I C 833/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał apelację strony pozwanej (...) spółki akcyjnej w O. od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy, który zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot nienależnych świadczeń z nieważnej umowy kredytu hipotecznego nr (...) z 29 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy pierwotnie ustalił nieważność umowy i zasądził od pozwanego kwoty 198 534,17 zł oraz 116 510,28 CHF wraz z odsetkami. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z 10 czerwca 2022 r. uchylił ten wyrok, wskazując na błąd w ocenie nieważności całej umowy i nierozpoznanie roszczenia ewentualnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy w Legnicy wyrokiem z 18 września 2024 r. zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwoty 116 510,28 CHF oraz 142 970,28 zł z odsetkami. Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, rozpoznając apelację, oddalił ją. Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne w umowie były niedozwolone (abuzywne) zgodnie z art. 385¹ k.c., ponieważ nie były precyzyjnie określone i dawały bankowi jednostronne uprawnienie do ustalania kursu waluty. Sąd podkreślił, że eliminacja tych klauzul, które dotyczyły głównych świadczeń stron, prowadziła do nieważności całej umowy, a nie było możliwości jej uzupełnienia kursem średnim NBP, zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego i TSUE. Sąd odrzucił zarzuty pozwanego dotyczące nieważności postępowania, naruszenia przepisów o związaniu oceną prawną sądu drugiej instancji oraz zarzuty dotyczące kosztów postępowania, uznając, że powodowie wygrali sprawę co do istoty. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w zakresie zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów zwrotu nienależnych świadczeń, oddalając apelację pozwanego i zasądzając od niego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków ich eliminacji oraz niedopuszczalności uzupełniania umowy przez sąd. Ugruntowanie zasad rozliczania kosztów postępowania w sprawach z elementami cofnięcia pozwu.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z umową kredytu indeksowanego do CHF. Interpretacja przepisów o kosztach postępowania może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego, które nie precyzują sposobu ustalania kursu waluty, stanowią postanowienia niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te stanowią postanowienia niedozwolone, ponieważ przyznają bankowi uprawnienie do jednostronnego określania kursu waluty, od którego zależała wysokość świadczeń stron, bez precyzyjnego określenia sposobu jego ustalania, co uniemożliwiało konsumentowi oszacowanie rzeczywistej wysokości zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule waloryzacyjne regulowały główne świadczenia stron i nie były sformułowane w sposób jednoznaczny, obiektywny, sprawdzalny, niezależny od strony pozwanej, jasny i zrozumiały. Konsument nie miał możliwości zdekodowania mechanizmu działania tego systemu i oceny skutków ekonomicznych umowy.
Czy eliminacja niedozwolonych klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu hipotecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli klauzule te dotyczą głównych świadczeń stron i ich eliminacja powoduje, że umowa nie może być wykonywana zgodnie z wolą stron.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że eliminacja klauzul określających główne świadczenia stron (wysokość zobowiązania i rat) powoduje upadek całej umowy, ponieważ umowa nie może być wykonywana bez tych postanowień, a sąd nie może ich zastępować innymi przepisami prawa lub uzupełniać kursu średniego NBP.
Czy sąd krajowy może uzupełnić umowę kredytu poprzez zastąpienie wyeliminowanych niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych kursem średnim NBP lub innym miernikiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd krajowy nie może uzupełniać umowy poprzez zmianę treści niedozwolonych warunków, gdyż takie uprawnienie zagraża realizacji celów dyrektywy 93/13/EWG i osłabia zniechęcający skutek stosowania nieuczciwych warunków.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, które konsekwentnie podkreśla, że zastępowanie wyeliminowanych klauzul przez sąd krajowy jest niedopuszczalne, ponieważ mogłoby to zachęcać przedsiębiorców do stosowania nieuczciwych warunków, licząc na ich późniejszą korektę przez sąd.
Jak rozstrzygnąć o kosztach postępowania w sytuacji, gdy powód cofnął pozew w części po tym, jak zasadniczy cel postępowania został osiągnięty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien uwzględnić całokształt wyniku sprawy i rzeczywisty efekt procesowy, a nie automatycznie obciążać powoda kosztami, jeśli cofnięcie nastąpiło z przyczyn technicznych lub porządkujących, a spór co do istoty został rozstrzygnięty na jego korzyść.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cofnięcie pozwu w części było konsekwencją spłaty kredytu i utraty interesu prawnego w żądaniu ustalenia, a także miało charakter porządkujący po dokonaniu potrącenia. W tej sytuacji, gdy zasadniczy cel procesu (restytucja świadczeń) został osiągnięty, a spór co do istoty rozstrzygnięty na korzyść powodów, zastosowanie art. 100 zd. 2 k.p.c. i obciążenie kosztami pozwanego było uzasadnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. X. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Z. X. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| N. X. | osoba_fizyczna | powód |
| D. X. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) spółka akcyjna w O. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie, cel kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 100 § zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
W innych wypadkach wzajemne zniesienie lub stosunkowe rozłożenie kosztów może nastąpić w razie częściowego uwzględnienia żądań, wzajemnego zniesienia się stron lub w innych uzasadnionych wypadkach.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd, któremu sprawę przekazano, jak i sąd odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu; nie dotyczy to jednak przypadku, gdy po wydaniu wyroku nastąpiła zmiana stanu prawnego albo faktycznego, względnie Sąd Najwyższy przedstawił odmienny pogląd prawny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych jako regulujących główne świadczenia stron. • Nieważność umowy kredytu po eliminacji klauzul abuzywnych. • Niedopuszczalność uzupełniania umowy przez sąd kursem średnim NBP. • Prawidłowe rozliczenie kosztów postępowania na korzyść powodów mimo częściowego cofnięcia pozwu.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu braku wyznaczenia terminu do odpowiedzi na pismo modyfikujące powództwo. • Zarzut naruszenia art. 386 § 6 k.p.c. przez niezastosowanie oceny prawnej z wyroku kasatoryjnego. • Zarzut naruszenia art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach. • Zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 k.c. (świadczenie spełnione mimo nienależnego charakteru). • Zarzut naruszenia art. 499 k.c. w kontekście potrącenia i odsetek.
Godne uwagi sformułowania
Eliminacja spornych postanowień, zdaniem Sądu, prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. • Choć klauzule przeliczeniowe są abuzywne, ich eliminacja nie prowadzi automatycznie do nieważności umowy. • Po usunięciu niedozwolonych postanowień możliwe jest dalsze wykonywanie umowy z zastosowaniem obiektywnego wskaźnika, jakim jest średni kurs Narodowego Banku Polskiego. • Sąd Apelacyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. • W realiach sprawy po wydaniu wyroku kasatoryjnego w 2022 r. doszło do ugruntowania linii orzeczniczej, w myśl której wyeliminowanie z umowy niedozwolonych postanowień dotyczących mechanizmu przeliczeniowego i ryzyka kursowego, przy braku przepisów dyspozytywnych, co do zasady wyklucza „uzupełnianie” powstałej luki kursem średnim NBP lub innym miernikiem nieuzgodnionym przez strony, a decydująca pozostaje wola konsumenta co do skutku eliminacji. • Wskazane klauzule waloryzacyjne były sformułowane w taki sposób, że powodowie nie mieli możliwości zdekodowania zasad działania tego mechanizmu, a w konsekwencji nie byli w stanie ocenić ostatecznej wysokości własnego zobowiązania i tym samym skutków ekonomicznych wynikających z zawartej umowy kredytu oraz rzeczywistego ryzyka związanego z zawarciem spornej umowy. • Abuzywność klauzuli umownej rodzi co do zasady skutek bezskuteczności (niezwiązania), a nie skutek nieważności. […]
Skład orzekający
Iwona Biedroń
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków ich eliminacji oraz niedopuszczalności uzupełniania umowy przez sąd. Ugruntowanie zasad rozliczania kosztów postępowania w sprawach z elementami cofnięcia pozwu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z umową kredytu indeksowanego do CHF. Interpretacja przepisów o kosztach postępowania może wymagać analizy w kontekście konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Wyrok potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą, ale jednocześnie pokazuje złożoność prawną i procesową takich spraw.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy i zasądza zwrot świadczeń od banku!”
Dane finansowe
zwrot nienależnych świadczeń: 116 510,28 CHF
zwrot nienależnych świadczeń: 142 970,28 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.