I C 827/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. J. wystąpiła z pozwem przeciwko swojej siostrze T. B. o zapłatę kwoty 18 750 zł tytułem zachowku, który miał jej przysługiwać jako spadkobierczyni ustawowej po zmarłym ojcu, S. A. Powódka twierdziła, że pozwana otrzymała od rodziców darowiznę w postaci nieruchomości rolnej z zabudowaniami, co powinno być uwzględnione przy ustalaniu wysokości zachowku. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego zawarta w 1999 roku w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin nie jest darowizną, a jej wartość nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku, zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego. Sąd ustalił, że spadek po S. A. nie zawierał żadnego majątku, a gospodarstwo rolne zostało przekazane pozwanej na podstawie umowy z następcą w zamian za rentę dla matki stron, W. A. Sąd, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 roku (sygn. akt III CZP 4/91), stwierdził, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników ma szczególny charakter i nie może być traktowana jako darowizna. W związku z tym, wartość przekazanego gospodarstwa nie podlegała doliczeniu do spadku przy obliczaniu zachowku. Sąd podkreślił, że przekazanie gospodarstwa było niezbędne do uzyskania renty przez matkę stron, a ojciec stron już pobierał emeryturę. Powódka nie udowodniła również, że pozwana nie spełniała warunków umowy z następcą. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo o zachowek i zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie, czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę podlega uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku.
Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin jest darowizną podlegającą doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa ta ma szczególny charakter i nie może być traktowana jako darowizna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 4/91), zgodnie z którą umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę nie jest darowizną. Podkreślono odrębny charakter tej umowy, zawierającej elementy prawa administracyjnego i ubezpieczeniowego, oraz jej powiązanie z nabyciem prawa do renty lub emerytury przez rolnika.
Czy wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie umowy z następcą podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wartość takiego gospodarstwa nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną, a jej wartość nie jest wliczana do podstawy ustalenia zachowku.
Czy powódka udowodniła, że pozwana nie spełnia warunków umowy z następcą?
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie udowodniła tego faktu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że pozwana nadal prowadzi gospodarstwo rolne, mimo sprzedaży części nieruchomości, a rodzice stron nie wystąpili z żądaniem rozwiązania umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. J. | osoba_fizyczna | powódka |
| T. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Instytucja zachowku ma na celu ochronę interesów majątkowych najbliższych członków rodziny poprzez zapewnienie im roszczenia pieniężnego odpowiadającego ułamkowi wartości udziału w spadku.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 84
Określa warunki umowy z następcą, w tym zobowiązanie do przeniesienia własności gospodarstwa w zamian za prawo do emerytury lub renty.
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku darowizny dokonane przez spadkodawcę.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 85
Dotyczy powiązania umowy z następcą z nabyciem prawa do emerytury lub renty.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 87
Określa przesłanki rozwiązania umowy z następcą przez sąd.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin art. 119
Reguluje skutki prawne umów o nieodpłatne przekazanie gospodarstwa rolnego zawartych według dotychczasowych przepisów.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną. • Wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie umowy z następcą nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu zachowku. • Przekazanie gospodarstwa rolnego było niezbędne do uzyskania renty przez matkę stron.
Odrzucone argumenty
Gospodarstwo rolne przekazane pozwanej stanowiło darowiznę podlegającą doliczeniu do spadku. • Pozwana nie spełniła warunków umowy z następcą.
Godne uwagi sformułowania
Celem instytucji zachowku [...] jest ochrona interesów majątkowych najbliższych członków rodziny • niejednorodny charakter umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny.
Skład orzekający
Marzena Studzińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie, czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę podlega uwzględnieniu przy obliczaniu zachowku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu ustalania zachowku w kontekście przekazania gospodarstwa rolnego, co jest częstym zagadnieniem w sprawach spadkowych na terenach wiejskich.
“Czy przekazanie gospodarstwa rolnego siostrze oznacza utratę prawa do zachowku?”
Dane finansowe
WPS: 18 750 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.