I C 831/21

Sygn. akt: I C 831/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Ewa Oknińska Protokolant: sekretarz sądowy Dominika Orzepowska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2022 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko L. B. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną I uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. umowę darowizny z dnia 18 sierpnia 2016 r. zawartą w formie aktu notarialnego, Rep. A Nr 1611/2016, sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w O. , przed notariuszem B. P. , na podstawie której R. B. darował pozwanej udziały wynoszące 3/4 części w nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu nr (...) , położoną w P. , gmina S. , dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą Kw Nr (...) celem zaspokojenia wierzytelności przysługujących powodowi przeciwko R. B. z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2013 r., w wysokości na dzień 29 lipca 2021 r.: 440.392,80 zł (w tym należność główna 268.921,80 zł i odsetki 171.471 zł), koszty postępowania egzekucyjnego: 20.389,36 zł, co daje łącznie kwotę 460.782,16 zł, wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 maja 2018 r., znak: (...)- (...) . (...) .24.2017, która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora I. Administracji Skarbowej z dnia 13 grudnia 2018 r., znak: (...) - (...) . (...) .96.2018, objętymi tytułami wykonawczymi numer (...)- (...) .723.491.2019, (...)- (...) .723.492.2019 z dnia 22 stycznia 2019 r., oraz nakazuje pozwanej znoszenie egzekucji powyższych wierzytelności przysługujących powodowi wobec dłużnika R. B. z udziałów wynoszących 3/4 części w nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu nr (...) , położoną w P. , gmina S. , dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą Kw Nr (...) , II zasądza od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, III nakazuje ściągnąć od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Olsztynie kwotę 23.040 zł tytułem kosztów sądowych. sędzia Ewa Oknińska Sygn. akt I C 831/21 UZASADNIENIE Powód Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wniósł pozew przeciwko L. B. o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego umowy darowizny w dniu 18 sierpnia 2016 r., zawartej aktem notarialnym (Rep. A nr 1611/2016) przed notariuszem B. P. , na podstawie której R. B. darował pozwanej udziały wynoszące 3/4 części w nieruchomości, położonej w miejscowości P. , gminie S. , o powierzchni 0,1648 ha, stanowiącej działkę gruntu nr (...) , dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą nr (...) , celem ochrony wierzytelności przysługującej powodowi wobec dłużnika R. B. z tytułu zaległości podatkowych: w podatku od towarów i usług za okres: wrzesień i październik 2013 r. w wysokości na dzień 29 lipca 2021 r.: 440.392,80 zł ( w tym należność główna 268.921,80 zł i odsetki 171.471 zł), koszty postępowania egzekucyjnego: 20.389,80 zł, co daje łącznie kwotę 460.728,16 zł wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 maja 2018 r., znak: (...)- (...) . (...) .24.2017, która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora I. Administracji Skarbowej z dnia 13 grudnia 2018 r., znak: (...) - (...) . (...) .96.2018, objętymi tytułami wykonawczymi numer (...)- (...) .723.491.2019, (...)- (...) .723.492.2019 z dnia 22 stycznia 2019 r. Ponadto powód wniósł o nakazanie pozwanej znoszenia egzekucji wierzytelności przysługujących powodowi wobec dłużnika R. B. z udziałów wynoszących 3/4 części w nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu nr (...) , położoną w P. , gmina S. , dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą Kw Nr (...) . W uzasadnieniu żądania powód wskazał, że wobec dłużnika R. B. zostało wszczęte postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2013 r. Dłużnik aktywnie uczestniczył w czynnościach kontrolnych, o czym świadczy pełnomocnictwo udzielone w dniu 18 sierpnia 2015 r. doradcy podatkowemu do reprezentowania go w zakresie objętym kontrolą. W toku postępowania kontrolnego, dłużnik darował pozwanej nieruchomość, mając świadomość toczącego się postępowania. Decyzje organu I i II instancji określające zobowiązanie podatkowe dłużnika są ostateczne i prawomocne. Zaskarżoną czynnością dłużnik pozbawił wierzyciela możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji i swoim zachowaniem działał w bezpośrednim zamiarze pokrzywdzenia wierzyciela. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy ma zastosowanie domniemanie z art. 528 k.c. (pozew k. 4-12, pismo z dnia 03 lutego 2022 r. (k. 447-448). Pozwana L. B. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwana wskazała, że nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Zakwestionowała legitymację czynną powoda w zakresie uprawnienia do objęcia ochroną prawną wierzytelności o charakterze publicznoprawnym. Wskazała, że kontrola trwała ponad 4 lata a ostateczna decyzja w zakresie wymiaru podatku VAT uprawomocniła się 21 grudnia 2018 r. Organ przyczynił się do pogorszenia sytuacji materialnej dłużnika, wydając decyzję o zabezpieczeniu. Do tego czasu dłużnik wywiązywał się ze swoich zobowiązań i z roku na rok osiągał coraz większy dochód. Dłużnik dokonując czynności z pozwaną nie działał z zamiarem pokrzywdzenia powoda. Darowizna została dokonana w celu zabezpieczenia pozwanej przed negatywnymi skutkami konfliktu między darczyńcą a spadkobiercami po jego ojcu. Spór był na tyle poważny i długotrwały, że R. B. postanowił zabezpieczyć pozwaną. Pozwana podniosła, że działanie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (k. 308-318). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Od 2013 r. R. B. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) w zakresie sprzedaży hurtowej niewyspecjalizowanej. W dniu 25 października 2013 r. wymieniony złożył deklarację VAT –7 za wrzesień 2013 r., następnie w dniu 25 listopada 2013 r. złożył deklarację Vat – 7 za październik 2013 r. (dowód: wydruk z (...) k. 169, deklaracje - k.20-21, decyzja z dnia 18 maja 2018 r. - k. 22 -3v., zeznania świadka K. D. - k. 427) Na podstawie upoważnienia z dnia 18 lutego 2014 r., znak: KP /505-86/14 w 2014 r. wszczęto wobec R. B. kontrolę podatkową w zakresie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2013 r., zakończoną protokołem kontroli doręczonym w dniu 30 maja 2017 r. R. B. w dniu 15 maja 2015 r. został przesłuchany w charakterze strony. Następnie w dniu 18 sierpnia 2015 r. udzielił pełnomocnictwa doradcy podatkowemu do reprezentowania go przed organami podatkowymi w zakresie podatku od towaru i usług za okres 1.09.2013 r. do 18.02.2014 r. Pełnomocnictwo zostało złożone w postępowaniu w dniu 20.08.2015 r. (dowód: pismo z dnia 20.08.2015 r. wraz pełnomocnictwem – k.157-157 v., decyzja z dnia 18 maja 2018 r. – k.22 - 64) W dniu 17 czerwca 2016 r. R. B. sprzedał przysługujący mu udział 1/2 części w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, położony w O. , przy ul. (...) , objętą księgą wieczystą Kw Nr (...) osobie trzeciej za kwotę 102.500 zł. Uzyskane pieniądze otrzymał przelewem na wskazany rachunek bankowy. (dowód: zeznania świadka R. B. k. 427v.-428, akt notarialny Rep. A. (...) k. 153-156) W toku czynności kontrolnych, w dniu 18 sierpnia 2016 r. R. B. darował swojej żonie L. B. (pozwanej) udziały wynoszące 3/4 części we współwłasności nieruchomości, położonej w miejscowości P. , gminie S. , o powierzchni 0,1648 ha, stanowiącej zabudowaną budynkiem mieszkalnym oraz garażem działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym (...) , dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Strony czynności określiły wartość przedmiotu darowizny na kwotę 495.000 zł. W dziale IV księga wieczysta Kw (...) zawierała wpis hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 675.000 zł na rzecz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. , Oddział O. . R. B. w § 5 aktu notarialnego, oświadczył, że kredyt będzie spłacany na dotychczasowych zasadach. (dowód: akt notarialny Rep. A (...) k. 138-139, odpis kw – k. 140-151, kserokopia odpisu aktu małżeństwa – k. 152 ) Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 23 sierpnia 2016 r. określono przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług do wpłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług : - za miesiąc wrzesień 2013 r. w wysokości 197.877 zł oraz kwotę odsetek od tego zobowiązania należną na dzień wydania decyzji w wysokości 48.575 zł, - za miesiąc październik 2013 r. w wysokości 82.323 zł oraz kwotę odsetek od tego zobowiązania należną na dzień wydania decyzji w wysokości 19.509 zł. Ponadto zabezpieczono na majątku R. B. przewidywane zobowiązanie podatkowe. Od powyższej decyzji R. B. złożył odwołanie. Dyrektor Izby Skarbowej z dnia 25 listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 23 marca 2017 r. oddalił skargę R. B. na decyzję z dnia 25 listopada 2016 r. (dowód: decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 23 sierpnia 2016 r. -k 113 -117, odwołanie – k. 118-122, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 25.11.2016 r. – k. 125- 128, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23.03.2017 r. – k. 130-135, zarządzenie zabezpieczenia – k. 180- 181, pisma banków – k. 182, 185) W 2017 r. R. B. zawiesił działalność gospodarczą, (dowód: zeznania świadka R. B. k. 427 wydruk z (...) k. 169) Decyzją z dnia 18 maja 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. znak: (...)- (...) . (...) .24.2017 określił wobec R. B. następujące kwoty w podatku od towarów i usług: 1) podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług : a) za miesiąc wrzesień 2013 r. w wysokości 197.877 zł, b) za miesiąc październik 2013 r. w wysokości 82.323 zł, 2) zobowiązania podatkowe za miesiące: a) wrzesień 2013 r.– 215 zł, b) październik 2013 r. – 1.558 zł W uzasadnieniu decyzji wskazano, że R. B. wystawił faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, w związku z czym zawyżył podatek należny za miesiące wrzesień i październik 2013 r. W wyniku złożonego odwołania przez R. B. , decyzją z dnia 13 grudnia 2018 r. (znak: (...) - (...) . (...) .96.2018), Dyrektor I. Administracji Skarbowej w O. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 maja 2018 r. Dnia 31 grudnia 2018 r. doręczono pełnomocnikowi R. B. decyzję organu II instancji. Decyzja nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym, wystawione zostały tytuły wykonawcze w dniu 22.01.2019r., znak: (...)- (...) .723.491.2019 oraz (...)- (...) .723.492.2019. W dniu 15 marca 2019 r. R. B. wniósł do Dyrektora I. Administracji Skarbowej w O. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazaną decyzją. Po wznowieniu postępowania, Dyrektor I. Administracji Skarbowej w O. , decyzją z dnia 16 maja 2019 r., znak: (...) - (...) .603.3.2019 odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej Dyrektora I. Administracji Skarbowej w O. . Następnie decyzją z 16 sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Od powyższego rozstrzygnięcia R. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. . Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2020 r. w sprawie I SA/ O. 141/20, wymieniony Sąd oddalił skargę uznając skarżone decyzje za ostateczne. (dowód: decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 maja 2018 r. k. 22-58, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 13 grudnia 2018 r. k. 65-90, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 16 maja 2019 r. - k. 91-97, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 16 sierpnia 2019 r. k. 98-106, wyrok WSA z dnia 04 czerwca 2020 r.- k. 108 - 112, tytuły wykonawcze z 22 stycznia 2019 r. k. 136-137) Pismem z dnia 28 listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. zawiadomił dłużnika, że w dniu 01 sierpnia 2016 r. w związku z wszczęciem śledztwa o czyn z art. 56 par.1 kks w zb. z art. 62 par. 1 kks w zw. art. 38 par. 2 pkt 1 kks i in., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za lata 2013 -2016. (dowód: pismo z dnia 28.11.2018 r. – k. 160) Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 24.09.2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Stwierdzono w postępowaniu egzekucyjnym, że dłużnik nie posiada majątku z którego można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję. (dowód: postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego – k 163, protokół o stanie majątkowym – k. 165- 165 v., zestawienie dochodów – k. 172, zaświadczenia o dochodach – k.188- 189, zeznania świadka R. B. –k. 427-428) Sąd zważył, co następuje: W świetle ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Swoje rozstrzygniecie Sąd oparł na przedłożonych w sprawie dokumentach, których wiarygodność nie została skutecznie podważona przez strony. Sąd uwzględnił zeznania świadków w tym zakresie, w którym znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. W pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię legitymacji czynnej powoda do występowania w niniejszym procesie ze skargą pauliańską, a mianowicie, czy spełnienie przesłanek z art. 527 k.c. pozwalających na uznanie umowy za bezskuteczną ma zastosowanie również do wierzytelności publicznoprawnych. W zakresie dopuszczalności drogi sądowej w sprawie o ochronę wierzytelności publicznoprawnej wprost wskazał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie III CZP 85/02, w której przyjął przynależność do drogi sądowej sprawy z opartego na art. 527 k.c. powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wytoczonego w celu ochrony należności z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne. Odnośnie spraw dotyczących pauliańskiej ochrony należności podatkowych wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2005 r. w sprawie I CK 677/04. Dopuścił on możliwość zastosowania instytucji skargi pauliańskiej do wierzytelności publicznoprawnych. Ordynacja podatkowa, nie zawiera regulacji podobnej do istniejącej w kodeksie cywilnym zapewniającej ochronę wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika. Wyczerpujący charakter wyliczenia sytuacji związanych z odpowiedzialnością podatkową osób trzecich oznacza, że ustawodawca nie stworzył organom administracji publicznej podstawy do przeprowadzenia we własnym zakresie postępowania, którego przedmiotem byłoby zastosowanie wprost lub odpowiednio cywilnoprawnej instytucji skargi pauliańskiej, bądź innej o podobnym celu instytucji unormowanej w ustawach podatkowych (por. art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej). Skoro przepisy ordynacji podatkowej nie przewidują instrumentu prawnego do ochrony uzasadnionego interesu prawnego (nie przesądzając o zasadności wytoczonego w niniejszej sprawie powództwa), w takiej sytuacji przepisy kodeksu cywilnego należy postrzegać jako prawo wspólne dla całego systemu prawa, choćby z uwagi na jego uniwersalny charakter zawartych tam definicji pojęć prawnych i wykorzystania instytucji prawa cywilnego na tle stosunków publicznoprawnych. Wyrok w procesie pauliańskim wydany w następstwie uwzględnienia powództwa stwarza jedynie wierzycielowi możliwość przeprowadzenia w przyszłości skutecznej egzekucji należności publicznoprawnej z przedmiotów majątkowych, których dłużnik wyzbył się w celu pokrzywdzenia wierzyciela. (por. postanowienia SN: z dnia 22 kwietnia 1998 r. I CKN 1000/97, z dnia 10 marca 1999 r. II CKN 340/98, wyroki SN: z dnia 13 maja 2005 r. I CK 677/04, z dnia 16 kwietnia (...) . V CK 41/02, z dnia 28 października 2010 r. II CSK 227/10, z dnia 27 lipca 2006 r. III CSK 57/06, z dnia 13 maja 2005 r. I CK 677/04, uchwała SN: z dnia 12 marca 2003, III CZP 85/02, 11 kwietnia 2003 r. III CZP 15/03) Reasumując tę część rozważań wskazać należy, że zarzut wywiedziony przez pozwaną o niedopuszczalności skargi pauliańskiej w celu ochrony należności publicznoprawnych nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie wierzytelności powoda wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 maja 2018 r. z tytułu podatku od towarów i usług: a) za miesiąc wrzesień 2013 r. - zobowiązania podatkowe w wysokości 215 zł - podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości 197.877 zł, b) za miesiąc październik 2013 r. - zobowiązania podatkowe w wysokości 1.558 zł - podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w wysokości 82.323 zł powstały w 2013 r. Wskazać należy, że w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług, podatnik obowiązany jest sam obliczyć i odprowadzić podatek, przepisy prawa podatkowego wyznaczają termin do dokonania wpłaty. Zgodnie z art. 47 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, wpłata powinna nastąpić. W świetle art. 21 § 1 powołanej ustawy, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa przez ziszczenie się zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże taki skutek. Oznacza to, że jeżeli w postepowaniu podatkowym organ stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji albo powstałego zobowiązania nie wykazano – organ wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego ( § 3 ). Tym samym decyzja z dnia 18 maja 2018 r. oraz decyzja z dnia 13 grudnia 2018 r. określały jedynie w sposób prawidłowy wysokość zobowiązań dłużnika, które powstały w 2013 r. Z uwagi zatem na charakter roszczenia zgłoszonego przez powoda, istota niniejszego postępowania sprowadzała się w rozpoznawanej części do dokonania oceny, czy zachodziły przesłanki do uznania za bezskuteczną czynności prawnej w postaci darowizny na rzecz pozwanej, jako noszącej cechy czynności fraudacyjnej ( art. 527 k.c. ) Zgodnie z art. 527 § 1 k.c. , gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Stosownie do § 2 omawianego artykułu, czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Nadto, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenie wierzycieli ( art. 527 § 3 k.c. ). W tych warunkach należało w pierwszej kolejności ocenić, czy wskutek czynności prawnej, dokonanej przez dłużnika: - L. B. , jako osoba bliska uzyskała korzyść majątkową; - czy czynność prawna dłużnika została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, - czy dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Rozstrzygając o żądaniu pozwu, należy pamiętać o regulacji zawartej w art. 528 k.c. Zgodnie z przywołanym przepisem, jeżeli wskutek czynności dokonanej przez dłużnika, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik dział ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Powyższy przepis uwalnia wierzyciela od obowiązku wykazania istnienia po stronie osoby trzeciej wiedzy odnośnie działania przez dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia. Zaś udowodnienie przez osobę trzecią, że nie wiedziała i mimo zachowanie najwyższej staranności – nie mogła się dowiedzieć o działaniu z pokrzywdzeniem wierzyciela – nie rodzi zwolnienia jej z odpowiedzialności wobec wierzyciela. Wiedza osoby trzeciej jest w tym wypadku całkowicie obojętna i pozostaje poza zakresem badania przez sąd przy rozpoznawaniu sprawy wszczętej na skutek skargi pauliańskiej. W przedmiotowej sprawie wierzyciel utracił możliwość zaspokojenia się z majątku dłużnika, albowiem R. B. wyzbył się w zasadzie całego swojego majątku. Zatem dłużnik pogłębił swoją niewypłacalność wskutek dokonania umowy darowizny. Ponadto powód wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, które nie doprowadziło do wyegzekwowania wierzytelności. Stan niewypłacalności dłużnika został zatem wykazany w sposób nie budzący wątpliwości. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili jej zaskarżenia, oraz że wiążąca się z pokrzywdzeniem wierzyciela niewypłacalność dłużnika musi istnieć zarówno w chwili wystąpienia ze skargą pauliańską, jak i w chwili orzekania przez sąd o zawartym w niej żądaniu uznania czynności prawnej za bezskuteczną (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CKN 280/00, nie publ., z dnia 23 lipca 2003 r., II CKN 299/01, nie publ. lub z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 367/03, nie publ.). Niewątpliwie dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, albowiem wyzbywając się majątku, takie pokrzywdzenie przewidywał. Świadomość pokrzywdzenia nie musi dotyczyć konkretnego wierzyciela, wystarczy świadomość pokrzywdzenia któregokolwiek z wierzycieli. Dłużnik zawierając umowę darowizny z dnia 18 sierpnia 2016 r. posiadał wiedzę, że deklarowane przez niego dane co do zobowiązania podatkowego nie znajdują potwierdzenia w rzeczywiście dokonanych transakcjach handlowych. W 2014 r. wszczęto wobec niego postępowanie kontrolne co do podatku od towarów i usług i za 2013 r. Dłużnik brał czynny udział w czynnościach kontrolnych – przedłożył pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu do reprezentowania go w zakresie objętym kontrolą, składał odwołania i zarzuty. (por. uzasadnienie decyzji z dnia 18 maja 2018 r. k. 22-64). Dłużnikowi można przypisać działanie ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, albowiem miał wiedzę, że istnieją zobowiązania, bez względu na to czy były one sporne. Dłużnik nie czekając na wynik postępowania kontrolnego, przeniósł nieodpłatne na swoją żonę nieruchomość, choć musiał się liczyć z tym, że być może będzie obowiązany do zwrotu podatku. Dodatkowo w art. 529 k.c. ustanowiono domniemanie, że jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny. Strona pozwana nie obaliła powyższego domniemania. W kontekście powyższego wskazać należy, że w wyniku dokonania w dniu 18 sierpnia 2016 r. nieodpłatnej czynności prawnej, dłużnik wyzbył się majątku. W takiej zaś sytuacji zachodziły słuszne podstawy by uznać, że działanie dłużnika nastawione było na pomniejszenie jego majątku w celu uczynienia niemożliwym zaspokojenie wierzyciela, albo ograniczenia takiej możliwości. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że pozwana w wyniku wykonania wskazanej umowy uzyskała korzyść majątkową, uzyskała ona bowiem, pod tytułem darmym udział w nieruchomości. Sąd uznał za zbędne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków B. G. i R. B. , dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, z dokumentów wskazanych w pkt 5 odpowiedzi na pozew, w związku z czym na podstawie art. 235 2 §1 pkt. 2 k.p.c. postanowił je pominąć. Okoliczności na które miałyby być dopuszczone dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać bowiem na dzień zaskarżenia czynności jak i na dzień orzekania. W ocenie Sądu na uwzględnienie zasługiwało żądanie strony powodowej nakazania pozwanej znoszenie egzekucji skierowanej do majątku, którego dotyczy zaskarżona czynność. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego w z dnia 16 czerwca 2021 r. III CZP 60/19, wyrok uwzględniający powództwo o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela w połączeniu z art. 532 k.c. pociąga za sobą także dalszy skutek, zezwalając wierzycielowi zaspokojenie wierzytelności z przedmiotów, które wyszły z majątku dłużnika lub do niego nie weszły. Zezwolenie to jest równoznaczne z dopuszczalnością prowadzenia z tych przedmiotów egzekucji świadczenia pieniężnego w zakresie wynikającym z treści chronionej wierzytelności, a po stronie osoby trzeciej - powinnością jej znoszenia. Jakkolwiek skutek ten jest wtórny wobec uznania czynności prawnej za bezskuteczną, to jednak powinien mieć wyraz wprost w sentencji wyroku uwzględniającego powództwo pauliańskie, na równi z uznaniem zaskarżonej czynności prawnej za bezskuteczną. Nie są trafne zarzuty pozwanej dotyczące sprzeczności roszczenia powoda z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawienie nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, które usprawiedliwiałyby zastosowanie konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uwzględnienie powództwa, dlatego Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. stosownie do wyniku sprawy. Pozwana jako przegrywająca sprawę zobowiązana jest zapłacić na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10.800 zł (w wysokości stawki minimalnej). O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ustawy w zw. z art. 98 k.p.c. Koszty sądowe obejmują opłatę sądową od pozwu, od obowiązku uiszczenia której powód był zwolniony i wynoszą 23.040 zł. Pozwana przegrała proces i dlatego zobowiązana jest uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie powyższe koszty sądowe. sędzia Ewa Oknińska