I C 824/21

Sąd Rejonowy w TczewieTczew2022-02-04
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
darowiznaodwołanie darowiznyśmierć obdarowanegoprawo cywilnezobowiązaniaoświadczenie wolispadkobiercy

Sąd oddalił powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, uznając, że darowizna nie może być odwołana po śmierci obdarowanego.

Powodowie domagali się zobowiązania do złożenia oświadczenia woli, co w praktyce oznaczało odwołanie darowizny uczynionej na rzecz ich zmarłego syna. Sąd Rejonowy w Tczewie oddalił powództwo na posiedzeniu niejawnym, uznając je za oczywiście bezzasadne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że darczyńca nie może odwołać darowizny po śmierci obdarowanego, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i orzecznictwem Sądu Najwyższego.

Sąd Rejonowy w Tczewie rozpoznał sprawę z powództwa S. L. i H. L. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, które w istocie miało na celu odwołanie darowizny uczynionej na rzecz syna powodów, R. S. . Sąd, działając na podstawie art. 1911 k.p.c., oddalił powództwo na posiedzeniu niejawnym, uznając je za oczywiście bezzasadne. Uzasadnienie opierało się na fundamentalnej zasadzie prawa cywilnego, zgodnie z którą odwołanie darowizny jest możliwe jedynie za życia obdarowanego. W niniejszej sprawie obdarowany zmarł przed wniesieniem pozwu, co uniemożliwiło skuteczne odwołanie darowizny. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z 7 listopada 2002 r., sygn. II CKN 1395/00), które potwierdza, że darczyńca nie może odwołać darowizny po śmierci obdarowanego, nawet jeśli nie upłynął termin określony w art. 899 § 3 k.c. Interpretacja ta wynika z przepisów art. 900 k.c. i art. 61 k.c., które wymagają złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny w sposób umożliwiający obdarowanemu zapoznanie się z jego treścią, co jest niemożliwe po jego śmierci. Sąd podkreślił również, że przyczyną odwołania darowizny może być wyłącznie rażąca niewdzięczność obdarowanego, a nie jego spadkobierców. W związku z tym powodowie nie mogli skutecznie odwołać darowizny wobec spadkobierców zmarłego R. S. .

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, darczyńca nie może odwołać darowizny po śmierci obdarowanego.

Uzasadnienie

Odwołanie darowizny wymaga złożenia oświadczenia woli obdarowanemu za jego życia, tak aby mógł się z nim zapoznać. Po śmierci obdarowanego taka możliwość nie istnieje. Przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują możliwości odwołania darowizny wobec spadkobierców obdarowanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_powództwa

Strona wygrywająca

pozwany (nieokreślony)

Strony

NazwaTypRola
S. L.osoba_fizycznapowód
H. L.osoba_fizycznapowód
R. S.osoba_fizycznaobdarowany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 898 § 1

Kodeks cywilny

Przepis ten stanowi podstawę do odwołania darowizny w przypadku rażącej niewdzięczności, jednakże w zw. z art. 900 k.c. i art. 61 k.c. jego zastosowanie jest wykluczone po śmierci obdarowanego.

k.c. art. 900

Kodeks cywilny

Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Kluczowe jest, aby oświadczenie to dotarło do obdarowanego za jego życia.

k.p.c. art. 1911

Kodeks postępowania cywilnego

Umożliwia sądowi oddalenie powództwa na posiedzeniu niejawnym bez podejmowania dalszych czynności, jeżeli z treści pozwu i załączników wynika oczywista bezzasadność powództwa.

Pomocnicze

k.c. art. 61

Kodeks cywilny

Reguluje chwilę złożenia oświadczenia woli, która musi nastąpić w taki sposób, by adresat mógł się z nim zapoznać. Po śmierci adresata ta możliwość nie istnieje.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Darowizna nie może być odwołana po śmierci obdarowanego, ponieważ oświadczenie o odwołaniu musi dojść do obdarowanego za jego życia.

Godne uwagi sformułowania

oczywista bezzasadność powództwa roszczenie procesowe powodów nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej darczyńca nie może odwołać darowizny po śmierci obdarowanego oświadczenie o odwołaniu darowizny musi być złożone za życia obdarowanego przyczyną odwołania darowizny może być wyłącznie rażąca niewdzięczność obdarowanego, nie zaś rażąca niewdzięczność spadkobierców obdarowanego

Skład orzekający

Marek Rafałko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że odwołanie darowizny jest niedopuszczalne po śmierci obdarowanego."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy obdarowany zmarł przed złożeniem oświadczenia o odwołaniu darowizny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z prawa spadkowego i zobowiązań, które może mieć praktyczne znaczenie dla wielu osób planujących lub dokonujących darowizn.

Czy można odwołać darowiznę po śmierci obdarowanego? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 824/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy w Tczewie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Marek Rafałko po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2022 r. w Tczewie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa S. L. i H. L. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli oddala powództwo. Sygn. akt I C 824/21 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 1911 k.p.c. sąd może oddalić powództwo na posiedzeniu niejawnym, bez podejmowania wcześniejszych czynności i prowadzenia postępowania, jeżeli z treści pozwu i załączników oraz okoliczności dotyczących sprawy wynika oczywista bezzasadność powództwa. Oczywista bezzasadność roszczenia to bezzasadność niebudząca jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że roszczenie, z którym występuje powód, nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej, a wniosek taki nasuwa się niezwłocznie po zaznajomieniu się z roszczeniem oraz jego podstawą faktyczną i prawną. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z taką sytuacją. Z treści pozwu jednoznacznie wynika, iż powodowie zamierzają odwołać darowiznę z 15 lipca 2010 r. uczynioną na rzecz syna powódki R. S. . Świadczy o tym chociażby fakt powoływania się w treści pozwu na przesłankę odwołania darowizny w postaci rażącej niewdzięczności obdarowanego. W treści umowy darowizny z 15 lipca 2010 r. wskazano inne nazwiska powodów, lecz związane jest to z faktem zmiany nazwisk dokonanej przez powodów dniu 4 marca 2016 r. (vide informacja z systemu PESEL-SAD). Na chwilę zawierania umowy powódka nosiła nazwisko S. - B. , zaś powód – B. . Niesporne jest, iż obdarowany zmarł w dniu 5 lutego 2018 r. i za jego życia darowizna nie została odwołana. Skoro zatem pozew w przedmiotowej sprawie został wniesiony już po śmierci obdarowanego roszczenie procesowe powodów nie zasługuje na udzielenie mu ochrony prawnej. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 7 listopada 2002 r. darczyńca nie może odwołać darowizny po śmierci obdarowanego, nawet jeżeli nie upłynąłby termin określony w art. 899 § 3 k.c. (vide II CKN 1395/00, Legalis nr 57091). Z treści art. 900 k.c. wynika bowiem bezspornie, że odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Jeżeli weźmie się pod uwagę również przepis art. 61 k.c. , odnoszący się do chwili złożenia oświadczenia, należy dojść do wniosku, że oświadczenie o odwołaniu darowizny musi być złożone za życia obdarowanego. Zgodnie z przytoczonym przepisem oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Z oczywistych względów taka możliwość nie istnieje po śmierci tej osoby. Z tych przyczyn należy wykluczyć możliwość odwołania darowizny po śmierci obdarowanego. W przywołanym wyżej wyroku Sąd Najwyższy wyjaśnił ponadto, iż przyczyną odwołania darowizny może być wyłącznie rażąca niewdzięczność obdarowanego, nie zaś rażąca niewdzięczność spadkobierców obdarowanego. Gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie darczyńcy prawa odwołania darowizny wobec spadkobierców obdarowanego, znalazłoby to wyraz w treści przepisów dotyczących umowy darowizny, podobnie, jak uregulowano sytuację prawną spadkobierców darczyńcy. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że powodowie nie mogą obecnie odwołać darowizny uczynionej na rzecz zmarłego R. S. względem jego spadkobierców, tj. w szczególności – synowej. Mając powyższe, na podstawie art. 898 § 1 k.c. a contario w zw. z art. art. 1911 k.p.c. , oddalił powództwo na posiedzeniu niejawnym. Za oczywiście bezcelowe Sąd uznał wezwanie powodów do uzupełniania braków formalnych pozwu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI