , z pomocą właściwej jednostki organizacyjnej – Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. będącego budżetową wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Wały przeciwpowodziowe należą do kategorii urządzeń melioracji wodnych podstawowych ( art. 71 Prawa wodnego ), które stanowią własność Skarbu Państwa ( art. 72 Prawa Wodnego ) i są wykonywane na jego koszt. Ich utrzymanie polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich podstawowej funkcji. Utrzymanie wałów przeciwpowodziowych rzeki W. w Dolinie I. - D. w należytym stanie stanowiło obowiązek zarządcy wału – Województwa (...) – Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. w zakresie, którego to obowiązku pozwany Skarb Państwa jako właściciel wałów winien go wspierać. Na odcinku biegnącym przez gminę S. i G. wał przeciwpowodziowy przechodzi przez starorzecze, a teren na zawalu jest niższy o ok. 0,8 – 1 m niż w międzywalu. Czynniki te powodowały wzmożoną filtrację wody przez wał oraz przebicia hydrauliczne spowodowane ciśnieniem wody. Dlatego, zapewnienie odpowiedniej konstrukcji i użyteczności wału wymagało podwyższenia terenu w miejscowości Ś. , zaś pozwani nie podjęli przed dniem 23 maja 2010 r. żadnych działań w tym kierunku. Ponadto, nie odwadniali wału, nie konserwowali go należycie, m.in. nie usuwali dziur i ubytków wywołanych przez zwierzęta i ludzi, nie wycinali drzew. Choć zadania w zakresie utrzymania terenu samego wału i terenu przyległego w należytym stanie zostały bezpośrednio powierzone samorządowi województwa (marszałkowi), aktywną rolę w zapewnieniu ich wykonania odegrać powinien powiat, działający poprzez starostę powiatu. Obowiązkiem powiatu jest podejmowanie działań o charakterze ponadgminnym w zakresie gospodarki wodnej oraz w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Zgodnie z art. 85 ust. 4 Prawa wodnego , starosta może, w drodze decyzji – a więc aktu o charakterze władczym, nakazać usunięcia drzew lub krzewów z wałów przeciwpowodziowych oraz terenów w odległości mniejszej niż 3m od stopy wału. Starosta P. , posiadając informację od Wójta Gminy S. i Burmistrza Miasta i Gminy G. , że sam wał, a także międzywale są w sposób istotny zakrzaczone, powinien był z uprawnienia tego skorzystać, czego nie zrobił. Nie miał w tym zakresie dowolności. W sytuacji, gdyby drzewa i krzewy porastające wał i międzywale zagrażały bezpieczeństwu powiatu, o czym starosta posiadał wiedzę, skorzystanie z uprawnienia, które pozwalało na usunięcie tego niebezpieczeństwa było obowiązkiem powiatu w świetle art. 4 ust. 1 pkt.16 ) u.s.p. w zw. z art. 34 ust. 1 i 1a u.p.s. , zgodnie z którym starosta – jako reprezentant powiatu – obowiązany jest zapewnić wykonanie zadań powiatu w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Starosta P. , co najmniej, nie dołożył należytej staranności w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpowodziowej na terenie podległego jego władztwu terytorium, co stanowiło obowiązek o charakterze ponadgminnym, a zwłaszcza nie przekazywał Marszałkowi Województwa (...) i (...) informacji o nienależytym stanie wałów przeciwpowodziowych, czy koryta rzeki, ani tym bardziej nie podjął żadnych działań, które zmierzałyby do zapewnienia utrzymania, konserwacji i zabezpieczenia urządzeń ochrony przeciwpowodziowej; co jest sprzeczne z art. 4 usta. 1 pkt 12) i pkt 16) u.s.p. w zw. z art. 80 oraz z art. 81 Prawa wodnego . Także Wojewoda (...) dopuścił się zaniedbań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, nie podejmując właściwych działań zmierzających do skontrolowania stanu wałów i innych urządzeń ochrony przeciwpowodziowej zlokalizowanych na ternie powiatu (...) ; naruszając art. 22 pkt 2) i pkt 3) u.w.a.r. Powódka podniosła, że na terenie objętym niniejszą sprawą, zlokalizowany jest obszar specjalnej ochrony ptaków – Dolina Środkowej W. (kod (...) ), a także tzw. obszar specjalnej ochrony siedlisk – K. Dolina W. (kod. (...) ). Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.o.p., na terenach objętych programem Natura 2000 (w tym na specjalnych obszarach ochrony ptaków, jakim jest od 2004 r. Dolina Ś. W. ), zakazane jest podejmowanie jakichkolwiek działań mających znacząco negatywnie oddziaływać na tenże obszar, a w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt. Zgodnie z art. 33 ust. 2 u.p.o., ograniczenia te mają zastosowanie również do tzw. proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, jakim od dnia 30 października 2009 r. do dnia 10 stycznia 2011 r. była K. Dolina W. . Zgodnie z art. 34 u.o.p., jeżeli przemawiają za tym konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, i wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, może zezwolić na realizację planu lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt. 1, zapewniając wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000. Art. 34 ust. 2 u.o.p. wskazuje, że celem, dla którego można podjąć takie kroki, jest zapewnienie ochrony zdrowia i życia ludzi oraz zapewnienie bezpieczeństwa publicznego . Niezależnie od tego, że obszary Doliny Ś. W. oraz K. Dolina W. stanowiły obszary objęte specjalną ochroną w zakresie ochrony przyrody, pozwani mieli możliwość podjęcia działań zmierzających do zapewnienia mieszkańcom pobliskich terenów bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, co nie zostało wykonane. Pozwani powinni umieć wyważyć kolidujące interesy i podjąć stosowne działania. Na obszarze tym zlokalizowanych jest też kilka obszarów uznanych za rezerwaty przyrody . Utworzenie tych rezerwatów przyrody nie stanowiło przeszkody do podjęcia prac związanych z konserwacją, naprawą i utrzymaniem wału przeciwpowodziowego oraz międzywala czy z utrzymaniem koryta rzeki. Z § 8 ust. 2 pkt. 3 ww. rozporządzenia MOŚ,ZN i L z dnia 2 listopada 1994 r. w sprawie uznania za rezerwaty przyrody (dotyczące np. pozyskiwania, niszczenia drzew, zmiany stosunków wodnych) nie dotyczą utrzymywania koryta rzeki, międzywala oraz konserwacji wałów i remontów urządzeń wodnych . Dlatego zaniedbań pozwanych stanowiących czyn niedozwolony nie mogą usprawiedliwiać ewentualne argumenty związane z koniecznością ochrony przyrody, czy też brak odpowiednich środków budżetowych. Odpowiedzialność z art. 417 k.c. ma charakter obiektywny. Brak winy po stronie podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie władzy publicznej, nie może zwalniać z odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417 k.c. Czyn pozwanych stanowił zdarzenie złożone i ciągłe , na które składał się szereg czynności, tak działań, a przede wszystkim zaniechań , podejmowanych przez pozwanych (a ściśle – przypisywanych pozwanym). Pomiędzy bowiem poszczególnymi nieprawidłowymi działaniami i w główniej mierze zaniechaniami pozwanych występują silne powiązania o charakterze kauzalnym bądź funkcjonalnym , spajające je w ten sposób, że wszystkie łącznie doprowadziły do spowodowania określonego stanu rzeczy – wyrządzenia szkody członkom grupy , za którą to szkodę pozwani ponoszą odpowiedzialność. Z uwagi na ograniczenie żądania do ustalenia odpowiedzialności pozwanych za określone zdarzenie (delikt władzy publicznej) – nie jest konieczne wykazywanie zarówno faktu poniesienia, jak i wysokości szkody przez każdego z członków grupy oraz istnienie związku przyczynowego między taką szkodą a zdarzeniem sprawczym. Tym niemniej należy wskazać, iż każdy z członków grupy posiadał mienie na terenie zalanym w wyniku przerwania wału przeciwpowodziowego , które to mienie uległo uszkodzeniu lub zniszczeniu wskutek zalania . A szkody poszczególnych członków grupy pozostają w adekwatnym zawiązku przyczynowym z zarzucanym pozwanym czynem niedozwolonym . W maju 2010 r. urządzenia ochrony przeciwpowodziowej znajdowały się w stanie, który uniemożliwiał zapewnienie realnej ochrony przeciwpowodziowej w Dolinie I. - D. . Dopiero należyte wypełnianie wszystkich obowiązków przez wszystkich pozwanych oznaczało zapewnienie gminom S. i G. , a zatem również członkom grupy, ochronę ich mienia przed powodzią. Każde natomiast z uchybień w zakresie tych obowiązków stanowiło istotną przyczynę zalania. Gdyby pozwani wykonywali swe obowiązki w sposób prawidłowy, stan obwałowania W. pozwalałby na spełnianie przez niego swojej funkcji, co w połączeniu z należytym stanem koryta W. , pozwoliłoby zapobiec szkodzie, jaką w wyniku zalania gmin S. i G. ponieśli członkowie grupy (pozew k. 2-84). Pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Wojewodę (...) wniósł o odrzucenie pozwu, ewentualnie o oddalenie powództwa. Wskazał, że zarzuty kierowane wobec Wojewody (...) , jako przedstawiciela rządu są bezzasadne. W okresie przed powodzią, jak również w trakcie powodzi realizował on obowiązki określone w przepisach ustawy z dnia 23.01.2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie oraz innych aktach prawnych. Wojewoda wykonał niezbędne czynności nakreślone ustawami zapewniające współdziałanie wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej działających w województwie (...) oraz kierował ich działalnością w zakresie zapobiegania zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia oraz zagrożeniom środowiska, bezpieczeństwa państwa i utrzymania porządku publicznego, a także zapobiegania klęskom żywiołowym i innym nadzwyczajnym zagrożeniom oraz zwalczania i usuwania ich skutków. W szczególności Wojewoda spełnił obowiązek opracowania „ Planu Reagowania Kryzysowego” , który zatwierdzony został 3 listopada 2008 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Był on akutalizowany w 2009 r. i 2010r. Ponadto, Wojewoda (...) wykonał obowiązek opracowania „ Planu operacyjnego ochrony przed powodzią” , który zatwierdził w styczniu 2010 r. Został on uzgodniony z Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. oraz Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. . Był on aktualizowany, szczególnie w zakresie wykazu miejsc zatorowych na terenie województwa (...) oraz wykazu sił i środków wydzielonych do akcji przeciwpowodziowej. Plan ten posiada ocenę zagrożenia powodziowego województwa (...) , a także wykaz aktualnych miejsc występowania erozji brzegowej, miejsc zatorowych oraz niezbędnych wycinek drzew w korycie rzek: W. , B. i N. , stanowiących zagrożenie powodziowe. W zakresie zapewnienia przez Wojewodę (...) współdziałania organów administracji rządowej i samorządowej w dziedzinie zapobiegania zagrożeniom, Wojewoda (...) zwołał w okresie od stycznia do maja 2010 r. siedem posiedzeń (...) Wojewódzkiego Zespołu Zarządzania Kryzysowego. Na posiedzeniach były poruszane zagadnienia dotyczące ochrony przed powodzią i działań przygotowujących się na jej nadejście. Wskazano także zadania do wykonania przez poszczególne organy administracji. W tym zakresie Wojewoda (...) wydał 19 zarządzeń w sprawie pogotowia przeciwpowodziowego i alarmu przeciwpowodziowego w różnych regionach województwa, co zobowiązywało organy administracji samorządowej a także administrację zespoloną i niezespoloną do realizacji zadań określonych przepisami prawa (odpowiedź na pozew k.2236-2239). Pozwany Powiat P. – reprezentowany przez Starostę P. – w odpowiedzi na pozew - wniósł o odrzucenie powództwa, ewentualnie oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki do wniesienia pozwu, gdyż roszczenia osób wymienionych w pozwie oparte są na różnych podstawach faktycznych i prawnych Starosta P. w zakresie obrony przeciwpowodziowej nie zaniedbał obowiązków dotyczących utrzymania w należytym stanie zarówno samego wału, jak i terenów tzw. międzywala. Każdego roku, w okresie wiosennym i jesiennym przedstawiciel Starosty brał udział w przeprowadzeniu okresowych przeglądów wałów przeciwpowodziowych. Celem przeglądów było wykrycie wszelkich usterek i rozbieżności pomiędzy faktycznym stanem terenu walów, a stanem pożądanym zgodnie z przepisami prawa. Wszelkie usterki i rozbieżności były usuwane w możliwie jak najkrótszym czasie. Tematami przeglądów m.in. były: - stan wałów i budowli w jego korpusie; - stan międzywala i koryta rzeki w sąsiedztwie rzeki; - stan urządzeń zawala, odwodnienie, komunikacja. W podsumowaniu z lat 2008 r i 2009 r. zapisano m.in. „Stan techniczny wałów przeciwpowodziowych ocenia się jako dobry i nadający się do użytku”. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane urządzenia ochrony przeciwpowodziowej poddawane są kontroli przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w P. : - okresowej kontroli rocznej w postaci przeglądu wiosennego i jesiennego, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego poszczególnych elementów wału przeciwpowodziowego takich jak: korpus wału, podłoże w terenie przeciwległym od strony odwodnej, jak i odpowietrznej, międzywale, zawale oraz obszar chroniony, budowle wałowe tworzące (pompownie, przepusty, śluzy, przejazdy wałowe, rowy przywałowe, drogi powodziowe i dojazdowe do obwałowań); - okresowej kontroli, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przydatności do użytkowania. W 2006 r. została przeprowadzona kontrola wałów przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, w wyniku której oceniono stan wałów jako dobry i nadający się do użytku. Przynajmniej raz w roku zwoływane jest posiedzenie Powiatowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego poświęcone wyłącznie sprawom dotyczącym zabezpieczenia przeciwpowodziowego. W 2008 r. i 2009 r. takie posiedzenia odbywały się każdorazowo w miesiącu listopadzie. Udział w nich brali m.in. Starosta P. , Wicestarosta, Sekretarz Powiatu, Komendant Miejski PSP, Komendant Miejski Policji, Komendant (...) , Prezes (...) , D. (...) Oddziału w P. , Kierownik Nadzoru Wodnego (...) , Dyrektor (...) , Dyrektor (...) , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, Powiatowy Lekarz Weterynarii, dyrektorzy wydziałów w Starostwie Powiatowym, wójtowie gmin powodziowych. Na posiedzeniach tych omawiano stan zabezpieczenia powodziowego na terenie powiatu (...) . Z tego wynika, że zarówno służby podległe Wojewodzie (...) , jak i Marszałkowi Województwa (...) brały czynny udział w pracach związanych z bezpieczeństwem przeciwpowodziowym na terenie powiatu (...) . Nie jest więc prawdą, że Starosta P. co najmniej nie dołożył należytej staranności w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpowodziowej na terenie podległego jego władztwu terytorium. Przedstawiciele Wojewody (...) – Kierownik Nadzoru Wodnego (...) w P. , jak i Marszałka Województwa – Dyrektor (...) w P. – brali udział w posiedzeniach Powiatowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego, na których omówione były zagadnienia ochrony przeciwpowodziowej i które to zagadnienia sami referowali. W protokole z dnia 18.11.2008 r. „ Z przeprowadzonego przeglądu okresowego wałów przeciwpowodziowych” odnotowano m.in.: „pojedyncze krzaki zaczynają rosnąc na skarpie wału”. Pojedyncze krzaki nie stanowią zagrożenia dla konstrukcji wałów. W obrębie pasa przywałowego o szerokości co najmniej 3 m z obu stron wału, nie stwierdzono obecności drzew. Zgodnie z art. 88 a ust. 7 Prawa wodnego – Starosta może w drodze decyzji nakazać usunięcie drzew i krzaków z wałów przeciwpowodziowych oraz terenów, o których mowa w ust. 1 pkt. 2 posadzonych w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału po stronie odpowietrznej. Decyzje te wymagają uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Starosta P. nie korzystał z tych uprawnień, gdyż nie wystąpiły sytuacje, które wymagałyby wydania takich decyzji . W trakcie przeprowadzonych przeglądów nie stwierdzono, aby na wałach przeciwpowodziowych i na terenach w odległości 3 m od stopy wałów od strony odpowietrznej posadzone były drzewa lub krzewy, co zagrażałoby konstrukcji wałów, a tym samym bezpieczeństwu przeciwpowodziowemu. Tym Starosta P. samym wykonał obowiązki określone w ustawach oraz przepisach szczególnych (odpowiedź na pozew k. 2311-2314). Pozwany Województwo (...) - Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. – w odpowiedzi na pozew - wniósł o odrzucenie pozwu, ewentualnie oddalenie powództwa z uwagi na brak legitymacji biernej oraz bezzasadności, a nadto o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazał, że oddalenie powództwa powinno nastąpić z dwóch przyczyn. Po pierwsze – braku legitymacji biernej do występowania w niniejszym procesie. Zgodnie z art. 16 ust. 3 Prawa wodnego „Właścicielowi gruntów zalanych podczas powodzi w wyniku nieprzestrzegania przepisów ustawy przez właściciela wody lub właściciela urządzenia wodnego przysługuje odszkodowanie na warunkach określonych w ustawie”. Zgodnie z art. 72 ust. 1 urządzenia melioracji wodnych (takimi są m.in. wały przeciwpowodziowe) stanowią własność Skarbu Państwa. Roszczenia związane z powodzią winny być zatem kierowane wyłącznie w stosunku do właściciela wody lub właściciela wody lub właściciela urządzeń wodnych, którym pozwany nie jest. Nadto, zgodnie z art. 188 ust. 1 Prawa wodnego „Do naprawienia szkody, o której mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 , stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego , z tym że odszkodowanie obejmuje koszty sporządzenia projektu, o którym mowa w art. 15 ust. 3 ”. W kontekście art. 16 ust. 3 Prawa wodnego stanowiącego, że odszkodowanie przysługuje za nieprzestrzeganie przepisów ustawy Prawo wodne a przepisy kodeksu cywilnego stosuje się jedynie do naprawienia szkody, zawężeniu w ewentualnym postępowaniu winno ulec badanie przesłanek odpowiedzialności stron, do odpowiedzialności za ewentualne nieprzestrzeganie przepisów Prawa wodnego . Podstawą materialno-prawną powództwa jest zaś wyłącznie art. 417 k.c. , powód nie wskazał natomiast konkretnych przepisów prawa wodnego , które naruszył pozwany. Stan techniczny infrastruktury i stan bezpieczeństwa wałów w rejonie jego przerwania w Ś. był prawidłowy. Badania przeprowadzone po powodzi wskazują na to, że w przekrojach badawczych najbliższych przerwania wału w Ś. stwierdzono, że korpus wału zbudowany został z materiału lokalnego pod postacią piasków różnoziarnistych i pyłów piaszczystych o bardzo dobrym wskaźniku zagęszczenia. Również podłoże wału wykształcone pod postacią piasków różnoziarnistych, glin i glin piaszczystych było dostatecznie zagęszczone. Nie budziły też wątpliwości warunki filtracji przez korpus wału. W granach norm oceniono również geometrię wałów. Wał w miejscu przerwania, w latach 80-tych XX wieku został przebudowany. Przebudowa polegała na jego częściowej rozbiórce od strony odwodnej i nadbudowie od strony odpowietrznej oraz podwyższeniu o około 1,5 m. Jedyne miejsce wymagające pilnej interwencji to odległy o 2,2 km od wyrwy w Ś. km. 21+803, gdzie stwierdzono po powodzi w maju 2010 r. uszkodzenie skarpy odwodnej oraz niskie parametry wytrzymałościowe gruntów wbudowanych w korpus wału. Podczas wezbrania marcowego i majowego były w tym rejonie prowadzone obserwacje piezometryczne, z których wynika, że wał w tym miejscu nie wykazywał niepokojących objawów. W miejscu tym (km. 21+740-21+940) jest również zainstalowana w 2006 r. przesłona bentonitowo-cementowa na głębokość 12m od korony wału (lokalizacja wynikająca z protokołu odbioru została skorygowana o 110m po pomiarach całego wału wykonanych przez (...) ). Bezpośrednią przyczyną katastrofy budowalnej było osłabienie korpusu wału norami bobrowymi lub lisimi - od strony odwodnej sięgającymi skarpy odpowietrznej wału. Dewastacji korpusu wału przez bobry sprzyjał wysoki stan wód w okresie zimowym, w wyniku czego zwierzęta te uaktywniają się, ryjąc dodatkowe koryta. W sprawie katastrofy budowlanej w Ś. Prokuratura Rejonowa w P. odmówiła wszczęcia śledztwa wobec braku znamion czynu zabronionego. Po wezbraniu zimowym rzeki W. w 2005 r., które było o 90 cm niższe od wezbrania powodziowego w maju 2010 r., okazało się, że na 200 m odcinku wału przebiegającego w tym miejscu przez starorzecze rzeki W. km. 21+650-21+850 występują intensywne przesiąki przy stopie skarpy odpowietrznej. Na tym odcinku w 2006 r., w ramach inwestycji w km. 21+740-21+940 (lokalizacja wynikająca z protokołu odbioru została skorygowana o 110 m po pomiarach całego wału wykonanych przez (...) ) wykonano przeciwfiltracyjną przesłonę bentonitowo-cementową metodą iniekcji niskociśnieniowej oraz żwirowy filtr na skarpie odpowietrznej. Uszczelniono podłoże i korpus wału na przejściu przez łachę wiślaną. Natomiast na przełomie lat 2006 i 2007 wykonano humusowanie i obsiew skarp wału mieszanką traw. W styczniu 2010 r. stwierdzono nadal intensywne przesiąki w miejscu założenia przesłony. Dlatego założono w korpus wału km. 21+850 – 4 piezometry w celu prowadzenia dalszych obserwacji. Podczas kolejnego wezbrania na początku marca 2010 r. prowadzono obserwacje piezometryczne i okazało się, że korpus wału i podłoże na tym odcinku uszczelniły się i nie przeciekają. Przesiąki występowały poza przesłoną na 50m odcinku w km. 21+690-21+740, jednak były znacznie mniejsze niż poprzednio, a stany wód były tylko o 13 cm niższe niż w maju 2010 r. Podobne zachowanie się wału obserwowano podczas pomiarów w dniach 21-23 maja 2010 r. Przesiąki na tym odcinku podczas wezbrania powodziowego w maju 2010 r. były kontrolowane i na bieżąco zabezpieczane przez straż pożarną z gminy S. pod nadzorem pracowników (...) aż do przerwania wału z zupełnie innych przyczyn w odległości 2,2 km do tego miejsca. Od zatorowej powodzi marcowej do powodzi letniej 2010 r. upłynęły tylko 2 miesiące. W czasie tym podejmowane były pilniejsze interwencje, takie jak zabudowa wyrw w wałach Dolin C. , R. - D. i K. . Natomiast w pozostałych wałach, które wytrzymały wezbranie zimowe ograniczono się do działań doraźnych, czyli zabudowy dziur po bobrach workami z piaskiem. Na przerwanie wału w Ś. żadnego wpływu nie miał stan techniczny Rowów K. , gdyż wody z rowów przywałowych w rejonie powstałej wyrwy należą do kompleksu rowów W. i są odprowadzane do Kanału S. II. Cały ich system był drożny (została wykonana ich konserwacja w roku 2009). Do czasu wystąpienia katastrofalnych i rekordowo wysokich wezbrań w 2010 r. nie było oczywistej potrzeby modernizacji wału przeciwpowodziowego Doliny I. - D. . Świadczy o tym ocena dokonana w 2006 r. przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w W. . Wały były w dobrym stanie technicznym, z wyjątkiem przebić hydraulicznych pod stopą wału w km. 21+700 zabezpieczonych doraźnie workami z piaskiem, gdzie niezwłocznie po kontroli wykonano przesłonę betonitowo-cementową, lokalnych uszkodzeń korony wału w km. 32+900-32+800 oraz lokalnych uszkodzeń ławy przywałowej w km. 22+00-25+000, które zostały usunięte podczas przeprowadzonej w 2006 r. konserwacji bieżącej. Dlatego nie było potrzeby, aby je umieszczać w „ Programie poprawy bezpieczeństwa przeciwpowodziowego od K. do P. ”. Nikt nie był w stanie przewidzieć takiego wzrostu populacji bobrów i lisów, które niszczyły wał podczas rekordowo wysokich stanów wód rzeki W. w marcu i maju 2010 r. Również nikt nie był w stanie przewidzieć tak wysokich stanów wód na wodowskazie w K. . Wały przeciwpowodziowe były systematycznie konserwowane i przeglądane. Do 2010 r. nie było brane pod uwagę zabezpieczenie wałów przed destrukcyjną działalnością bobrów , gdyż problemy te występowały sporadycznie, a koszt zabezpieczenia siatką 1 km skarpy odwodnej wału jest znaczny. Do powodzi 2010 r. zabezpieczono siatką przed bobrami 2 km wałów Doliny I. - D. w miejscach największych uszkodzeń na terenie gmin I. i M. pow. (...) . W czasie zimowego wezbrania w 2005 r. naprawiono 68 uszkodzeń wałów przez bobry, z czego na lewym wale I. - D. na terenie gminy G. i S. zaledwie 4. Natomiast w czasie wezbrań w 2010 r. naprawiono 854 uszkodzenia wałów przez bobry, z tego w lewym wale I. - D. na terenie gmin G. i (...) . Przy czym, w protokole z dnia 22.10.2009 r. nie stwierdzono dziur bobrowych. Dziury bobrowe w wale były na bieżąco zabudowywane – prace polegały na rozkopaniu istniejących dziur, zasypaniu dowiezionym gruntem z zagęszczeniem, następnie były wykonywane plantowanie oraz obsiew mieszanką traw i nawozami. Wał był w dobrym stanie technicznym, co potwierdzają kontrole Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, wykonywane dwa razy do roku przez (...) Inspektorat w G. oraz protokół z dnia 18.06.2010 r. sporządzony na okoliczność zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Przedmiotowy odcinek wału był cały czas monitorowany przez pracowników (...) Inspektorat G. oraz przez pracowników UG S. . Był też konserwowany, nie stwierdzono na nim żadnych uszkodzeń, spowodowanych krą lodową lub przez bobry, wymagających natychmiastowego działania. W miesiącu maju nie wykonuje się prac konserwacyjnych, ponieważ nie ma takiej potrzeby (nie ma czego kosić). Uszkodzenia stwierdzone w protokole przeglądu wału z dnia 28.04.2010 r. zostały zabezpieczone doraźnie przez strażników wałowych oraz w dniu 20.05.2010 r. przez Państwową Straż Pożarną z R. pod nadzorem pracowników (...) Inspektorat G. . Do 20 maja wszystkie dziury po bobrach zostały zabezpieczone workami z piaskiem. Na terenie gmin G. i S. wał przechodzi w 6 miejscach przez starorzecze. W jednym z nich występowały przecieki podłoża, które zostały prawie całkowicie zlikwidowane przesłoną bentonitowo-cementową wykonaną w 2006 r. W maju 2010 r., na terenie gmin G. i S. występowało niewiele przecieków, a konstrukcja wału z wyjątkiem wyrwy w Ś. nie uległa deformacji. W rejonie wału w Ś. znajdują się rowy przywałowe (rowy W. ), które mają na celu odprowadzanie wód filtracyjnych z wału wiślanego w sposób kontrolowany. W wał wbudowane są filtry żwirowe w otulinie z geowłókniny, które są połączone co 10 m z przylegającymi rowami. Filtry mają za zadanie zmniejszenie ciśnienia w wale podczas wezbrań na rzece W. . Wody filtracyjne odprowadzane są za pośrednictwem rowów W. do Kanału S. II. Rowy w momencie przerwania wału były drożne. Ich konstrukcja została wykonana w 2009 r. Na skarpie i koronie wału rosną jedynie pojedyncze krzaki samosiejki, które są bieżąco rokrocznie usuwane podczas wykonywania prac konserwacyjnych. Podstawową przyczyną powodzi z maja/czerwca 2010 r. była sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna w Polsce w czasie zimy 2009/2010. W konsekwencji przed powodzią w maju 2010 r. możliwość retencji gruntowej była mała. Sytuacja hydrologiczna w dorzeczu W. przed wystąpieniem krytycznych opadów deszczu w połowie maja była szczególnie niekorzystna – wysokie stany wód zarówno powierzchniowych, jak i gruntowych oraz znikoma retencja gruntowa pozwalają na przypuszczenie, że już znacznie mniejsze opady deszczu przyczyniłyby się do powstania wezbrania. To skala powodzi, a nie rzekome zaniedbania pozwanego miały wpływ na powstałe w majątkach powodów szkody. Przyczyny przerwania wału w Ś. związane były również ze wzrastającą w sposób wyjątkowy na terenie obszaru chronionego, w tym rejonie, populacją bobra. Wzrost, w stosunku do 2005 r., był 12 krotny. Stan wody w rejonie Ś. utrzymujący się przez marzec, maj i czerwiec 2010 r. spowodował przeniesienie siedlisk i nor bobrowych na terenie wałów przeciwpowodziowych usytuowanych dużo powyżej dotychczasowych siedlisk bobrów na kępach wiślanych. Niemożliwym do wykrycia była dziura bobrowa wydrążona w wale w Ś. , która spowodowała jego przerwanie w tym miejscu, na którą to okoliczność bezpośrednio przed nieszczęśliwym zdarzeniem nic nie wskazywało. Przerwanie wału w Ś. nastąpiło w wyniku katastrofalnej powodzi z 2010 r. To siła wyższa, która wyłącza odpowiedzialność pozwanego. Pozwany wykonywał należycie przypisane mu właściwymi przepisami prawa obowiązki w zakresie utrzymywania wałów (odpowiedź na pozew k.2321-2338). Pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Wojewodę (...) i Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. – zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa – w piśmie z dnia 23.07.2012r. (data wpływu) – podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wniósł o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego Skarbu Państwa kosztów procesu według spisu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej. Podniósł, że podanie konkretnych działań lub zaniechań i umiejscowienie ich w czasie pozwala na określenie, przez pryzmat jakich przepisów będzie oceniana odpowiedzialność pozwanych. Zaniechanie uzasadnia odpowiedzialność tylko wówczas, gdy stanowi prawnie zarzucalny brak czynu. Może być potraktowane jako sprawstwo wyłącznie wówczas, gdy istniał obowiązek działania. Wymagane przez prawo działanie, którego zaniechano musi mieć postać obowiązku jednostkowego, tzn. powstawać i wiązać określoną osobę w określonej sytuacji. Obowiązek ten musi być dostatecznie skonkretyzowany i zaadresowany do określonej grupy osób. Ogólne wskazanie przez stronę powodową przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawa wodnego , w szczególności przepisów działu V dotyczących ochrony przed powodzią i suszą, nie może stanowić wyszczególnienia zaniechań, których dopuścić miałby się Skarb Państwa. W sprawie istnienie szkody po stronie powodowej jest wątpliwe w przypadku powódki W. S. (1) oraz członków grupy: R. G. (2) , B. J. (1) , Z. J. , D. K. , H. N. , R. O. , M. O. , Z. O. , R. S. , B. T. , B. W. , M. W. , L. Ż. (2) . Skorzystali oni bowiem z zasiłków celowych bądź z pomocy pieniężnej przyznanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, bądź uzyskali odszkodowanie od ubezpieczyciela, co wynika z dokumentów załączonych do pozwu. W ten sposób uszczerbek w ich mieniu został zrekompensowany. Ponadto, brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności solidarnej po stronie pozwanych. Różnorodność podstaw faktycznych roszczeń i zgłoszonych do kompensacji postaci szkody wskazuje na konieczność powiązania poszczególnych zdarzeń (źródeł szkody) z działaniami konkretnych podmiotów – pozwanych i przypisania odpowiedzialności za uszczerbek wywołany właśnie tym zakresem zachowań. Ochrona przed powodzią, zaliczona do zadań gospodarki wodnej, oznacza przeciwdziałanie w zakresie możliwości technicznych i organizacyjnych zdarzeniom żywiołowym powodującym poważne zniszczenia środowiska, utratę mienia i niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi (k.2537-2543). Powódka W. S. (1) działając jako reprezentant członków grupy, w piśmie z dnia 12.02.2013r. (data wpływu), podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Podkreśliła, że podstawę odpowiedzialności pozwanych stanowi art. 417 § 1 k.c. Przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne są relewantne jedynie w zakresie oceny bezprawności ich zachowania, a nie w kontekście podstawy faktycznej roszczeń. Konieczność objęcia jednym czynem niedozwolonym zaniedbań wszystkich pozwanych (tj. naruszenia przez nich różnych obowiązków) wynika z przyjętego przez polskiego ustawodawcę modelu ochrony przeciwpowodziowej. Każdemu z członków grupy wyrządzona została szkoda majątkowa na skutek takich samych zaniechań, stanowiących niewykonanie takich samych obowiązków z naruszeniem tych samych norm prawnych przez tych samych pozwanych. Podstawę solidarności biernej pozwanych stanowi art. 441 § 1 k.c. Brak jest podstaw celowościowych jaki i normatywnych, aby wyłączyć stosowanie art. 441 § 1 k.c. do deliktów władzy publicznej popełnionych wspólnie przez kilka podmiotów. Wystarczy, że wszystkie podmioty przyczyniły się do powstania niebezpiecznej sytuacji, z której szkoda wynikła. Trudno uznać, by jak twierdzi pozwany Powiat P. , należycie kontrolowano stan wszystkich elementów ochrony przeciwpowodziowej, skoro ograniczano się jedynie do omawiania zagrożeń. Strona powodowa nie dochodzi odszkodowania za „zalanie gruntów podczas powodzi” w rozumieniu art. 16 ust. 3 Prawa wodnego , a ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z czynu niedozwolonego, szczegółowo opisanego w pozwie. Wszelkie obowiązki nałożone przez ustawodawcę na organy administracji rządowej i samorządowej, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia wielu osób (wewnętrznego bezpieczeństwa państwa), w tym również ochrona przed powodzią, muszą być oceniane jako typowe dla sfery imperium . Wszyscy pozwani, jako podmioty współodpowiedzialne (współsprawcy) za czyn niedozwolony posiadają bierną legitymację procesową. Wprawdzie brzmienie art. 72 ust. 1 Prawa wodnego przesądza, że to Skarb Państwa jest właścicielem wód rzeki W. i urządzeń melioracyjnych, jednakże solidarna odpowiedzialność odszkodowawcza Województwa wespół z pozostałymi pozwanymi wynika z naruszenia wykonywania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpowodziowej i nie jest w żaden sposób powiązana z kwestią wykonywania uprawnień właścicielskich. Przeprowadzając test conditio sine qua non , trzeba dojść do wniosku, że przy prawidłowym wypełnianiu obowiązków z zakresu ochrony przeciwpowodziowej przez pozwanych, tj. w sytuacji utrzymywania w należytym stanie urządzeń melioracji wodnej, w tym wałów przeciwpowodziowych oraz terenu międzywala, czy samego koryta rzeki, nie doszłoby do skutku w postaci szkody majątkowej poszkodowanych członków grupy. Nie może budzić wątpliwości fakt poniesienia przez każdego z członków grupy szkody majątkowej. Okoliczność, że niektórzy członkowie grupy otrzymali świadczenia z umów ubezpieczenia ich mienia, zasiłki celowe czy dopłaty do oprocentowania udzielonych kredytów na wznowienie działalności rolniczej, nie zmienia powyższego, bo świadczenia te nie rekompensowały w pełni poniesionej przez nich szkody (pismo k.2680-2723). Pozwany Starosta P. – w piśmie z dnia 28.02.2013 r. – dodatkowo wskazał, że zarzuty skierowane wobec niego wykraczają poza ustawowe zadania oraz kompetencje Powiatu P. w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Wykonywane przez powiat zadania publiczne mają charakter ponadgminny. W ustawie o samorządzie powiatowym przyjęto koncepcję wyczerpującego wyliczenia zadań powiatu ( art. 4 ). Wyliczenie to ma charakter przedmiotowy, gdyż konkretne kompetencje organów powiatu wynikają z przepisów administracyjnego prawa materialnego, głównie z tzw. ustaw kompetencyjnych. Zadania publiczne wykonywane przez powiat zostały enumeratywnie wymienione w ust. 1 art. 4 ustawy o samorządzie powiatowym . Zadania powiatu mają charakter dopełniający w stosunku do zadań gminy. Wynika to z domniemania kompetencji gminy jako jednostki podstawowej, zawartego zarówno w art. 164 ust. 3 Konstytucji RP , jak i w art. 4 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (EKSL). Podległe Staroście P. służby, zarówno przed powodzią, jak i w trakcie jej występowania dokładały wszelkich starań, mających na celu ograniczenie skutków zgubnego żywiołu. Pomimo tego, że to nie należy do zadań powiatu, pracownik Starostwa Powiatowego, uczestniczył jako członek komisji w okresowym przeglądzie wałów przeciwpowodziowych na terenie gminy G. i S. . Obowiązek utrzymania wałów przeciwpowodziowych oraz dokonywanie ich przeglądów należy głównie do Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych oraz innych zakładów posiadających w zarządzie wały przeciwpowodziowe. Fakt, iż w przeglądach wałów przeciwpowodziowych, zlokalizowanych na terenie Powiatu P. , brali udział pracownicy Starostwa Powiatowego w P. świadczy jedynie o pewnej zapobiegliwości i trosce o bezpieczeństwo przeciwpowodziowe ze strony Starosty P. . Wały przeciwpowodziowe są budowlami hydrotechnicznymi okresowo piętrzącymi wodę i w zależności od wielkości obszaru chronionego, zaliczane są do I, II, II lub IV klasy ważności. Od klasy ważności wału zależą parametry wału, jak również obowiązki jego właściciela w zakresie prowadzenia okresowych badań i pomiarów umożliwiających ocenę stanu oraz bezpieczeństwa budowli . Przepis Prawa wodnego nie formułuje obowiązku utrzymania urządzeń wodnych, gdyż wynika to z przepisów Prawa budowlanego . Stosownie do przepisu art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego , tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska, oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznymi i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogarszania jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W myśl art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego , obiekt budowlany powinien być w czasie jego użytkowania poddawany przez właściciela lub zarządcę okresowej kontroli stanu technicznego . Jak wynika z powyższego ten obowiązek nie dotyczy powiatów . Nie doszło do naruszenia przez Powiat art. 85 ust. 4 Prawa wodnego . Decyzję o wycięciu drzew lub krzewów, znajdujących się na wale przeciwpowodziowym Starosta może wydać na wniosek odpowiedniego podmiotu. Jak wynika z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się m.in. na żądanie strony. Zgłoszone żądanie zakreśla granice postępowania administracyjnego. Skoro nie ma ustawowego obowiązku monitorowania wałów przez służby podległe Staroście, to nie może on wydawać z urzędu decyzji w przedmiocie usunięcia zakrzaczenie lub zadrzewienia wałów. Ponadto, powodowie nie wykazali żadnego związku przyczynowego pomiędzy przerwaniem wałów a obowiązkiem istniejącym w art. 85 ust. 4 Prawa wodnego . W tym zakresie nie było żadnych uchybień, a także Starosta P. nie otrzymał żadnego wniosku ze strony odpowiednich podmiotów , uzasadniających wydanie takich decyzji (k.2873-2877). Pozwany Województwo (...) – Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. – w piśmie z dnia 01.03.2013 r. – podtrzymał swoje stanowisko. Podkreślił, że nie sprawuje władzy publicznej w sferze imperium a jedynie w sferze dominium , tym samym jego działania nie mieszczą się w zakresie dyspozycyjności art. 417 k.c. Ewentualna solidarna odpowiedzialność pozwanych winna być rozpatrywana w kontekście art. 417 § 2 k.c. , a nie wskazanego art. 441 § 1 k.c. Sprawy związane z powodzią regulują przepisy Prawa wodnego , a nie przepisy kodeksu cywilnego , zgodnie z art. 188 ust. 1 Prawa wodnego . „ Ocena stanu technicznego obwałowań przeciwpowodziowych ” wykonana w II połowie 2011 r. stwierdza, że usterki wału zostały usunięte w ramach likwidacji skutków powodzi, natomiast stwierdzona konieczność pilnej interwencji technicznej w km. 21+803 wału ze względu na niskie parametry wytrzymałościowe gruntów wbudowanych w korpus wału w trakcie powtórnych badań nie potwierdziła się. Do roku 2010 r. nie było brane pod uwagę zabezpieczenie wałów doliny I. - D. przed destrukcyjną działalnością bobrów siatką stalową ze względu na niewielki rozmiar tych zjawisk. W 2009 r. stwierdzono jedną dziurę bobrową (protokół z 5 maja 2009 r.), w 2010 r. – 9 dziur bobrowych. Natomiast, w 2010 po powodzi – 25 dziur bobrowych. Ani razu nie zdarzyło się, aby nastąpiło uszkodzenie skarp wału przez bobry w miejscu naprawionym. Stany wód, jakie wystąpiły w marcu i maju 2010 r. były natomiast najwyższe w historii. Pomimo tego, że zadrzewienie i zakrzaczenie miedzywala utrudniały konserwację skarpy odwodnej wału, to jednak konserwacja ta była wykonywana. Jeśli kiedykolwiek stwierdzono na wale odrosty krzaków, były one na bieżąco usuwane przez strażników wałowych (k. 2901-2908). Pełnomocnik pozwanego Skarbu Państwa – w piśmie z dnia 28.02.2013 r. – dodatkowo podniósł, że zdarzeniem pierwotnym, uprzedzającym inne działania, był opad atmosferyczny, mający postać siły wyższej, za który żaden z pozwanych nie ponosi odpowiedzialności. W sprawie konstrukcja deliktu złożonego jest nieprzekonująca. Przyczyny powodzi – bezpośrednie – wiążą się z działaniami siły natury, jest zatem wątpliwe upatrywanie w ich powstaniu działania człowieka, czy ściślej zachowań funkcjonariuszy Skarbu Państwa. Trudno jest uznać, że przy tak szeroko zakreślonej przez powódkę gamie zachowań, działań i zaniechań, różnych podmiotów – podejmowanych w różnym czasie, na przestrzeni dziesięcioleci – zachodził jeden czyn w rozumieniu art. 441 k.c. Nie sposób uchwycić między każdym z ogólnie nakreślonych zachowań pozwanych przesłanki występowania normalnego, adekwatnego związku przyczynowego. Pozwany Skarb Państwa kwestionuje nawet hipotetyczność możliwości podjęcia takich działań przez funkcjonariuszy pozwanego Skarbu Państwa, które by pochłonęły pierwotną przyczynę zasadniczą szkód pozwanych – opad atmosferyczny (k. 2911-2917). Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Płocku postanowił rozpoznać sprawę w postępowaniu grupowym (k. 2948; uzasadnienie k.2952-2958v). Sąd Apelacyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 3 grudnia 2013 r. oddalił zażalenia pozwanych (k. 3171; uzasadnienie k. 3178-3194). W dniu 21.01.2013 r. zmarł Z. J. (k. 3085, 3097). Postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku zarządził ogłoszenie o wszczęciu postępowania grupowego (k. 3248-3249v). Postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku ustalił, że w skład grupy wchodzą następujące osoby: W. S. (1) , L. B. (1) , R. G. (1) , R. G. (2) , C. G. , B. J. (1) , B. J. (2) , M. J. (1) , D. K. , P. K. (1) , M. L. , H. N. , M. N. (1) , R. O. , M. O. , Z. O. , R. R. (1) , (...) sp. z o.o. w P. , J. S. , A. S. (1) , R. S. , B. T. , B. W. , M. W. , A. S. (2) , M. Z. , L. Ż. (1) , Z. Ż. (k. 3545-3547). Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Płocku nakazał powódce złożenie do depozytu sądowego kaucji w kwocie 43.200 zł na zabezpieczenie pozwanemu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę (...) oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. kosztów procesu (k. 3552-3557v). Zażalenie powódki zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2015 r. (k. 3600-3600v; uzasadnienie k. 3601-3603). W piśmie z dnia 27.05.2015 r. – pełnomocnik powódki – podsumował stanowisko w sprawie. Wskazał zaniedbania każdego z pozwanych. Mianowicie, w jego ocenie: Pozwany Skarb Państwa – Wojewoda (...) w okresie od 2001 r do 2010 r. nie podejmował koniecznych działań zmierzających do opracowania kompleksowego długofalowego planu zabezpieczenia Doliny I. - D. przed powodzią, nie kontrolował i nie koordynował w należyty sposób działań wszystkich jednostek państwowych i samorządowych na obszarze Województwa w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, a nadto, nie podejmował potrzebnych działań zmierzających do pozyskania odpowiednich środków finansowych na realizację zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej na obszarze swojej właściwości, w tym w odniesieniu do wału przeciwpowodziowego w Ś. oraz koryta i dna rzeki W. . Brak tych działań jest sprzeczny z art. 22 pkt. 2 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie . Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. zaniechał działań mających na celu utrzymanie przepływu (przepustowości) koryta rzeki W. . W latach 2001-2010 nie prowadził, a nawet nie planował prac melioracyjnych, regulacyjnych czy pogłębiarskich, mających na celu usuwanie gromadzących się na dnie rzeki osadów, jaki i prac mających usunąć roślinność w obrębie koryta W. , czym naruszył art. 22 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 26 pkt. 1 ), 3), 4) oraz art. 67, art. 80 pkt. 4 ) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne . Nadto, nie podejmował, także w okresie 2001-2010, we właściwym stopniu, działań zmierzających do utrzymywania w należytym stanie (tj. stanie niestwarzającym, czy zwiększającym stopień zagrożenia powodziowego) ternu międzywala. Zwłaszcza, mimo władczych kompetencji wynikających z art. 82 ust. 3 pkt. 3 Prawa wodnego , co najmniej w latach 2001-2010 na obszarach bezpośredniego zagrożenia nie nakazywał w wystarczającym zakresie usunięcia roślinności krzaczastej i wycinki drzew, czym naruszył art. 75 ust. 1 w zw. z ar. 70 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 80 i 81 Prawa wodnego . Pozwany Województwo (...) – Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. w okresie 2001-2010 nie zapewnił odpowiedniej konstrukcji i parametrów technicznych obwałowania W. , w tym w szczególności wału poprzez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych, w szczególności odpowiedniego podwyższenia terenu i wykonania właściwego drenażu w celu odwodnienia wału oraz poprzez podwyższenie korony wałów w związku z wypłyceniem rzeki spowodowanym wieloletnią akumulacją niewydobywanych osadów i rumowiska. Nadto, nie utrzymywał wału przylegającego do Doliny I. - D. w należytym stanie. Nie wykonywał koniecznych modernizacji wału, remontów, nie usuwał na bieżąco uszkodzeń i nie zapobiegał dalszym uszkodzeniom wału, w tym wywołanych naporem kry lodowej w okresie roztopów nie usuwał również zagrażających stateczności wałów przeciwpowodziowych skutków degradującej aktywności zwierząt, zwłaszcza bobrów, ani nie zabezpieczał wału przed tym zjawiskiem. Nie wykonywał więc należycie obowiązków wynikających z art. 70 ust. 1, art. 80 pkt. 2 i art. 81, art. 82 oraz art. 85 Prawa wodnego , a także § 6 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 20 grudnia 1996 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane gospodarki wodnej i ich usytuowanie . Nadto, nie podejmował odpowiednich działań zmierzających do utrzymywania w należytym stanie terenu międzywala, w tym usuwania roślinności krzaczastej i wycinki drzew, czym naruszył art. 75 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 80 i 81 Prawa wodnego . Jako zarządca wału, mając świadomość złego stanu terenów międzywala oraz dana i koryta rzeki nie alarmował o tej sytuacji innych współodpowiedzialnych za ochronę przed powodzią podmiotów, jak choćby starosty lub właściwego Dyrektora (...) do podjęcia działań zmierzających do wycinki porastających międzywale drzew i doprowadzenia do należytego stanu dna, koryta i brzegów rzeki. Działania takie podjął dopiero po maju 2010 r. Tym samym nie realizował także zadań własnych województwa, do których zalicza się gospodarka wodna i ochrona przeciwpowodziowa ( art. 14 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa ). Pozwany Powiat P. nie monitował w sposób prawidłowy stanu zabezpieczenia przed powodzią, nie podejmował działań ponadgminnych, nie koordynował działań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej na tym terenie, nie alarmował wystarczająco o złym stanie zabezpieczenia przed powodzią innych współodpowiedzialnych za ochronę przed powodzią podmiotów, co stoi w sprzeczności z art. 80 i 81 Prawa wodnego . Tym samym nie realizował także w sposób prawidłowy zadań własnych wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt. 16 ) ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym . Pomimo tego, że posiadał podstawę w art. 85 ust. 4 w zw. z art. 80 i 81 Prawa wodnego , nie doprowadził do wycinki drzew porastających wał przeciwpowodziowy i międzywale. Wszyscy pozwani nie podjęli w okresie 2001-2010 innych działań, które mogłyby wpłynąć na stan bezpieczeństwa powodziowego np. tworzenia polderów, co narusza m.in. art. 80 i 81 w zw. z art. 26 pkt. 3 ), art. 92 ust. 3 oraz art. 75 ust. 1 Prawa wodnego . Niewłaściwy stan zabezpieczenia Doliny I. - D. przed powodzią potwierdzają dokumenty pt. „ Program (...) Powodziowego w Regionie Wodnym Środkowej W. -projekt ” z XII 2012 r. oraz „ Prognoza oddziaływania na środowisko Programu Ochrony Środowiska Województwa (...) na lata 2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do 2018 r. ” (pismo k. 3625-3667). Pełnomocnik pozwanego Skarbu Państwa – w piśmie z dnia 12.06.2015 r. – podniósł zarzut przedawnienia roszczeń B. J. i A. S. (1) , wskazując, że przystąpiły do grupy po upływie terminu przedawnienia zgłaszanych roszczeń odszkodowawczych, na mocy art. 188 ust. 2 Prawa wodnego , ewentualnie art. 442 1 § 1 k.c. Termin ten upłynął najpóźniej 18 czerwca 2013., zaś zgłosiły one swój akces do grupy odpowiednio 13 i 24 czerwca 2014 r. Nadto, wskazał, że samo zalanie wodami powodziowymi rzeki W. jest zdarzeniem nadzwyczajnym, mającym charakter siły wyższej, za które Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności. Fala powodziowa zmieściła się w obwałowaniach, a stan wody w miejscowości Ś. nie przekroczył korony wału. Przyczyną zalania terenów było przerwanie wału. Było ono spowodowane złym stanem technicznym wału, za co nie ponosi odpowiedzialności Skarb Państwa, lecz jego zarządca, którym jest marszałek województwa ( art. 75 Prawa wodnego ). Na wylanie wody nie miał zatem żadnego wpływu stan koryta rzeki ani roślinność. Podniósł również fakt opracowania stosownych planów: „ Planu Reagowania Kryzysowego” , który został zatwierdzony w dniu 3 listopada 2008 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także „ Planu operacyjnego ochrony przed powodzią” , który zatwierdził w styczniu 2010 r. (k. 5759-5765; 5798-5815). Pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Wojewodę (...) oraz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. – w piśmie z dnia 2 lipca 2014 r. – wskazał, że Wojewoda (...) w okresie przed powodzią 2010 r. jak i po niej, realizował swojej obowiązki określone w przepisach prawa. Poza opracowaniem stosownych planów, zwołał w okresie od stycznia do maja 2010 r. siedem posiedzeń (...) Wojewódzkiego Zespołu (...) . Na posiedzeniach poruszane były zagadnienia dotyczące ochrony przed powodzią i działań przygotowujących na jej nadejście. Wskazano także zadania do wykonania przez poszczególne organy administracji. W posiedzeniach uczestniczył Dyrektor (...) w W. . Nadto, Wojewoda wydał kilkanaście zarządzeń w sprawie pogotowia przeciwpowodziowego i alarmu przeciwpowodziowego w różnych regionach województwa, które zobowiązywało organy administracji samorządowej, a także administrację zespoloną i niezespoloną do realizacji zadań określonych przepisami prawa w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. W ramach koordynowania działań w trakcie akcji powodziowej Wojewoda (...) skierował szereg pism do Ministra Obrony Narodowej, Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej i Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. dotyczących udostępnienia i użycia sprzętu, sił i środków. Nadto, wydał decyzję z dnia 24 maja 2010 r. w sprawie wysadzenia wału przeciwpowodziowego na odcinku 24 metrów w D. , w celu skierowania wody do koryta rzeki. Opracowanie długofalowego planu zabezpieczenia dolin rzecznych przed powodzią nie leży w zakresie obowiązków wojewody; niemniej jednak Wojewoda (...) brał udział w opracowaniu „ Programu Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie (...) W. ” z własnej inicjatywy, z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jako zadanie dodatkowe. W zakresie zarzutów sformułowanych przeciwko Dyrektorowi (...) wskazał, że w 1999 r. na lecenie (...) w W. opracowany został kompleksowy, regionalny program ochrony przeciwpowodziowej dorzecza środkowej W. na terenie (...) w W. . Dokonano w nim oceny stanu zagrożenia powodziowego w dorzeczu W. Środkowej dla 7 rzek, określając tzw. kompleksy zagrożenia powodziowego poszczególnych dolin rzecznych. Na ich podstawie oceniono powierzchnię i stopień zagrożenia powodziowego, w tym rzędne Wody 1% (tzw. woda 100-letnia). Rzędne te były podstawą do wydawania decyzji, opinii i uzgodnień. Zgodnie z art. 80 ust. 4 Prawa wodnego w 1999 r. na zlecenie (...) w W. opracowana została „ Koncepcja programowo-przestrzenna zagospodarowania doliny i regulacji W. , w tym odcinek (...) od ujścia N. do P. wraz ze zbiornikiem W. ”. Koncepcja obejmowała opracowania przyrodnicze, urbanistyczne, hydrologiczne, hydrauliczne, wariantowanie zabudowy koryt rzecznych i wytyczne dla gmin do wprowadzenia do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Na podstawie art. 92 ust. 3 pkt. 1 Prawa wodnego Dyrektor (...) w W. w 2004 r. opracował „ Analizę stanu ochrony przed powodzią w regionie wodnym środkowej W. ” na terenie administrowanym przez Regionalny Zarząd gospodarki Wodnej w W. . Wywiązując się z obowiązków określonych w art. 92 ust. 3 pkt. 5 i art. 79 ust. 2) Dyrektor (...) w W. opracował w 2006 r. „ Studium ochrony przeciwopowodziowej ” (woda 200-letnia, woda 100-letnia i woda 20-letnia) i stały się podstawą do wydawania decyzji i opinii oraz prowadzenia uzgodnień, zgodnie Prawem wodnym . Obowiązywało ono do 22 grudnia 2013 r. Zgodnie z art. 120 ust. 1 oraz art. 113 ust. 1 pkt. 1a Dyrektor regionalnego zarządu w 2008 r. rozpoczął prace nad opracowaniem „ Planu zagospodarowania wodami na obszarze dorzecza ”. Został on zatwierdzony w 2011 r. W zakresie współpracy pomiędzy Wojewodą (...) a Dyrektorem (...) w W. podkreślił, że Dyrektor (...) w W. jest członkiem (...) Wojewódzkiego Zespołu (...) i uczestniczy w posiedzeniach tego zespołu oraz w wizjach terenowych współorganizowanych z Wojewodą. Współpracowali również przy opracowywaniu szeregu dokumentów istotnych z punktu widzenia ochrony przeciwpowodziowej. W ocenie Skarbu Państwa stan koryta rzeki i dna rzeki pozostawał bez wpływu na przerwanie wału przeciwpowodziowego. Fala powodziowa na W. zmieściła się w obwałowaniach. Corocznie na odcinku od tamy zbiornika wodnego we W. do W. , w okresie zimowym, prowadzona jest akcja lodołamania. Nadto, wykonywane są prace konserwacyjne i remontowe istniejących urządzeń melioracyjnych, a także udrażniające koryto rzeki. Na zakres prac utrzymaniowych miały wpływ ograniczone środki finansowe, a przede wszystkim powołanie w nurcie rzeki W. szeregu rezerwatów przyrody i stref chronionych oraz wprowadzenie obszarów Natura 2000 , co w bardzo poważnym stopniu ogranicza możliwość interwencyjnych działań przeciwpowodziowych. Rzeka W. od ujścia N. do zbiornika we W. jest rzeką nieuregulowaną, charakteryzującą się brakiem równowagi dynamicznej koryta. Po kolejnych wezbraniach następują zmiany w układzie nurtu. Trudność stanowi również oczyszczanie międzywala W. z porostu drzew i krzewów, co wynika z niewystarczających środków finansowych, ale także z presji środowisk ekologicznych, co wpływa na przepustowość koryta W. . Koryto W. wymaga udrażniania na całej długości od ujścia N. do partii cofkowej zbiornika (...) , tj. od km 551 do km 637. Skala potrzeb jest bardzo duża. W 2010 r. (...) w W. podjął działania w celu pozyskania środków na realizację zadań związanych z usuwaniem skutków powodzi i ochroną przeciwpowodziową, dzięki czemu otrzymał środki w ramach rezerw celowych MSWiA, które pozwoliły na wykonanie najpilniejszych prac na W. . W 2010 r.- 2014 r. zrealizowano m.in. roboty pogłębiarskie w korycie W. , prace związane z udrożnieniem W. . Po powodzi w 1982 r. na obszarze obecnego powiatu (...) ówczesna Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w W. opracowała „ Koncepcję programowo-przestrzenną regulacji W. w km 594-601 ”. W październiku 1998 r. rozpoczęto realizację programu od remontu trzech budowli regulacyjnych (ostróg) na prawym brzegu na odcinku R. - D. . Wyrokiem z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie z powództwa (...) Towarzystwa Ochrony (...) w G. i Ligi Ochrony (...) w W. , sygn. I C 767/98, o zaniechanie naruszania środowiska, Sąd Rejonowy w Płocku: - nakazał Skarbowi Państwa – (...) w W. zaniechanie naruszania środowiska na odcinku rzeki W. w km 594-601 w ten sposób, że: zakazał Skarbowi Państwa prowadzenia działalności w strefie korytowej rzeki W. polegającej na: a) budowie, rozbudowie, modernizacji oraz remontów budowli hydrotechnicznych przewidzianych w wariancie II c, odnośnie planowanych do wykonania budowli, w tym: tam poprzecznych (ostróg) i przetamowań; b) budowie, rozbudowie, modernizacji oraz remontów budowli hydrotechnicznych przewidzianych w wariancie II c odnośnie budowli planowanych w miejscowościach: A. , Ł. , P. , P. i Ł. - S. w gminie I. , w tym: tam równoległych, tam poprzecznych (ostróg), przetamowań; c) wycince drzew i krzewów na wyspach i kępach rzecznych położonych w km. 594-601 w ww. miejscowościach i prowadzenia na tym odcinku prac bagrowniczych; - nakazał pozwanemu Skarbowi Państwa – (...) w W. przywrócenie do stanu poprzedniego, sprzed sierpnia 1998 r., prawej części koryta rzeki W. w miejscowości R. gmina W. w ten sposób, aby rozebrał odbudowane tamy (poprzeczne ostrogi). Wyrok ten uprawomocnił się wobec oddalenia apelacji (...) przez Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z dnia 9 marca 2005 r., w sprawie sygn. IV Ca 67/05. Z tych wyroków wynika, że wszelkie działania (...) były skutecznie stopowane przez (...) Towarzystwo Ochrony (...) . (...) w W. podejmowało starania o wykonanie przegrody dolinowej P. – G. , która miała służyć poprawie bezpieczeństwa powodziowego na terenie Doliny I. - D. ; poprzez podzielenie doliny na poldery, co uchroniłoby część doliny przed potencjalnym zalaniem. Realizacji tego planu sprzeciwili się Rada Gminy w I. , mieszkańcy okolicznych wsi (pismo z 16.12.2008 r.). (...) zwracało się także do Wójta gminy I. o wdanie zgody na wycinkę drzew na K. P. , ale takiej zgody nie otrzymał. Po powodzi zaproponowano budowę przegrody dolinowej D. – z takimi samymi protestami. (...) podejmowało także działania w zakresie utrzymania infrastruktury przeciwpowodziowej w należytym stanie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że roślinność znajdująca się w międzywalu i zawalu wpłynęła w jakikolwiek sposób na zalanie doliny. W ramach działań statutowych Dyrektor (...) w W. prowadził inwentaryzację miejsc nadmiernego rozwoju roślinności w międzywalu, w których roślinność ogranicza swobody przepływ wód wezbraniowyc h. W miejscach wytypowanych prowadzono działania jednostkowe w zakresie wycinki drzew i krzewów w regionie. Część z wydanych decyzji nakazujących wycinkę drzew i krzewów, w międzywalu wykonano z rygorem natychmiastowej wykonalności. Znaczna ilość decyzji została zaskarżona przez TOP i (...) Towarzystwo Ochrony (...) , a następnie uchylona przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej i przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po powodzi 2010 r., realizując zadania zlecone Regionalnej Dyrekcji Ochrony (...) , Dyrektor (...) w W. zlecił opracowanie programu wycinki drzew i krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią dla (...) w W. wraz ze strategiczną oceną oddziaływania na środowisko dotyczącą zaplanowanych w tym programie działań. Naturalnie wykształcona roślinność nadrzeczna na przedmiotowym odcinku W. podlegała już przed 2010 r. szczególnej ochronie, a jej wycinka, uwzględniając treść przepisu art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz aktywną działalność pozarządowych organizacji ekologicznych, była w zasadzie niemożliwa. Samo zalanie wodami powodziowymi nie jest źródłem obowiązku odszkodowawczego pozwanych. Nietypowe warunki hydrologiczne i wyjątkowe, ekstremalne opady deszczu o niespotykanym rozkładzie, jakie wystąpiły w dorzeczu W. w maju i czerwcu 2010r. Okoliczność ta ma charakter siły wyższej , za którą pozwani nie mogą ponosić odpowiedzialności. Przyczyną przerwania wałów przeciwpowodziowych w Ś. , poza stanem technicznym tych budowli były zatem długotrwałe i ekstremalne opady deszczu występujące w dorzeczu rzeki W. , które spowodowały utrzymywanie się przez długi czas katastrofalnego, wysokiego stanu wody w W. , jak i na jej dopływach, wpływając w znacznym stopniu również na stan wałów przeciwpowodziowych. Wody rzeki W. stanowią własność publiczną , prawa właścicielskie w stosunku do tych wód wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, a jego imieniu, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, który wykonuje swoje zadania przy pomocy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Na tych jednostkach ciąży obowiązek realizacji zadań związanych z utrzymywaniem wód lub urządzeń wodnych. Te działania Skarb Państwa jest obowiązany podejmować nie w ramach wykonywania władzy publicznej, lecz w ramach obowiązków wynikających z prawa własności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2008 r., I ACa 443/08, LEX nr 446193). Czynności właściciela wód śródlądowych nie można uznać za działania władcze, nawet jeśli są one wykonywane przez Skarb Państwa wyposażony w prerogatywy władzy publicznej. Wykonywanie władczych działań musi się wiązać z władczym kształtowaniem praw i obowiązków innych podległych podmiotów, sytuacji obywatela . W konsekwencji odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu zadań niezwiązanych z wykonywaniem władzy publicznej ( dominalnych ) uzależniona jest od winy funkcjonariusza. W przypadku szkód wyrządzonych przez organy państwowe lub jednostki samorządu terytorialnego poza sferą imperium , nie odpowiadają one na podstawie art. 417 k.c. , lecz na ogólnych zasadach prawa cywilnego ( art. 415, 427, 433-436 k.c. ). Czynności państwowej jednostki organizacyjnej zarządzającej wodami płynącymi, których celem jest utrzymanie koryta rzeki oraz roślinności w obrębie międzywala w taki sposób, aby zminimalizować wszelkie zagrożenia powodziowe, także należy do sfery działalności organizacyjno-gospodarczej pozwanego Skarbu Państwa. Dla wykazania zaniechania obowiązków uregulowanych w art. 22 ust. 1 i art. 26 Prawa wodnego konieczne jest wskazanie czasu (okresu), ściśle określonego miejsca i zakresu czynności, które winien był podjąć zobowiązany podmiot. Przedstawiony „ Program Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie Wodnym (...) W. - projekt ” z 2012 r. nie wszedł w życie. Zachodzi sprzeczność konkurujących ze sobą przepisów obowiązującego prawa oraz dóbr przez nie chronionych. Z jednej strony Skarb Państwa obowiązany jest do podejmowania szeregu działań służących ochronie przeciwpowodziowej, z drugiej zaś – do zaniechania tych samych działań w celu ochrony różnych form przyrody (k. 5943-5968). Pełnomocnik pozwanego Województwa (...) – Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. – w piśmie z dnia 09.07.2015r. wskazał, że w zakresie działań mających zapobiegać powodzią, w Dolinie I. - D. , w latach 2004-2006, wykonano następujące prace: - wyremontowano suchy Zbiornik T. w gm. G. i S. o poj. 5,1 mln m 3 ; - utworzono 1 mln m 3 rezerwy powodziowej w jez. Z. , co zostało skutecznie wykorzystane podczas powodzi w Dolinie I. - D. w 2010 r. ; - podejmowano próby przegrodzenia Doliny I. - D. . Prace nad „ Programem Bezpieczeństwa Powodziowego w Regionie (...) W. ” zostały przerwane w 2013 r. Od 2014 r. jedynym oficjalnym dokumentem w zakresie ochrony przed powodzią jest „ Plan zarządzania ryzykiem powodziowym dla Regionu Wodnego Środkowej W. ” koordynowany przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. . Wał chroniący Dolinę I. - D. został gruntownie zmodernizowany w latach 1984-1985 na podstawie projektu technicznego opracowanego przez Biuro (...) w W. z 1983 r. W 1987 r. uznano, że uzyskane parametry zagęszczenia wału są wysokie i spełniają wymagania. Żadna z ocen dokonywanych w latach 2011 r. i 2014 r. przez uprawniony Instytut Meteorologii i Gospodarki w W. nie potwierdzają złego stanu wałów. Dopiero w kwietniu 2015 r. ustalono wg danych (...) rzędne wód prawdopodobnych, na podstawie których można będzie projektować przebudowę części wałów przeciwpowodziowych, które są za niskie. Aktualnie na odcinku od km 17+668-23+730, tj. około 6 km wał powinien być podwyższony średnio o 0,3 m. Wał wyposażony jest ponadto w skuteczny i sprawny system odwadniający zawale odprowadzony do 4 pompowni melioracyjnych, w tym rowy opaskowe, drenaże płaskie, drenaże rurowe, kanały itp. wykonane w 1995 r. na podstawie Projektu odwodnienia zawala opracowanego przez Biuro (...) w W. 1987 r. Wg stanu na lata 1984-1990 wały te były przebudowywane z zapasem około 1 m. Od 2001 r. od 2010 r. w wale Doliny I. - D. szkody bobrowe był sporadyczne. Po opadnięciu wezbrań dziury były natychmiast zabudowywane. Z uwagi na bardzo ograniczone środki finansowe na utrzymanie wód i urządzeń melioracji podstawowych temat ten był traktowany drugorzędnie. Uszkodzenia związane z osłabieniem wałów Doliny R. - D. i K. powstałe na skutek wiosennych roztopów z naporem kry lodowej w 2010 r. zostały usunięte w 2010 r. W ramach zadania pn. „ Odcinkowa likwidacja przecieków wałów Doliny I. - D. Etap II gm. G. i S. pow. (...) ” w 2012 r. za kwotę 2881031,66 zł uszczelniono 2,040 km wału betonitowo-cementową przesłoną przeciwfiltracyjną. Ponadto, w ramach 3 zadań w latach 20112-2014, za kwotę 1.164.169,05 zł zabezpieczono 3,73 km skarp odwodnych tego wału przed penetracją bobrów siatką stalową. Zaawansowane prace projektowe nad budową przegród dolinowych prowadzone w latach 2004-2006 ( P. - G. ) gm. Iłów, oraz 2010-2012 ( D. ) zostały przerwane po protestach mieszkańców oraz Stowarzyszenia (...) . Natomiast aktualny stan R. Karolińskich, R. W. i R. K. jest wystarczający do odprowadzania wód infiltracyjnych z wałów przeciwpowodziowych. Przed majem 2010 r., za kwotę 849.855,48 zł, zrealizowano zadanie inwestycyjne pn. „ Przebudowa (modernizacja) wału przeciwpowodziowa w km 21+650-21+100 odc. Ś. w tym likwidacja szkód powodziowych w km 31+650-22+050 ”, które odebrano protokołem z 26.10.2010 r., gdyż podczas wezbrań w latach 2005-2006 wystąpiły takie potrzeby. Podczas wezbrań roztopowych w latach 2005, 2006 i 2010, poza 550 m odcinkiem wału w Ś. km 21+650-21+100 nie stwierdzono żadnych przesiąków. Po powodzi z 2010 r. wykonano opracowanie „ Koncepcji dostosowania wałów Doliny I. - D. w km 1+210-35+215 do aktualnych przepływów ekstremalnych w korycie W. ”. Prace te trwają (k. 6652-6660). Pozwany Powiat P. – w piśmie z dnia 30.07.2015 r. – wskazał, że podnosi zarzut przedawnienia w stosunku do tych członków grupy, którzy przystąpili do niej po upływie okresu przedawnienia, związanym z roszczeniem odszkodowawczym. Wskazał, że Powiat P. , jako jednostka samorządu terytorialnego, posiadająca ściśle określone w ustawach zadania z zakresu ochrony przeciwpowodziowej nie może ponosić odpowiedzialności za czyn niedozwolony, którego następstwem mogło być przerwanie wału przeciwpowodziowego. Wykonywane przez powiat zadania publiczne mają charakter ponadgminny. W ustawie o samorządzie powiatowym przyjęto koncepcję wyczerpującego wyliczenia zadań powiatu ( art. 4 ). Błędne jest wskazywanie, jako podstawy obowiązków powiatu, art. 85 ust 4 Prawa wodnego . Starosta nie może wydawać decyzji w odniesieniu do obszarów pasa nadbrzeżnego oraz strefy przepływów wezbrań powodziowych. Służby podległe Staroście P. , zarówno przed powodzią, jak i w trakcie jej występowania, dokładały wszelkich starań, mających na celu ograniczenie skutków zgubnego żywiołu. Z inicjatywy ówczesnego Starosty P. było zwoływane liczne posiedzenia Komisji (...) i Porządku oraz Powiatowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego, na których koordynowano działania związane z istniejącym zagrożeniem przeciwpożarowym oraz konsultowano sprawy bezpieczeństwa powodziowego na terenie powiatu (...) z udziałem przedstawicieli wszelkich rodzajów służb powiatowych, inspekcji, straży, wójtów gmin, burmistrzów miast, pracowników (...) , (...) w W. , w tym: w dniu 19.01.2010 r., 11.02.2010 r., 03.03.2010 r., 22.03.2010 r., 17.05.2010 r., 20.05.2010 r, 21.05.2010 r. Przedstawiciele Starostwa Powiatowego w P. uczestniczyli również w spotkaniach (...) Wojewódzkiego Zespołu Zarządzania Kryzysowego w W. , które odbyły się m.in. w styczniu i marcu 2010 r. Tereny znajdujące się w obszarze międzywala na terenie Gminy S. stanowią prywatną własność gospodarujących tam rolników, co utrudniało prowadzenie działalności związanej z ochroną przeciwpowodziową. Nie da się ustalić odpowiedzialności solidarnej pozwanych z uwagi na różny zakres kompetencji i obowiązków poszczególnych pozwanych – wynikających wprost z ustaw. Do zastosowania art. 441 § k.c. konieczne jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności poszczególnych osób za delikt, w tym związku przyczynowego. Aby ustalić przesłanki odpowiedzialności należy określić zakres obowiązków ustawowych jakie zostały nałożone na powiaty. Z unormowań prawnych nie można wywieść obowiązku powiatu do utrzymywania wałów przeciwpowodziowych w odpowiednim stanie (k. 7562-7568). Pozwany Skarb Państwa – reprezentowany przez Wojewodę (...) oraz Dyrektora (...) w W. – w piśmie z dnia 29.07.2015r. – wskazał, że na (...) odcinku W. od zawsze obserwowane było zjawisko odkładania się rumowiska rzecznego, tworzenia się łach piaszczystych i wysp. Na to zjawisko nie miało żadnego znaczenia wybudowanie Zbiornika W. , który powstał dopiero w 1970 r. Przy całkowitej wycince drzew i krzewów z obszaru międzywala poziom lustra wody uległyby obniżeniu maksymalnie o 13 cm lub w ogóle. Dlatego prace takie nie mają wpływu na bezpieczeństwo powodziowe (k. 7613-7616). Powódka – w piśmie z dnia 28.09.2015 r. – podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Podkreśliła, że żaden z pozwanych nie wykazał, by podejmował szerzej zakrojone działania, czy choćby starania, by skorzystać z istniejących możliwości prawnych, pozwalających na wyważenie interesu nadrzędnego, jakim jest ochrona ludzi przed powodzią i konieczność ochrony przyrody. „Plan Operacyjny (...) ” powstał dopiero w styczniu 2010 r. Brak w nim jakiejkolwiek całościowej analizy stanu zagrożenia powodziowego w województwie (...) i płynących z niej wniosków. Sprawozdania Dyrektora (...) z lat 200-2010 potwierdzają, że na odcinku W. w gminach S. i G. nie wykonywano żadnych prac pogłębiarskich, zaś w pozostałej części ich zakres był szczątkowy, nie odpowiadający istniejącym potrzebom. Skoro po powodzi 2010 r. (...) prowadził prace udrożnieniowe koryta W. , tym samym były one możliwe do wykonania i konieczne wcześniej; pomimo wskazywanych ograniczeń finansowych, czy przyrodniczych. Brak było strategicznego, kompleksowego planu działań we wszystkich istotnych, wzajemnie powiązanych sferach ochrony przeciwpowodziowej. W okresach zimowych znacząco podniesiony poziom wody osłabiał stateczność wału, a napierająca na wał kra lodowa powodowała jego uszkodzenia. Nie ma wystarczających podstaw do tego, by przyjąć za pewnik, iż w dniu 23 maja 2010 r. w przerwanym wale przeciwpowodziowym istniała nora wykopana przez bobry (czy inne zwierzęta). A jeśli tak to, że nastąpiło to bezpośrednio przed samym przerwaniem wału. Dopiero 20.05.2010 r. po ogłoszeniu alarmu powodziowego zostały zabudowane doraźnie dziury bobrowe workami z piaskiem na skarpie odwodnej wału . Od strony zawala, na wysokości przerwanego wału, występował obszar starorzecza. Wał należało odpowiednio wzmocnić. Ograniczeniom wynikającym z tzw. dyrektyw środowiskowych podlegają tylko takie działania na obszarach objętych programem Natura 200, które mogą negatywnie wpływać na stan gatunków lub siedlisk objętych ochroną. Unijne prawo dopuszcza możliwość ingerencji w obszary poddane ochronie w ramach programu Natura 2000 i odstępstwa od zobowiązań wynikających z dyrektyw środowiskowych, w szczególności wówczas, gdy w grę wchodzi nadrzędny interes publiczny, czyli konieczność zapewnienia bezpieczeństwa m.in. publicznego, ludzi i infrastruktury (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 2319/06). Do prawa polskiego zasady te zostały implementowane przede wszystkim w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody . To pozwani powinni dążyć do zapewnienia właściwego wyważenia interesu publicznego związanego z bezpieczeństwem powodziowym z interesami reprezentowanymi przez organy odpowiedzialne za ochronę przyrody i organizacje ekonomiczne w ramach istniejących procedur. Zaniechanie prób znalezienia i wdrożenia rozwiązań zwiększających stopień ochrony przed powodzią z uwagi na utrudnienia związane z ochroną przyrody czy „presją środowisk ekologicznych” nie znajduje tym samym uzasadnienia. Powinna to być aktywna postawa w poszukiwaniu właściwych rozwiązań dla zapewnienia ochrony przeciwpowodziowej. Nie sposób uznać, aby sprawa ostróg R. - D. sygn. akt I C 767/98 uzasadniała bierność pozwanego Skarbu Państwa w zakresie jakichkolwiek innych prac regulacyjnych, pogłębiarskich, melioracyjnych, czy dotyczących wycinki drzew i krzewów na całym obszarze jego właściwości. To zaniedbania pozwanych powodowały sprzeciw społeczności lokalnych wobec planów budowy przegród dolinowych. Taka budowa nie może stanowić substytutu dla innych działań stanowiących realizację ustawowych obowiązków podmiotów odpowiedzialnych za ochronę przeciwpowodziową. Niezasadny jest zarzut przedawnienia roszczeń przystępujących do grupy B. J. i A. S. (1) . Roszczenia odszkodowawcze wszystkich członków grupy wynikające z czynu niedozwolonego, przedawniają się na ogólnych zasadach wynikających z art. 442 1 § 1 k.p.c. , tj. z upływem 3 lat od dnia, gdy osoba poszkodowana dowiedziała się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych dochodzonych przez A. S. (1) oraz B. J. (2) , został przed upływem tego terminu przerwany ( art. 123 § 1 pkt. 1 k.p.c. ). Bieg przedawnienia roszczenia dochodzonego przez B. J. (2) został przerwany w dniu 2 maja 2012 r., poprzez wniesienie pozwu w niniejszej sprawie. Roszczenie przysługiwało wówczas Z. J. (który złożył oświadczenie o przystąpieniu do grupy w dniu 24 kwietnia 202 r.) i zostało nabyte przez B. J. (2) na podstawie dziedziczenia oraz umowy darowizny. A. S. (1) w dniu 20 maja 2013 r. złożyła wnioski o zawezwanie każdego z pozwanych do próby ugodowej, w sprawie o roszczenie, którego dochodzi w niniejszej sprawie, co na mocy art. 123 § 1 pkt. 1 k.p.c. , przerwało bieg terminu przedawnienia. Wszelkie obowiązki nałożone przez ustawodawcę na organy administracji rządowej i samorządowej, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia wielu osób (wewnętrznego bezpieczeństwa państwa), w tych również ochrona przed powodzią, muszą być oceniane jako typowe dla sfery imperium (k. 7664-7705). Na rozprawie w dniu 22.02.2018 r.: - pełnomocnik powódki - wniósł, na mocy art. 67 par. 2 k.p.c. , o oznaczenie przez Sąd z urzędu właściwej reprezentacji Skarbu Państwa, wobec nowelizacji Prawa wodnego , które weszło w życie od dnia 01.01.2018 r. Podniósł, że na mocy art. 525 ust. 1 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne , Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej zostały zniesione . Dlatego, z mocy prawa, w miejsce Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora (...) w W. stroną postępowania stało się Państwowe Gospodarstwo (...) reprezentowane przez jednostkę organizacyjną (...) w W. . W stan likwidacji została też postawiona jednostka organizacyjna Województwa (...) Urząd Melioracji i Urządzeń Wodnych na mocy uchwały Sejmiku Województwa (...) nr 239/17 z dnia 4 grudnia 2017 r. (k. 11225v, czas adnotacji 00:03:28). Wskazał, że pozwanym ad. 2 jest Województwo (...) bez wskazania konkretnej jednostki reprezentowanej przez Wojewodę (k. 11256, czas adnotacji 00:09:29). Dotychczasowe państwowe jednostki budżetowe stały się jednostkami organizacyjnymi Wód Polskich. Zgodnie z art. 527 zobowiązania i obowiązki Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz (...) będących państwowymi jednostkami budżetowymi stają się odpowiednio należnościami, zobowiązaniami prawami o obowiązkami Wód Polskich. Zgodnie z art. 534 ust. 5 Wody Polskie przystępują do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych, w których stroną są m.in. dyrektorzy (...) , z mocy prawa. To sukcesja generalna. Pozwany ad. 1 to więc Państwowe Gospodarstwo (...) (k. 11255v, czas adnotacji 00:00:00). Wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, z uwzględnieniem powyższych modyfikacji (k. 11255, czas adnotacji 00:16:49); - pełnomocnik pozwanego ad. 1 (SP reprezentowanego uprzednio przez Wojewodę (...) i Dyrektora (...) w W. ) - wskazał, że nie ma umocowania do reprezentowania Wód Polskich jako osoby prawnej, gdyż zgodnie z jego wykładnią nowelizacji w związku z likwidacją (...) w W. ulegnie zmianie statio fisci Skarbu Państwa - (...) w W. na Wody Polskie, które są powierniczo reprezentowane przez Skarb Państwa (k. 11256, czas adnotacji 00:17:11); - pełnomocnik pozwanego ad. 2 (Województwa (...) reprezentowanego uprzednio przez (...) w W. ) potwierdził stanowisko pełnomocnika powódki, co do tego, że po likwidacji jednostki organizacyjnej Województwa (...) - (...) w W. do toczących się postępowań przystępuje z mocy prawa Przedsiębiorstwo (...) . Jednak jako Województwo pozwany nie jest zwolniony z uczestniczenia w tym postępowaniu. Nie ma w ustawie przepisów dotyczących przejęcia zobowiązań z toczących się postępowań. Podtrzymał dotychczasowe merytoryczne stanowisko w sprawie (k. 11256, czas adnotacji 00:21:54); - pełnomocnik pozwanego ad. 3 (Powiatu P. ) - podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał, że Powiat P. jako odrębna jednostka samorządu terytorialnego nie może zająć stanowiska w zakresie zmian podmiotowych i zmian w przepisach Prawo wodne , gdyż ta tematyka go nie dotyka (k. 11226, czas adnotacji 00:24:14). Postanowieniem z dnia 22 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w Płocku oznaczył, na mocy art. 67 par. 2 k.p.c. , jako stronę pozwaną w miejsce Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. - Skarb Państwa reprezentowany przez Państwowe Gospodarstwo (...) . Wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb Państwa reprezentowany przez Państwowe Gospodarstwo (...) (k. 11256-1126v, czas adnotacji 00:26:31). Na mocy ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne art. 525 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 525 ust. 2 w zw. z art. 526 w zw. z art. 527 w zw. z art. 528 ust. 1 w zw. z art. 529 ust. 1 w zw. z art. 534 ust. 1 i ust. 5 pkt. 2). Mianowicie, z dniem 01.01.2018 r. Wody Polskie: - wstąpiły w prawa i obowiązki wynikające z wymienionych w przepisach: umów, porozumień, koncesji i zezwoleń zawartych przez dyrektorów (...) oraz przez Marszałków Województw (w sensie materialnoprawnym); - przystąpiły do toczących się postępowań sądowych , w których stroną są m.in. dyrektorzy (...) , dotyczących spraw wynikających z ustawy uchylanej Prawo wodne (w sensie formalnoprawnym). Na rozprawie w dniu 09.04.2018 r. pełnomocnicy stron podtrzymali swoje stanowiska (k. 11273-11274). Sąd ustalił, co następuje: A. System obszarów chronionych oraz specyfika warunków geograficznych/geologicznych obszaru Doliny I. - D. i W. Środkowej. Dolina I. - D. jest fragmentem lewostronnej, zalewowej części doliny W. Środkowej na odcinku od W. do P. . Jej w miarę bezpieczne gospodarcze użytkowanie jest możliwe dzięki istniejącemu systemowi zabezpieczeń przeciwpowodziowych. System ten został przebudowany według koncepcji technicznych opracowanych, zatwierdzonych do realizacji i realizowanych w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, po powodzi zimowej w 1982 r. W kolejnych latach system był na bieżąco utrzymywany i modernizowany. To system stosunkowo nowy, wykonany i otrzymywany według wówczas obowiązujących przepisów/wymagań technicznych (opinie I. F. k. 10840-10913; płyta 10914, 11086v-11093). Dolina I. - D. położona jest w rejonie Doliny (...) W. . Poza krótkim, 1,5 kilometrowym odcinkiem rzeki poniżej K. , całe koryto W. od W. do P. zostało włączone do obszarów chronionej przyrody . Jest to pięć faunistycznych (ornitologicznych rezerwatów przyrody: K. R. , K. A. , W. Z. , W. , K. W. , Ł. T. . Ponadto, cała dolina W. , łącznie z otoczeniem na tarasach nadzalewowych i wysoczyźnie jest włączona do Nadwiślańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu . Całe międzywale W. jest objęte obszarem specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (...) . Obszar ten wykracza miejscami kilkaset metrów poza obecne międzywale (opinie Instytutu T. F. k. 10840-10913; płyta 10914, 11086v-11093). Mieszczą się tu: rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000 (OSO – obszar specjalnej ochrony gatunków ptaków oraz SOO – ochrona siedlisk), objęte ochroną wyspy i kępy (niesporne). Poniżej przekroju rzeki w Ś. , w korycie rzeki na długości około 7 km, zlokalizowane są następujące rezerwaty przyrody: Rezerwat K. W. , Rezerwat Ł. T. , Rezerwat W. (niesporne). W tym rejonie rezerwaty obejmują 8 kęp porośniętych lasami łęgowymi oraz mielizny i ławice piaszczyste . K. oraz łacha piaszczysta położone na wysokości miejscowości Ś. mieszczą się w otulinie K. i objęte są obiema formami ochrony w ramach Natura 2000 (OSO i SOO) (niesporne). Pod koniec lat 80-tych w rejonie D. I. - D. zaczęły się osiedlać bobry . Mieszkańcy widywali je na kępach i wyspach. Po 2000 r. ich nory pracownicy (...) lokalizowali głównie po prawej stronie W. . Do czasu powodzi z 2010 r. w rejonie D. nie stosowano żadnych działań prewencyjnych, zapobiegających osiedlaniu się bobrów i lisów w wałach (siatek na skarpach odwodnych); pomimo tego, że systematycznie zwiększała się liczba wykrytych w wałach nor, po opadnięciu kolejnej wody wezbraniowej sięgającej wałów (zeznania świadków: A. G. k. 7519, czas adnotacji 02:34:02; S. M. k. 7522v, czas adnotacji 03:45:13, 03:47:22; S. K. k. 9066, czas adnotacji 01:26:27; K. M. k. 9071, czas adnotacji 03:42:11; R. W. k. 9304, czas adnotacji 00:28:25). Rozrost populacji bobrów stał się problemem ogólnopolskim, gdyż jedna bobrza rodzina złożona z kilku osobników kopie swoje jamy w wałach liczące od 10 do 35 m ( 3) pojemności. Sięgają one w pobliże skarpy odpowietrznej wału. W czasie wezbrania rzeki jamy te wypełnia woda, a cienka warstwa gruntu między jamą a powierzchnią skarpy wału poddana ciśnieniu wody ulega gwałtownemu wyparciu, co w krótkim czasie skutkuje rozmyciem wału. Jamy bobrowe są drążone z kierunku od wody i ich wloty, czasem odległe od stopy skarpy wału, nie są praktycznie widoczne , bo kryje je mętna woda, roślinność lub warstwa lodu. Nory lisa są nieco mniejsze. Występują w suchych fragmentach wałów, łatwiej je zauważyć jeśli podnóże i skarpy wału są prawidłowo utrzymane (wykoszone, odkrzaczone), lecz także groźne dla bezpieczeństwa wałów jeśli woda podniesie swój poziom i zatopi je (opinie Instytutu T. F. k. 10840-10913; płyta 10914, 11086v-11093). Uszkodzenia wałów przez dziką faunę, a szczególnie przez bobry to najsłabsze – nigdy nieprzewidywalne, co do miejsca i czasu wystąpienia – ogniwo walki o utrzymanie obwałowań w należytym stanie bezpieczeństwa. Zakres zniszczeń też jest trudny do oceny i możliwy do określenia tylko w trakcie prac naprawczych. Nie ma praktycznie metod wykrywania innych niż wizualna (opinie Instytutu (...) w F. k. 10840-10913; płyta (...) , 11086v- (...) ). W 2005 r. wykryto w rejonie administrowanym przez (...) w W. Oddziale w P. Inspektoracie w (...) sztuk nor bobrowych w obwałowaniach, zaś w 2010 r. już 482 sztuk (zestawienie k. 2517). W. na odcinku do ujścia N. do P. ma swój indywidualny charakter w skali kraju . Tu zwalnia bieg, ma charakter roztokowy. Gromadzi osady. Po kolejnych wezbraniach koryto zmienia swój bieg (zeznania świadka D. T. k. 9068v-9067v, czas adnotacji 02:35:50, 03:04:42). Wiąże się to nie tylko z uwarunkowaniami geograficznymi i geologicznymi . Ma na to wpływ także działalność człowieka . Mianowicie powojenne plany uregulowania rzeki W. zakładały, w uproszczeniu, budowę kilku stopni wodnych oraz elektrowni wodnej w P. . W celu budowy stopnia wodnego w W. oraz elektrowni wodnej w P. , zwężono międzywale w rejonie D. (rozstaw wałów). Z tych dalekosiężnych planów zrealizowano jedynie budowę tamy we W. (stopnia wodnego – 1972 r.) i związanego z nią Zbiornika (...) (zeznania świadka S. M. k. 7522v, czas adnotacji 03:39:15, 03:41:07). Ich budowa zmieniła charakter rzeki W. w tym regionie. Powstało tzw. zjawisko cofki (niesporne). Konsekwencją zaniechania „kaskadyzacji” odcinka rzeki powyżej W. jest odkładanie się rumowiska w okolicach Petrochemii P. oraz D. - K. O. .W tym miejscu występuje rozczłonkowanie koryta i następuje spadek prędkości przepływu. Często tworzą się tu zatory lodowe i podbitki śryżowe (opinie Instytutu (...) w F. k. 10840-10913; płyta 10914, 11086v-11093). Pomimo tego, że faktycznie zaniechano kolejnych zaplanowanych inwestycji, w późniejszych latach, nie opracowywano nowych systemowych planów regulacji W. m.in. na odcinku środkowej W. , gdyż przyjęto, że byłyby zbyteczne, w przypadku wybudowania zakładanych kaskad (zeznania świadka L. 

[... tekst skrócony ...]