Orzeczenie · 2015-12-14

I C 827/15

Sąd
Sąd Rejonowy w Kłodzku
Miejsce
Kłodzko
Data
2015-12-14
SAOSCywilnespadkiWysokarejonowy
zachowekspadekdarowiznagospodarstwo rolneumowa z następcąrentaKRUSdziedziczenieprawo spadkowe

Powódka A. J. wystąpiła z pozwem przeciwko swojej siostrze T. B. o zapłatę kwoty 18 750 zł tytułem zachowku, który miał jej przysługiwać jako spadkobierczyni ustawowej po zmarłym ojcu, S. A. Powódka twierdziła, że pozwana otrzymała od rodziców darowiznę w postaci nieruchomości rolnej z zabudowaniami, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości zachowku. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego zawarta w 1999 roku w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie jest darowizną, a jej wartość nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku, zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego. Sąd ustalił, że spadek po S. A. nie zawierał żadnego majątku, a gospodarstwo rolne zostało przekazane pozwanej na podstawie umowy z następcą w zamian za rentę dla matki stron, W. A. Sąd, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 roku (sygn. akt III CZP 4/91), stwierdził, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników ma szczególny charakter i nie może być traktowana jako darowizna. W związku z tym, wartość przekazanego gospodarstwa nie podlegała doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. Sąd podkreślił, że przekazanie gospodarstwa było niezbędne do uzyskania renty przez matkę stron, a ojciec stron już pobierał emeryturę. Powódka nie udowodniła również, że pozwana nie spełniała warunków umowy z następcą. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo o zachowek i zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie, czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę podlega uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin jest darowizną podlegającą doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowa ta ma szczególny charakter i nie może być traktowana jako darowizna.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 4/91), zgodnie z którą umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę nie jest darowizną. Podkreślono odrębny charakter tej umowy, zawierającej elementy prawa administracyjnego i ubezpieczeniowego, oraz jej powiązanie z nabyciem prawa do renty lub emerytury przez rolnika.

Czy wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie umowy z następcą podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wartość takiego gospodarstwa nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku.

Uzasadnienie

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną, a jej wartość nie jest wliczana do podstawy ustalenia zachowku.

Czy powódka udowodniła, że pozwana nie spełnia warunków umowy z następcą?

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie udowodniła tego faktu.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że pozwana nadal prowadzi gospodarstwo rolne, mimo sprzedaży części nieruchomości, a rodzice stron nie wystąpili z żądaniem rozwiązania umowy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
T. B.

Strony

NazwaTypRola
A. J.osoba_fizycznapowódka
T. B.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 991 § § 1

Kodeks cywilny

Instytucja zachowku ma na celu ochronę interesów majątkowych najbliższych członków rodziny poprzez zapewnienie im roszczenia pieniężnego odpowiadającego ułamkowi wartości udziału w spadku.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 84

Określa warunki umowy z następcą, w tym zobowiązanie do przeniesienia własności gospodarstwa w zamian za prawo do emerytury lub renty.

Pomocnicze

k.c. art. 993

Kodeks cywilny

Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 85

Dotyczy powiązania umowy z następcą z nabyciem prawa do emerytury lub renty.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 87

Określa przesłanki rozwiązania umowy z następcą przez sąd.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 119

Reguluje skutki prawne umów o nieodpłatne przekazanie gospodarstwa rolnego zawartych według dotychczasowych przepisów.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną. • Wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie umowy z następcą nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku. • Przekazanie gospodarstwa rolnego było niezbędne do uzyskania renty przez matkę stron.

Odrzucone argumenty

Gospodarstwo rolne przekazane pozwanej stanowiło darowiznę podlegającą doliczeniu do spadku. • Pozwana nie spełniła warunków umowy z następcą.

Godne uwagi sformułowania

Celem instytucji zachowku [...] jest ochrona interesów majątkowych najbliższych członków rodziny • niejednorodny charakter umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny.

Skład orzekający

Marzena Studzińska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie, czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę podlega uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania zachowku w kontekście przekazania gospodarstwa rolnego, co jest częstym zagadnieniem w sprawach spadkowych na terenach wiejskich.

Czy przekazanie gospodarstwa rolnego siostrze oznacza utratę prawa do zachowku?

Dane finansowe

WPS: 18 750 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst